ekstrahent
Ekstrahent to substancja chemiczna lub rozpuszczalnik stosowany w procesie ekstrakcji, umożliwiający wyodrębnienie określonych składników z mieszaniny. W kontekście medycznym i farmaceutycznym, ekstrahenty są wykorzystywane do izolowania substancji aktywnych z materiałów roślinnych, zwierzęcych lub mineralnych podczas produkcji leków, suplementów i preparatów leczniczych.
Wybór odpowiedniego ekstrahentu ma kluczowe znaczenie dla skuteczności procesu ekstrakcji oraz dla czystości i jakości otrzymanego ekstraktu. W praktyce farmaceutycznej najczęściej stosowane ekstrahenty to: woda, etanol, metanol, aceton, eter, chloroform oraz mieszaniny tych rozpuszczalników. Każdy z nich charakteryzuje się różną zdolnością do rozpuszczania określonych grup związków chemicznych.
W nowoczesnej technologii farmaceutycznej stosuje się również ekstrakcję nadkrytyczną przy użyciu dwutlenku węgla jako ekstrahentu, co pozwala na uzyskanie wysoce oczyszczonych ekstraktów bez pozostałości rozpuszczalników organicznych. Metoda ta jest szczególnie cenna przy produkcji leków, gdyż minimalizuje ryzyko zanieczyszczenia produktu końcowego szkodliwymi pozostałościami.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kmin – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bezpieczeństwo stosowania kminku (Carum carvi L., fructus) jako substancji aktywnej w preparatach leczniczych, w tym w produkcie Melis-Tonic, nie zostało kompleksowo ocenione w badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych. W Melis-Tonic kminek stanowi 1 część na 20 części wyciągu złożonego (proporcja 8:7:2:2:1), gdzie pozostałe składniki to liść melisy, kwiatostan głogu, koszyczek rumianku oraz korzeń arcydzięgla. Preparat zawiera wyciąg płynny z kminku, ekstrahowany 40% etanolem (V/V), a gotowy produkt zawiera 30-35% (V/V) etanolu, co ma znaczenie przy ocenie bezpieczeństwa stosowania.
badanie bezpieczeństwa przedklinicznego, badanie na zwierzętach, choroba współistniejąca, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, ekstrahent, etanol, kminek, korzeń arcydzięgla, koszyczek rumianku, kwiatostan głogu, liść melisy, medycyna tradycyjna, Melis-Tonic, model zwierzęcy, owoc kminku, praktyka kliniczna, preparat leczniczy, profil bezpieczeństwa, rozwój płodu, terapia długoterminowa, test przedkliniczny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wpływ na reprodukcję, wyciąg płynny, wyciąg złożony - Leksykon leków
Skład i postać leku – Krople miętowe –
Krople miętowe to doustny preparat w postaci przezroczystego, zielonego płynu o charakterystycznym mentolowym zapachu, zawierający nalewkę miętową (Menthae piperitae tinctura) jako substancję czynną. Nalewka ta zawiera minimum 5,0% olejku miętowego i jest przygotowana z surowca roślinnego w stosunku DER 1:19,7-21, z użyciem 90% etanolu jako rozpuszczalnika. Jeden gram kropli zawiera 1 g nalewki, a produkt zawiera dodatkowo 80-86% etanolu (v/v), co jest istotne przy stosowaniu u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu. Preparat nie zawiera innych substancji pomocniczych i nie wykazuje znanych interakcji chemicznych ani fizycznych z innymi lekami, co umożliwia jego łączenie z innymi terapiami.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z liści rozmarynu – Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Doppelherz Energovital Tonik K zawiera wyciąg płynny z liści rozmarynu (Rosmarini folii extractum fluidum) w 100% wyciągu natywnego (DER 1:1) z 19% V/V etanolem jako ekstrahentem. Pojedyncza dawka 20 ml dostarcza 10,0 mg wyciągu z liści rozmarynu, a zalecane dawkowanie dla dorosłych wynosi 3-4 dawki dziennie, co daje 30,0-40,0 mg substancji aktywnej na dobę. Preparat należy przyjmować doustnie podczas posiłków oraz przed snem, co optymalizuje wchłanianie. Wskazane jest ograniczenie samoleczenia do maksymalnie 2 tygodni; w przypadku braku poprawy lub nasilenia objawów konieczna jest konsultacja lekarska. Ze względu na zawartość 17% obj. etanolu oraz brak danych klinicznych, preparat jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży. U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby stosowanie wymaga nadzoru lekarskiego.
choroba współistniejąca, działanie niepożądane, ekstrahent, ekstrakt płynny z liści rozmarynu, etanol farmaceutyczny, interakcja lekowa, monitorowanie terapii, pacjent geriatryczny, postępowanie terapeutyczne, samoleczenie, wyciąg natywny, wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego, wyciąg z liści melisy, wyciąg z liści rozmarynu, wyciąg z owoców głogu, wywiad medyczny, zaburzenie funkcji wątroby, zawartość alkoholu - Leksykon substancji czynnych
Kwiat dziewanny – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kwiat dziewanny (Verbascum spp., flos) jest składnikiem preparatu Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja, jednak w dokumentacji produktu leczniczego brak jest jednoznacznych danych dotyczących jego wpływu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów mechanicznych i obsługę maszyn. Preparat zawiera etanol w stężeniu do 5,1% (m/m), a ekstrakcja składników odbywa się przy użyciu etanolu 60% (V/V), co może potencjalnie wpływać na funkcje poznawcze i psychomotoryczne pacjentów. W związku z tym, brak jest wystarczających dowodów klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania tego syropu w kontekście zdolności do prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.
