fosforan kodeiny
Fosforan kodeiny to półsyntetyczny opioidowy lek przeciwbólowy, pochodna morfiny, stosowany w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego oraz jako lek przeciwkaszlowy. Działa poprzez wiązanie się z receptorami opioidowymi w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do zmniejszenia percepcji bólu i tłumienia odruchu kaszlowego.
W organizmie kodeina jest metabolizowana przez enzym CYP2D6 do morfiny, co odpowiada za jej działanie przeciwbólowe. Ze względu na różnice genetyczne w aktywności tego enzymu, skuteczność kodeiny może być zróżnicowana u poszczególnych pacjentów – od słabej odpowiedzi u osób z wolnym metabolizmem po zwiększone ryzyko działań niepożądanych u osób metabolizujących kodeinę szybko.
Fosforan kodeiny występuje najczęściej w preparatach złożonych z paracetamolem lub niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, co zwiększa efekt przeciwbólowy. Główne działania niepożądane obejmują sedację, zaparcia, nudności, wymioty oraz depresję oddechową przy wyższych dawkach. Ze względu na potencjał uzależniający, stosowanie kodeiny powinno być ograniczone czasowo i monitorowane, szczególnie u pacjentów z ryzykiem uzależnienia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Nalewka z anyżu – Wskazania do stosowania
Nalewka z anyżu (Anisi tinctura) jest składnikiem preparatu złożonego Syrop sosnowy złożony Aflofarm, występującym w stężeniu 194,4 mg na 15 ml syropu (64,8 mg w 5 ml). Otrzymywana jest poprzez ekstrakcję surowca etanolem 70% (v/v) w stosunku 1:4,5-5,5. Preparat zawiera również wyciąg z cetyny sosnowej (1283,1 mg/15 ml) oraz fosforan kodeiny (9,72 mg/15 ml), co wskazuje na synergistyczne działanie składników w łagodzeniu suchego, męczącego kaszlu towarzyszącego nieżytom górnych dróg oddechowych. Syrop jest przeznaczony do doraźnego stosowania, szczególnie u pacjentów z nieproduktywnym kaszlem, gdzie kaszel nie pełni funkcji oczyszczającej dróg oddechowych, a jedynie powoduje dyskomfort.
choroba wątroby, cukrzyca, depresja ośrodka oddechowego, działanie przeciwkaszlowe, epilepsja, etanol, fosforan kodeiny, kaszel nieproduktywny, nalewka z anyżu, nietolerancja alkoholu, nieżyt górnych dróg oddechowych, sacharoza, stan zapalny górnych dróg oddechowych, suchy męczący kaszel, trudności w przyjmowaniu leków, wyciąg z cetyny sosnowej - Leksykon substancji czynnych
Kodeina – Właściwości farmakodynamiczne
Kodeina, alkaloid opium o działaniu przeciwbólowym, przeciwkaszlowym i słabo uspokajającym, działa głównie jako prolek, który w organizmie ulega O-demetylacji przez enzym CYP2D6 do morfiny – faktycznego agonisty receptorów opioidowych μ w ośrodkowym układzie nerwowym. Jej powinowactwo do tych receptorów jest stosunkowo niskie, co przekłada się na umiarkowaną siłę analgetyczną. Kodeina wykazuje szczególną skuteczność w leczeniu ostrego bólu nocyceptywnego, zwłaszcza w terapii skojarzonej z paracetamolem (np. dawki kodeiny 8–50 mg na jednostkę dawkowania) lub ibuprofenem (np. 12,8 mg kodeiny + 200 mg ibuprofenu w preparacie Nurofen Plus), co pozwala na synergistyczne wzmocnienie i wydłużenie efektu przeciwbólowego przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka działań niepożądanych. Dodatkowo, kodeina wykazuje działanie przeciwkaszlowe poprzez podwyższenie progu pobudzenia ośrodka kaszlu w rdzeniu przedłużonym, co umożliwia stosowanie jej w dawkach 10–15 mg w preparatach przeciwkaszlowych, często w połączeniu z wykrztuśnym sulfogwajakolem (np. Thiocodin).
alkaloid opium, analgezja, biotransformacja morfiny, błona śluzowa oskrzeli, błona śluzowa żołądka, ból nocyceptywny, działanie obwodowe, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie przeciwzapalne, działanie uspokajające, działanie wykrztuśne, enzym CYP2D6, fosforan kodeiny, genotyp CYP2D6, gruczoły oskrzelowe, ibuprofen, kaszel produktywny, kinina, kod ATC, kofeina, mediator bólu, naczynia mózgowe, opioid, ośrodek kaszlu, ośrodkowy układ nerwowy, pień mózgu, powinowactwo receptorowe, próg bólowy, prolek, rdzeń przedłużony, receptor opioidowy, receptor opioidowy μ, serotonina, skurcz naczyń, stan zapalny, sulfogwajakol, synergizm farmakologiczny, synteza prostaglandyn - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Efferalgan Codeine 500 mg + 30 mg
Efferalgan Codeine to preparat złożony zawierający 500 mg paracetamolu oraz 30 mg fosforanu kodeiny półwodnego w formie tabletek musujących. Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo poprzez hamowanie cyklooksygenazy i syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym, co podnosi próg bólowy i obniża temperaturę ciała bez wpływu na agregację płytek krwi. Kodeina, słaby opioid o działaniu ośrodkowym, wykazuje efekt analgetyczny głównie dzięki metabolizacji do morfiny, a także działanie przeciwkaszlowe. Połączenie obu składników daje efekt synergistyczny, zwiększając skuteczność i czas działania przeciwbólowego w leczeniu ostrego bólu nocyceptywnego.
agregacja płytek krwi, alkaloid opium, analgetyk opioidowy, biotransformacja, ból nocyceptywny, cyklooksygenaza kwasu arachidonowego, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, efekt synergistyczny, fenyloketonuria, fosforan kodeiny, kinina, lek przeciwbólowy złożony, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, podwzgórze, próg bólowy, receptor opioidowy μ, serotonina, synteza prostaglandyn, tabletka musująca, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Solpadeine 500 mg + 8 mg + 30 mg
Solpadeine to preparat trójskładnikowy zawierający paracetamol (500 mg), fosforan kodeiny (8 mg) oraz kofeinę (30 mg), klasyfikowany w grupie leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych (kod ATC: N02 BE 51). Paracetamol działa poprzez hamowanie biosyntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym, zapewniając efekt przeciwbólowy i przeciwgorączkowy bez wpływu na agregację płytek krwi. Fosforan kodeiny, będący słabym opioidowym analgetykiem, wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwkaszlowe, głównie dzięki metabolizacji do morfiny i aktywacji receptorów μ-opioidowych. Kofeina pełni rolę stymulanta OUN oraz wzmacnia efekt analgetyczny paracetamolu, dodatkowo wykazując słabe działanie diuretyczne.
agregacja płytek krwi, analgetyk opioidowy, ból nocyceptywny, cyklooksygenaza kwasu arachidonowego, dysfagia, działanie diuretyczne, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, fosforan kodeiny, kofeina, morfina, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, receptory opioidowe μ - Leksykon substancji czynnych
Fosforan kodeiny – Właściwości farmakodynamiczne
Fosforan kodeiny, będący opioidowym lekiem ośrodkowym, wykazuje przede wszystkim działanie przeciwkaszlowe poprzez hamowanie odruchu kaszlowego w ośrodkowym układzie nerwowym. W preparatach takich jak HERBAPINI oraz Syrop sosnowy złożony Aflofarm, fosforan kodeiny występuje w dawce 3 mg/5 ml (odpowiednio 9 mg i 9,72 mg na 15 ml syropu) i jest stosowany głównie ze względu na efekt przeciwkaszlowy, podczas gdy jego słabe działanie przeciwbólowe i uspokajające jest marginalne w tych stężeniach. Preparaty te klasyfikowane są w grupie leków przeciwkaszlowych (ATC: R05DA20) i zawierają fosforan kodeiny w połączeniu z ekstraktami roślinnymi, które wspomagają efekt terapeutyczny.
działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie synergistyczne, efekt przeciwkaszlowy, fosforan kodeiny, kod ATC, lek opioidowy, lek przeciwkaszlowy, lek wykrztuśny, nalewka z anyżu, nalewka z kopru włoskiego, odruch kaszlowy, ośrodkowy układ nerwowy, preparat złożony, profil farmakodynamiczny, wpływ depresyjny, wyciąg z cetyny sosnowej, wyciąg z pędów sosny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Alyostal 100 I.R./ml lub 100 I.C./ml
Roztwór do skórnych prób punktowych Alyostal, dostępny w stężeniach 100 IR/ml (standaryzowane wyciągi) lub 100 IC/ml (niestandaryzowane wyciągi), zawiera mannitol do 40 mg/ml jako substancję pomocniczą. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na mannitol lub inne składniki preparatu. W praktyce klinicznej wskazane jest odroczenie testów u pacjentów z ostrymi lub przewlekłymi zmianami skórnymi w miejscu badania, w trakcie zaostrzenia chorób alergicznych (zwłaszcza astmy oskrzelowej), podczas intensywnego leczenia lekami przeciwhistaminowymi lub β-adrenolitykami oraz u osób z ciężkimi chorobami ogólnoustrojowymi wpływającymi na układ immunologiczny. Preparat zawiera wyciągi alergenowe pochodzenia roślinnego (ambrozja, bylica, olcha, brzoza, leszczyna, oliwka), zwierzęcego (kot, pies, roztocza kurzu domowego) oraz mieszanki traw i grzybów, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do testu.
alergen pochodzenia roślinnego, alergen pochodzenia zwierzęcego, Alternaria alternata, astma oskrzelowa, choroba ogólnoustrojowa, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, dichlorowodorek histaminy, dysfagia, fosforan kodeiny, lek przeciwhistaminowy, lek β-adrenolityczny, mannitol, nadwrażliwość na mannitol, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, roztocze kurzu domowego, skórna próba punktowa, układ immunologiczny, wskaźnik reaktywności, wskaźnik stężenia, wyciąg alergenowy, zestaw przeciwwstrząsowy, zmiany skórne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alyostal 100 I.R./ml lub 100 I.C./ml
Produkt leczniczy ALYOSTAL jest roztworem do skórnych prób punktowych, zawierającym wyciągi alergenowe standaryzowane (100 IR/ml) lub niestandaryzowane (100 IC/ml) w połączeniu z mannitolem (do 40 mg/ml). Test opiera się na wykrywaniu specyficznych przeciwciał IgE poprzez reakcję antygen-przeciwciało w skórze, co prowadzi do uwolnienia mediatorów alergicznych, takich jak histamina, PAF, ECF-A i cytokiny. Charakterystyczna reakcja miejscowa, tzw. triada Lewisa, obejmuje obrzęk, rumień o średnicy 7 mm (średnia geometryczna) oraz świąd, potwierdzając nadwrażliwość na dany alergen. Standaryzacja aktywności alergenów realizowana jest za pomocą wskaźnika reaktywności (IR) oraz wskaźnika stężenia (IC), co zapewnia powtarzalność i wiarygodność diagnostyczną testów.
