Przeciwwskazania stosowania
Chmiel

Przeciwwskazania stosowania chmielu – informacje ogólne

Chmiel (Humulus lupulus L.), powszechnie stosowany jako składnik preparatów o działaniu uspokajającym i nasennym, posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić przy rekomendowaniu leków zawierających tę substancję. Przeciwwskazania te dotyczą zarówno samej substancji czynnej, jak i pozostałych składników produktów leczniczych zawierających wyciągi lub nalewki z szyszek chmielu.^{1 2}

Nadwrażliwość na chmiel i składniki produktów

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania chmielu jest nadwrażliwość na tę substancję czynną. Dotyczy to wszystkich postaci farmaceutycznych zawierających chmiel, niezależnie od jego stężenia czy sposobu ekstrakcji.^{3 4 5}

W niektórych produktach, jak Nervosol TABS, przeciwwskazanie obejmuje nie tylko nadwrażliwość na substancje czynne, ale również na rośliny z rodzin, do których należy chmiel – czyli rodziny konopiowatych (Cannabaceae).⁶

W przypadku złożonych preparatów ziołowych, przeciwwskazanie dotyczy również nadwrażliwości na pozostałe składniki aktywne, takie jak korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), który często występuje w kombinacji z chmielem.⁷

Nietolerancja waleriany (kozłka lekarskiego)

Ponieważ chmiel często występuje w preparatach złożonych z kozłkiem lekarskim (walerianą), istotnym przeciwwskazaniem jest nietolerancja waleriany. W przypadku produktu Valused, wyraźnie wskazano przeciwwskazanie dla pacjentów z nietolerancją waleriany, co należy uwzględnić przy przepisywaniu leku.⁸ Podobnie w produkcie Antinervinum zaznaczono, że nie zaleca się jego stosowania przez osoby źle tolerujące walerianę.⁹

Nadwrażliwość na inne rośliny zawarte w preparatach złożonych

W przypadku złożonych preparatów ziołowych zawierających chmiel, przeciwwskazaniem może być również nadwrażliwość na inne rośliny wchodzące w skład mieszanki. Przykładowo, dla preparatu Zioła Uspokajające, który oprócz szyszek chmielu zawiera kwiat rumianku, przeciwwskazaniem jest uczulenie na rumianek lub inne rośliny z rodziny Compositae (Asteraceae).¹⁰

Podobnie, w przypadku preparatu Nerwobonisol, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników produktu leczniczego lub inne rośliny z rodziny astrowatych.¹¹

Uczulenie na związki terpenowe

Specyficznym przeciwwskazaniem, wymienionym w charakterystyce produktu leczniczego Valuherb, jest uczulenie na związki terpenowe. Jest to istotne, ponieważ chmiel, podobnie jak inne rośliny lecznicze, zawiera w swoim składzie różne związki terpenowe, które mogą wywoływać reakcje alergiczne u predysponowanych osób.¹²

Ograniczenia wiekowe w stosowaniu chmielu

Niektóre preparaty zawierające chmiel mają ograniczenia wiekowe. Na przykład, Nervosol K nie powinien być podawany dzieciom poniżej 12 lat.¹³ Ograniczenie to wynika prawdopodobnie z braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania chmielu w populacji pediatrycznej oraz z obecności etanolu w płynnych formach leku.

Przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi w produktach zawierających chmiel

Preparaty zawierające chmiel często zawierają substancje pomocnicze, które same w sobie mogą stanowić przeciwwskazanie do stosowania u określonych grup pacjentów.

Nietolerancja fruktozy

W przypadku produktu Valused, wyraźne przeciwwskazanie dotyczy pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją fruktozy.¹⁴ Jest to związane z obecnością sorbitolu w składzie tego leku, który jest metabolizowany do fruktozy.

Produkty zawierające glukozę i laktozę

Wiele preparatów z chmielem zawiera w swoim składzie glukozę i/lub laktozę, co może stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem laktazy. Produkty takie jak Hova zawierają glukozę i laktozę jednowodną, co należy uwzględnić przy przepisywaniu leku pacjentom z cukrzycą lub nietolerancją laktozy.¹⁵

Podobnie, Valdispert Stres zawiera glukozę, laktozę i sacharozę, co stanowi istotną informację przy doborze leku dla pacjentów z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów.¹⁶

Zawartość etanolu w preparatach płynnych

Znaczna część płynnych preparatów z chmielem zawiera etanol, co może stanowić przeciwwskazanie u określonych grup pacjentów. Przykładowo, Nervosol zawiera 50-57% (V/V) etanolu, co jest istotną informacją dla pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką czy chorobami ośrodkowego układu nerwowego.¹⁷

Podobnie, Stresolek zawiera około 50% (v/v) etanolu, co wymaga uwzględnienia przy przepisywaniu tego leku.¹⁸ Natomiast Valused zawiera jeszcze wyższe stężenie etanolu – 55-65% (v/v), co ogranicza jego stosowanie u niektórych grup pacjentów.¹⁹

Antinervinum zawiera etanol w stężeniu 28-34% V/V, co odpowiada do 1,3g/5 ml syropu.²⁰

Szczególne grupy pacjentów, u których stosowanie chmielu wymaga ostrożności

Pacjenci pediatryczni

Jak wspomniano wcześniej, niektóre preparaty zawierające chmiel, szczególnie w postaci płynnej z zawartością etanolu, nie powinny być stosowane u dzieci poniżej określonego wieku. Nervosol K jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 lat.²¹

Pacjenci z alergią na soję

Niektóre preparaty, jak Nervosol TABS, zawierają lecytynę sojową, co może stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z alergią na soję.²²

Pacjenci z alergią na barwniki

Niektóre preparaty zawierają barwniki, które mogą powodować reakcje alergiczne. Przykładowo, Nervosol TABS zawiera czerwień allura AC lak glinowy (E129).²³

Dodatkowe informacje dla lekarzy preskrybujących preparaty z chmielem

Przy przepisywaniu preparatów zawierających chmiel, należy zwrócić uwagę na następujące aspekty:

• Dokładny wywiad alergologiczny, ze szczególnym uwzględnieniem nadwrażliwości na rośliny z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) i kozłkowatych (Valerianaceae)
• Ocena tolerancji waleriany, jeśli pacjent przyjmował wcześniej preparaty zawierające korzeń kozłka
• Wywiad w kierunku nietolerancji fruktozy, laktozy lub zaburzeń metabolizmu glukozy
• Ocena przeciwwskazań związanych z zawartością etanolu w preparatach płynnych
• Dostosowanie zaleceń do wieku pacjenta, z uwzględnieniem ograniczeń dla dzieci
• Zwrócenie uwagi na możliwość występowania reakcji alergicznych na substancje pomocnicze, takie jak barwniki czy lecytyna sojowa

^{24 25}

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania chmielu