martwicze zapalenie naczyń
Martwicze zapalenie naczyń (necrotizing vasculitis) to grupa chorób autoimmunologicznych charakteryzujących się zapaleniem i następczą martwicą ścian naczyń krwionośnych. W wyniku tego procesu dochodzi do upośledzenia przepływu krwi, co prowadzi do niedokrwienia i uszkodzenia tkanek zaopatrywanych przez zajęte naczynia.
W patogenezie martwiczego zapalenia naczyń kluczową rolę odgrywają kompleksy immunologiczne, autoprzeciwciała (szczególnie ANCA – przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów) oraz aktywacja dopełniacza. W zależności od rodzaju zajętych naczyń wyróżnia się zapalenia dużych (np. choroba Takayasu), średnich (np. guzkowe zapalenie tętnic) i małych naczyń (np. ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, dawniej Wegenera).
Objawy kliniczne martwiczego zapalenia naczyń są różnorodne i zależą od kalibru i lokalizacji zajętych naczyń. Mogą obejmować objawy ogólne (gorączka, osłabienie, utrata masy ciała), skórne (plamica, owrzodzenia), nerkowe (krwinkomocz, białkomocz), płucne (krwioplucie, nacieki), neurologiczne (mononeuropatia multiplex) oraz sercowo-naczyniowe (nadciśnienie, zawał serca).
Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (oznaczenie ANCA, kompleksów immunologicznych, markerów zapalnych), obrazowych oraz histopatologicznych. Biopsja zajętego narządu z oceną histopatologiczną pozostaje złotym standardem rozpoznania. Leczenie obejmuje głównie immunosupresję (glikokortykosteroidy, cyklofosfamid, rytuksymab) oraz leczenie objawowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Zanacodar Combi 80 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Zanacodar Combi zawiera telmisartan (80 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg) i wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny do stosowania samego telmisartanu. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość ≥ 1/100 do < 1/10). Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują obrzęk naczynioruchowy (≥ 1/10 000 do < 1/1000), który może prowadzić do zgonu. Inne działania niepożądane o różnej częstości to m.in. hipokaliemia (≥ 1/1000 do < 1/100), niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia rytmu serca, duszność, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, reakcje skórne oraz zmiany parametrów biochemicznych, takie jak zwiększenie stężenia kwasu moczowego i kreatyniny. Profil działań niepożądanych nie wykazuje zależności od dawki, płci, wieku ani rasy pacjentów, choć u pacjentów japońskich częściej obserwuje się zaburzenia czynności wątroby.
agranulocytoza, aplazja szpiku kostnego, arytmia, dyspepsja, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, glukozuria, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, jaskra zamkniętego kąta, kreatynina, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezje, posocznica, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół toczniopodobny, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corhydron 25 25 mg
Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu wymaga stopniowego odstawiania, aby uniknąć ostrej niewydolności kory nadnerczy, która stanowi poważne zagrożenie życia. Działania niepożądane leku zostały sklasyfikowane według systemu MedDRA i obejmują szeroki zakres objawów, takich jak zaburzenia immunologiczne (np. reakcje anafilaktyczne), endokrynologiczne (np. zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórne zahamowanie osi przysadkowo-nadnerczowej), metaboliczne (ujemny bilans azotowy), psychiczne (omamy, psychozy, euforia), neurologiczne (napady drgawek, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe), okulistyczne (jaskra wtórna, zaćma podtorebkowa), kardiologiczne (arytmie związane z hipokaliemią, nagłe zatrzymanie krążenia), naczyniowe (zakrzepy, zatory tłuszczowe), żołądkowo-jelitowe (wrzód żołądka, perforacja jelit), skórne (rozstępy, hirsutyzm, reakcje nadwrażliwości), mięśniowo-szkieletowe (osteoporoza, miopatia posteroidowa) oraz ogólne (retencja sodu i płynów, hipokaliemia). Częstość występowania większości działań niepożądanych jest nieznana, co podkreśla konieczność monitorowania pacjentów pod kątem tych powikłań.