cytokina, czynnik aktywujący płytki, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, dichlorowodorek histaminy, fosforan kodeiny, histamina, mannitol, mediator reakcji alergicznej, obrzęk, reakcja antygen-przeciwciało, roztocz kurzu domowego, rumień, skórna próba punktowa, świąd, test skórny punktowy, triada Lewisa, wskaźnik reaktywności, wskaźnik stężenia, wyciąg alergenowy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Syrop sosnowy złożony Aflofarm (427,7 mg + 64,8 mg + 3,24 mg)/5 ml
Syrop sosnowy złożony Aflofarm zawiera 9,72 mg fosforanu kodeiny w 15 ml syropu (3,24 mg w 5 ml), substancję opioidową działającą na ośrodkowy układ nerwowy, która może powodować sedację, obniżenie koncentracji, wydłużenie czasu reakcji oraz zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej. Te efekty farmakologiczne przekładają się na upośledzenie sprawności psychomotorycznej, co istotnie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Dodatkowo, preparat zawiera 1329,6 mg etanolu w 15 ml, który może nasilać działanie sedatywne kodeiny, a także wyciąg z cetyny sosnowej (1283,1 mg) i nalewkę z anyżu (194,4 mg), potencjalnie wzmacniające efekt sedatywny. Nawet stosowanie leku w zalecanych dawkach terapeutycznych wymaga zachowania ostrożności, zwłaszcza w początkowej fazie terapii, gdy organizm nie wytworzył tolerancji na kodeinę.
cetyna sosnowa, dawka terapeutyczna, działanie sedatywne, działanie synergistyczne, efekt sedatywny, fosforan kodeiny, funkcje poznawcze, koordynacja wzrokowo-ruchowa, nalewka z anyżu, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, receptor opioidowy, sprawność psychofizyczna, sprawność psychomotoryczna, świadoma zgoda pacjenta, syrop sosnowy złożony, upośledzenie zdolności psychomotorycznych - Leksykon substancji czynnych
Fosforan kodeiny – Dawkowanie i sposób podawania
Fosforan kodeiny jest składnikiem syropów przeciwkaszlowych stosowanych u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, z dawkowaniem dostosowanym do wieku i preparatu. Dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat zalecana dawka HERBAPini to 15 ml syropu 3 razy na dobę (9 mg fosforanu kodeiny na dawkę), natomiast Syrop sosnowy złożony Aflofarm podaje się w dawce 15 ml (9,72 mg fosforanu kodeiny) dla dorosłych i 5-10 ml (3,24-6,48 mg) dla młodzieży 12-18 lat, również 3 razy na dobę. Preparaty te są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat, a u młodzieży z zaburzeniami czynności układu oddechowego ich stosowanie nie jest zalecane. Syropy podaje się doustnie, a Syrop sosnowy złożony Aflofarm wyposażony jest w miarkę umożliwiającą precyzyjne dawkowanie. Maksymalny czas terapii nie powinien przekraczać 7 dni.
- Leksykon substancji czynnych
Fosforan kodeiny – Działania niepożądane
Fosforan kodeiny, stosowany jako składnik aktywny w preparatach przeciwkaszlowych (np. HERBAPINI, Syrop sosnowy złożony Aflofarm), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących układ nerwowy, oddechowy, pokarmowy, moczowo-płciowy, sercowo-naczyniowy, immunologiczny oraz inne. Najczęstsze objawy to senność, zawroty głowy, splątanie, zaparcia oraz nudności. Poważniejsze powikłania obejmują depresję oddechową (częstość niezbyt częsta, szczególnie przy wyższych dawkach), podniesione ciśnienie wewnątrzczaszkowe, zapalenie trzustki, reakcje nadwrażliwości (wysypka, obrzęk twarzy, trudności w oddychaniu), zaburzenia rytmu serca (bradykardia, tachykardia) oraz hipotonię ortostatyczną. Długotrwałe stosowanie niesie ryzyko rozwoju tolerancji, uzależnienia oraz zespołu odstawienia manifestującego się niepokojem i drażliwością. Warto podkreślić, że działania niepożądane mogą być nasilone u osób starszych, pacjentów z chorobami układu oddechowego, sercowo-naczyniowego oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków depresyjnych na OUN.
anoreksja, bradykardia, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, depresja oddechowa, drgawki, efekt antydiuretyczny, fascykulacje, fosforan kodeiny, hemoroidy, hiperglikemia, hipotermia, hipotonia ortostatyczna, kołatanie serca, kolka żółciowa, nalokson, niedociśnienie, niedrożność jelit, niewydolność oddechowa, nudności, obrzęk twarzy, ośrodkowy układ nerwowy, perforacja jelit, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, POChP, pokrzywka, powiększenie śledziony, preparat przeciwkaszlowy, reakcja anafilaktyczna, skurcz dróg żółciowych, skurcz moczowodów, skurcz oskrzeli, splątanie, szczelina odbytu, tachykardia, uzależnienie, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zaparcia, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół odstawienia, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z cetyny sosnowej – Właściwości farmakodynamiczne
Wyciąg z cetyny sosnowej (Pini extractum fluidum) stanowi kluczowy składnik aktywny w preparacie Syrop sosnowy złożony Aflofarm, występując w dawce 1283,1 mg na 15 ml syropu (427,7 mg na 5 ml). Pozyskiwany jest metodą ekstrakcji z użyciem etanolu 96% (v/v) przy współczynniku DER 1:0,9-1,1, co świadczy o wysokiej koncentracji substancji czynnych. W preparacie ten wyciąg współdziała synergistycznie z fosforanem kodeiny (9,72 mg/15 ml, 3,24 mg/5 ml) oraz nalewką z anyżu (194,4 mg/15 ml, 64,8 mg/5 ml). Fosforan kodeiny działa centralnie, hamując odruch kaszlowy poprzez depresję ośrodkowego układu nerwowego, natomiast wyciąg z cetyny sosnowej wykazuje właściwości rozrzedzające wydzielinę i ułatwiające odkrztuszanie, co uzupełnia i wzmacnia efekt przeciwkaszlowy preparatu. Produkt klasyfikowany jest w grupie leków przeciwkaszlowych (ATC: R05DA20).
depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie przeciwkaszlowe, efekt przeciwkaszlowy, ekstrakcja etanolowa, fosforan kodeiny, fosforan kodeiny półwodny, lek przeciwkaszlowy, mechanizm farmakologiczny, nalewka z anyżu, odkrztuszanie, odruch kaszlowy, patofizjologia kaszlu, preparat przeciwkaszlowy, profil farmakodynamiczny, rozrzedzenie wydzieliny, syrop sosnowy złożony, terapia kaszlu, współczynnik DER, wyciąg z cetyny sosnowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Solpadeine 500 mg + 8 mg + 30 mg
Solpadeine to lek zawierający paracetamol (500 mg), fosforan kodeiny (8 mg) oraz kofeinę (30 mg), z których każda substancja ma specyficzny profil działań niepożądanych. Paracetamol może wywoływać bardzo rzadkie, ale poważne reakcje immunologiczne (anafilaksja), zaburzenia czynności wątroby oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka. Kodeina, jako opioid, niesie ryzyko uzależnienia przy długotrwałym stosowaniu wyższych dawek oraz typowe działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, senność) i przewodu pokarmowego (zaparcia, nudności, ostre zapalenie trzustki u pacjentów po cholecystektomii). Kofeina może nasilać objawy nerwowości, bezsenności, lęku i kołatania serca, zwłaszcza przy jednoczesnym spożywaniu innych źródeł kofeiny.
alergia, anafilaksja, bezsenność, cholecystektomia, fosforan kodeiny, kołatanie serca, nadmierna potliwość, nadwrażliwość skórna, niestrawność, nudność, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie trzustki, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, retencja moczu, senność, skurcz oskrzeli, sterylny ropomocz, stymulacja ośrodkowego układu nerwowego, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, trudności w oddawaniu moczu, uzależnienie lekowe, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z owocu kopru włoskiego – Wskazania do stosowania
Nalewka z owocu kopru włoskiego (Foeniculi tinctura), ekstrahowana etanolem 70% w proporcji 1:4,5-5,0 lub 3:7,4-7,8, stanowi kluczowy składnik preparatów stosowanych w terapii dolegliwości układu oddechowego. W preparacie Sirupus Pini compositus (1,0 g nalewki/100 g syropu) nalewka współdziała z wyciągiem sosnowym i fosforanem kodeiny półwodnego, wykazując działanie przeciwkaszlowe, szczególnie w suchym, męczącym kaszlu towarzyszącym nieżytom górnych dróg oddechowych. Z kolei w Syropie z sosny i kopru włoskiego Ziołowa Tradycja (również 1,0 g nalewki/100 g syropu) nalewka wykazuje właściwości mukolityczne i wykrztuśne, wspomagając leczenie kaszlu mokrego z gęstą wydzieliną. Zawartość etanolu w tych preparatach wynosi odpowiednio do 5% m/m w Sirupus Pini compositus oraz do 5,6% m/m (9,1% V/V) w syropie Ziołowa Tradycja, co odpowiada około 0,4 g etanolu w 5 ml syropu. Istotna jest także zawartość sacharozy: 62 g/100 g w Sirupus Pini compositus oraz 3 g w 5 ml syropu Ziołowa Tradycja, co ma znaczenie przy zalecaniu preparatów pacjentom z cukrzycą lub na diecie niskocukrowej.