bezpieczeństwo farmakoterapii, charakterystyka produktu leczniczego, ekstrahent, etanol, funkcja poznawcza, kora wierzby, kwiat bzu czarnego, kwiat dziewanny, kwiat lipy, praktyka kliniczna, produkt leczniczy, profesjonalista medyczny, schorzenie współistniejące, substancja pochodzenia roślinnego, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Goryczka – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Goryczka (Gentiana) jest składnikiem wielu preparatów ziołowych, występując najczęściej jako ekstrakt suchy (np. w leku Kalms w dawce 22,5 mg/tabletkę z 50% etanolem jako ekstrahent) lub jako nalewka gorzka (Amara tinctura) w preparatach Krople żołądkowe i Krople żołądkowe T. Sama goryczka nie jest bezpośrednio klasyfikowana jako substancja wpływająca na zdolność prowadzenia pojazdów, jednak preparaty ją zawierające często zawierają etanol w wysokim stężeniu (65-75% v/v w Kroplach żołądkowych, około 70% v/v w Kroplach żołądkowych T). Dawka jednorazowa Kropli żołądkowych T zawiera około 1,4 g etanolu, co odpowiada spożyciu około 35 ml piwa lub 15 ml wina, co może istotnie upośledzać funkcje psychomotoryczne. Lek Kalms może powodować senność, co jest przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
charakterystyka produktu leczniczego, ekstrahent, ekstrakt suchy goryczki, funkcje psychomotoryczne, goryczka, interakcje lekowe, Kalms, korzeń goryczki, krople żołądkowe, nalewka gorzka, preparat ziołowy, reakcja na lek, senność polekowa, upośledzenie zdolności psychomotorycznych, zaburzenia zdolności prowadzenia pojazdów, zawartość etanolu, zdolności psychofizyczne - Leksykon leków
Skład i postać leku – Melis-Tonic –
Melis-Tonic to płyn doustny o złożonym składzie ziołowym, zawierający w 1 ml (1025 mg) 0,854 ml (820 mg) wyciągu płynnego (1:5) z liścia melisy (Melissa officinalis L.), kwiatostanu głogu (Crataegus spp.), koszyczka rumianku (Matricaria recutita L.), korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica L.) oraz owocu kminku (Carum carvi L.) w proporcjach 8:7:2:2:1, a także 0,146 ml (205 mg) naturalnego miodu. Wyciąg przygotowano z użyciem 40% etanolu, a gotowy preparat zawiera 30-35% (V/V) etanolu, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów do terapii. Produkt dostępny jest w butelce 100 ml ze szkła brunatnego, zabezpieczonej aluminiową zakrętką z uszczelką EPE, co zapewnia ochronę przed światłem i wilgocią oraz stabilność preparatu. Melis-Tonic należy przechowywać w temperaturze do 25°C, w miejscu niedostępnym dla dzieci, a okres trwałości wynosi 2 lata od daty produkcji.
dozownik, działanie terapeutyczne, ekstrahent, etanol, interakcje międzyskładnikowe, korzeń arcydzięgla, koszyczek rumianku, kwiatostan głogu, liść melisy, niezgodność farmaceutyczna, okres trwałości, owoc kminku, płyn doustny, substancja czynna, substancja pomocnicza, surowiec zielarski, wchłanianie substancji, właściwość terapeutyczna, właściwości organoleptyczne, wyciąg płynny złożony, wyciąg roślinny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Imupret N 1 ml/ml
Imupret N to złożony preparat roślinny zawierający wyciąg z siedmiu składników roślinnych w proporcji 5/4/4/4/4/3/2, ekstraktowany 59% etanolem, z końcową zawartością etanolu do 19,5% (V/V). Preparat wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, potwierdzone w badaniach in vitro i in vivo, obejmujące immunomodulację, działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne. Składniki takie jak ziele skrzypu (Equisetum arvense L.) i liść orzecha włoskiego (Juglans regia L.) odpowiadają za immunomodulację i działanie przeciwbakteryjne, natomiast korzeń prawoślazu (Althaea officinalis L.) pełni funkcję osłaniającą i łagodzącą. Działanie przeciwzapalne potwierdzono zarówno na poziomie komórkowym, jak i w modelach in vivo, co jest istotne w terapii infekcji górnych dróg oddechowych.
