Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Liść senesu
Obecne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa liścia senesu opierają się głównie na badaniach ekstraktów z owoców i strąków senesu, które ze względu na podobny skład chemiczny można ekstrapolować na liść. Badania toksyczności ostrej u myszy i szczurów wykazały niską toksyczność przy podaniu doustnym, bez istotnych efektów toksycznych po jednorazowych dawkach. W 90-dniowym badaniu podostrej toksyczności zaobserwowano odwracalny rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka oraz kanalików nerkowych, bez zmian w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe, 2-letnie badania kancerogenności nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu podawanego doustnie. Ponadto, preparaty senesu nie wykazały negatywnego wpływu na funkcje reprodukcyjne ani teratogenności u szczurów. W badaniach mutagenności in vitro aloeemodyna wykazała działanie mutagenne, jednak sennozydy A i B oraz reina nie wykazały takiego efektu, a badania in vivo potwierdziły brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym.
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania liścia senesu
Obecny stan wiedzy na temat bezpieczeństwa przedklinicznego liścia senesu nie opiera się na nowych, systematycznych badaniach samej rośliny. Dostępne dane przedkliniczne pochodzą głównie z badań wykonanych na owocach senesu (Sennae fructus) oraz strąkach senesu. Ze względu na podobny skład chemiczny liści i owoców/strąków senesu, wyniki tych badań można ekstrapolować na liść senesu.12
Toksyczność ostra
Badania toksyczności ostrej przeprowadzone na myszach i szczurach wykazały, że toksyczność ostra zarówno ekstraktu ze strąków senesu, jak i samych sennozydów przy podaniu doustnym jest niska. Nie zaobserwowano istotnych efektów toksycznych po podaniu jednorazowych dawek.34
Toksyczność przewlekła
W 90-dniowym badaniu podostrej toksyczności przeprowadzonym na szczurach zaobserwowano zmiany histopatologiczne w postaci rozrostu nabłonka w trzech lokalizacjach anatomicznych: nabłonka jelita grubego, nabłonka przedżołądka oraz nabłonka kanalików nerkowych. Co istotne z punktu widzenia klinicznego, zmiany te miały charakter odwracalny po odstawieniu preparatu. W badaniach nie zaobserwowano żadnych zmian morfologicznych w splocie nerwowym okrężnicy, co jest istotną informacją w kontekście długotrwałego stosowania preparatów przeczyszczających.56
Potencjał kancerogenny
Długoterminowe badania oceniające potencjał kancerogenny trwały 2 lata i były przeprowadzone na szczurach obu płci. Ekstrakt z owoców/strąków senesu podawany doustnie przez ten okres nie wykazywał działania kancerogennego u badanych zwierząt. Nie stwierdzono zwiększonej zachorowalności na nowotwory w badanych grupach w porównaniu do grup kontrolnych.78
Wpływ na reprodukcję i rozwój
Badania nad wpływem preparatów senesu na funkcje reprodukcyjne nie wykazały negatywnego wpływu na rozwój poporodowy młodych szczurów, zachowanie matek, ani na płodność samców i samic. Nie zaobserwowano teratogennego działania ani zaburzeń rozwojowych u potomstwa zwierząt przyjmujących preparaty senesu.910
Potencjał mutagenny
Badania mutagenności przeprowadzone in vitro wykazały, że aloeemodyna, jedna z substancji zawartych w liściu senesu, posiada działanie mutagenne. Jednakże takiego efektu nie zaobserwowano w przypadku sennozydu A i B (głównych składników aktywnych) oraz reiny, które są głównymi substancjami czynnymi w preparatach senesu. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, kompleksowe badania przeprowadzone w warunkach in vivo dały wynik negatywny, co wskazuje na brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym.1112
Ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego
Zagadnienie związku pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających a rozwojem nowotworu jelita grubego (CRC – Colorectal Cancer) było przedmiotem kilku badań klinicznych. Wyniki tych badań nie są jednoznaczne – część z nich wskazuje na istnienie związku pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających zawierających antrachinony (w tym preparaty senesu) a rozwojem CRC, podczas gdy inne badania takiej zależności nie wykazały. Należy podkreślić, że czynnikami ryzyka rozwoju CRC są również zaparcia oraz nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Istnieje potrzeba przeprowadzenia dodatkowych badań w celu ostatecznego określenia stopnia ryzyka rozwoju nowotworu związanego ze stosowaniem preparatów senesu.1314
Zestawienie danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa liścia senesu
| Rodzaj badania | Uzyskane wyniki | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Toksyczność ostra | Niska toksyczność ekstraktu ze strąków senesu i sennozydów przy podaniu doustnym u myszy i szczurów | Wysokie bezpieczeństwo przy stosowaniu krótkotrwałym |
| Toksyczność podostra (90 dni) | Odwracalny rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka i kanalików nerkowych; brak zmian w splocie nerwowym okrężnicy | Zmiany histopatologiczne są odwracalne po odstawieniu preparatu |
| Potencjał kancerogenny | Brak działania kancerogennego w 2-letnim badaniu na szczurach obu płci | Nie stwierdzono bezpośredniego działania kancerogennego |
| Wpływ na reprodukcję | Brak wpływu na rozwój poporodowy młodych szczurów, zachowanie matek oraz płodność samców i samic | Nie wykazano zaburzeń reprodukcyjnych |
| Potencjał mutagenny | In vitro: mutagenne działanie aloeemodyny, brak efektu dla sennozydu A i B oraz reiny In vivo: wynik negatywny |
Brak istotnego potencjału mutagennego przy stosowaniu terapeutycznym |
| Ryzyko rozwoju CRC | Niejednoznaczne wyniki badań klinicznych – część wskazuje na związek, część nie potwierdza | Konieczne dalsze badania dla określenia rzeczywistego ryzyka |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania