Dawkowanie i sposób podawania
Kodeina

Dawkowanie kodeiny – informacje ogólne

Kodeina jest lekiem opioidowym stosowanym w leczeniu bólu oraz jako lek przeciwkaszlowy. Jej stosowanie wymaga szczególnej uwagi w zakresie dawkowania, które powinno być dostosowane do wieku, masy ciała pacjenta oraz współistniejących chorób. ^{1 2}

Ogólną zasadą przy stosowaniu kodeiny jest podawanie jej w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas potrzebny do złagodzenia objawów. ^{3 4}

Czas trwania leczenia

Terapia kodeiną powinna być ograniczona do 3 dni. Jeśli w tym czasie nie osiągnięto skutecznego złagodzenia bólu, pacjenci lub ich opiekunowie powinni skonsultować się z lekarzem. ^{5 6}

W celu zapobiegania rozwojowi tolerancji na działanie leku, kodeina powinna być podawana wyłącznie doraźnie. ⁷

Dawkowanie kodeiny dla dorosłych

Dawkowanie kodeiny u dorosłych zależy od postaci preparatu, zawartości substancji czynnej oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Poniżej przedstawiono dawkowanie dla różnych preparatów zawierających kodeinę:

Dawkowanie w zależności od preparatu

Antidol 15 (500 mg paracetamolu + 15 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli i młodzież powyżej 15 lat: 1-2 tabletki do 4 razy na dobę (maksymalnie 6 tabletek na dobę, co odpowiada 3 g paracetamolu i 90 mg kodeiny fosforanu) w odstępach nie krótszych niż 6 godzin. ⁸

Efferalgan Codeine (500 mg paracetamolu + 30 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli: Jednorazowo 1 tabletka musująca. W razie konieczności dawkę można powtarzać, lecz nie częściej niż co 6 godzin. W razie wystąpienia intensywnego bólu można przyjąć jednorazowo 2 tabletki musujące. Zwykle nie jest konieczne stosowanie dawki dobowej większej niż 6 tabletek musujących, jednak w przypadku bardzo nasilonego bólu dawka dobowa może być zwiększona do maksymalnie 8 tabletek musujących. ⁹

Klipal (600 mg paracetamolu + 50 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli: Dawka jednorazowa to 1 tabletka. W razie konieczności dawkę można powtarzać co 6 godzin. W przypadku wystąpienia intensywnego bólu można przyjąć 2 tabletki. Nie jest konieczne stosowanie dawki dobowej większej niż 6 tabletek, jednak w przypadku bardzo nasilonego bólu, dawka dobowa może zostać zwiększona do maksymalnie 8 tabletek na dobę. ¹⁰

Neoazarina (316 mg sproszkowanego ziela tymianku + 10 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli: 3 razy na dobę po 1 do 2 tabletek, nie częściej niż co 4 do 6 godzin. ¹¹

Nurofen Plus (200 mg ibuprofenu + 12,8 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli: jedna lub dwie tabletki co 6 godzin. Pomiędzy dawkami należy zachować przerwę trwającą minimum sześć godzin. Nie należy przekraczać dawki 6 tabletek w ciągu 24 godzin. ¹²

Paramax-Cod (500 mg paracetamolu + 30 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli: 1 do 2 tabletek co 6 godzin. Maksymalna dawka dobowa wynosi 6 tabletek. Maksymalna dawka dobowa kodeiny nie powinna być większa niż 180 mg. ¹³

Solpadeine (500 mg paracetamolu + 8 mg kodeiny fosforanu + 30 mg kofeiny):
Dorośli: Doustnie, 1-2 tabletki, do 4 razy na dobę. Lek należy stosować w najniższej skutecznej dawce przez najkrótszy możliwy okres. Dawkę tę można przyjmować maksymalnie 4 razy na dobę w odstępach nie krótszych niż 4-6 godzin. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 8 tabletek (4000 mg paracetamolu, 64 mg kodeiny i 240 mg kofeiny). ¹⁴

Solpadeine Max (500 mg paracetamolu + 12,8 mg kodeiny fosforanu + 30 mg kofeiny):
Dorośli: Rozpuścić jedną lub dwie tabletki w co najmniej połowie szklanki wody (200 ml) i przyjmować w odstępach co 4–6 godzin, w razie potrzeby maksymalnie 4 razy na dobę. ¹⁵