alkaloza hipokaliemiczna, hipercholesterolemia, hipokaliemia, hirsutyzm, hydrokortyzon, jałowa martwica głowy kości udowej, jaskra wtórna, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, martwicze zapalenie naczyń, miażdżyca naczyń, miopatia posteroidowa, obrzęk naczynioruchowy, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostra niewydolność nadnerczy, parestezja, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rzekomy guz mózgu, tarcza zastoinowa, trombocytopenia, ujemny bilans azotowy, wytrzeszcz, zaćma podtorebkowa, zakrzep z zatorem, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół Cushinga, zespół z odstawienia, zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego, zwiększone ciśnienie śródgałkowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmycar 80 mg + 12,5 mg
Telmycar to preparat złożony zawierający 80 mg telmisartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje działania niepożądane wynikające z obu składników oraz ich synergii. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość ≥1/100 do <1/10), natomiast rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, potencjalnie zagrażający życiu. W badaniach klinicznych na 1471 pacjentach częstość działań niepożądanych była porównywalna między terapią skojarzoną a monoterapią telmisartanem, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane obejmują m.in. hipokaliemię (niezbyt często), hiponatremię i hiperurykemię (rzadko), tachykardię, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, a także objawy ze strony układu pokarmowego i skóry.
agranulocytoza, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, martwicze zapalenie naczyń, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zasadowica hipochloremiczna, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmizek HCT 80 mg + 25 mg
Produkt leczniczy Telmizek HCT, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, wykazuje profil bezpieczeństwa wymagający uważnego monitorowania. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, stanowiący potencjalne zagrożenie życia. Częstość działań niepożądanych jest porównywalna z monoterapią telmisartanem, bez zależności dawka-odpowiedź, co potwierdzono dla dawek 80 mg + 12,5 mg oraz 80 mg + 25 mg. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię (≥1/1000 do <1/100), hiponatremię i zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi (rzadko), niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, omdlenia, bóle mięśni i stawów oraz zaburzenia erekcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry związane z hydrochlorotiazydem oraz zgłaszane przypadki śródmiąższowej choroby płuc po telmisartanie.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, arytmia, cukromocz, fosfokinaza kreatynowa, hipokaliemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan i hydrochlorotiazyd, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, wysięk między naczyniówką a twardówką, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół toczniopodobny, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon chorób i schorzeń
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń – Epidemiologia
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń (GPA) to rzadka choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się martwiczym zapaleniem naczyń małego i średniego kalibru oraz tworzeniem ziarniniaków, najczęściej zajmująca górne i dolne drogi oddechowe oraz nerki. Światowa roczna zapadalność wynosi 5-20 przypadków na milion mieszkańców, z wyższą częstością w chłodniejszych regionach i populacjach północnoeuropejskich (np. Wielka Brytania: 11,8-14/milion/rok, Polska: 4,9/milion/rok). Częstość występowania waha się od 3 do 250 przypadków na milion, z najwyższą w Wielkiej Brytanii (250/milion). GPA dotyka głównie osoby w wieku 45-60 lat, z przewagą mężczyzn u dorosłych (1,5:1) i kobiet u dzieci (2:1). Diagnostyka opiera się na objawach klinicznych, badaniach obrazowych, wykrywaniu PR3-ANCA (obecnych u 90% pacjentów z uogólnioną postacią) oraz biopsji potwierdzającej martwicze zapalenie naczyń i ziarniniaki. Choroba manifestuje się najczęściej zajęciem górnych dróg oddechowych (85%), nerek (75%), oczu (15-60%) oraz układu pokarmowego i mięśniowo-stawowego. Bez leczenia GPA jest śmiertelna w ciągu roku, natomiast terapia immunosupresyjna znacząco poprawia rokowanie, choć nawroty występują u ponad 50% pacjentów.