cukrzyca, dieta niskocukrowa, działanie mukolityczne, działanie przeciwkaszlowe, etanol, Foeniculi tinctura, fosforan kodeiny, gęsta wydzielina, kaszel mokry, mleczan wapnia, nalewka z owocu kopru włoskiego, nieżyt górnych dróg oddechowych, odkrztuszanie, sacharoza, schorzenie dróg oddechowych, Sirupus Pini compositus, stan zapalny górnych dróg oddechowych, suchy kaszel, układ oddechowy, upłynnienie wydzieliny, wyciąg sosnowy - Leksykon substancji czynnych
Tymianek – Wskazania do stosowania
Tymianek (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L.) jest substancją czynną o szerokim zastosowaniu w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych oraz stanów zapalnych jamy ustnej i gardła. Jego działanie wykrztuśne ułatwia usuwanie wydzieliny oskrzelowej, co jest szczególnie istotne w terapii kaszlu mokrego i ostrych zapaleń oskrzeli. Preparaty takie jak Bronchicum T (100 mg ekstraktu z ziela tymianku na tabletkę), Bronchosol Solid (75 mg wyciągu z tymianku + 37,5 mg pierwiosnka), Bronchipret TE (16,8 g wyciągu z tymianku i 1,68 g z liścia bluszczu w 100 ml syropu) oraz Neoazarina (316 mg sproszkowanego ziela tymianku + 10 mg fosforanu kodeiny półwodnego) wykazują skuteczność w leczeniu kaszlu o różnym nasileniu, w tym napadowego i nocnego. Tymianek wykazuje także działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i łagodzące podrażnienia błon śluzowych, co czyni go wartościowym składnikiem terapii stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, np. w preparatach Tymsal-spray (0,7 ml wyciągu z tymianku i 0,3 ml nalewki z szałwii na 1 ml płynu) oraz Dentosept, stosowanych także w leczeniu zapalenia dziąseł, powierzchniowego zapalenia przyzębia i parodontozy.
działanie ściągające, ekstrakt tymianku, fosforan kodeiny, kaszel mokry, kaszel przy przeziębieniu, korzeń pierwiosnka, liść bluszczu, liść podbiału, napadowy kaszel, nieżyt błony śluzowej, parodontoza, schorzenia dróg oddechowych, środek wykrztuśny, tymianek, tymianek hiszpański, tymianek pospolity, wydzielina oskrzelowa, zalegająca wydzielina, zapalenie dróg oddechowych, zapalenie dziąseł, zapalenie gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie oskrzeli, zapalenie przyzębia - Leksykon substancji czynnych
Tymianek – Dawkowanie i sposób podawania
Tymianek (Thymus vulgaris L. lub Thymus zygis L.) jest szeroko stosowanym surowcem roślinnym o działaniu wykrztuśnym, przeciwkaszlowym oraz łagodzącym podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Dawkowanie preparatów zawierających tymianek jest ściśle uzależnione od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta oraz konkretnego produktu. Dorośli i młodzież powyżej 12 lat mogą stosować tabletki do ssania Bronchicum T (2-3 tabletki kilka razy dziennie, 100 mg ekstraktu), syrop Bronchipret TE (5,4 ml 3 razy/dobę, 16,2 ml/dobę), tabletki powlekane Bronchosol Solid (1 tabletka 3 razy/dobę, 75 mg suchego wyciągu), pastylki Original Tymianek i Podbiał (1 pastylka co 4-6 godzin, max. 6 pastylek/dobę, 100 mg wyciągu) oraz Neoazarina (1-2 tabletki 3 razy/dobę, 316 mg sproszkowanego ziela). U dzieci dawkowanie jest ograniczone i zależy od wieku, np. syrop Bronchipret TE można stosować od 2 roku życia (2-5 lat: 3,2 ml 3 razy/dobę, 9,6 ml/dobę; 6-11 lat: 4,3 ml 3 razy/dobę, 12,9 ml/dobę). Wiele preparatów ma wyraźne ograniczenia wiekowe, np. Bronchicum T nie stosować u dzieci <6 lat, Bronchosol Solid i Neoazarina nie stosować u dzieci <12 lat.
błona śluzowa, duszność, działanie wykrztuśne, ekstrakt z tymianku, fosforan kodeiny, koncentrat do sporządzania roztworu, korzeń pierwiosnka, pastylka twarda, płyn do stosowania w jamie ustnej, płyn doustny, tabletka do ssania, tabletka powlekana, tymianek, wyciąg z tymianku, wydzielina ropna, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z owocu kopru włoskiego – Właściwości farmakodynamiczne
Nalewka z owocu kopru włoskiego (Foeniculi tinctura) jest składnikiem preparatów stosowanych w terapii schorzeń górnych dróg oddechowych, wykazując działanie wykrztuśne i przeciwkaszlowe w zależności od formuły. W preparacie Sirupus Pini compositus (proporcja 1:4,5-5,0, etanol 70%) nalewka współwystępuje z fosforanem kodeiny (kod ATC R05DA04), co umożliwia działanie przeciwkaszlowe ośrodkowe poprzez podwyższenie progu pobudzenia ośrodka kaszlu, a także słabe działanie przeciwbólowe i uspokajające. W Syropie z sosny i kopru włoskiego Ziołowa Tradycja (proporcja 3:7,4-7,8, etanol 70% V/V, kod ATC R05CA) nalewka współdziała z wyciągiem z pędów sosny i mleczanem wapnia pięciowodnym, co wspomaga efekt wykrztuśny w nieżytach górnych dróg oddechowych. Zawartość nalewki w obu preparatach wynosi 1,00 g na 100 g syropu.