Talvosilen Forte (500 mg paracetamolu + 30 mg kodeiny fosforanu):
Dorośli: doustnie, jednorazowo 1 do 2 kapsułek; w razie potrzeby dawkowanie można powtarzać co 6 do 8 godzin, nie częściej niż 4 razy na dobę. ¹⁶

Thiocodin (15 mg kodeiny fosforanu + 300 mg sulfogwajakolu):
Dorośli: Jedna tabletka trzy razy na dobę, nie częściej niż co 4 do 6 godzin. ¹⁷

Maksymalne dawki dobowe

Maksymalna całkowita dawka dobowa kodeiny nie powinna przekraczać 240 mg. ^{18 19}

Dla niektórych produktów maksymalna dawka dobowa kodeiny jest niższa:

• Paramax-Cod: maksymalna dawka dobowa kodeiny nie powinna być większa niż 180 mg ²⁰
• Antidol 15: maksymalnie 90 mg kodeiny fosforanu na dobę ²¹

Dawkowanie kodeiny dla dzieci i młodzieży

Ograniczenia wiekowe

Kodeiny nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 12 lat ze względu na ryzyko toksyczności opioidów związane ze zmiennym i nieprzewidywalnym metabolizmem kodeiny do morfiny. ^{22 23}

Nie zaleca się również stosowania kodeiny u młodzieży w wieku od 12 do 18 lat z zaburzeniami czynności oddechowej w objawowym leczeniu przeziębienia. ^{24 25}

Dawkowanie u młodzieży (12-18 lat)

Dawka kodeiny u młodzieży w wieku od 12 do 18 lat zależy od masy ciała (0,5 do 1 mg/kg mc.), a maksymalna dawka dobowa kodeiny nie powinna być większa niż 240 mg. ^{26 27}

Szczegółowe dawkowanie w zależności od wieku młodzieży:

Młodzież w wieku 12-15 lat:

• Antidol 15: 1 tabletka co 6 godzin (maksymalnie 4 tabletki na dobę, co odpowiada 2 g paracetamolu i 60 mg kodeiny fosforanu) ²⁸
• Solpadeine: 1 tabletka co 6 godzin, w razie potrzeby do maksymalnej dawki dobowej wynoszącej 4 tabletki (2000 mg paracetamolu, 32 mg kodeiny i 120 mg kofeiny) ²⁹
• Solpadeine Max: Rozpuścić jedną tabletkę w co najmniej połowie szklanki wody (200 ml) i przyjmować co 6 godzin, w razie potrzeby maksymalnie 4 razy na dobę ³⁰

Młodzież w wieku 15-18 lat:

• Klipal: Jednorazowo 1 tabletka, w razie konieczności można powtarzać dawkę minimalnie co 6 godzin, nie stosować więcej niż 4 tabletki na dobę (dla młodzieży o masie ciała 31-50 kg) ³¹
• Klipal: Jednorazowo 1 tabletka, w razie konieczności można powtarzać dawkę minimalnie co 6 godzin; można podać 2 tabletki w przypadku silnego bólu, nie stosować więcej niż 6 tabletek na dobę (dla młodzieży o masie ciała >50 kg) ^{50 kg: Jednorazowo 1 tabletka, w razie konieczności można powtarzać dawkę minimalnie co 6 godzin; można podać 2 tabletki w przypadku silnego bólu, nie stosować więcej niż 6 tabletek na dobę.”>32}

Młodzież w wieku 16-18 lat:

• Solpadeine Max: Rozpuścić jedną lub dwie tabletki w co najmniej połowie szklanki wody (200 ml) i przyjmować co 6 godzin, w razie potrzeby maksymalnie 4 razy na dobę ³³

Dawkowanie w zależności od masy ciała

Zalecana dawka dobowa kodeiny u młodzieży w wieku 12-18 lat wynosi 0,5-1 mg/kg masy ciała, podawana w 4 dawkach podzielonych. ^{34 35}