badanie in vitro, badanie in vivo, biodostępność substancji aktywnych, działanie immunomodulujące, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwzapalne, ekstrahent, etanol, infekcja górnych dróg oddechowych, kora dębu, korzeń prawoślazu, krople doustne, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, stan zapalny, wyciąg złożony, ziele krwawnika pospolitego, ziele mniszka lekarskiego, ziele skrzypu - Leksykon substancji czynnych
Macerat z korzenia prawoślazu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Macerat z korzenia prawoślazu (Althaea officinalis L., radix) jest stosowany w lecznictwie od dawna, jednak dostępne dane przedkliniczne dotyczące jego bezpieczeństwa są niewystarczające. Analiza charakterystyk produktów leczniczych, takich jak Alti-sir, Syrop prawoślazowy Amara oraz Syrop prawoślazowy Ziołowa Tradycja, wykazała brak kompleksowych badań przedklinicznych oceniających toksyczność reprodukcyjną, genotoksyczność oraz potencjał kancerogenny maceratu. W preparacie Alti-sir macerat (1:16) stanowi 34,50 g, a ekstrahentem jest mieszanina wody i etanolu (97:3). Syropy zawierają odpowiednio 32,9 g (DER 1:6-7) i 35,9 g maceratu na 100 g produktu, co odpowiada 5 g korzenia prawoślazu, z zawartością etanolu do 1% (m/m lub m/v). Niewielka zawartość etanolu w ekstrahentach może mieć znaczenie dla bezpieczeństwa, zwłaszcza u wybranych grup pacjentów, jednak brak jest szczegółowych danych przedklinicznych w tym zakresie.
badanie kliniczne, badanie przedkliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, dane przedkliniczne, ekstrahent, genotoksyczność, karcynogeneza, korzeń prawoślazu, macerat z korzenia prawoślazu, mieszanina wody i etanolu, płodność, potencjał kancerogenny, rozwój płodu, teratogenność, toksyczność reprodukcyjna, tradycyjny lek roślinny, uszkodzenie materiału genetycznego - Leksykon substancji czynnych
Matricaria – Przeciwwskazania stosowania
Matricaria (rumianek) jest składnikiem aktywnym wielu preparatów leczniczych, w tym Iberogastu, gdzie występuje jako wyciąg z kwiatów (Matricariae flos extractum) w proporcji 1:2-4, ekstrahowany 30% etanolem (v/v). W Iberogaście stanowi 20 ml na 100 ml płynu doustnego, będąc jednym z dziewięciu ekstraktów roślinnych. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na rumianek lub inne składniki preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z chorobami wątroby – stosowanie ekstraktu jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z istniejącą lub przebytą chorobą wątroby oraz u osób przyjmujących inne leki o potencjale hepatotoksycznym. Zawartość etanolu w Iberogaście wynosi 29,5-32,6% (v/v), co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobą alkoholową, chorobami wątroby, padaczką, schorzeniami układu nerwowego oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
choroba alkoholowa, choroba autoimmunologiczna, choroba układu nerwowego, choroba wątroby, ciąża, ekstrahent, ekstrakt z rumianku, hepatotoksyczność, karmienie piersią, lek hepatotoksyczny, lek przeciwzakrzepowy, matricaria, Matricariae flos extractum, nadwrażliwość, padaczka, właściwość immunomodulująca, właściwość przeciwkrzepliwa, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alchinal (0,248 g + 0,056 g)/10 ml
Preparat leczniczy Alchinal, w dawce (0,248 g + 0,056 g)/10 ml proszku do sporządzania zawiesiny doustnej, zawiera dwa aktywne składniki: suchy wyciąg z czosnku (Allii sativi bulbi extractum siccum) oraz suchy wyciąg z jeżówki purpurowej (Echinaceae purpureae herbae extractum siccum). W 10 ml zawiesiny znajduje się 0,248 g wyciągu z czosnku w proporcji 3-4:1 (70-100% wyciągu natywnego, 0-30% maltodekstryny) oraz 0,056 g wyciągu z jeżówki w proporcji 3,5-4,5:1 (20% maltodekstryny niskocukrzonej). Ekstrakcja obu składników odbywa się przy użyciu wody, co eliminuje ryzyko obecności toksycznych rozpuszczalników organicznych, podnosząc profil bezpieczeństwa preparatu.
aktywność angiogenna, Allii sativi bulbi extractum siccum, angiogeneza, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakologiczne, Echinaceae purpureae herbae extractum siccum, ekstrahent, ekstrakt roślinny, genotoksyczność, maltodekstryna, potencjał rakotwórczy, rozpuszczalnik organiczny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, tworzenie naczyń krwionośnych, zawiesina doustna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Digestonic –
DIGESTONIC to płyn doustny zawierający 0,31-0,45 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na reinę na 1 ml produktu (0,89 g), będących głównym składnikiem czynnym o działaniu leczniczym. Preparat oparty jest na starannie dobranej kompozycji ekstraktów roślinnych, w tym ziela dziurawca (5,70 części), kwiatu rumianku (2,84 części), liścia mięty pieprzowej (2,84 części), korzenia rzewienia (2,86 części), owocu róży (2,84 części), owocu kopru włoskiego (1,46 części) oraz owocu kolendry (1,46 części). Ekstrakcja surowców odbywa się w stosunku 1:5 przy użyciu 70% etanolu (V/V), którego zawartość w produkcie wynosi 60,0-68,0% (V/V). Produkt nie zawiera substancji pomocniczych, co jest istotne dla pacjentów z alergiami lub nietolerancjami. Płynna forma umożliwia precyzyjne dawkowanie oraz szybkie wchłanianie substancji czynnych, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z liści szałwii lekarskiej – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Wyciąg z liści szałwii lekarskiej (Salviae folii extractum), stosowany w preparatach leczniczych takich jak Aperisan 20% żel do stosowania w jamie ustnej (zawierający 200 mg ekstraktu na 1 g żelu, ekstrakt 1:1, ekstrahent: etanol 70% V/V), może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługiwania maszyn. Preparat zawiera maksymalnie 10,5% (m/m) etanolu, co dodatkowo może nasilać zaburzenia sprawności psychofizycznej, zwłaszcza przy wyższych dawkach lub jednoczesnym stosowaniu innych leków działających na ośrodkowy układ nerwowy. W przypadku wystąpienia objawów takich jak senność, zawroty głowy czy spowolnienie reakcji, pacjent powinien powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Lekarze mają obowiązek poinformować pacjentów o tych potencjalnych skutkach oraz monitorować indywidualną reakcję na lek.
działanie niepożądane, działanie ośrodkowe, ekstrahent, ekstrakt, etanol, interakcja lekowa, obsługa maszyn, ośrodkowy układ nerwowy, preparat z etanolem, sprawność psychomotoryczna, sprawność psychoruchowa, substancja czynna, szałwia lekarska, wyciąg płynny, wyciąg z liści szałwii, zaburzenie sprawności psychofizycznej - Leksykon substancji czynnych
Męczennica – Właściwości farmakodynamiczne
Męczennica (Passiflora incarnata L.) jest roślinnym surowcem leczniczym zaliczanym do grupy leków nasennych i uspokajających (kod ATC: N05CM). W produktach leczniczych stosuje się ziele męczennicy, które wykazuje łagodne działanie sedatywne oraz ułatwia zasypianie, skracając czas potrzebny do zaśnięcia. Preparaty zawierające męczennicę występują w różnych formach farmaceutycznych, m.in. wyciąg suchy (np. Valused Noc Plus – 20 mg/tabletkę, DER 4-6,5:1, etanol 60% V/V), nalewka (Valused – 45 g nalewki/100 g produktu, etanol 70% V/V) oraz wyciąg płynny złożony (Neospasmina Noc – 10% ziela męczennicy w wyciągu, etanol 50% V/V). Skuteczność i bezpieczeństwo tych preparatów opierają się głównie na tradycyjnym stosowaniu i doświadczeniu klinicznym, gdyż brak jest szczegółowych badań farmakologicznych.
badanie farmakologiczne, biodostępność, działanie farmakodynamiczne, działanie sedatywne, działanie uspokajające, ekstrahent, grupa farmakoterapeutyczna, kod ATC, korzeń kozłka lekarskiego, łagodny stres, lek nasenny i uspokajający, nalewka, napięcie nerwowe, owoc głogu, postać farmaceutyczna, synergizm działania, szyszki chmielu, właściwości farmakodynamiczne, wyciąg płynny, wyciąg suchy, zaburzenia zasypiania, ziele męczennicy - Leksykon substancji czynnych
Liść mięty – Właściwości farmakokinetyczne
Obecnie brak jest kompleksowych badań farmakokinetycznych dotyczących liścia mięty (Menthae piperitae folii) w produkcie leczniczym Gastrobonisol, który zawiera nalewkę z liścia mięty w proporcji 1:20 (10 g na 100 g produktu) z użyciem etanolu 90% (V/V) jako ekstrahentu. Produkt występuje w formie płynu doustnego, a całkowita zawartość etanolu wynosi 50-60% (V/V), co może wpływać na rozpuszczalność i biodostępność substancji czynnych. W charakterystyce produktu nie przedstawiono danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu, eliminacji ani interakcji farmakokinetycznych składników liścia mięty.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bronchicum T 100 mg
Produkt leczniczy Bronchicum T zawiera jako substancję czynną płynny ekstrakt z ziela tymianku (Thymi extractum fluidum) w dawce 100 mg na tabletkę do ssania. Nie przeprowadzono przedklinicznych badań bezpieczeństwa dotyczących ostrej i przewlekłej toksyczności, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa dla tego ekstraktu. Ekstrakt jest otrzymywany przy użyciu specyficznego ekstrahenta, będącego mieszaniną roztworu wodnego amoniaku 10%, glicerolu 85%, etanolu 90% (V/V) i wody w proporcji 1:20:70:109, co może mieć znaczenie dla profilu bezpieczeństwa preparatu.