badanie obrazowe, biopsja, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, chorobowość, drogi oddechowe, granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń, hipogammaglobulinemia, incydent zakrzepowo-zatorowy, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, leukopenia, manifestacja kliniczna, martwicze zapalenie naczyń, mikroskopowe zapalenie naczyń, neutropenia, PR3-ANCA, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, schyłkowa niewydolność nerek, Staphylococcus aureus, stwardnienie rozsiane, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zapalenie tarczycy Hashimoto, zespół Sjögrena, ziarniniak, ziarniniakowate zapalenie, ziarniniakowatość Wegenera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Acurenal
Chinapryl (Acurenal), inhibitor ACE, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów ze zwężeniem zastawki aortalnej, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca oraz chorobą naczyń mózgowych, ze względu na ryzyko nadmiernego niedociśnienia. U pacjentów z niewydolnością nerek, zwłaszcza z klirensem kreatyniny poniżej 60 ml/min, konieczne jest dostosowanie dawki i monitorowanie funkcji nerek, gdyż okres półtrwania chinaprylatu ulega wydłużeniu. Niedociśnienie tętnicze może nasilać się przy odwodnieniu, stosowaniu leków moczopędnych, diecie niskosodowej, dializie, biegunce lub wymiotach. W przypadku niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta na plecach i ewentualne podanie dożylne soli fizjologicznej. U pacjentów z jedno- lub obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej obserwowano odwracalny wzrost stężenia mocznika i kreatyniny, co wymaga monitorowania czynności nerek w pierwszych tygodniach terapii. Chinapryl jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min).
agranulocytoza, antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny II, azotemia, chinaprylat, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, doustny lek hipoglikemizujący, esteraza C1, ewerolimus, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, hipoglikemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, inhibitor mTOR, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyń, LDL-afereza, lek moczopędny oszczędzający potas, marskość poalkoholowa, martwicze zapalenie naczyń, nadciśnienie reninozależne, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, podwójna blokada układu RAA, racekadotryl, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl walsartan, SIADH, skąpomocz, supresja szpiku kostnego, syrolimus, temsyrolimus, wildagliptyna, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Candepres HCT 32 mg + 12,5 mg
Candepres HCT to lek zawierający kandesartan cyleksetylu (32 mg) oraz hydrochlorotiazyd w dawkach 12,5 mg lub 25 mg, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Działania niepożądane są zazwyczaj łagodne i przemijające, a częstość przerwania leczenia z ich powodu jest porównywalna z placebo (2,3-3,3% vs. 2,7-4,3%). Kandesartan może powodować m.in. zakażenia dróg oddechowych (często), zawroty głowy i bóle głowy (często), a także bardzo rzadko leukopenię, neutropenię, hiperkaliemię, kaszel czy obrzęk naczynioruchowy. Hydrochlorotiazyd, szczególnie w dawce 25 mg i wyższych, wiąże się z ryzykiem hiperglikemii, hiperurykemii, zaburzeń elektrolitowych (hiponatremia, hipokaliemia), leukopenii, reakcji anafilaktycznych, zaburzeń rytmu serca, niedociśnienia ortostatycznego, a także rzadkich, ale poważnych działań jak zapalenie trzustki, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN).
