liść senesu
Liść senesu to produkt naturalny pochodzący z roślin z rodzaju Senna (Cassia), głównie Senna alexandrina (Cassia angustifolia) lub Senna acutifolia (Cassia senna). Jest to popularny składnik stosowany w medycynie tradycyjnej jako środek przeczyszczający z powodu zawartości związków antrachinonowych, głównie glikozydów senozydów A i B.
Mechanizm działania liści senesu opiera się na hamowaniu wchłaniania wody i elektrolitów w jelicie grubym oraz stymulacji perystaltyki jelit. Efekt przeczyszczający pojawia się zazwyczaj po 6-12 godzinach od zażycia, co wynika z czasu potrzebnego bakteriom jelitowym na przekształcenie senozydów w aktywne metabolity.
W praktyce klinicznej liście senesu są stosowane w przypadkach zaparć, przed badaniami diagnostycznymi przewodu pokarmowego oraz w przygotowaniu do zabiegów chirurgicznych. Należy jednak pamiętać, że długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń elektrololitowych, uzależnienia oraz atrofii mięśni jelita. Z tego powodu preparaty zawierające senus powinny być stosowane krótkotrwale i pod nadzorem medycznym.
Przeciwwskazania do stosowania obejmują niedrożność jelit, ostry stan zapalny w obrębie jamy brzusznej, chorobę Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz krwawienia z przewodu pokarmowego. Produkty zawierające senus nie powinny być również stosowane u kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią bez konsultacji z lekarzem.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Liść senesu – Dawkowanie i sposób podawania
Liść senesu (Sennae folium) wykazuje działanie przeczyszczające dzięki zawartości glikozydów hydroksyantracenowych, przeliczanych na sennozyd B w ilości 16-18 mg w preparacie Laxantia Tea oraz 17-23 mg w Red Senes Tea. Preparaty te stosuje się doustnie, zwykle 1 saszetkę raz dziennie, 2-3 razy w tygodniu, aby uniknąć rozwoju zależności i zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Działanie przeczyszczające pojawia się po 8-12 godzinach od spożycia, dlatego zaleca się przyjmowanie naparu wieczorem. Terapia powinna trwać nie dłużej niż 1-2 tygodnie bez nadzoru lekarskiego, a dawkowanie należy indywidualizować do najniższej skutecznej dawki zapewniającej miękki stolec. Preparaty są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych.
dawka indywidualna, droga doustna, działanie przeczyszczające, glikokortykosteroid, glikozyd hydroksyantracenowy, Laxantia Tea, lek moczopędny, lek przeczyszczający, liść senesu, owoc senesu, Red Senes Tea, Sennae foliolum, sennae folium, Sennae fructus angustifoliae, sennozyd B, stosowanie doraźne, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Produkt leczniczy Liść Senesu jest dostępny w formie ziół do zaparzania, zawierających 1 g wysuszonych listków senesu (Sennae foliolum) pochodzących z gatunków Cassia senna L. lub Cassia angustifolia Vahl. Każdy gram surowca dostarcza 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych, wyrażonych jako sennozyd B, co zapewnia standaryzowaną dawkę substancji czynnych. Preparat nie zawiera substancji pomocniczych, a dołączona łyżka miarowa umożliwia precyzyjne odmierzenie dawki. Liść Senesu wymaga przygotowania naparu przed podaniem, co pozwala na powtarzalność działania terapeutycznego. Produkt jest pakowany w termozgrzewalne torebki z folii polipropylenowej o pojemnościach 20 g, 50 g i 100 g, zabezpieczone dodatkowo tekturowym pudełkiem.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść Senesu zawiera 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na 1 g surowca i jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Dane doświadczalne wskazują na potencjalne ryzyko genotoksyczności antranoidów, takich jak emodyna i aloe-emodyna, które mogą uszkadzać materiał genetyczny płodu. W okresie laktacji aktywne metabolity, w tym reina, przenikają do mleka kobiecego, co może wpływać na organizm dziecka, mimo że ich ilości są niewielkie. W związku z tym stosowanie liścia senesu w tych grupach jest niewskazane, a pacjentki powinny być informowane o konieczności przerwania terapii i zastosowania bezpiecznych alternatyw, takich jak modyfikacja diety czy inne środki przeczyszczające dopuszczone w ciąży i laktacji.
- Leksykon substancji czynnych
Mięta pieprzowa – Właściwości farmakodynamiczne
Mentha piperita L. wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, szczególnie istotne w terapii zaburzeń przewodu pokarmowego. Jej główne efekty obejmują rozkurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co jest korzystne w kolkach jelitowych i skurczach, oraz działanie karminatywne ułatwiające eliminację gazów jelitowych. Olejki eteryczne mięty stymulują wydzielanie śliny, soku żołądkowego i żółci, co poprawia trawienie, zwłaszcza tłuszczów. Dodatkowo mięta wykazuje właściwości przeciwzapalne poprzez hamowanie 5-lipoksygenazy, przeciwbakteryjne i przeciwutleniające, co wspiera ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego. W preparatach złożonych, takich jak Iberogast czy Gastrosan fix, mięta działa synergistycznie z innymi składnikami, modulując napięcie mięśniowe oraz zmniejszając wrażliwość jelit na bodźce serotoninowe i rozciąganie.