alkaloid opium, działanie ośrodkowe, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie uspokajające, działanie wykrztuśne, ekstrahent etanolu, Foeniculi tinctura, fosforan kodeiny, fosforan kodeiny półwodny, lek przeciwkaszlowy, lek wykrztuśny, mechanizm ośrodkowy, mleczan wapnia pięciowodny, nalewka z owocu kopru włoskiego, nieżyt górnych dróg oddechowych, ośrodek kaszlu, schorzenie dróg oddechowych, wyciąg sosnowy płynny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sirupus Pini compositus (420 mg + 64 mg + 3,2 mg)/5 ml
Sirupus Pini compositus to syrop zawierający 420 mg wyciągu sosnowego płynnego, 64 mg nalewki z owocu kopru włoskiego oraz 3,2 mg fosforanu kodeiny półwodnego na 5 ml, stosowany doraźnie w leczeniu suchego, męczącego kaszlu w przebiegu nieżytów górnych dróg oddechowych. W jednej dawce 15 ml znajduje się 9,6 mg fosforanu kodeiny, co jest istotne ze względu na jej działanie przeciwkaszlowe oraz potencjalne działania niepożądane. Syrop ma barwę słomkowo-żółtą, jest przezroczysty z dopuszczalną opalizacją, a w 100 g zawiera 6,6 g wyciągu sosnowego, 1,0 g nalewki z kopru włoskiego, 0,05 g fosforanu kodeiny oraz 62 g sacharozy. Zawartość etanolu nie przekracza 5% (m/m), co należy uwzględnić u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu lub cukrzycą.
działanie niepożądane, działanie przeciwkaszlowe, działanie sekretolityczne, działanie spazmolityczne, działanie wykrztuśne, etanol, fosforan kodeiny, nalewka z kopru włoskiego, nietolerancja sacharozy, nieżyt górnych dróg oddechowych, opioid, ośrodek kaszlu, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna morfiny, ryzyko uzależnienia, sacharoza, suchy kaszel, syrop, właściwości wykrztuśne, wyciąg sosnowy płynny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z cetyny sosnowej – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Syrop sosnowy złożony Aflofarm zawiera wyciąg z cetyny sosnowej (Pini extractum fluidum) w dawce 1283,1 mg na 15 ml syropu (427,7 mg na 5 ml), z współczynnikiem DER 1:0,9-1,1, ekstrahowany etanolem 96% (v/v). Produkt zawiera także nalewkę z anyżu (194,4 mg/15 ml) oraz fosforan kodeiny (9,72 mg/15 ml), a jako substancje pomocnicze etanol (1329,6 mg/15 ml) i sacharozę (12053 mg/15 ml). W dokumentacji brak jest danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wyciągu z cetyny sosnowej oraz pozostałych substancji czynnych, co oznacza brak systematycznych badań toksyczności, mutagenności, kancerogenności i wpływu na rozrodczość na modelach zwierzęcych.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z sosny – Wskazania do stosowania
Wyciąg z pędów sosny (Pinus sylvestris L.) w stężeniu 6,6 g/100 g syropu (DER 1:1,6, ekstrahent: etanol 90% v/v) stanowi główną substancję czynną preparatu HERBAPINI, stosowanego doraźnie w leczeniu suchego, męczącego kaszlu w przebiegu nieżytów górnych dróg oddechowych u dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia. Syrop zawiera również fosforan kodeiny (0,05 g/100 g, tj. 9 mg/15 ml) o działaniu przeciwkaszlowym oraz nalewkę z owocu kopru włoskiego odmiany gorzkiej (1 g/100 g, DER 1:5, ekstrahent: etanol 70% v/v) o właściwościach wykrztuśnych i łagodzących. Preparat jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania, wyłącznie w celu łagodzenia suchego, nieproduktywnego kaszlu, i nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 lat.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Syrop sosnowy złożony Aflofarm (427,7 mg + 64,8 mg + 3,24 mg)/5 ml
Syrop sosnowy złożony Aflofarm to preparat doustny o działaniu wykrztuśnym, rozkurczowym i przeciwkaszlowym, zawierający w standardowej dawce 15 ml wyciąg z cetyny sosnowej (1283,1 mg, DER 1:0,9-1,1, ekstrahowany etanolem 96%), nalewkę z anyżu (194,4 mg, DER 1:4,5-5,5, ekstrahowaną etanolem 70%) oraz fosforan kodeiny (9,72 mg). Dawka 5 ml dostarcza proporcjonalnie mniejsze ilości tych substancji: 427,7 mg, 64,8 mg i 3,24 mg. Syrop zawiera także substancje pomocnicze, takie jak wapnia mleczan pięciowodny, kwas fosforowy rozcieńczony, sacharozę (12 053 mg/15 ml) oraz etanol (1329,6 mg/15 ml), które mogą mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z cukrzycą, chorobami wątroby lub uzależnieniem od alkoholu. Preparat jest dostępny w butelce 125 g z miarką, co umożliwia precyzyjne dawkowanie.
aktywność farmakologiczna, cetyna sosnowa, charakterystyka produktu leczniczego, działanie przeciwkaszlowe, działanie rozkurczowe, działanie wykrztuśne, etanol, fosforan kodeiny, kwas fosforowy, mleczan wapnia, nalewka z anyżu, opakowanie oryginalne, podanie doustne, postać farmaceutyczna, regulator pH, substancja pomocnicza o znanym działaniu, utylizacja produktów leczniczych, uzależnienie od alkoholu, właściwości fizykochemiczne, zakrętka aluminiowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Klipal 300 mg + 25 mg
Produkt leczniczy Klipal zawiera paracetamol (300 mg) oraz fosforan kodeiny półwodny (25 mg, odpowiadający 18,4 mg kodeiny). Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno reakcje związane z paracetamolem, jak i kodeiną. Paracetamol może bardzo rzadko powodować trombocytopenię, leukopenię oraz neutropenię, a także rzadkie reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, obrzęk Quinckego, rumień, pokrzywkę i wysypkę skórną. Bardzo rzadko obserwuje się ciężkie reakcje skórne, takie jak toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevensa-Johnsona czy ostra uogólniona osutka krostkowa. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku.