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, działanie niepożądane, glukozuria, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetylu, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawrót głowy ośrodkowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan HCT Fair-Med 160 mg + 12,5 mg
Valsartan HCT Fair-Med to preparat łączący walsartan (antagonista receptora angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), którego profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty charakterystyczne dla obu składników, jak i te wynikające z ich synergii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to hipokaliemia i zwiększenie stężenia lipidów we krwi (bardzo często), hiponatremia i hipomagnezemia (często), a także niedociśnienie (niezbyt często). Walsartan może powodować hiperkaliemię, co wymaga monitorowania elektrolitów, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem zaburzeń rytmu serca. Oba składniki mogą wpływać na funkcję nerek, prowadząc do zaburzeń czynności nerek lub ostrej niewydolności, co podkreśla konieczność regularnej kontroli parametrów nerkowych, takich jak kreatynina i azot mocznikowy. Dodatkowo, walsartan może wywoływać zmniejszenie hemoglobiny, obniżenie hematokrytu i małopłytkowość, natomiast hydrochlorotiazyd wiąże się z ryzykiem poważnych zaburzeń hematologicznych, w tym agranulocytozy i niedokrwistości aplastycznej.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, azot mocznikowy, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, depresja szpiku kostnego, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra z zamkniętym kątem, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, obniżony hematokryt, obrzęk naczyniowy, ostra niewydolność nerek, parestezje, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skóry, walsartan, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Candepres HCT 12,5 mg + 8 mg
Produkt leczniczy Candepres HCT, zawierający kandesartan cyleksetyl oraz hydrochlorotiazyd, wykazuje profil działań niepożądanych zgodny z właściwościami farmakologicznymi obu składników. W badaniach klinicznych działania niepożądane miały przeważnie charakter łagodny i przemijający, a odsetek przerwania terapii z ich powodu wynosił 2,3-3,3%, porównywalnie do placebo (2,7-4,3%). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zakażenia dróg oddechowych (często), zaburzenia elektrolitowe takie jak hiperglikemia, hiperurykemia, hiponatremia i hipokaliemia (często), zawroty głowy i bóle głowy (często), a także glukozuria (często). Bardzo rzadko występowały poważne zaburzenia hematologiczne (leukopenia, agranulocytoza), reakcje anafilaktyczne, zaburzenia czynności nerek, obrzęk naczynioruchowy oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (NMSC) związane z hydrochlorotiazydem, potwierdzone epidemiologicznie.
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, glukozuria, hemodializa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetyl, komorowe zaburzenia rytmu serca, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nadciśnienie tętnicze, nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność oddechowa, parestezje, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed 16 mg + 5 mg + 12,5 mg
Preparat Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, wynikających z obecności trzech substancji czynnych. Do najczęściej obserwowanych należą zaburzenia ze strony układu nerwowego (senność, zawroty głowy, bóle głowy), układu sercowo-naczyniowego (kołatanie serca, uderzenia gorąca), przewodu pokarmowego (nudności, ból brzucha, niestrawność) oraz obrzęki obwodowe. Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia i hiperglikemia. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wysięku do naczyniówki prowadzącego do ubytków pola widzenia, a także na potencjalne powikłania dermatologiczne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka.
agranulocytoza, amlodypina, częstoskurcz komorowy, diuretyk tiazydowy, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra z zamkniętym kątem, kandesartan, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, migotanie przedsionków, neutropenia, nieczerniakowy rak skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, wysięk do naczyniówki, zaburzenia pozapiramidowe, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zasadowica hipochloremiczna, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Losartan Hydrochlorothiazyd Krka 100 mg + 12,5 mg
Losartan Hydrochlorotiazyd Krka to preparat zawierający losartan potasowy (100 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg), stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty wynikające ze skojarzenia obu substancji, jak i działania charakterystyczne dla każdej z nich osobno. W badaniach klinicznych najczęstszym działaniem niepożądanym było zawroty głowy, występujące u ≥1% pacjentów. Inne zgłaszane działania niepożądane obejmują m.in. hiperkaliemię, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT), zapalenie wątroby (rzadko), niedociśnienie, zaburzenia rytmu serca, objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, nudności, biegunka), zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, reakcje nadwrażliwości, a także zmiany w badaniach laboratoryjnych, takie jak hiponatremia czy hipoglikemia.
agranulocytoza, aktywność AlAT, blok AV II stopnia, bradykardia zatokowa, cholestaza wewnątrzwątrobowa, częstoskurcz komorowy, dławica piersiowa, hemoliza, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra z zamkniętym kątem, leukopenia, losartan potasowy, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, plamica Schoenleina-Henocha, rabdomioliza, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zakażenie dróg moczowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmycar 80 mg + 25 mg
Preparaty zawierające telmisartan i hydrochlorotiazyd, takie jak Telmycar 80 mg + 25 mg, wykazują profil bezpieczeństwa zbliżony do monoterapii telmisartanem, bez istotnej zależności częstości działań niepożądanych od dawki, płci, wieku czy rasy pacjentów. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość: często). Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu obrzęki naczynioruchowe (częstość: rzadko, ≥1/10 000 do <1/1000). Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię (często), hiponatremię i hiperurykemię (niezbyt często), a także zaburzenia sercowo-naczyniowe, neurologiczne, żołądkowo-jelitowe i skórne, które mogą wymagać monitorowania elektrolitów, funkcji wątroby oraz nerek.