działanie farmakologiczne, działanie karminatywne, działanie przeciwbakteryjne, działanie żółciopędne, efekt synergistyczny, efekt wiatropędny, enzym 5-lipoksygenaza, kanał wapniowy, kolka jelitowa, komórka okładzinowa, kora kruszyny, korzeń kozłka lekarskiego, leukotrien, liść senesu, mediator stanu zapalnego, melisa lekarska, mentol, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, mięta pieprzowa, mucyna, nalewka miętowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, pasaż jelitowy, pochodna antracenowa, prostaglandyna, receptor GABA, receptor muskarynowy, receptor opioidowy, receptor serotoninowy, receptor TRPM8, receptor κ-opioidowy, sok żołądkowy, synteza leukotrienów, właściwość przeciwutleniająca, właściwość przeciwzapalna, wydzielanie śliny, wydzielanie żółci - Leksykon substancji czynnych
Liść senesu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Obecne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa liścia senesu opierają się głównie na badaniach ekstraktów z owoców i strąków senesu, które ze względu na podobny skład chemiczny można ekstrapolować na liść. Badania toksyczności ostrej u myszy i szczurów wykazały niską toksyczność przy podaniu doustnym, bez istotnych efektów toksycznych po jednorazowych dawkach. W 90-dniowym badaniu podostrej toksyczności zaobserwowano odwracalny rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka oraz kanalików nerkowych, bez zmian w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe, 2-letnie badania kancerogenności nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu podawanego doustnie. Ponadto, preparaty senesu nie wykazały negatywnego wpływu na funkcje reprodukcyjne ani teratogenności u szczurów. W badaniach mutagenności in vitro aloeemodyna wykazała działanie mutagenne, jednak sennozydy A i B oraz reina nie wykazały takiego efektu, a badania in vivo potwierdziły brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym.
aloeemodyna, antrachinon, badanie histopatologiczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, liść senesu, nowotwór jelita grubego, owoc senesu, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, reina, rozrost nabłonka, rozwój poporodowy, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, strąk senesu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, zaparcie - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Laxantia Tea 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/saszetkę
Laxantia Tea to produkt leczniczy zawierający 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na saszetkę, pochodzących z 572 mg liścia senesu (Sennae folium) oraz 100 mg owocu senesu (Sennae fructus angustifoliae) o zawartości 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych. Preparat jest przeznaczony dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia, dawkowany w ilości 1 saszetki raz dziennie, 2-3 razy w tygodniu, nie dłużej niż 1-2 tygodnie bez konsultacji lekarskiej. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat jest przeciwwskazane. Dawkę należy indywidualizować, dążąc do uzyskania miękkiego stolca, a napar przygotowuje się przez zalanie saszetki szklanką wrzącej wody, zaparzenie pod przykryciem przez 10 minut i wypicie przed snem. Działanie przeczyszczające pojawia się zwykle po 8-12 godzinach od podania.
antrachinony, dawka indywidualna, działanie przeczyszczające, glikozydy hydroksyantracenowe, Laxantia Tea, liść senesu, miękki stolec, napar, owoc senesu, podawanie leku, preparat z senesem, senes, sennozyd B, środek przeczyszczający, uzależnienie od środków przeczyszczających, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść senesu, zawierający 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na gram, jest stosowany jako lek roślinny w formie ziół do zaparzania, wykazując działanie przeczyszczające. Jednakże jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną oraz w przypadku licznych patologii przewodu pokarmowego, takich jak niedrożność jelit, zwężenie światła jelit, atonia jelit oraz zapalenie wyrostka robaczkowego, ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym perforacji jelit i maskowania objawów chorobowych. Ponadto, preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, gdyż może nasilać stan zapalny, krwawienia i biegunkę.
atonia jelit, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, działanie teratogenne, glikozyd hydroksyantracenowy, liść senesu, nadwrażliwość na substancję czynną, niedrożność jelit, odwodnienie, pasaż jelitowy, perforacja jelit, sennozyd B, środek przeczyszczający, stan zapalny, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sennozyd B, glikozyd hydroksyantracenowy obecny w liściach i owocach Cassia senna, jest składnikiem leków przeczyszczających takich jak Liść Senesu, Red Senes Tea czy Xenna. Preparaty te powinny być stosowane wyłącznie krótkotrwale, maksymalnie do 7 dni, ze względu na ryzyko zaburzeń czynności jelit i uzależnienia od środków przeczyszczających. Terapia sennozydem B jest wskazana jedynie wtedy, gdy modyfikacje diety i środki pęczniejące nie przynoszą efektu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących leki kardiologiczne (glikozydy nasercowe, leki przeciwarytmiczne, wydłużające QT), diuretyki, adrenokortykosteroidy oraz produkty zawierające korzeń lukrecji, ze względu na ryzyko interakcji i zaburzeń elektrolitowych. Preparaty te są przeciwwskazane w przypadku niedrożności jelit, zaklinowania stolca oraz ostrych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
adrenokortykosteroid, diuretyk, działanie niepożądane, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, interakcja lekowa, kamień kałowy, lek przeciwarytmiczny, liść senesu, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność jelit, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, nietrzymanie stolca, powikłanie skórne, sennozyd B, środek pęczniejący, środek przeczyszczający, substancja aktywna, uzależnienie od środków przeczyszczających, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie czynności jelit, zaburzenie elektrolitowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmiana diety - Leksykon substancji czynnych
Kminek – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających kminek (Carum carvi L.) w połączeniu z substancjami antrachinonowymi, takimi jak kora kruszyny czy liście senesu, prowadzi przede wszystkim do objawów związanych z działaniem przeczyszczającym. Dominują ból brzucha oraz ciężka biegunka, które mogą skutkować znaczną utratą płynów i elektrolitów, zwłaszcza jonów potasu, co stanowi istotne ryzyko hipokaliemii. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek antrachinonów może wywołać toksyczne zapalenie wątroby, manifestujące się uszkodzeniem hepatocytów i podwyższonymi enzymami wątrobowymi. W preparacie Radirex PLUS nie odnotowano dotychczas objawów przedawkowania, natomiast w przypadku Tabletki przeciw niestrawności Labofarm przedawkowanie skutkuje biegunką i utratą elektrolitów.
antranoid, antrapochodna, ból brzucha, ciężka biegunka, enzym wątrobowy, funkcja wątroby, gospodarka wodno-elektrolitowa, hepatotoksyczność, hipokaliemia, jon potasu, kora kruszyny, liść senesu, monitoring elektrolitów, nawadnianie, osłabienie mięśniowe, toksyczne zapalenie wątroby, utrata elektrolitów, uzupełnienie płynów, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g
Produkt leczniczy Normosan, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A na 1,4 g ziół do zaparzania, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które wymagają uwagi klinicznej. Do najczęstszych należą reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd, pokrzywka oraz miejscowa lub uogólniona wysypka. Ze strony przewodu pokarmowego obserwuje się bóle brzucha, skurcze jelit oraz wodnisty stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, często związane z przedawkowaniem preparatu. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do pseudomelanosis coli – odwracalnych zmian pigmentacyjnych błony śluzowej jelita grubego. U pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym możliwe jest zaostrzenie objawów, w tym nasilenie zgagi.