ciężka reakcja skórna, depresja oddechowa, dysforia, euforia, fosforan kodeiny, lek opioidowy, leukopenia, mioza, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień, sedacja, senność, skurcz oskrzeli, skurcz zwieracza Oddiego, świąd, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, uzależnienie, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zapalenie trzustki, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, zespół trzustkowy, zespół żółciowy, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – HERBAPini (442 mg + 64 mg + 3 mg)/5 ml
HERBAPINI to syrop o składzie (424 mg + 64 mg + 3 mg)/5 ml, zawierający fosforan kodeiny (0,05 g/100 g syropu, 9 mg w dawce 15 ml), wyciąg płynny z pędów sosny (6,6 g/100 g, około 990 mg w dawce 15 ml) oraz nalewkę z owocu kopru włoskiego (1 g/100 g, około 150 mg w dawce 15 ml). Preparat jest wskazany do doraźnego stosowania u dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia w leczeniu suchego, męczącego kaszlu towarzyszącego nieżytom górnych dróg oddechowych, takim jak zapalenie gardła czy krtani. Fosforan kodeiny działa przeciwkaszlowo na ośrodkowy układ nerwowy, natomiast składniki roślinne wykazują działanie wykrztuśne i łagodzące, co pozwala na kontrolę kaszlu bez hamowania odkrztuszania wydzieliny.
działanie przeciwkaszlowe, działanie spazmolityczne, działanie wykrztuśne, fosforan kodeiny, nalewka z kopru włoskiego, nieżyt górnych dróg oddechowych, odkrztuszanie wydzieliny, odruch kaszlowy, ośrodkowy układ nerwowy, przeziębienie, substancja przeciwkaszlowa, suchy męczący kaszel, wyciąg z pędów sosny, zapalenie gardła, zapalenie krtani - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Syrop sosnowy złożony Aflofarm (427,7 mg + 64,8 mg + 3,24 mg)/5 ml
Syrop sosnowy złożony Aflofarm to preparat leczniczy przeznaczony do doraźnego stosowania w suchym, męczącym kaszlu związanym z nieżytami górnych dróg oddechowych. Każde 15 ml syropu zawiera 1283,1 mg wyciągu z cetyny sosnowej, 194,4 mg nalewki z anyżu oraz 9,72 mg fosforanu kodeiny, co odpowiada odpowiednio 427,7 mg, 64,8 mg i 3,24 mg na 5 ml produktu. Substancje te wykazują działanie wykrztuśne, rozkurczowe oraz przeciwkaszlowe ośrodkowe, co pozwala na skuteczne łagodzenie uporczywego, suchego kaszlu. W składzie preparatu znajdują się również substancje pomocnicze, takie jak etanol (1329,6 mg/15 ml) oraz sacharoza (12053 mg/15 ml), które należy uwzględnić przy doborze terapii u wybranych pacjentów.
działanie przeciwkaszlowe, działanie rozkurczowe, działanie terapeutyczne, działanie wykrztuśne, fosforan kodeiny, hamowanie odruchu kaszlowego, nalewka z anyżu, nieproduktywny kaszel, nieżyt górnych dróg oddechowych, odruch kaszlowy, ośrodkowy układ nerwowy, receptory kaszlowe, stan zapalny górnych dróg oddechowych, suchy męczący kaszel, uporczywy suchy kaszel, wyciąg z cetyny sosnowej - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kopru włoskiego – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nalewka z kopru włoskiego (Foeniculum vulgare) zawiera trans-anetol jako główny składnik aktywny, który w badaniach przedklinicznych nie wykazał działania mutagennego. Jednakże obserwowano potencjalne działanie karcynogenne u samic szczurów, manifestujące się występowaniem raka wątrobowokomórkowego, co wskazuje na możliwą zależność między płcią a ryzykiem nowotworzenia. Ponadto, nalewka może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa stosowania u pacjentów z predyspozycjami do reakcji alergicznych. Brak jest natomiast kompleksowych badań toksykologicznych dedykowanych wyłącznie nalewce z kopru włoskiego, a większość danych pochodzi z analiz preparatów leczniczych, takich jak Dexapini (65 mg nalewki/5 ml syropu) i Herbapini (64 mg nalewki/5 ml syropu), gdzie badania bezpieczeństwa koncentrowały się głównie na innych składnikach aktywnych, tj. bromowodorku dekstrometorfanu i fosforanie kodeiny.