agranulocytoza, bradykardia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, posocznica, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia, telmisartan i hydrochlorotiazyd, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia erekcji, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie ślinianki, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmidon 80 mg + 25 mg
Lek Telmidon, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla antagonistów receptora angiotensyny II w połączeniu z diuretykiem tiazydowym. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, który w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. W badaniach klinicznych (n=1471) nie stwierdzono istotnych różnic w profilu bezpieczeństwa między dawkami hydrochlorotiazydu 12,5 mg i 25 mg, ani zależności działań niepożądanych od dawki, płci, wieku czy rasy pacjentów. Działania niepożądane obejmują m.in. hipokaliemię (≥1/1000 do <1/100), hiponatremię, hiperurykemię, lęk, depresję, tachykardię, niedociśnienie ortostatyczne, duszność, zaburzenia widzenia, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz zaburzenia czynności wątroby, szczególnie u pacjentów japońskich.
agranulocytoza, alkaloza hipokaliemiczna, cukromocz, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemia, jaskra zamykającego się kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezje, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia erekcji, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmisartan HCT EGIS 80 mg + 12,5 mg
Telmisartan HCT EGIS to lek złożony zawierający telmisartan (w dawkach 40 mg, 80 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg lub 25 mg). W badaniach klinicznych z udziałem 1471 pacjentów częstość działań niepożądanych była porównywalna dla terapii skojarzonej i monoterapii telmisartanem, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Najczęstszym działaniem niepożądanym są zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, który w skrajnych przypadkach prowadzi do zgonu. Hydrochlorotiazyd może powodować hipokaliemię (≥1/1000 do <1/100), hipomagnezemię (częstość nieznana), a także zwiększać ryzyko nieczerniakowego raka skóry. Monitorowanie elektrolitów i funkcji nerek jest wskazane ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i hipowolemii.
agranulocytoza, dyspepsja, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, leukopenia, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy rak skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieprawidłowa czynność wątroby, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra jaskra, posocznica, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół zaburzeń oddechowych, zmniejszenie objętości krwi krążącej, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół churga-straussa – Epidemiologia
Zespół Churga-Straussa, obecnie określany jako eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń z zapaleniem wielonaczyniowym (EGPA), to rzadkie, układowe zapalenie naczyń małych i średnich, charakteryzujące się astmą, eozynofilią oraz martwiczym zapaleniem naczyń. Chorobowość EGPA wynosi od 10,7 do 14 przypadków na milion dorosłych, a roczna zachorowalność waha się od 0,5 do 4,2 przypadków na milion osób, z wyższą zapadalnością u pacjentów z astmą (około 67/milion). Występuje zróżnicowanie geograficzne – najwyższa chorobowość odnotowana jest w Norwegii (30,4/milion), a najwyższa zachorowalność w USA (4/milion). Średni wiek zachorowania to 38-54 lata, z medianą około 40-50 lat, bez wyraźnej przewagi płciowej, choć w niektórych populacjach obserwuje się różnice. U dzieci EGPA jest niezwykle rzadka, ale cechuje się wyższą częstością kardiomiopatii i nacieków płucnych. Pozytywny wynik ANCA stwierdza się u około 40% dorosłych i 25% dzieci, z dominacją MPO-ANCA, co koreluje z różnymi fenotypami klinicznymi.