antrapochodne, białkomocz, ból brzucha, działanie niepożądane, glukofrangulinę A, kora kruszyny, krwiomocz, liść senesu, mięśniówka jelitowa, monitorowanie działań niepożądanych, Normosan, pokrzywka, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz jelita, świąd, wodnisty stolec, wysypka miejscowa, wysypka uogólniona, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zespół jelita drażliwego, zgaga, zmiana pigmentacyjna - Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Glikozydy hydroksyantracenowe, obecne m.in. w liściu senesu, wykazują działanie przeczyszczające, jednak ich stosowanie wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych oraz interakcji farmakologicznych. Szczególnie narażeni są pacjenci przyjmujący glikozydy nasercowe, leki przeciwarytmiczne, preparaty wydłużające odcinek QT, diuretyki, adrenokortykosteroidy oraz korzeń lukrecji, ze względu na możliwość nasilenia zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hiponatremia, hipomagnezemia) i ryzyko arytmii. Preparaty te nie powinny być stosowane bez konsultacji lekarskiej w przypadku ciężkich zaparć z kamieniami kałowymi, nieustalonych schorzeń przewodu pokarmowego oraz objawów sugerujących niedrożność jelit, takich jak ból brzucha, nudności i wymioty.
adrenokortykosteroid, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, infekcja bakteryjna i grzybicza, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, liść senesu, maceracja, niedrożność jelit, nietrzymanie stolca, podrażnienie skóry, produkt zwiększający objętość masy kałowej, Red Senes Tea, schorzenie nerek, uzależnienie od środków przeczyszczających, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie funkcji jelit, zespół leniwego jelita - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Xenna jedna saszetka zawiera 0,9 – 1,1 g liści senesu, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B
Ocena wpływu leków na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest kluczowym aspektem bezpieczeństwa farmakoterapii. Produkt leczniczy Xenna, zawierający 0,9-1,1 g liści senesu w saszetce, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B), nie wykazuje wpływu na funkcje psychomotoryczne istotne dla prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Informacja ta jest potwierdzona w sekcji 4.7 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL). Substancje czynne zawarte w Xenna, mimo działania przeczyszczającego, nie przenikają do ośrodkowego układu nerwowego w sposób zaburzający zdolności psychomotoryczne, co jest istotne dla lekarzy przepisujących ten preparat.
bezpieczeństwo farmakoterapii, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, farmakodynamika i farmakokinetyka, funkcja psychomotoryczna, glikozyd hydroksyantracenowy, interakcja lekowa, liść senesu, ośrodkowy układ nerwowy, schorzenie współistniejące, sennozyd B, substancja czynna, substancja roślinna, zioło do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sennozyd B, glikozyd hydroksyantracenowy pozyskiwany z gatunków Cassia senna L. i Cassia angustifolia Vahl, jest składnikiem preparatów takich jak Liść Senesu, Red Senes Tea, Senefol, Senes fix, Xenna oraz Xenna Extra Comfort, o zawartości sennozydu B w zakresie od 7,5 mg do 30 mg na jednostkę dawkowania. Stosowanie tych preparatów w okresie ciąży jest przeciwwskazane lub niezalecane ze względu na potencjalne ryzyko genotoksyczności metabolitów sennozydu B, w szczególności emodyny i aloe-emodyny, potwierdzone badaniami eksperymentalnymi. Pomimo braku bezpośrednich doniesień o teratogenności czy toksyczności u ludzi przy zalecanych dawkach, ostrożność wynika z danych doświadczalnych. W okresie laktacji również odradza się stosowanie ze względu na przenikanie metabolitów, takich jak reina, do mleka matki, choć nie zaobserwowano efektu przeczyszczającego u niemowląt. Szczególnie preparaty Liść Senesu i Senes fix są jednoznacznie przeciwwskazane w ciąży i laktacji, natomiast Red Senes Tea, Senefol, Xenna i Xenna Extra Comfort nie są zalecane.
aloe-emodyna, antranoid, Cassia angustifolia, Cassia senna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie genotoksyczne, efekt przeczyszczający, emodyna, glikozyd hydroksyantracenowy, liść senesu, owoc senesu, pasaż jelitowy, płodność, pochodna hydroksyantracenu, preparat antykoncepcyjny, reina, senes aleksandryjski, sennozyd B, tabletka dojelitowa - Leksykon substancji czynnych
Sennozydy – Wskazania do stosowania
Sennozydy, glikozydy antranoidowe pozyskiwane z liści i owoców Senna alexandrina, są stosowane jako środki przeczyszczające działające poprzez stymulację perystaltyki jelitowej oraz zwiększenie wydzielania wody i elektrolitów do światła jelita grubego. Głównym wskazaniem do ich krótkotrwałego stosowania są zaparcia czynnościowe, szczególnie w sytuacjach wymagających doraźnej interwencji, takich jak zmiana diety, trybu życia, okresowe unieruchomienie czy stosowanie leków zapierających (np. opioidy, preparaty wapnia i żelaza). Preparaty dostępne na rynku, takie jak Senalax Extra (17 mg sumy sennozydów/tabletkę) oraz Senes Apteo Med (28 mg sennozydów/saszetkę), różnią się formą farmaceutyczną i dawkowaniem, co pozwala na indywidualizację terapii zgodnie z preferencjami pacjenta.
