Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Liść senesu

Obecne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa liścia senesu opierają się głównie na badaniach ekstraktów z owoców i strąków senesu, które ze względu na podobny skład chemiczny można ekstrapolować na liść. Badania toksyczności ostrej u myszy i szczurów wykazały niską toksyczność przy podaniu doustnym, bez istotnych efektów toksycznych po jednorazowych dawkach. W 90-dniowym badaniu podostrej toksyczności zaobserwowano odwracalny rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka oraz kanalików nerkowych, bez zmian w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe, 2-letnie badania kancerogenności nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu podawanego doustnie. Ponadto, preparaty senesu nie wykazały negatywnego wpływu na funkcje reprodukcyjne ani teratogenności u szczurów. W badaniach mutagenności in vitro aloeemodyna wykazała działanie mutagenne, jednak sennozydy A i B oraz reina nie wykazały takiego efektu, a badania in vivo potwierdziły brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania liścia senesu

Obecny stan wiedzy na temat bezpieczeństwa przedklinicznego liścia senesu nie opiera się na nowych, systematycznych badaniach samej rośliny. Dostępne dane przedkliniczne pochodzą głównie z badań wykonanych na owocach senesu (Sennae fructus) oraz strąkach senesu. Ze względu na podobny skład chemiczny liści i owoców/strąków senesu, wyniki tych badań można ekstrapolować na liść senesu.12

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej przeprowadzone na myszach i szczurach wykazały, że toksyczność ostra zarówno ekstraktu ze strąków senesu, jak i samych sennozydów przy podaniu doustnym jest niska. Nie zaobserwowano istotnych efektów toksycznych po podaniu jednorazowych dawek.34

Toksyczność przewlekła

W 90-dniowym badaniu podostrej toksyczności przeprowadzonym na szczurach zaobserwowano zmiany histopatologiczne w postaci rozrostu nabłonka w trzech lokalizacjach anatomicznych: nabłonka jelita grubego, nabłonka przedżołądka oraz nabłonka kanalików nerkowych. Co istotne z punktu widzenia klinicznego, zmiany te miały charakter odwracalny po odstawieniu preparatu. W badaniach nie zaobserwowano żadnych zmian morfologicznych w splocie nerwowym okrężnicy, co jest istotną informacją w kontekście długotrwałego stosowania preparatów przeczyszczających.56

Potencjał kancerogenny

Długoterminowe badania oceniające potencjał kancerogenny trwały 2 lata i były przeprowadzone na szczurach obu płci. Ekstrakt z owoców/strąków senesu podawany doustnie przez ten okres nie wykazywał działania kancerogennego u badanych zwierząt. Nie stwierdzono zwiększonej zachorowalności na nowotwory w badanych grupach w porównaniu do grup kontrolnych.78

Wpływ na reprodukcję i rozwój

Badania nad wpływem preparatów senesu na funkcje reprodukcyjne nie wykazały negatywnego wpływu na rozwój poporodowy młodych szczurów, zachowanie matek, ani na płodność samców i samic. Nie zaobserwowano teratogennego działania ani zaburzeń rozwojowych u potomstwa zwierząt przyjmujących preparaty senesu.910

Potencjał mutagenny

Badania mutagenności przeprowadzone in vitro wykazały, że aloeemodyna, jedna z substancji zawartych w liściu senesu, posiada działanie mutagenne. Jednakże takiego efektu nie zaobserwowano w przypadku sennozydu A i B (głównych składników aktywnych) oraz reiny, które są głównymi substancjami czynnymi w preparatach senesu. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, kompleksowe badania przeprowadzone w warunkach in vivo dały wynik negatywny, co wskazuje na brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym.1112

Ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego

Zagadnienie związku pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających a rozwojem nowotworu jelita grubego (CRC – Colorectal Cancer) było przedmiotem kilku badań klinicznych. Wyniki tych badań nie są jednoznaczne – część z nich wskazuje na istnienie związku pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających zawierających antrachinony (w tym preparaty senesu) a rozwojem CRC, podczas gdy inne badania takiej zależności nie wykazały. Należy podkreślić, że czynnikami ryzyka rozwoju CRC są również zaparcia oraz nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Istnieje potrzeba przeprowadzenia dodatkowych badań w celu ostatecznego określenia stopnia ryzyka rozwoju nowotworu związanego ze stosowaniem preparatów senesu.1314

Zestawienie danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa liścia senesu

Rodzaj badania Uzyskane wyniki Znaczenie kliniczne
Toksyczność ostra Niska toksyczność ekstraktu ze strąków senesu i sennozydów przy podaniu doustnym u myszy i szczurów Wysokie bezpieczeństwo przy stosowaniu krótkotrwałym
Toksyczność podostra (90 dni) Odwracalny rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka i kanalików nerkowych; brak zmian w splocie nerwowym okrężnicy Zmiany histopatologiczne są odwracalne po odstawieniu preparatu
Potencjał kancerogenny Brak działania kancerogennego w 2-letnim badaniu na szczurach obu płci Nie stwierdzono bezpośredniego działania kancerogennego
Wpływ na reprodukcję Brak wpływu na rozwój poporodowy młodych szczurów, zachowanie matek oraz płodność samców i samic Nie wykazano zaburzeń reprodukcyjnych
Potencjał mutagenny In vitro: mutagenne działanie aloeemodyny, brak efektu dla sennozydu A i B oraz reiny
In vivo: wynik negatywny
Brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym
Ryzyko rozwoju CRC Niejednoznaczne wyniki badań klinicznych – część wskazuje na związek, część nie potwierdza Konieczne dalsze badania dla określenia rzeczywistego ryzyka
  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl