Właściwości farmakokinetyczne
Chmiel

Właściwości farmakokinetyczne chmielu

Substancja aktywna chmiel (Humulus lupulus L., flos), występująca w wielu produktach leczniczych, jest tradycyjnym składnikiem preparatów o działaniu uspokajającym i nasennym. Szyszki chmielu zawierają liczne związki bioaktywne, w tym gorzkie kwasy, olejki eteryczne i flawonoidy, które odpowiadają za działanie terapeutyczne. Analiza dostępnych danych dotyczących właściwości farmakokinetycznych chmielu wskazuje na ograniczoną ilość informacji w tym zakresie.¹

Stan badań farmakokinetycznych

Przegląd charakterystyk produktów leczniczych zawierających chmiel jako substancję czynną wykazuje, że dla większości produktów nie przeprowadzono szczegółowych badań farmakokinetycznych. Sytuacja ta dotyczy zarówno preparatów zawierających wyłącznie chmiel, jak i produktów złożonych. Przykładowo, dla produktu Valuherb, zawierającego wyciąg suchy z szyszek chmielu (50 mg) w połączeniu z wyciągiem z korzenia kozłka lekarskiego (100 mg), nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych.² Podobnie w przypadku preparatu Kalms, zawierającego m.in. 45 mg Lupuli flos pulvis, informacja o właściwościach farmakokinetycznych jest określona jako „Nie dotyczy”.³

Dla szeregu innych produktów leczniczych zawierających chmiel, takich jak Nervosol TABS, Hova, Neospasmina noc oraz Nervosol, również brak jest danych o właściwościach farmakokinetycznych, co wynika z dokumentacji rejestracyjnej tych produktów.^{4 5 6 7}

Wymagania regulacyjne

Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z regulacjami dotyczącymi tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych, dane farmakokinetyczne często nie są wymagane w procesie rejestracyjnym. Jest to wprost wyrażone w dokumentacji niektórych produktów, np. Valused Noc Plus i Valdispert Stres, gdzie zaznaczono, że badania farmakokinetyczne nie są wymagane zgodnie z Artykułem 16c (1)(a)(iii) Dyrektywy 2001/83/WE ze zmianami.^{8 9}

W przypadku ziołowych produktów złożonych, takich jak Zioła uspokajające, które zawierają szyszkę chmielu wśród kilku składników roślinnych, również podkreślono, że „dla tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego wyniki badań farmakokinetycznych nie są wymagane”.¹⁰

Formy farmaceutyczne i ekstrakty chmielu

Chmiel w produktach leczniczych występuje w różnych formach i rodzajach ekstraktów, co może mieć wpływ na potencjalne właściwości farmakokinetyczne. Do najczęściej stosowanych postaci należą:

• Wyciąg suchy z szyszek chmielu, np. w produkcie Hova (65 mg wyciągu suchego, 4-8:1, wyciąg natywny 45,5 mg)¹¹
• Nalewka z szyszek chmielu, np. w produkcie Valused (36,0 g nalewki 1:5 na 100 g produktu)¹²
• Sproszkowane szyszki chmielu, np. w produkcie Kalms (45 mg Lupuli flos pulvis)¹³
• Nalewka z szyszek chmielu, np. w produkcie Nerwobonisol (15 g nalewki na 100 g produktu)¹⁴

Różnorodność form i ekstraktów chmielu stosowanych w produktach leczniczych może potencjalnie wpływać na biodostępność i inne parametry farmakokinetyczne, jednak brak jest szczegółowych danych empirycznych potwierdzających te różnice.¹⁵

Ekstrahenty stosowane w preparatach z chmielem

W preparatach zawierających chmiel jako substancję czynną, stosowane są różne rozpuszczalniki ekstrakcyjne, które mogą wpływać na skład jakościowy i ilościowy wyciągów, a tym samym na potencjalne właściwości farmakokinetyczne. Najczęściej stosowane ekstrahenty to:

• Etanol 40% (V/V) – np. w produktach Valdispert Stres, Stresolek^{16 17}
• Etanol 70% (V/V) – np. w produktach Antinervinum¹⁸
• Etanol 80% (V/V) – np. w produktach Valused, Nerwobonisol^{19 20}
• Metanol 30% (V/V) – np. w produkcie Valused Noc Plus²¹
• Metanol 40% (V/V) – np. w produkcie Hova²²

Zastosowanie różnych ekstrahentów może wpływać na profil związków bioaktywnych ekstrahowanych z szyszek chmielu, jednak brak jest szczegółowych danych o wpływie rodzaju rozpuszczalnika na parametry farmakokinetyczne.²³

Kompatybilność z innymi składnikami

Chmiel najczęściej występuje w preparatach złożonych, w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi o działaniu uspokajającym i nasennym. Najczęstszymi kombinacjami są:

• Chmiel z korzeniem kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) – występuje w większości analizowanych preparatów²⁴
• Chmiel z liściem melisy (Melissa officinalis) – np. w produktach Optimum Tabletki uspokajające Labofarm, Tabletki uspokajające Labofarm²⁵
• Chmiel z kwiatostanem głogu (Crataegus) – np. w produktach Antinervinum, Neospasmina noc^{26 27}
• Chmiel z zielem męczennicy (Passiflora incarnata) – np. w produktach Valused, Valused Noc Plus, Neospasmina noc^{28 29}

Brak jest jednak danych dotyczących potencjalnych interakcji farmakokinetycznych między chmielem a innymi składnikami preparatów złożonych.³⁰

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych

Analiza dostępnych danych na temat właściwości farmakokinetycznych chmielu jako substancji aktywnej w produktach leczniczych wskazuje na znaczący brak szczegółowych informacji w tym zakresie. Dla zdecydowanej większości preparatów nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych, co jest zgodne z wymaganiami regulacyjnymi dla tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych.^{31 32} Pomimo różnorodności form farmaceutycznych, ekstrahentów i kombinacji z innymi składnikami roślinnymi, brak jest danych empirycznych umożliwiających szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych, takich jak biodostępność, dystrybucja, metabolizm czy eliminacja związków bioaktywnych obecnych w szyszkach chmielu.³³