błonnik w diecie, działanie przeczyszczające, glikozydy antranoidowe, interakcja lekowa, krótkotrwałe zaparcie, lek przeciwbólowy, liść senesu, metoda niefarmakologiczna, opioid, owoc senesu, perystaltyka jelitowa, podaż płynów, produkt leczniczy roślinny, przeciwwskazanie, senes, Sennae foliolum, Sennae fructus angustifoliae, sennozydy, sennozydy wapniowe, środek przeczyszczający, twardy stolec, unieruchomienie, wypróżnienie, zaparcie czynnościowe - Leksykon substancji czynnych
Owoc senesu – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Owoc senesu (Sennae fructus angustifoliae) jest stosowany głównie jako składnik preparatów o działaniu przeczyszczającym, takich jak Laxantia Tea. Każda saszetka tego preparatu zawiera 100 mg owocu senesu oraz 572 mg liścia senesu, co łącznie dostarcza 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych przeliczonych na sennozyd B. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, preparat ten nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn, co oznacza brak negatywnego oddziaływania na funkcje poznawcze, czas reakcji oraz koordynację wzrokowo-ruchową pacjentów stosujących lek.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Red Senes Tea –
Przedawkowanie preparatu Red Senes Tea, zawierającego 800 mg liścia senesu z 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) w każdej saszetce, prowadzi do charakterystycznych objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak kurczowy ból brzucha i ostra biegunka. Te symptomy powodują znaczne odwodnienie oraz utratę elektrolitów, zwłaszcza potasu (<3,5 mmol/l), co skutkuje hipokaliemią. Hipokaliemia może wywołać poważne powikłania, w tym zaburzenia rytmu serca (arytmie, tachykardia, ekstrasystolie) oraz osłabienie mięśni (astenia). Ryzyko tych powikłań wzrasta u pacjentów stosujących jednocześnie glikozydy nasercowe, leki moczopędne, adrenokortykosteroidy lub korzeń lukrecji, a także u osób w podeszłym wieku, ze względu na polipragmazję i obniżoną funkcję narządów metabolizujących lek.
adrenokortykosteroid, antranoid, astenia, EKG, enzym wątrobowy, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, homeostaza organizmu, korzeń lukrecji, kurczowy ból brzucha, lek moczopędny, liść senesu, ostra biegunka, podeszły wiek, polipragmazja, sennozyd B, suplementacja elektrolitów, toksyczne zapalenie wątroby, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Przedkliniczne badania toksyczności subchronicznej liścia senesu, opierające się na danych z badań na strąkach senesu, wykazały odwracalne zmiany histopatologiczne w układzie pokarmowym i nerkach szczurów po 90-dniowej ekspozycji na dawki od 100 do 1500 mg/kg (odpowiadające 16-242 mg/kg u człowieka). Zaobserwowano przerost nabłonka jelita grubego oraz rozrost nabłonka części przełykowej żołądka, a także kanalikowe nacieki bazofilowe i przerost nabłonka nerek przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień, bez towarzyszących zaburzeń czynnościowych. Wystąpiło również gromadzenie brązowego pigmentu w kanalikach nerkowych, skutkujące przebarwieniami powierzchni nerek, które utrzymywały się częściowo po okresie zdrowienia. W badaniu nie ustalono wartości NOEL, co wskazuje na brak dawki wolnej od efektów obserwowalnych. Dodatkowo, strąki senesu i ich pochodne wykazywały mutagenność i genotoksyczność in vitro, z wyjątkiem sennozydów, reiny i sennidyn, jednak mutagenność nie została potwierdzona in vivo dla senesu i aloe-emodyny.
aloe-emodyna, badanie przedkliniczne, genotoksyczność, kanalikowy naciek bazofilowy, liść senesu, mutagenność, naciek bazofilowy, pochodna hydroksyloantracenowa, poziom niewywołujący dających się zaobserwować skutków, przerost nabłonka jelita grubego, rakotwórczość, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, strąk senesu, toksyczność subchroniczna, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Senes Apteo Med 28 mg sennozydów/sasz.
Preparat Senes Apteo Med zawiera 28 mg sennozydów na saszetkę, pochodzących z liścia (825 mg) i owocu senesu (275 mg). Sennozydy, jako glikozydy antrachinonowe, nie ulegają absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego z powodu braku odpowiednich enzymów, natomiast w jelicie grubym są przekształcane przez mikroflorę bakteryjną do aktywnego metabolitu – reinoantronu, który odpowiada za efekt przeczyszczający. Wolne aglikony (sennidyny) mogą być częściowo wchłaniane w górnym odcinku przewodu pokarmowego i podlegają biotransformacji w wątrobie, głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i resztami siarczanowymi, co ułatwia ich eliminację. Po 7 dniach stosowania dawki 20 mg sennozydów dziennie maksymalne stężenie reiny we krwi wynosiło 100 ng/ml, co wskazuje na ograniczone wchłanianie systemowe metabolitów.
biotransformacja wątrobowa, działanie przeczyszczające, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja z organizmu, eliminacja z żółcią, glikozyd antrachinonowy, glukuronid i siarczan, jelito grube, kwas glukuronowy, liść senesu, mikroflora jelitowa, owoc senesu, reina, reinoantron, reszta siarczanowa, sennidyna, sennozyd, wchłanianie systemowe, wolny aglikon, wydalanie z moczem - Leksykon substancji czynnych
Kminek – Właściwości farmakodynamiczne
Kminek zwyczajny (Carum carvi L.) jest składnikiem wielu preparatów stosowanych w zaburzeniach przewodu pokarmowego, wykazując działanie rozkurczające, wiatropędne oraz wspomagające trawienie. W preparatach przeciw niestrawności, takich jak Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, kminek w połączeniu z korzeniem mniszka (w proporcji 2:1) wspiera wydzielanie soków trawiennych i żółci, co jest efektem synergistycznym z innymi składnikami, np. liściem mięty pieprzowej. W preparatach przeczyszczających (Normosan, Normosan fix, Radirex PLUS) kminek uzupełnia działanie pochodnych antracenowych (obecnych w korze kruszyny i liściu senesu), które pobudzają perystaltykę jelita grubego, hamują absorpcję wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻) oraz zwiększają przepuszczalność ścisłych połączeń między komórkami nabłonka, co prowadzi do efektu przeczyszczającego po 6-12 godzinach od podania. Zawartość kminku w tych preparatach wynosi odpowiednio 35 g/100 g w Normosan oraz 0,490 g w saszetce 1,4 g Normosan fix, a w Radirex PLUS jest składnikiem ekstraktu płynnego (10 g/100 g produktu).
8-dihydroksyantracenowe, absorpcja elektrolitów, antron reiny, bakterie jelitowe, czynność motoryczna okrężnicy, czynność wątroby, dyspepsja, działanie przeczyszczające, działanie rozkurczające, działanie synergistyczne, ekstrakt płynny złożony, emodyno-9-antron, glukofranguliny, kminek zwyczajny, kora kruszyny, korzeń rzewienia, lek przeczyszczający kontaktowy, liść senesu, niestrawność, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne 1, soki trawienne, właściwości farmakodynamiczne, zaburzenia przewodu pokarmowego, związki gorzkie - Leksykon substancji czynnych
Senes – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Aktualne dane dotyczące senesu (Cassia senna L.) nie obejmują szczegółowych badań oceniających wpływ tej substancji na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Preparaty zawierające senes, takie jak Figura 1 (0,9 g liścia senesu zawierającego 16,58-22,43 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B), Normosan (7,9-14,3 g liścia senesu na 100 g mieszanki) oraz Normosan fix (1,4 g saszetka zawierająca 0,110-0,200 g liścia senesu), nie posiadają danych klinicznych dotyczących wpływu na funkcje psychomotoryczne. Mimo braku formalnych badań, należy uwzględnić potencjalne działania niepożądane, takie jak skurcze brzucha i pilna potrzeba wypróżnienia, które mogą pośrednio wpływać na bezpieczeństwo pacjenta podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Cassia acutifolia, Cassia angustifolia, Cassia senna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, glikozydy hydroksyantracenowe, liść senesu, preparat z senesem, przewód pokarmowy, senes, senes aleksandryjski, senes Tinnevelly, sennozyd B, skurcz brzucha, środek przeczyszczający, wrażliwość pacjenta - Leksykon substancji czynnych
Liść senesu – Przeciwwskazania stosowania
Liść senesu (Sennae folium) oraz owoc senesu (Sennae fructus angustifoliae) zawierają glikozydy hydroksyantracenowe, które wykazują działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelit. Przeciwwskazania do stosowania tych preparatów obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także szereg patologii przewodu pokarmowego, takich jak zwężenie i niedrożność jelit, atonia jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy) oraz ból brzucha o nieustalonej etiologii. Preparaty te są również przeciwwskazane u pacjentów ze stanami odwodnienia z towarzyszącą utratą elektrolitów, ze względu na ryzyko pogłębienia hipokaliemii i zaburzeń rytmu serca. U dzieci poniżej 12. roku życia stosowanie senesu jest niewskazane z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych i zaburzeń elektrolitowych.
atonia jelit, ból w jamie brzusznej, choroba Leśniowskiego-Crohna, diuretyk, działanie przeczyszczające, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, lek antyarytmiczny, liść senesu, megacolon toxicum, nadwrażliwość na substancję czynną, niedrożność jelit, nietolerancja laktozy, owoc senesu, perforacja jelita, perystaltyka jelit, reakcja anafilaktyczna, sennozyd, utrata elektrolitów, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Red Senes Tea –
Red Senes Tea jest produktem leczniczym zawierającym 800 mg liścia senesu (Sennae foliolum) w każdej saszetce, co odpowiada 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych przeliczonych na sennozyd B. Preparat jest wskazany do krótkotrwałego, doraźnego leczenia zaparć, szczególnie w sytuacjach, gdy inne metody, takie jak zmiana diety czy zwiększenie aktywności fizycznej, nie przyniosły efektu. Lek stosuje się również przed zabiegami diagnostycznymi lub operacyjnymi w celu przywrócenia prawidłowej perystaltyki jelit. Forma saszetek do zaparzania umożliwia precyzyjne dawkowanie i powtarzalność działania terapeutycznego.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Laxantia Tea 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/saszetkę
Laxantia Tea to produkt leczniczy zawierający 572 mg liścia senesu oraz 100 mg owocu senesu w jednej saszetce, co odpowiada 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B, około 17 mg). Preparat jest dostępny w formie ziół do zaparzania i wykazuje działanie przeczyszczające, stosowany jest wyłącznie do krótkotrwałego, doraźnego leczenia zaparć czynnościowych, przygotowania do badań diagnostycznych wymagających opróżnienia jelita, zaparć związanych z okresowym unieruchomieniem pacjenta oraz w sytuacjach wymagających uniknięcia nadmiernego parcia podczas defekacji (np. pooperacyjnie). Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zależności i upośledzenia naturalnych mechanizmów defekacji, dlatego konieczne jest równoległe wdrożenie modyfikacji stylu życia, takich jak zwiększenie spożycia błonnika, odpowiednie nawodnienie (1,5-2 litry płynów dziennie), regularna aktywność fizyczna oraz wyrobienie nawyku regularnego oddawania stolca.
błonnik w diecie, defekacja, doraźne leczenie zaparć, działanie przeczyszczające, glikozyd hydroksyantracenowy, krótkotrwałe stosowanie, krwawienie z przewodu pokarmowego, liść senesu, nawodnienie organizmu, niedrożność jelit, oddawanie stolca, odwodnienie organizmu, okres pooperacyjny, opróżnienie jelita, owoc senesu, sennozyd, sennozyd B, unieruchomienie pacjenta, zaparcie czynnościowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Produkt leczniczy LIŚĆ SENESU zawiera 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na 1 g suszonych liści senesu, pochodzących z gatunków Cassia senna L. oraz Cassia angustifolia Vahl. Nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających wpływ tego preparatu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. W związku z tym lekarz powinien poinformować pacjenta o potencjalnych skutkach ubocznych, które mogą wpływać na bezpieczeństwo podczas wykonywania czynności wymagających koncentracji i sprawności psychofizycznej, zwłaszcza przy pierwszym zastosowaniu leku.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Laxantia Tea
Preparat Laxantia Tea zawiera liść i owoc senesu, dostarczając 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na saszetkę. Ze względu na potencjalne interakcje farmakologiczne, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących glikozydy nasercowe, leki przeciwarytmiczne, produkty wydłużające odcinek QT, diuretyki, adrenokortykosteroidy oraz korzeń lukrecji, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń rytmu serca i elektrolitowych, zwłaszcza hipokaliemii. Preparat jest przeciwwskazany bez konsultacji lekarskiej u pacjentów z ciężkimi zaparciami z kamieniami kałowymi oraz u osób z niezdiagnozowanymi ostrymi lub przewlekłymi schorzeniami przewodu pokarmowego manifestującymi się bólem brzucha, nudnościami i wymiotami, co może wskazywać na niedrożność jelit wymagającą pilnej diagnostyki.
