zapobieganie zakażeniom związanym z dużym zabiegiem chirurgicznym
Wskazanie

Zapobieganie zakażeniom związanym z dużym zabiegiem chirurgicznym (profilaktyka okołooperacyjna) jest kluczowym elementem opieki nad pacjentem chirurgicznym, mającym na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia zakażenia miejsca operowanego (ZMO). Wskazanie to obejmuje stosowanie antybiotyków krótko przed, w trakcie i czasami krótko po zabiegu, aby zapobiec rozwojowi infekcji w miejscu operowanym.

Profilaktyka antybiotykowa jest zalecana szczególnie w przypadku zabiegów czystych-skażonych oraz skażonych, przy zabiegach z implantacją materiałów obcych, a także u pacjentów z obniżoną odpornością. Antybiotyk profilaktyczny powinien być podany na około 30-60 minut przed nacięciem skóry, aby osiągnąć odpowiednie stężenie w tkankach w momencie zabiegu.

W profilaktyce okołooperacyjnej stosuje się najczęściej cefalosporyny I i II generacji, takie jak Biofazolin (cefazolina), Tarcefoksym (cefuroksym), Zinacef (cefuroksym) czy Cefamezin (cefazolina). W przypadku alergii na beta-laktamy wykorzystuje się klindamycynę (Clindamycin, Dalacin C) lub wankomycynę (Vancomycin Kabi, Vancomycin Mylan). Przy zabiegach w obrębie jelita grubego często stosuje się metronidazol (Metronidazol, Metronidazol Polpharma) w połączeniu z cefalosporyną.

Największymi trudnościami w zapobieganiu zakażeniom okołooperacyjnym są: rosnąca antybiotykooporność patogenów, prawidłowe czasowanie podania antybiotyku (zbyt wczesne lub zbyt późne podanie zmniejsza skuteczność), dostosowanie dawki do masy ciała pacjenta oraz właściwy dobór antybiotyku odpowiedniego do spektrum potencjalnych patogenów. Wyzwaniem jest także decyzja o czasie trwania profilaktyki – przedłużanie jej ponad 24 godziny po zabiegu nie przynosi dodatkowych korzyści, a zwiększa ryzyko działań niepożądanych i rozwoju oporności.

Poza farmakoterapią, kluczowe znaczenie w zapobieganiu ZMO mają także procedury niefarmakologiczne: odpowiednie przygotowanie pola operacyjnego, technika chirurgiczna minimalizująca uszkodzenie tkanek, utrzymanie normotermii pacjenta oraz właściwa kontrola glikemii. Istotne jest również przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki przez cały zespół operacyjny.