badania przedkliniczne, dane przedkliniczne, doświadczenie kliniczne, ekstrahent, ekstrakt płynny z tymianku, ekstrakt z ziela tymianku, genotoksyczność, potencjał rakotwórczy, roztwór wodny amoniaku, rozwój potomstwa, sacharoza, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na rozród, tradycyjne stosowanie - Leksykon substancji czynnych
Ziele grindelii – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ziele grindelii (Grindeliae herba) jest składnikiem preparatów o działaniu wykrztuśnym i przeciwkaszlowym, m.in. syropu Echinasal. Badania toksyczności ostrej wykazały, że LD50 syropu Echinasal po podaniu dożołądkowym przekracza 15 g/kg masy ciała, co wskazuje na niski poziom toksyczności ostrej zarówno preparatu, jak i ziela grindelii. Brak jest jednak szczegółowych badań toksyczności po podaniu wielokrotnych dawek oraz kompleksowych danych dotyczących toksyczności reprodukcyjnej i genotoksyczności tej substancji. Wyciąg złożony w syropie zawiera ziele grindelii w stosunku 1:4,4 (1 część grindelii, 3 części liścia babki lancetowatej, 1 część owocu róży), ekstrahowany 50% etanolem, a jego zawartość w syropie wynosi 5 g/100 g.
dawka terapeutyczna, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, ekstrahent, etanol, genotoksyczność, Grindeliae herba, LD50, liść babki lancetowatej, owoc róży, podanie dożołądkowe, potencjał mutagenny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka i płodu, ryzyko toksykologiczne, syrop Echinasal, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, wyciąg złożony, ziele grindelii - Leksykon substancji czynnych
Ziele konwalii – Właściwości farmakokinetyczne
Glikozydy kardenolidowe zawarte w zielu konwalii (Convallaria maialis L.) charakteryzują się szybkim wchłanianiem w jelicie cienkim, jednak ich biodostępność wynosi jedynie około 10% podanej dawki. Wykazują niski stopień wiązania z białkami osocza, około 16% z frakcją albumin, co przekłada się na szybki początek działania, ale stosunkowo krótki czas efektu terapeutycznego. Istotnym aspektem jest brak kumulacji tych glikozydów w organizmie, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych podczas długotrwałej terapii. Dane farmakokinetyczne opierają się na ogólnej wiedzy o glikozydach kardenolidowych, gdyż szczegółowe badania dla preparatów takich jak Convafort (15,7 mg wyciągu suchego, ekstrakt 10-11:1, etanol 60% V/V) oraz Kelicardina (wyciąg płynny 1:1, 0,47 g/ml, 2,5-4,2 j.g. glikozydów, etanol 70% V/V) nie zostały przeprowadzone.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność, Convallaria maialis, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, ekstrahent, glikozyd kardenolidowy, glikozyd nasercowy, krople doustne, kumulacja w organizmie, parametr farmakokinetyczny, tabletka drażowana, wchłanianie w jelicie cienkim, wiązanie z albuminami osocza, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, wyciąg płynny z ziela konwalii, wyciąg suchy z ziela konwalii, wyciąg z ziela konwalii - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z liścia szałwii – Działania niepożądane
Nalewka z liścia szałwii (Salviae folium tinctura) stanowi aktywny składnik produktu leczniczego TINCTURA SALVIAE Herbapol w Krakowie SA, będącego koncentratem do sporządzania roztworu do płukania jamy ustnej. Preparat zawiera 100 ml nalewki w stosunku ekstrakcji 1:5, z użyciem 70% etanolu jako ekstrahentu, co skutkuje całkowitą zawartością etanolu na poziomie 60-70% (v/v). Dotychczas nie odnotowano żadnych działań niepożądanych związanych z jego stosowaniem, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa przy prawidłowym użyciu. Należy jednak zwrócić uwagę na potencjalne ryzyko miejscowego podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej, zwłaszcza u osób wrażliwych, wynikające z wysokiego stężenia etanolu i ewentualnego niewłaściwego rozcieńczenia preparatu przed aplikacją.
charakterystyka produktu leczniczego, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań, działanie niepożądane, ekstrahent, etanol, farmakovigilance, monitorowanie bezpieczeństwa, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, nalewka z liścia szałwii, personel medyczny, płukanie jamy ustnej, podmiot odpowiedzialny, podrażnienie błony śluzowej, profil bezpieczeństwa, Salviae folium tinctura, stosunek korzyści do ryzyka - Leksykon leków
Skład i postać leku – Maść szałwiowa –
Maść szałwiowa to preparat leczniczy zawierający ekstrakt z liści Salvia officinalis L., pozyskiwany przy użyciu etanolu, w podłożu wazelinowym. Produkt jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego na skórę, co umożliwia łatwą aplikację i stopniowe uwalnianie substancji aktywnej. Maść dostępna jest w opakowaniach 10 g i 25 g, z okresem ważności 12 miesięcy od daty produkcji. Preparat nie zawiera dodatkowych substancji pomocniczych, co minimalizuje ryzyko interakcji farmaceutycznych i potwierdza stabilność formuły.