ANCA, choroba Kawasakiego, choroba żołądkowo-jelitowa, chorobowość, eozynofilia, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, kardiomiopatia, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroidy, martwicze zapalenie naczyń, mononeuropatia mnoga, nacieki płucne, narażenie na krzemionkę, neuropatia obwodowa, niewydolność sercowo-płucna, plamica, podwyższony poziom IgE, śmiertelność, układowe zapalenie naczyń, zachorowalność, zajęcie nerek, zajęcie OUN, zajęcie płuc, zajęcie serca, zajęcie układu nerwowego, zapalenie naczyń IgA, zapalenie żołądkowo-jelitowe, zespół Churga-Straussa - Leksykon chorób i schorzeń
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń – Patofizjologia i mechanizm
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń (GPA) to rzadkie, wieloukładowe autoimmunologiczne zapalenie naczyń małego i średniego kalibru, związane z obecnością przeciwciał ANCA, głównie przeciwko proteinazie 3 (PR3-ANCA). Patogeneza GPA obejmuje aktywację neutrofili przez ANCA, prowadzącą do degranulacji, produkcji reaktywnych form tlenu oraz tworzenia neutrofilowych pułapek zewnątrzkomórkowych (NETs), które uszkadzają śródbłonek i nasilają stan zapalny. Charakterystyczne dla GPA są martwicze ziarniniaki oraz zapalenie naczyń o minimalnej obecności kompleksów immunologicznych (pauci-immune). Genetyczne predyspozycje, zwłaszcza warianty w genach HLA-DP1A, HLA-DP1B, SERPINA1 i PRTN3, oraz czynniki środowiskowe, takie jak infekcje bakteryjne (np. Staphylococcus aureus) i ekspozycja na pyły czy leki, odgrywają rolę w etiologii choroby. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, obecności ANCA (głównie c-ANCA/PR3-ANCA) oraz badaniach histopatologicznych.
abatacept, azatiopryna, cyklofosfamid, cytoplazmatyczne ANCA, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń, interleukina-8, kłębuszkowe zapalenie nerek, martwicze zapalenie naczyń, metotreksat, mieloperoksydaza, mikroskopowe zapalenie naczyń, mykofenolan mofetylu, neutrofilowe pułapki zewnątrzkomórkowe, proteinaza 3, przeciwciała ANCA, reaktywne formy tlenu, rytuksymab, terapia indukcyjna, terapia podtrzymująca, zapalenie naczyń związane z ANCA, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół Churga-Straussa, ziarniniakowatość Wegenera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Acurenal
Leczenie chinaprylem (Acurenal) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z określonymi schorzeniami i czynnikami ryzyka. U chorych ze zwężeniem zastawki aortalnej konieczne jest ścisłe monitorowanie ze względu na ryzyko niedostatecznej perfuzji wieńcowej przy obniżeniu ciśnienia tętniczego. Objawowe niedociśnienie tętnicze, choć rzadkie u pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem, częściej występuje u osób odwodnionych, z ciężkim nadciśnieniem reninozależnym, niewydolnością serca oraz chorobą niedokrwienną serca lub naczyń mózgowych. W przypadku niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta na plecach i ewentualne dożylne podanie soli fizjologicznej. U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min) konieczne jest rozpoczęcie leczenia od niższej dawki i monitorowanie czynności nerek, ze względu na wydłużony okres półtrwania chinaprylatu. Leczenie nie jest zalecane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min). Ponadto, u pacjentów z nadciśnieniem lub niewydolnością serca obserwowano przejściowy wzrost stężenia mocznika i kreatyniny (do >1,25x górnej granicy normy), zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków.
agranulocytoza, azotemia, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, ciężka niewydolność serca, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, hipoglikemia, hiponatremia, marskość poalkoholowa, martwicze zapalenie naczyń, nadwrażliwość na światło, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, piorunująca martwica wątroby, plamica, postępująca choroba wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, skąpomocz, supresja szpiku kostnego, upośledzenie czynności wątroby, zespół SIADH, żółtaczka zastoinowa, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atenza 45 mg
Lek Atenza zawierający metylofenidatu chlorowodorek w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 18 mg, 27 mg, 36 mg, 45 mg, 54 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które występują z różną częstością. Najczęstsze działania obejmują zaburzenia neuropsychiatryczne, takie jak bezsenność i nerwowość (bardzo często, ≥1/10), ból głowy (bardzo często), a także zaburzenia ze strony układu pokarmowego (ból brzucha, nudności, biegunka – często, ≥1/100 do <1/10) oraz sercowo-naczyniowe (tachykardia, arytmia, nadciśnienie tętnicze – często). U dzieci obserwuje się umiarkowane opóźnienie wzrostu i masy ciała przy długotrwałym stosowaniu. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak zaburzenia psychotyczne, próby samobójcze (bardzo rzadko, <1/10 000), ciężkie reakcje alergiczne, zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia) oraz poważne incydenty sercowo-naczyniowe (zawał mięśnia sercowego, zatrzymanie akcji serca). Konieczne jest monitorowanie parametrów życiowych, funkcji wątroby, układu krwiotwórczego oraz stanu psychicznego pacjentów, zwłaszcza u osób z wcześniejszymi zaburzeniami psychicznymi lub chorobami sercowo-naczyniowymi.
