rak gruczołów ślinowych
Rak gruczołów ślinowych to grupa nowotworów złośliwych wywodzących się z nabłonka wyścielającego gruczoły ślinowe, zarówno duże (przyusznicze, podżuchwowe i podjęzykowe), jak i drobne gruczoły zlokalizowane w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. Stanowi około 3-5% wszystkich nowotworów głowy i szyi, z czego około 80% lokalizuje się w śliniance przyusznej.
Nowotwory te charakteryzują się dużą różnorodnością histopatologiczną. Według klasyfikacji WHO wyróżnia się ponad 20 typów histologicznych, wśród których najczęstsze to rak śluzowo-naskórkowy, rak zrazikowokomórkowy, rak przewodowy oraz rak płaskonabłonkowy. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, narażenie zawodowe na nikiel, pył drzewny i azbest, a także wcześniejsze zakażenia wirusowe (EBV, HPV).
Objawy kliniczne raka gruczołów ślinowych obejmują najczęściej niebolesny guz o twardej konsystencji, z tendencją do szybkiego wzrostu. W zaawansowanych przypadkach może wystąpić ból, porażenie nerwu twarzowego (w przypadku guzów ślinianki przyusznej), owrzodzenie skóry lub śluzówki oraz przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, badaniach obrazowych (USG, MRI, CT) oraz biopsji cienkoigłowej lub otwartej.
Leczenie raka gruczołów ślinowych jest głównie chirurgiczne i obejmuje resekcję guza z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek, często z selektywnym usunięciem regionalnych węzłów chłonnych. W przypadkach zaawansowanych lub przy obecności niekorzystnych czynników prognostycznych stosuje się uzupełniającą radioterapię. Chemioterapia ma ograniczoną skuteczność i jest zazwyczaj stosowana w przypadkach rozsiewu choroby. Rokowanie zależy od typu histologicznego, stopnia zaawansowania klinicznego i kompletności resekcji chirurgicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak głowy i szyi – Leczenie
Rak głowy i szyi obejmuje nowotwory zlokalizowane w jamie ustnej, gardle, krtani, zatokach przynosowych oraz gruczołach ślinowych. Leczenie wymaga multidyscyplinarnego podejścia, uwzględniającego chirurgię (w tym techniki małoinwazyjne, TORS, TLM), radioterapię (IMRT, protonowa, SBRT) oraz chemioterapię z lekami takimi jak cisplatyna, fluorouracyl, metotreksat, karboplatyna, paklitaksel i docetaksel. Terapie celowane, np. cetuksymab (dawka początkowa 400 mg/m² i podtrzymująca 250 mg/m² tygodniowo przez 6-7 tygodni), oraz immunoterapia (pembrolizumab, niwolumab) stanowią istotny postęp, szczególnie w leczeniu nawrotowego lub przerzutowego raka płaskonabłonkowego. Wybór terapii zależy od lokalizacji, stadium (I-IV), typu histologicznego oraz stanu pacjenta, a leczenie skojarzone jest standardem w zaawansowanych przypadkach.
badania obrazowe, badanie endoskopowe, biomarker predykcyjny, cetuksymab, charakterystyka molekularna nowotworu, chemioradioterapia, chemioterapia, chirurgia małoinwazyjna, chirurgia onkologiczna, chirurgia robotyczna, choroba przerzutowa, cisplatyna, deeskalacja leczenia, drugi nowotwór pierwotny, dysfagia, gruczoły ślinowe, immunoterapia, inhibitory punktów kontrolnych, jama ustna, karboplatyna, kserostomia, leczenie adjuwantowe, leczenie indukcyjne, leczenie neoadiuwantowe, logopeda, margines chirurgiczny, niedoczynność tarczycy, niwolumab, obrzęk limfatyczny, onkolog medyczny, opieka paliatywna, osteoradionekroza, pembrolizumab, podejście multidyscyplinarne, promieniowanie jonizujące, radioterapeuta, radioterapia, radioterapia IMRT, radioterapia protonowa, radioterapia stereotaktyczna, rak gardła, rak głowy i szyi, rak gruczołów ślinowych, rak jamy ustnej, rak krtani, rak nosogardła, rak zatok przynosowych, receptor EGFR, rehabilitacja fizyczna, rehabilitacja mowy, rehabilitacja połykania, rekonstrukcja chirurgiczna, stadium zaawansowania, szczękościsk, terapia CAR-T, terapia celowana, terapia komórkowa, typ histologiczny, węzły chłonne, wirus HPV, zatoki przynosowe