Właściwości farmakokinetyczne
Liść senesu

Właściwości farmakokinetyczne liścia senesu

Liść senesu (Sennae folium) stanowi główny składnik czynny preparatów zawierających tę substancję, takich jak Laxantia Tea czy Red Senes Tea. Szczegółowa analiza właściwości farmakokinetycznych liścia senesu obejmuje procesy wchłaniania, metabolizmu i eliminacji substancji czynnych zawartych w tej roślinie.¹²

Procesy wchłaniania

Liście senesu zawierają glikozydy hydroksyantracenowe, wśród których najważniejszą grupę stanowią β-O-glikozydy, nazywane sennozydami. Charakterystyczną cechą tych związków jest brak wchłaniania w jelicie cienkim. Sennozydy nie ulegają również rozkładowi przez ludzkie enzymy trawienne, co ma istotne znaczenie dla ich mechanizmu działania.³⁴

Główny proces biotransformacji sennozydów zachodzi dopiero w jelicie grubym, gdzie pod wpływem bakterii jelitowych dochodzi do przekształcenia tych związków w aktywny metabolit – reinoantron. Powstające w dalszej kolejności aglikony ulegają wchłanianiu w jelicie cienkim. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych, z wykorzystaniem znakowanego reinoantronu podawanego bezpośrednio do kątnicy, wykazały ograniczone wchłanianie tego związku na poziomie poniżej 10%.⁵⁶

Procesy metabolizmu

Po utworzeniu reinoantronu, następuje jego dalszy metabolizm. W kontakcie z tlenem ulega on procesom utleniania, których produktami są reina i sennidyny. Związki te mogą być wykrywane we krwi, głównie w formie skoniugowanej jako glukuroniany i siarczany, co świadczy o zachodzących procesach sprzęgania (II faza metabolizmu).⁷⁸

Procesy eliminacji

Eliminacja składników aktywnych liścia senesu zachodzi wieloma drogami, z przewagą wydalania z kałem. Po doustnym podaniu sennozydów, niewielka część (3-6%) metabolitów jest wydalana z moczem. Jeszcze mniejsza frakcja metabolitów jest eliminowana z żółcią.⁹¹⁰

Dominująca droga eliminacji prowadzi przez przewód pokarmowy. Około 90% sennozydów jest wydalana z kałem w postaci polimerów (polichinonów). Pozostałe 2-6% sennozydów jest wydalane w formie niezmienionej lub jako metabolity: sennidyny, reinantron i reina.¹¹¹²

Farmakokinetyka u ludzi

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u ludzi dostarczyły cennych informacji dotyczących stężeń metabolitów senesu w organizmie. Osobom badanym podawano przez 7 dni doustnie sproszkowane owoce senesu (w preparacie Laxantia Tea) lub strąki senesu (w preparacie Red Senes Tea) w dawce odpowiadającej 20 mg sennozydów. We krwi oznaczano reinę – główny metabolit, którego maksymalne stężenie wynosiło 100 ng/ml. Ważną obserwacją kliniczną był brak kumulacji reiny przy stosowaniu przez okres tygodnia, co może świadczyć o efektywnej eliminacji tego metabolitu z organizmu.¹³¹⁴

Przenikanie przez bariery biologiczne

Istotnym aspektem farmakokinetyki senesu jest zdolność jego metabolitów do przenikania przez istotne bariery biologiczne. Wykazano, że aktywne metabolity, takie jak reina, przenikają w niewielkich ilościach do mleka matki. Ma to znaczenie przy rozważaniu stosowania preparatów zawierających liść senesu u kobiet karmiących piersią.¹⁵¹⁶

Przeprowadzone badania na modelach zwierzęcych wykazały również, że reina ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową, choć w małych ilościach. Fakt ten należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa stosowania liścia senesu u kobiet w ciąży.¹⁷¹⁸

Parametry farmakokinetyczne

Podsumowując właściwości farmakokinetyczne liścia senesu, należy zwrócić uwagę na charakterystyczne parametry:

• Wchłanianie sennozydów w jelicie cienkim: brak bezpośredniego wchłaniania¹⁹²⁰
• Biodostępność reinoantronu: poniżej 10% (na podstawie badań na zwierzętach)²¹²²
• Maksymalne stężenie reiny we krwi: 100 ng/ml²³²⁴
• Eliminacja z moczem: 3-6% metabolitów²⁵²⁶
• Eliminacja z kałem: około 90% (głównie w postaci polimerów)²⁷²⁸
• Kumulacja reiny przy wielodniowym stosowaniu: nie obserwowano²⁹³⁰