adrenokortykosteroid, arytmia, działanie proarytmiczne, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, kamień kałowy, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek nefrotoksyczny, lek przeciwarytmiczny, liść senesu, masa kałowa, modyfikacja diety, niedoczynność tarczycy, niedrożność jelit, nietrzymanie stolca, nowotwór jelita grubego, owoc senesu, perystaltyka, psyllium, schorzenie nerek, schorzenie żołądkowo-jelitowe, sennozyd B, środek przeczyszczający, stężenie elektrolitów, uzależnienie od środków przeczyszczających, wchłanianie składników odżywczych, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, związek antranoidowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Red Senes Tea –
Red Senes Tea zawiera 800 mg liścia senesu (Sennae foliolum) w jednej saszetce, co odpowiada 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych (sennozyd B). Produkt należy do grupy kontaktowych leków przeczyszczających (kod ATC: A06AB). Mechanizm działania opiera się na obecności pochodnych 1,8-dihydroksyantracenu, które po przekształceniu przez florę bakteryjną jelita grubego do aktywnego metabolitu reinantronu, stymulują motorykę jelita grubego oraz procesy sekrecyjne. Aktywne metabolity indukują skurcze propulsacyjne i hamują skurcze segmentacyjne, co przyspiesza pasaż jelitowy i zmniejsza resorpcję płynów, a także zwiększają wydzielanie śluzu i jonów chlorkowych, co prowadzi do uwodnienia i zmiękczenia stolca.
8 dihydroksyantracenu, działanie przeczyszczające, flora bakteryjna jelita grubego, glikozyd hydroksyantracenowy, kontaktowy lek przeczyszczający, liść senesu, motoryka jelita grubego, pasaż jelitowy, pochodna 1, proces sekrecyjny, reinantron, Sennae foliolum, sennozyd, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, skurcz stacjonarny, ß-O-glikozyd, wydzielanie jonów chlorkowych, wydzielanie śluzu - Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe – Przedawkowanie
Glikozydy hydroksyantracenowe, główne składniki liścia senesu (Sennae foliolum), w dawkach przekraczających zalecane (w produkcie Red Senes Tea jedna saszetka zawiera 800 mg liścia senesu z 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B) mogą wywołać poważne objawy kliniczne, przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego. Przedawkowanie manifestuje się kurczowym bólem brzucha oraz ostrą biegunką prowadzącą do znacznej utraty wody i elektrolitów, zwłaszcza potasu, co skutkuje hipokaliemią. Hipokaliemia stanowi istotne zagrożenie, zwiększając ryzyko zaburzeń rytmu serca oraz osłabienia mięśniowego (astenii). Szczególnie narażone są grupy pacjentów stosujących jednocześnie glikozydy nasercowe, leki moczopędne, adrenokortykosteroidy lub produkty zawierające korzeń lukrecji. Dodatkowo, przedawkowanie może prowadzić do toksycznego zapalenia wątroby, co wymaga monitorowania funkcji wątrobowych.
adrenokortykosteroid, antranoid, astenia, ciśnienie tętnicze, enzym wątrobowy, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, korzeń lukrecji, kurczowy ból brzucha, lek moczopędny, liść senesu, odwodnienie, ostra biegunka, perystaltyka jelit, Sennae foliolum, sennozyd B, stężenie elektrolitów, surowica krwi, toksyczne zapalenie wątroby, utrata elektrolitów, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Senes Apteo Med 28 mg sennozydów/sasz.
Preparat Senes Apteo Med zawiera 28 mg sennozydów na saszetkę, a w jednej saszetce znajduje się 825 mg liścia senesu (Sennae foliolum) oraz 275 mg owocu senesu (Sennae fructus angustifoliae). Ze względu na działanie przeczyszczające pochodnych antranoidowych, lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Potencjalne ryzyko obejmuje wpływ na motorykę macicy oraz możliwość przenikania aktywnych metabolitów do mleka matki, co może prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej u matki oraz biegunek u niemowląt. Brak jest również danych dotyczących wpływu preparatu na płodność, co wymaga ostrożności u pacjentów planujących ciążę.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Senes Apteo Med 28 mg sennozydów/sasz.
Senes Apteo Med to roślinny produkt leczniczy zawierający 825 mg liścia senesu oraz 275 mg owocu senesu w jednej saszetce, dostarczający 28 mg sennozydów – aktywnych glikozydów antranoidowych o działaniu przeczyszczającym. Preparat jest wskazany do krótkotrwałej terapii zaparć czynnościowych, zwłaszcza w sytuacjach przejściowych, takich jak zmiana diety, podróż czy przygotowanie do procedur diagnostycznych. Mechanizm działania opiera się na drażnieniu zakończeń nerwowych jelita grubego, co zwiększa perystaltykę i przyspiesza pasaż jelitowy, a także zmniejsza wchłanianie wody i elektrolitów, prowadząc do zmiękczenia mas kałowych.