ekstrahent, ekstrakt z szałwii lekarskiej, interakcja między składnikami, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności, parametry jakościowe, podłoże maściowe, postać farmaceutyczna, postać leku, produkt leczniczy, skuteczność terapeutyczna, stabilność preparatu, substancja pomocnicza, szałwia lekarska, uwalnianie substancji aktywnej, wazelina biała, właściwość lecznicza - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z liści melisy – Dawkowanie i sposób podawania
Wyciąg z liści melisy (Melissae folii extractum fluidum) w preparacie Doppelherz Energovital Tonik K występuje jako 100% wyciąg natywny o stosunku surowca do ekstraktu 1:1, ekstrahowany 30% etanolem. Pojedyncza dawka 20 ml zawiera 100 mg wyciągu, a zalecane dawkowanie dla dorosłych to 20 ml 3-4 razy na dobę (maksymalnie 80 ml, czyli 400 mg wyciągu dziennie), przyjmowane podczas posiłków oraz przed snem. Preparat nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży ze względu na brak danych klinicznych oraz zawartość 17% obj. etanolu. Terapia samoleczenia nie powinna przekraczać 2 tygodni bez konsultacji lekarskiej, a w przypadku braku poprawy lub nasilenia objawów konieczne jest przerwanie stosowania i konsultacja specjalistyczna.
Crataegi fructus extractum fluidum, czas trwania terapii, diagnoza lekarska, efekt terapeutyczny, ekstrahent, ekstrakt 1:1, interakcja lekowa, Melissae folii extractum fluidum, objaw niepożądany, płyn doustny, postać farmaceutyczna, preparat ziołowy, Rosmarini folii extractum fluidum, samoleczenie, schemat dawkowania, Valerianae radicis extractum fluidum, wyciąg płynny, wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego, wyciąg z liści melisy, wyciąg z liści rozmarynu, wyciąg z owoców głogu, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego – Dawkowanie i sposób podawania
Wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego (Valerianae radicis extractum fluidum) stosowany jest jako środek uspokajający w preparacie Doppelherz Energovital Tonik K, gdzie pojedyncza dawka 20 ml zawiera 100 mg wyciągu. Zalecane dawkowanie dla dorosłych to 3-4 razy na dobę po 20 ml, podawane podczas posiłków oraz dodatkowo przed snem, co odpowiada dziennej dawce minimalnej 300 mg i maksymalnej 400 mg. Preparat zawiera 17% obj. etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby lub uzależnieniem od alkoholu. Stosowanie u dzieci i młodzieży jest niezalecane ze względu na brak danych klinicznych oraz obecność alkoholu w preparacie.
choroba wątroby, dane kliniczne, dawka maksymalna, dawka minimalna, działanie niepożądane, działanie uspokajające, efekt terapeutyczny, ekstrahent, forma farmaceutyczna, interakcja lekowa, płyn doustny, postępowanie terapeutyczne, preparat złożony, samoleczenie, schemat dawkowania, uzależnienie od alkoholu, wyciąg natywny, wyciąg płynny, wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Amara – Interakcje
Amara tinctura, stanowiąca 25 g kompozycji w Kroplach żołądkowych Aflofarm, jest nalewką gorzką uzyskaną w stosunku DER 1:3,8-4,5 z użyciem etanolu 70% (V/V) jako ekstrahenta. Na podstawie dostępnych danych klinicznych nie zidentyfikowano istotnych interakcji tej substancji z innymi lekami, żywnością, suplementami diety ani wyrobami medycznymi. Nie odnotowano również wpływu Amara tinctura na wyniki badań laboratoryjnych. W preparacie całkowita zawartość etanolu wynosi 65-72% (V/V), co wymaga zachowania ostrożności przy jednoczesnym spożywaniu napojów alkoholowych, mimo braku udokumentowanych specyficznych interakcji.
- Leksykon substancji czynnych
Mięta – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Mentha piperita, powszechnie stosowana w formie nalewek z liści, takich jak w preparacie Pectobonisol (10 g nalewki na 100 g produktu, stężenie 1:20, ekstrakcja etanolem 90% V/V), posiada ograniczone dane przedkliniczne, gdyż brak jest dedykowanych badań na modelach zwierzęcych. Bezpieczeństwo tej substancji opiera się głównie na wieloletnim doświadczeniu klinicznym i tradycyjnym zastosowaniu w medycynie, co pozwala uznać ją za relatywnie bezpieczną w zalecanych dawkach terapeutycznych. Warto podkreślić, że preparaty takie jak Pectobonisol zawierają również inne składniki aktywne (sok z babki lancetowatej, nalewki z kwiatostanu lipy, korzenia lukrecji oraz wyciąg z tymianku), co wymaga uwzględnienia potencjalnych interakcji między nimi w ocenie bezpieczeństwa.
- Leksykon substancji czynnych
Ziele grindelii – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ziele grindelii, będące składnikiem preparatów takich jak Echinasal, wykorzystywane jest głównie ze względu na działanie wykrztuśne i przeciwkaszlowe. Jednakże, dostępne dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią są ograniczone i niepozwalają na jednoznaczne wnioski. Brak kontrolowanych badań klinicznych wymusza ostrożność – stosowanie preparatów zawierających ziele grindelii powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu lub dziecka. W preparacie Echinasal 100 g syropu zawiera 5 g wyciągu złożonego (1:4,4) z liścia babki lancetowatej (3 części), ziela grindelii (1 część) i owocu róży (1 część), z etanolem 50% (V/V) jako ekstrahentem oraz do 1% m/m etanolu, co dodatkowo wymaga uwzględnienia przy ocenie bezpieczeństwa. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas oraz indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka przez lekarza prowadzącego.