ataksja, badanie toksykologiczne, bromowodorek dekstrometorfanu, dawka LD50, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, Foeniculum vulgare, fosforan kodeiny, karcynogenność, kontaktowe zapalenie skóry, koper włoski, margines bezpieczeństwa, rak wątrobowokomórkowy, toksyczność przewlekła, toksyczność składników, trans-anetol, upośledzenie oddychania - Leksykon leków
Działania niepożądane – Syrop sosnowy złożony Aflofarm (427,7 mg + 64,8 mg + 3,24 mg)/5 ml
Syrop sosnowy złożony Aflofarm zawiera w 15 ml: 1283,1 mg wyciągu z cetyny sosnowej, 194,4 mg nalewki z anyżu, 9,72 mg fosforanu kodeiny, 1329,6 mg etanolu oraz 12053 mg sacharozy. Preparat wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które dotyczą układów nerwowego (senność, zawroty głowy), naczyniowego (hipotensja ortostatyczna), oddechowego (depresja oddechowa, skurcz oskrzeli), pokarmowego (zaparcia, kolka żółciowa, nudności, wymioty), moczowego (retencja moczu) oraz immunologicznego (kserostomia, reakcje alergiczne na anetol). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko depresji oddechowej i bronchospazmu u pacjentów z chorobami układu oddechowego oraz na potencjalne reakcje nadwrażliwości związane z nalewką anyżową. Częstość występowania działań niepożądanych nie została określona, co wymaga ostrożności w monitorowaniu pacjentów.
anetol, bronchospazm, depresja oddechowa, dysfagia, etanol, fosforan kodeiny, hipotensja ortostatyczna, kolka żółciowa, kserostomia, nalewka anyżowa, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, przerost prostaty, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, retencja moczu, senność, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia, wymioty, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie nerek i dróg moczowych, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie układu oddechowego, zaburzenie żołądka i jelit, zaparcie, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg sosnowy płynny – Działania niepożądane
Wyciąg sosnowy płynny (Pini extractum fluidum) jest kluczowym składnikiem preparatu Sirupus Pini compositus, występującym w stężeniu 6,6 g/100 g syropu, z etanolem 90% jako ekstrahentem. Syrop zawiera również nalewkę z owocu kopru włoskiego oraz fosforan kodeiny półwodny, co może modyfikować profil działań niepożądanych. Zgodnie z klasyfikacją MedDRA, działania niepożądane obserwowane podczas stosowania tego preparatu obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (suchość w jamie ustnej, nudności, wymioty, zaparcia), zaburzenia psychiczne (głównie zaburzenia snu) oraz reakcje alergiczne ze strony układu immunologicznego (zmiany skórne). Częstość występowania tych działań niepożądanych jest określona jako nieznana, co wskazuje na brak precyzyjnych danych klinicznych.
dysfagia, dyskomfort brzuszny, etanol 90%, fosforan kodeiny, klasyfikacja MedDRA, nalewka z kopru włoskiego, niedrożność jelit, nudność, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, suchość jamy ustnej, świąd, syrop sosnowy złożony, wyciąg sosnowy płynny, wymioty, wysypka, wzdęcie, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcie, zmiany skórne - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kopru włoskiego – Właściwości farmakodynamiczne
Nalewka z owoców Foeniculum vulgare Miller subsp. vulgare var. vulgare, pozyskiwana poprzez ekstrakcję etanolem 70% (V/V) w stosunku DER 1:5, stanowi istotny składnik wspomagający terapię kaszlu w preparatach Dexapini i HERBAPini. W Dexapini nalewka występuje w dawce 65 mg/5 ml syropu, współdziałając z dekstrometorfanu bromowodorkiem (6,5 mg/5 ml) oraz wyciągiem z cetyny sosnowej, natomiast w HERBAPini w dawce 64 mg/5 ml, wspomagając fosforan kodeiny (3 mg/5 ml). Nalewka wykazuje efekt synergistyczny z głównymi składnikami przeciwkaszlowymi, wzmacniając ich działanie ośrodkowe – dekstrometorfan jako niekompetycyjny inhibitor receptora NMDA oraz fosforan kodeiny poprzez depresję ośrodkowego układu nerwowego, co skutkuje zmniejszeniem częstotliwości napadów kaszlu. Wyciąg z Pinus sylvestris L. dodatkowo wspomaga efekt sekretolityczny, co uzupełnia mechanizmy terapeutyczne preparatów.
3-metoksymorfinan, atak kaszlu, dekstrometorfan bromowodorek, dekstrorfan, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie sekretolityczne, działanie uspokajające, etiologia kaszlu, Foeniculum vulgare, fosforan kodeiny, inhibitor receptora NMDA, koper włoski, N-metylo-D-asparaginian, ośrodkowy układ nerwowy, Pinus sylvestris, preparat przeciwkaszlowy, supresja kaszlu, terapia kaszlu, wyciąg z cetyny sosnowej - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg sosnowy płynny – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Wyciąg sosnowy płynny (Pini extractum fluidum), będący składnikiem preparatu Sirupus Pini compositus, nie przeszedł kompleksowych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Dostępne dane toksykologiczne wskazują na niską toksyczność ostrą ekstraktu oraz pozostałych składników, z akceptowalnym profilem bezpieczeństwa potwierdzonym parametrami LD50 i LDL0 po jednorazowym podaniu. Brak jest jednak danych dotyczących toksyczności przewlekłej oraz wpływu na reprodukcję i rozwój płodu dla samego wyciągu sosnowego. W preparacie obecny jest fosforan kodeiny półwodny, sklasyfikowany w kategorii C FDA, co oznacza potencjalne ryzyko dla płodu i konieczność stosowania jedynie przy przewidywanych korzyściach przewyższających ryzyko.
badania przedkliniczne, bezpieczeństwo przedkliniczne, dawka śmiertelna, fosforan kodeiny, genotoksyczność, kancerogenność, kategoria C FDA, LD50, LDL0, najniższa dawka śmiertelna, Pini extractum fluidum, rozwój płodu, Sirupus Pini compositus, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wyciąg sosnowy płynny