błonnik pokarmowy, działanie przeczyszczające, efekt przeczyszczający, glikozydy antranoidowe, jelito grube, lek roślinny, liść senesu, masy kałowe, owoc senesu, pasaż jelitowy, perystaltyka jelit, sennozydy, terapia zaparć, wchłanianie elektrolitów, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie wypróżniania, zaparcie czynnościowe - Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe – Przeciwwskazania stosowania
Glikozydy hydroksyantracenowe, obecne m.in. w liściu senesu (Sennae foliolum) i preparacie Red Senes Tea, wykazują działanie przeczyszczające poprzez nasilanie perystaltyki jelit. Ich stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także w przypadku patologii przewodu pokarmowego takich jak zwężenie i niedrożność jelit, atonia jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroba Crohna oraz wrzodziejące zapalenie okrężnicy. Ponadto, preparaty te nie powinny być stosowane u pacjentów z bólem brzucha o nieznanej etiologii, gdyż mogą maskować objawy poważnych stanów, oraz u osób z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, szczególnie z odwodnieniem i ryzykiem hipokaliemii, co może nasilać działania niepożądane i interakcje z lekami kardiologicznymi. Preparat Red Senes Tea zawiera 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) w jednej saszetce i jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i wpływ na rozwój przewodu pokarmowego.
atonia jelit, ból jamy brzusznej, choroba Crohna, choroba zapalna jelit, działanie przeczyszczające, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd naparstnicy, hipokaliemia, lek antyarytmiczny, liść senesu, nadwrażliwość na substancję czynną, niedrożność jelit, odstęp QT, ostre zapalenie trzustki, perforacja przewodu pokarmowego, Red Senes Tea, sennozyd B, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalna choroba jelit - Leksykon leków
Skład i postać leku – Senes Apteo Med 28 mg sennozydów/sasz.
Produkt leczniczy SENES APTEO MED to preparat ziołowy w formie saszetek do zaparzania, zawierający 28 mg sennozydów na saszetkę, które są głównymi substancjami czynnymi odpowiedzialnymi za działanie przeczyszczające. Każda saszetka zawiera 1,1 g mieszanki ziół, w tym 825 mg liścia senesu (Sennae foliolum) oraz 275 mg owocu senesu (Sennae fructus angustifoliae). Preparat jest stosowany w lecznictwie tradycyjnym jako środek przeczyszczający, a jego postać farmaceutyczna umożliwia przygotowanie naparu wodnego, co pozwala na efektywną ekstrakcję aktywnych składników i doustne podanie leku.
- Leksykon substancji czynnych
Sennozydy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sennozydy, będące substancjami czynnymi w preparatach przeczyszczających takich jak Senalax Extra (17 mg sumy sennozydów na tabletkę powlekaną) oraz Senes Apteo Med (28 mg sennozydów w saszetce zawierającej 825 mg liścia senesu i 275 mg owocu senesu), nie są zalecane do stosowania w okresie ciąży. Brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających ich bezpieczeństwo dla płodu, co wymaga od lekarza szczegółowego poinformowania pacjentek o potencjalnym ryzyku. Dodatkowo, preparaty te zawierają substancje pomocnicze, takie jak laki aluminiowe (E110, E104), które mogą wywoływać reakcje alergiczne, co również powinno być uwzględnione w ocenie ryzyka stosowania u kobiet ciężarnych.
charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, efekt przeczyszczający, karmienie piersią, laktacja, leki przeczyszczające, liść senesu, płodność, przenikanie do mleka, reakcja alergiczna, reina, Senalax Extra, Senes Apteo Med, sennozydy, sennozydy wapniowe, substancje pomocnicze, zaparcia, zioła do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Liść senesu – Wskazania do stosowania
Liść senesu, zawierający glikozydy hydroksyantracenowe (sennozydy A i B), jest składnikiem preparatów przeczyszczających stosowanych w krótkotrwałym leczeniu zaparć. Preparaty takie jak Laxantia Tea (572 mg liścia senesu + 100 mg owocu senesu, 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych na saszetkę) oraz Red Senes Tea (800 mg liścia senesu, 17-23 mg glikozydów na saszetkę) działają poprzez zwiększenie perystaltyki jelita grubego, hamowanie wchłaniania wody i elektrolitów oraz zwiększenie sekrecji wody do światła jelita. Efekt przeczyszczający pojawia się po 8-12 godzinach, dlatego zaleca się stosowanie preparatów wieczorem. Preparaty te są wskazane do doraźnego leczenia zaparć, przygotowania do badań diagnostycznych jelita grubego oraz w sytuacjach wymagających łagodnej defekacji, np. po zabiegach chirurgicznych odbytu.
choroba uchyłkowa jelita, defekacja, diagnostyka jelita grubego, działanie przeczyszczające, glikozydy hydroksyantracenowe, krótkotrwałe stosowanie, Laxantia Tea, leczenie zaparć, liść senesu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oczyszczanie jelita, perystaltyka jelita grubego, Red Senes Tea, sennozyd B, sennozydy, uzależnienie od środków przeczyszczających, wchłanianie elektrolitów, zaburzenia defekacji, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaparcie, zaparcie czynnościowe, zespół jelita drażliwego, zioła do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Liść senesu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Liść senesu, zawierający glikozydy hydroksyantracenowe, jest skutecznym środkiem przeczyszczającym pobudzającym perystaltykę jelit, jednak jego stosowanie wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności. Preparaty takie jak Laxantia Tea czy Red Senes Tea powinny być stosowane wyłącznie po wykluczeniu poważniejszych przyczyn zaparć oraz po konsultacji lekarskiej, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących glikozydy nasercowe, leki przeciwarytmiczne, moczopędne, adrenokortykosteroidy lub korzeń lukrecji. Przeciwwskazaniem do stosowania liścia senesu są ciężkie zaparcia z kamieniami kałowymi oraz objawy sugerujące niedrożność jelit, takie jak ból brzucha, nudności i wymioty. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń motoryki jelit, tachyfilaksji i uzależnienia od środków przeczyszczających.