alternatywna metoda leczenia, dokumentacja medyczna, działanie niepożądane, działanie wykrztuśne i przeciwkaszlowe, Echinasal, edukacja pacjenta, ekstrahent, etanol, karmienie piersią, kobieta w ciąży, liść babki lancetowatej, monitorowanie kliniczne, okres ciąży, okres laktacji, owoc róży, płód, przerwanie karmienia piersią, stosunek korzyści do ryzyka, wyciąg złożony, ziele grindelii, ziele jeżówki purpurowej, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Ziele hyzopu – Dawkowanie i sposób podawania
Produkt leczniczy Pectosol zawiera ziele hyzopu (Hyssopus officinalis L., herba) jako składnik kompozycji roślinnej wraz z zielem tymianku, porostem islandzkim oraz korzeniem mydlnicy w proporcjach 18:7:3:2, gdzie hyzop stanowi 3 części mieszaniny. Preparat ma postać koncentratu do sporządzania roztworu doustnego, który należy rozcieńczyć w około 125 ml wody przed podaniem. Dawkowanie dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat wynosi 1 łyżeczkę (ok. 5 ml) koncentratu trzy razy na dobę. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. Produkt zawiera 57-63% (V/V) etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, epilepsją, uszkodzeniami mózgu, chorobami psychicznymi, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
choroba psychiczna, choroba wątroby, dawka dobowa, dawka jednorazowa, ekstrahent, epilepsja, koncentrat doustny, korzeń mydlnicy, monitorowanie skuteczności leczenia, podanie doustne, porost islandzki, pracownik służby zdrowia, uszkodzenie mózgu, wyciąg płynny, wyciąg z mieszaniny ziół, wywiad medyczny, ziele hyzopu, ziele tymianku - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Alti-Sir 2,17 g/5 ml
Preparat Alti-Sir w formie syropu zawiera macerat z korzenia prawoślazu (Althaeae radicis maceratio) w proporcji 1:16, jednak nie przeprowadzono badań oceniających jego wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów oraz obsługi maszyn. Dokumentacja produktu nie dostarcza danych dotyczących potencjalnego oddziaływania na funkcje psychomotoryczne, co może mieć znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta podczas wykonywania czynności wymagających pełnej sprawności psychomotorycznej. Mimo braku jednoznacznych dowodów, lekarz powinien poinformować pacjenta o konieczności obserwacji indywidualnej reakcji na lek oraz o potencjalnym ryzyku związanym z indywidualną wrażliwością na składniki preparatu, zwłaszcza przy pierwszym zastosowaniu.
- Leksykon substancji czynnych
Ziele bożego drzewka – Właściwości farmakodynamiczne
Intrakt z ziela bożego drzewka (Abrotani herba) stanowi 30% składu preparatu Gastrobonisol i jest głównym składnikiem aktywnym odpowiedzialnym za stymulację wydzielania soków trawiennych. Ekstrakt w formie intraktu (0,8-1,2:1) pozyskiwany jest przy użyciu etanolu 96% (V/V), a końcowa zawartość etanolu w preparacie wynosi 50-60% (V/V), co zapewnia optymalną stabilność i biodostępność substancji czynnych. Działanie farmakodynamiczne opiera się na zwiększeniu sekrecji enzymów i soków żołądkowych, co wspomaga procesy trawienne, szczególnie w stanach obniżonej sekrecji żołądkowej i dyspepsji czynnościowej.
Abrotani herba, biodostępność, dyspepsja czynnościowa, ekstrahent, etanol, fitoterapia, Gastrobonisol, intrakt, korzeń mniszka, liść mięty, ostropest, płyn doustny, postać farmaceutyczna, preparat fitoterapeutyczny, sekrecja żołądkowa, sok trawienny, sok żołądkowy, ziele bożego drzewka, ziele dziurawca, ziele krwawnika - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z dziurawca – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Produkt leczniczy Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae) zawiera nalewkę z dziurawca (Hyperici tinctura) w ilości 24,9 g na 100 g preparatu, gdzie nalewka jest sporządzona w stosunku 1:5 z użyciem 70% etanolu jako ekstrahentu. W skład leku wchodzą również nalewki kozłkowa, miętowa i gorzka oraz chlorowodorek papaweryny (0,4 g). Preparat charakteryzuje się wysoką zawartością etanolu, wynoszącą 67-74% objętościowo, co odpowiada 1460 mg etanolu w dawce 2,5 ml. Produkt występuje w formie kropli doustnych.