arytmia, częstomocz, dławica piersiowa, drgawki, dyskineza, fosfataza zasadowa, jadłowstręt, jadłowstręt psychiczny, kołatanie serca, krwiomocz, leukopenia, mania, martwicze zapalenie naczyń, metylofenidatu chlorowodorek, mydriaza, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność wątroby, plamica małopłytkowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ruchy choreoatetotyczne, rumień wielopostaciowy, śpiączka wątrobowa, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, zaburzenie akomodacji, zaburzenie erekcji, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zaburzenie psychotyczne, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie nosa i gardła, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu, zespół Tourette’a, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Acurenal
Chinapryl, stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, takich jak plamica, martwicze zapalenie naczyń, obrzęk płuc czy reakcje anafilaktyczne. Objawowe niedociśnienie tętnicze jest rzadkie, ale częstsze u pacjentów z odwodnieniem, ciężkim nadciśnieniem reninozależnym oraz u osób z niewydolnością serca i chorobą niedokrwienną serca lub naczyń mózgowych. W przypadku niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta na plecach i podanie dożylne roztworu soli fizjologicznej, a także rozważenie zmniejszenia dawki lub modyfikacji terapii. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest monitorowanie czynności nerek, zwłaszcza przy klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min, gdyż okres półtrwania chinaprylatu ulega wydłużeniu, a dawka początkowa powinna być odpowiednio zmniejszona.
agranulocytoza, azotemia, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, fotowrażliwość, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, hipoglikemia, hiponatremia, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyń, LDL-afereza, lek hipoglikemizujący, martwicze zapalenie naczyń, nadciśnienie reninozależne, nefropatia cukrzycowa, niedobór laktazy, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, ostra niewydolność nerek, piorunująca martwica wątroby, plamica, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, SIADH, skąpomocz, śpiączka wątrobowa, supresja szpiku kostnego, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy, żółtaczka zastoinowa, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valtap HCT 160 mg + 25 mg
Lek Valtap HCT zawiera walsartan (160 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg lub 25 mg) i może powodować działania niepożądane wynikające z obu składników. Do najczęstszych należą zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia (bardzo często), hiponatremia i hipomagnezemia (często) związane z hydrochlorotiazydem, oraz hiperkaliemia związana z walsartanem. Inne działania niepożądane obejmują odwodnienie, zawroty głowy, niedociśnienie, kaszel, bóle mięśni i stawów, zaburzenia czynności nerek, a także zmiany w badaniach biochemicznych (np. zwiększenie stężenia kwasu moczowego, bilirubiny, kreatyniny, azotu mocznikowego, neutropenia). Hydrochlorotiazyd może wywoływać reakcje skórne (pokrzywka, wysypka, rzadko ciężkie reakcje jak martwicze zapalenie naczyń), a także zwiększa ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry (rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy) w związku z kumulacyjną dawką leku. Obie substancje mogą prowadzić do zaburzeń funkcji nerek i wątroby, w tym ostrej niewydolności nerek oraz cholestazy wewnątrzwątrobowej lub żółtaczki.
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, hematokryt, hemoglobina, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra z zamkniętym kątem, kwas moczowy, lek tiazydowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, terapia skojarzona, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, walsartan, zapalenie naczyń, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy błędnikowe, zespół ostrej niewydolności oddechowej