adrenokortykosteroid, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, kamień kałowy, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, liść senesu, maceracja, niedrożność jelit, nietrzymanie stolca, perystaltyka jelit, podrażnienie skóry, schorzenie nerek, środek przeczyszczający, tachyfilaksja, uzależnienie od środków przeczyszczających, wtórna infekcja, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie funkcji jelit - Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Wskazania do stosowania
Sennozyd B, pochodna hydroksyantracenowa, jest aktywnym składnikiem preparatów roślinnych stosowanych w doraźnym leczeniu zaparć sporadycznych oraz w przygotowaniu do badań diagnostycznych i zabiegów chirurgicznych poprzez skuteczne opróżnienie jelit. Dostępne formy farmaceutyczne obejmują zioła do zaparzania (Liść Senesu: 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/1 g; Red Senes Tea: 20 mg/saszetkę; Senes fix: 25-30 mg/saszetkę; Xenna: 30 mg/saszetkę) oraz tabletki (Senefol: 7,5 mg/tabletkę; Xenna Extra Comfort: 20 mg/tabletkę dojelitową). Preparaty te są wskazane do krótkotrwałego stosowania, z wyraźnym ograniczeniem wiekowym dla Xenna (od 12 roku życia), a Senefol posiada dodatkowe wskazanie do oczyszczania jelit przed procedurami medycznymi.
dysfagia, działania niepożądane, działanie przeczyszczające, farmakoterapia zaparć, glikozydy hydroksyantracenowe, liść senesu, opróżnienie jelit, owoc senesu, pochodne hydroksyantracenowe, sennozyd B, tabletki dojelitowe, uzależnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wypróżniania, zaparcie, zaparcie przewlekłe, zaparcie sporadyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xenna jedna saszetka zawiera 0,9 – 1,1 g liści senesu, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B
Produkt leczniczy Xenna, zawierający 0,9-1,1 g liści senesu (odpowiadających 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B), nie był poddany nowym, systematycznym badaniom przedklinicznym specyficznie dla liści senesu. Dostępne dane opierają się głównie na badaniach wyciągów ze strąków senesu oraz izolowanych składników aktywnych, takich jak reina czy sennozydy A i B. Badania toksyczności ostrej na gryzoniach wykazały niski poziom toksyczności po podaniu doustnym, co wskazuje na relatywnie bezpieczny profil toksykologiczny przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Należy jednak podkreślić, że różnice w profilu fitochemicznym między liśćmi a strąkami senesu mogą wpływać na bezpieczeństwo stosowania Xenna.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Red Senes Tea –
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa liścia senesu, stosowanego w produkcie Red Senes Tea, opierają się na danych z badań strąków senesu, ze względu na podobieństwo ich składu. Badania toksyczności ostrej wykazały niską toksyczność po jednorazowym doustnym podaniu ekstraktów i sennozydów myszom i szczurom. W 90-dniowych badaniach podprzewlekłych zaobserwowano odwracalne zmiany histopatologiczne, takie jak rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka oraz kanalików nerkowych, bez trwałego uszkodzenia tkanek i bez zmian w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe badania (2 lata) nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu ze strąków senesu. Ponadto, badania reprodukcyjne nie wykazały toksyczności na płodność, rozwój poporodowy ani zachowanie matek, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania u pacjentów w wieku rozrodczym.
aloeemodyna, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie kancerogenne, genotoksyczność, liść senesu, nowotwór jelita grubego, przewlekłe zaparcie, reina, rozrost nabłonka kanalików nerkowych, rozrost nabłonka przedżołądka, rozwój poporodowy, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, środek przeczyszczający, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, związek antrachinowy - Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące sennozydu B, głównie pochodzące z badań na strąkach senesu, wskazują na niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym u szczurów i myszy. W 90-dniowym badaniu subchronicznym na szczurach stosowano dawki od 100 do 1500 mg/kg masy ciała (odpowiednik dla człowieka 16-242 mg/kg) preparatu zawierającego 1,83% sennozydów A-D. Zaobserwowano odwracalne zmiany, takie jak hiperplazja nabłonka jelita grubego i części przełykowej żołądka, a także kanalikowe nacieki bazofilowe i przerost nabłonka nerek przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień, bez zaburzeń czynnościowych. Nie stwierdzono zmian w splocie nerwowym okrężnicy, a wartość NOEL nie została określona. Badania toksyczności u psów i szczurów nie wykazały specyficznej toksyczności przy dawkach do 500 mg/kg i 100 mg/kg odpowiednio. In vitro wykazano mutagenność niektórych pochodnych hydroksyloantracenowych, z wyjątkiem sennozydów A i B oraz reiny, które były negatywne, a badania in vivo nie potwierdziły mutagenności senesu i aloe-emodyny.
aloe-emodyna, antranoidy, badanie kancerogenności, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, emodyna, hiperplazja nabłonka jelita, liść senesu, mutagenność i genotoksyczność, pochodna hydroksyloantracenowa, rak jelita grubego, reina, sennidyna, sennozyd, sennozyd B, splot nerwowy okrężnicy, środek przeczyszczający, strąk senesu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność subchroniczna, zaparcie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść senesu, należący do grupy leków przeczyszczających kontaktowych (kod ATC A06AB06), zawiera pochodne 1,8-dihydroksyantracenu, głównie β-O-glikozydy (sennozydy), które nie są absorbowane w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Aktywacja substancji następuje w jelicie grubym, gdzie bakterie przekształcają sennozydy do antronu reiny – aktywnego metabolitu odpowiedzialnego za efekt terapeutyczny. Mechanizm działania obejmuje stymulację perystaltyki jelita grubego, co przyspiesza pasaż jelitowy, oraz modulację procesów wydzielniczych, w tym hamowanie absorpcji wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻) oraz zwiększenie przepuszczalności tight junctions, co prowadzi do zwiększenia objętości płynu w świetle jelita i ułatwia defekację.
antron reiny, biotransformacja, defekacja, efekt antyabsorpcyjny, flora bakteryjna jelita, glikozydy hydroksyantracenowe, lek przeczyszczający kontaktowy, liść senesu, motoryka jelita, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne dihydroksyantracenu, połączenia międzykomórkowe, sennozyd B, sennozydy, zioła do zaparzania