charakterystyka produktu leczniczego, chlorowodorek papaweryny, ekstrahent, etanol, Fortestomachicae, korzeń goryczki, krople doustne, krople żołądkowe z papaweryną, liść bobrka, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z dziurawca, owocnia pomarańczy gorzkiej, profil bezpieczeństwa - Leksykon substancji czynnych
Cebula – Właściwości farmakodynamiczne
Syrop z cebuli Ziołowa Tradycja zawiera wyciąg płynny z bulwy cebuli (Allium cepa L.) w stężeniu 15 g/100 g syropu, z DER 1:6, ekstrahowany 70% etanolem (V/V). Brak jest szczegółowych danych farmakodynamicznych dotyczących tego preparatu w dokumentacji charakterystyki produktu leczniczego. Cebula jako surowiec roślinny zawiera biologicznie czynne związki, takie jak związki siarki, flawonoidy (głównie kwercetynę), saponiny i enzymy, które potencjalnie odpowiadają za jej działanie lecznicze. Produkt ma postać klarownego płynu o barwie od miodowej do jasnobrunatnej, z charakterystycznym zapachem cebuli, a dopuszczalna jest opalizacja.
charakterystyka produktu leczniczego, DER, doświadczenie kliniczne, ekstrahent, enzym, etanol, flawonoid, kwercetyna, sacharoza, saponina, substancja czynna, właściwość farmakodynamiczna, właściwość farmakologiczna, wyciąg z cebuli, wyciąg z syropu, zawartość sacharozy, związek biologicznie czynny, związek siarki - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nalewka z koszyczka arniki –
Nalewka z koszyczka arniki, będąca koncentratem do sporządzania roztworu na skórę, zawiera nalewkę z kwiatów Arnica montana L. lub Arnica chamissonis Less. w stosunku 1:10, ekstrahowaną etanolem 70% (V/V). Produkt leczniczy zawiera 1 ml nalewki na 1 ml (0,9 g) preparatu, a końcowa zawartość etanolu wynosi 66-69% (V/V). Preparat jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego, co ogranicza potencjalne wchłanianie systemowe składników aktywnych. Nie przeprowadzono jednak badań farmakokinetycznych, dlatego brak jest danych dotyczących wchłaniania przezskórnego, dystrybucji, metabolizmu, wydalania oraz biodostępności substancji czynnych zawartych w nalewce.
arnica chamissonis, arnica montana, badanie farmakokinetyczne, biodostępność, ekstrahent, ekstrakcja etanolem, farmakokinetyka, interakcja farmakokinetyczna, koncentrat do sporządzania roztworu na skórę, lek syntetyczny, nalewka z koszyczka arniki, nalewka z kwiatów arniki, produkt leczniczy, produkt leczniczy pochodzenia roślinnego, przenikanie do krążenia ogólnego, składnik aktywny, stosowanie miejscowe, wchłanianie przezskórne, związek biologicznie czynny - Leksykon substancji czynnych
Orzech włoski – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Liść orzecha włoskiego (Juglans regia L., folium) jest składnikiem różnych produktów leczniczych, których wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn należy oceniać indywidualnie w kontekście konkretnego preparatu. W przypadku Imupret N, zawierającego liść orzecha włoskiego oraz inne ekstrakty roślinne, przyjmowany w zalecanych dawkach nie wykazuje istotnego wpływu na funkcje psychomotoryczne, mimo obecności etanolu w stężeniu do 19,5% (V/V). Z kolei Rexorubia, zawierająca orzech włoski w formie homeopatycznego rozcieńczenia D6 (1:1 000 000), również nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn, nie wywołując działań niepożądanych w zakresie funkcji psychomotorycznych.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, ekstrahent, forma homeopatyczna, funkcja psychomotoryczna, Imupret N, interakcja lekowa, Juglans pulvis, kora dębu, korzeń prawoślazu, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, orzech włoski, Rexorubia, rozcieńczenie homeopatyczne, wyciąg złożony, ziele krwawnika pospolitego, ziele mniszka lekarskiego, ziele skrzypu - Leksykon substancji czynnych
Nalewka miętowa – Wskazania do stosowania
Nalewka miętowa (Menthae piperitae tinctura) jest tradycyjnym produktem leczniczym roślinnym, stosowanym głównie w terapii łagodnych dolegliwości przewodu pokarmowego, takich jak niestrawność, wzdęcia oraz stany skurczowe jelit. Preparaty zawierające nalewkę miętową, np. Krople miętowe (1 g nalewki w 1 g produktu, DER 1:19,7-21, etanol 80-86% v/v) oraz Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae, 24,9 g nalewki w 100 g produktu, etanol 67-74% v/v), wykazują działanie rozkurczowe i wiatropędne dzięki zawartości olejku miętowego (≥5,0%). Nalewka skutecznie łagodzi objawy dyspepsji, takie jak uczucie pełności, odbijanie i dyskomfort w nadbrzuszu, a także redukuje napięcie mięśniówki gładkiej jelit, co przekłada się na zmniejszenie wzdęć i bólu skurczowego.
ból skurczowy brzucha, brak łaknienia, chlorowodorek papaweryny, dolegliwość przewodu pokarmowego, dolegliwość trawienna, dyskomfort nadbrzuszny, dyspepsja, ekstrahent, etanol, liść mięty pieprzowej, Menthae piperitae tinctura, nalewka miętowa, niestrawność, odbijanie, olejek miętowy, rozdęcie brzucha, skurcz jelita, stan skurczowy jelit, uczucie pełności, właściwość spazmolityczna, właściwość wiatropędna, wzdęcie, zaburzenie czynnościowe jelit