Przedawkowanie leku Solpadeine (500 mg + 8 mg + 30 mg)

Przedawkowanie leku Solpadeine, zawierającego paracetamol (500 mg), fosforan kodeiny (8 mg) i kofeinę (30 mg) w jednej tabletce, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Nadmierne przyjmowanie dawek większych niż zalecane lub długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju fizycznej lub psychicznej zależności. Po zaprzestaniu stosowania leku u pacjentów uzależnionych mogą wystąpić objawy odstawienne w postaci niepokoju i rozdrażnienia.¹

Czynniki ryzyka przedawkowania

Szczególnie narażeni na konsekwencje przedawkowania produktu Solpadeine są pacjenci z następującymi czynnikami ryzyka:²

• Długotrwałe stosowanie leków indukujących enzymy wątrobowe, takich jak: karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, ziele dziurawca³
• Regularne spożywanie alkoholu w ilościach przekraczających zalecane normy⁴
• Prawdopodobny niedobór glutationu u pacjentów z:⁵
  • zaburzeniami odżywiania
  • mukowiscydozą
  • zakażeniem wirusem HIV
  • niedożywieniem
  • kacheksją

Objawy przedawkowania paracetamolu

U osoby dorosłej przyjęcie 10 g paracetamolu lub więcej stwarza poważne ryzyko uszkodzenia wątroby. Nawet dawka 5 g lub wyższa może prowadzić do hepatotoksyczności, jeżeli pacjent jest obciążony czynnikami ryzyka.⁶

W ciągu pierwszych 24 godzin od przedawkowania paracetamolu mogą wystąpić:⁷

• Bladość – wyraźne zblednięcie skóry
• Nudności i wymioty – początkowo mogą być jedynymi objawami, nie odzwierciedlającymi faktycznego nasilenia przedawkowania
• Brak łaknienia – niechęć do przyjmowania pokarmów
• Bóle brzucha – zwykle o charakterze tępym, zlokalizowane w prawym podżebrzu

Uszkodzenie wątroby ujawnia się najczęściej po 12-48 godzinach od przyjęcia toksycznej dawki leku. Mogą wówczas wystąpić:⁸

• Nieprawidłowości metabolizmu glukozy – wahania stężenia glukozy we krwi
• Kwasica metaboliczna – zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu
• W ciężkim zatruciu niewydolność wątroby może postępować, prowadząc do:
  • Encefalopatii – zaburzenia funkcji mózgu objawiające się dezorientacją, splątaniem, sennością
  • Krwotoków – związanych z zaburzeniami krzepnięcia
  • Hipoglikemii – obniżonego stężenia glukozy we krwi
  • Obrzęku mózgu – gromadzenia płynu w tkance mózgowej
  • Zgonu – w skrajnych przypadkach

Przedawkowanie paracetamolu może również skutkować ostrą niewydolnością nerek z martwicą cewek nerkowych, objawiającą się bólem w okolicy lędźwiowej, krwiomoczem i białkomoczem. Może ona wystąpić nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby.⁹

Obserwowano także zaburzenia rytmu serca i zapalenie trzustki jako konsekwencje przedawkowania paracetamolu.¹⁰

Objawy przedawkowania kodeiny

Toksyczność kodeiny ulega nasileniu przy jednoczesnym spożyciu alkoholu i leków psychotropowych.¹¹

W przebiegu przedawkowania kodeiny wyróżnia się dwie fazy:¹²

• Faza pierwsza – charakteryzuje się nudnościami i wymiotami
• Faza druga – rozwija się depresja ośrodkowego układu nerwowego, w tym depresja oddechowa, której nasilenie zależy od:
  • jednoczesnego przyjęcia leków uspokajających
  • spożycia alkoholu
  • wielkości przedawkowanej dawki

Objawy przedawkowania kofeiny

Aby wystąpiły klinicznie istotne objawy przedawkowania kofeiny po przyjęciu produktu Solpadeine, konieczne byłoby przyjęcie ilości leku, która wiązałaby się już z istotnymi działaniami toksycznymi paracetamolu.¹³

Przedawkowanie kofeiny może powodować:¹⁴

• Ból w nadbrzuszu – dolegliwości bólowe w górnej części brzucha
• Wymioty – gwałtowne opróżnianie żołądka
• Zwiększoną diurezę – wzmożone wydalanie moczu
• Tachykardię – przyspieszenie czynności serca
• Zaburzenia rytmu serca – arytmie
• Objawy pobudzenia układu nerwowego:
  • Bezsenność – trudności w zasypianiu i utrzymaniu snu
  • Niepokój – uczucie lęku, napięcia
  • Pobudzenie psychoruchowe – wzmożona aktywność ruchowa
  • Nerwowość – stan wzmożonej wrażliwości na bodźce
  • Drżenia – mimowolne rytmiczne ruchy
  • Drgawki – napadowe zaburzenia funkcji mózgu

Postępowanie w przedawkowaniu

Postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu:¹⁵

• Konieczne jest natychmiastowe leczenie, nawet przy braku istotnych objawów we wczesnym okresie
• Pacjenta należy niezwłocznie skierować do szpitala
• Pomoc medyczna powinna być udzielona zgodnie z ustalonymi wytycznymi postępowania w zatruciu paracetamolem
• W leczeniu zatrucia stosuje się:
  • N-acetylocysteinę – jako antidotum dla paracetamolu
  • Metioninę – jako alternatywny lek hepatoprotekcyjny

Postępowanie w przedawkowaniu kodeiny:¹⁶

• Leczenie ma charakter ogólny, objawowy i podtrzymujący
• Kluczowe jest utrzymywanie drożnych dróg oddechowych
• Monitorowanie czynności życiowych do czasu stabilizacji stanu pacjenta
• Podanie węgla aktywowanego zaleca się, gdy:
  • dorosły przyjął więcej niż 350 mg kodeiny w ciągu jednej godziny
  • dziecko przyjęło dawkę większą niż 5 mg/kg kodeiny w ciągu jednej godziny
• W przypadku śpiączki lub depresji oddechowej należy podać nalokson – specyficzny antagonista receptorów opioidowych
• Pacjenta należy monitorować przez co najmniej 4 godziny po przedawkowaniu

Postępowanie w przedawkowaniu kofeiny:¹⁷

• Stosuje się ogólne leczenie objawowe, dostosowane do występujących zaburzeń

Tabela objawów przedawkowania

Wnioski kliniczne

Przedawkowanie leku Solpadeine stanowi stan nagły wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Szczególnie niebezpieczne jest uszkodzenie wątroby spowodowane toksycznym działaniem paracetamolu, które może rozwinąć się nawet przy braku wczesnych objawów klinicznych. Skuteczność terapii zależy od szybkości wdrożenia odpowiedniego leczenia, w tym podania swoistego antidotum (N-acetylocysteiny) w przypadku zatrucia paracetamolem oraz naloksonu przy depresji oddechowej wywołanej kodeiną.¹⁸