W przypadku produktów zawierających również paracetamol, zalecana dawka dobowa paracetamolu wynosi 60 mg/kg mc./dobę, podawana w 4 dawkach podzielonych, tzn. 15 mg/kg mc. co 6 godzin. ³⁶

Dawkowanie kodeiny w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku mogą wykazywać zwiększoną wrażliwość na działanie opioidowych leków przeciwbólowych. ³⁷

Dawka początkowa powinna być zmniejszona o połowę w stosunku do zwykle zalecanej dawki dla osób dorosłych. Dawkę można następnie zwiększać w zależności od tolerowania leku i potrzeb. ^{38 39}

Osoby w podeszłym wieku, zwłaszcza słabe lub unieruchomione, mogą wymagać zastosowania zmniejszonej dawki lub zmniejszonej częstości podawania. ⁴⁰

Pacjenci z niewydolnością nerek

W przypadku zaburzeń czynności nerek istnieje ryzyko kumulacji kodeiny i paracetamolu. ^{41 42}

U pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się:

• Zmniejszenie dawki ^{43 44}
• Wydłużenie odstępów między dawkami <sup data-drug="Antidol 15" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="U osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 45

Zalecane odstępy między dawkami w zależności od klirensu kreatyniny:

<sup data-drug="Efferalgan Codeine" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Klirens kreatyniny Odstęp pomiędzy dawkami: CrCl 10 – 50 ml/min 6 godzin, CrCl 46

Młodzież z niewydolnością nerek powinna znajdować się pod ścisłą obserwacją lekarską. Odstępy pomiędzy kolejnymi dawkami powinny wynosić co najmniej 8 godzin. Należy także rozważyć zmniejszenie dawki oraz uważnie kontrolować stan dziecka. ⁴⁷

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby klirens opioidów jest zmniejszony. ⁴⁸

W przypadku niewydolności wątroby, zespołu Gilberta lub chorób alkoholowych zaleca się:

• Zmniejszenie dawki ^{49 50}
• Wydłużenie odstępów między dawkami ^{51 52}

W przypadku pacjentów z niewydolnością wątroby dawka początkowa kodeiny powinna wynosić połowę zwykle zalecanej dawki dla osób dorosłych. Dawkę można następnie zwiększać w zależności od tolerancji i potrzeb. ⁵³

W następujących sytuacjach maksymalna dawka dobowa paracetamolu (który często występuje w preparatach z kodeiną) nie powinna przekraczać 60 mg/kg mc./dobę (nie więcej niż 2 g/dobę):

• u dorosłych o masie ciała poniżej 50 kg
• w łagodnej do umiarkowanej niewydolności wątroby, zespole Gilberta
• w przewlekłej chorobie alkoholowej
• u pacjentów długotrwale niedożywionych
• w odwodnieniu organizmu

^{54 55}

Sposób podawania kodeiny

Sposób podawania kodeiny zależy od postaci farmaceutycznej preparatu:

Tabletki i kapsułki

Tabletki i kapsułki należy przyjmować doustnie, zazwyczaj popijając odpowiednią ilością wody. ^{56 57}

Niektóre preparaty (np. Antidol 15) należy przyjmować po posiłku, obficie popijając płynem. ⁵⁸

W przypadku preparatu Talvosilen Forte, kapsułki należy przyjmować w całości, popijając odpowiednią ilością płynu, pomiędzy posiłkami. Przyjmowanie po jedzeniu może opóźnić działanie. Nie należy przyjmować kapsułek w pozycji leżącej. ⁵⁹

Tabletki musujące

Tabletki musujące (np. Efferalgan Codeine, Solpadeine Max) należy rozpuścić w wodzie przed podaniem. ⁶⁰

W przypadku Solpadeine Max, tabletkę należy rozpuścić w co najmniej połowie szklanki wody (200 ml). ⁶¹ Rozpuszczenie tabletki może zająć do 2 minut. ⁶²

Syropy

Syropy (np. Thiocodin) należy przyjmować doustnie, zgodnie z zaleconym dawkowaniem. W przypadku Thiocodinu w postaci syropu, w celu uzyskania pożądanej skuteczności produktu należy przyjmować odpowiednią ilość płynów w ciągu dnia (co najmniej 2 litry). ⁶³

Szczegółowa tabela dawkowania kodeiny