Dawkowanie i sposób podawania
Tymianek

Dawkowanie i sposób podawania tymianku w praktyce klinicznej

Tymianek (Thymus vulgaris L. lub Thymus zygis L.) jest substancją roślinną powszechnie stosowaną w preparatach leczniczych o działaniu wykrztuśnym, przeciwkaszlowym i łagodzącym podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Właściwe dawkowanie tej substancji zależy od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta oraz konkretnego produktu leczniczego zawierającego tymianek.¹

Dawkowanie według grup wiekowych

Dawkowanie tymianku jest ściśle uzależnione od wieku pacjenta oraz postaci leku. Należy zwrócić uwagę, że większość preparatów zawierających tymianek ma ograniczenia wiekowe, zwłaszcza dla dzieci poniżej 6 lub 12 lat.^{2 3}

Dawkowanie u osób dorosłych i młodzieży

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat mogą przyjmować tymianek w różnych postaciach farmaceutycznych zgodnie z następującymi zaleceniami:

• W przypadku tabletek do ssania Bronchicum T (zawierających 100 mg płynnego ekstraktu z ziela tymianku) zaleca się ssanie 2-3 tabletek kilka razy dziennie.⁴
• Stosując syrop Bronchipret TE (zawierający wyciąg z tymianku i bluszczu) dorośli i młodzież powyżej 12 lat powinni przyjmować 5,4 ml syropu 3 razy na dobę, co daje całkowitą dawkę dobową 16,2 ml.⁵
• W przypadku tabletek powlekanych Bronchosol Solid (zawierających 75 mg suchego wyciągu z ziela tymianku i 37,5 mg wyciągu z korzenia pierwiosnka) zalecana dawka to 1 tabletka 3 razy na dobę.⁶
• Przy stosowaniu pastylek twardych Original Tymianek i Podbiał (zawierających 100 mg gęstego wyciągu z ziela tymianku) zaleca się ssanie 1 pastylki co 4-6 godzin, przy czym maksymalna dawka dobowa wynosi 6 pastylek.⁷
• W produkcie Neoazarina (zawierającym 316 mg sproszkowanego ziela tymianku i 10 mg fosforanu kodeiny półwodnego) dorośli i młodzież powyżej 12 lat powinni przyjmować 1-2 tabletki 3 razy na dobę.⁸

Dawkowanie u dzieci

Stosowanie tymianku u dzieci jest ograniczone i wymaga szczególnej uwagi. Dawkowanie w tej grupie wiekowej przedstawia się następująco:

• Dzieci w wieku powyżej 6 lat mogą stosować Bronchicum T, ssąc 1-2 tabletki kilka razy dziennie.⁹
• W przypadku syropu Bronchipret TE, stosowanie jest możliwe już od 2 roku życia według następującego schematu:
  • Dzieci w wieku 2-5 lat: 3,2 ml syropu 3 razy na dobę (całkowita dawka dobowa 9,6 ml).¹⁰
  • Dzieci w wieku 6-11 lat: 4,3 ml syropu 3 razy na dobę (całkowita dawka dobowa 12,9 ml).¹¹
• Preparat Dentosept w postaci koncentratu do sporządzania roztworu może być stosowany u dzieci powyżej 6 lat po konsultacji z lekarzem. Należy przygotować około 4% roztwór, odmierzając 10 ml leku i przelewając do szklanki z około 250 ml wody. Tak przygotowanym roztworem płukać jamę ustną lub gardło.¹²
• W przypadku płynu doustnego Pectobonisol dzieci w wieku od 7 do 11 lat mogą stosować 1,5 ml leku (odmierzone za pomocą strzykawki) 2-4 razy dziennie w zależności od nasilenia objawów, po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.¹³

Przeciwwskazania wiekowe

Istnieją wyraźne ograniczenia wiekowe dla stosowania preparatów zawierających tymianek:

• Bronchicum T nie należy stosować u dzieci poniżej 6 lat.¹⁴
• Bronchosol Solid nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 lat.¹⁵
• Original Tymianek i Podbiał nie jest zalecany dla dzieci poniżej 12 lat.¹⁶
• Neoazarina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 12 lat.¹⁷
• Tymsal-spray nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 lat.¹⁸
• Dentosept nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 6 lat.¹⁹

Czas stosowania

Tymianek, podobnie jak inne leki ziołowe, ma określone ramy czasowe stosowania, po przekroczeniu których należy skonsultować się z lekarzem:

• W przypadku Bronchipret TE, jeśli dolegliwości utrzymują się ponad 10 dni lub pojawią się trudności w oddychaniu, gorączka bądź ropna lub krwista wydzielina, wymagana jest pilna konsultacja lekarska.²⁰
• Dla Bronchosol Solid – jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 7 dni podczas stosowania produktu leczniczego, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.²¹
• Original Tymianek i Podbiał – jeśli objawy nie ustąpią w ciągu kilku dni (do tygodnia) leczenia, należy zgłosić się do lekarza.²²
• Dentosept należy stosować przez 7 dni. W przypadku gdy objawy nasilają się lub nie ustępują, należy skonsultować się z lekarzem.²³
• Tymsal-spray nie powinien być stosowany dłużej niż tydzień bez wskazań lekarskich. Po tygodniu, w przypadku utrzymania się dolegliwości, należy zwrócić się o poradę do lekarza.²⁴

Sposób podawania

Różne postaci farmaceutyczne zawierające tymianek wymagają odmiennych sposobów podawania:^{25 26}

• Tabletki do ssania (Bronchicum T) – należy je ssać powoli, przyjmując w regularnych odstępach czasu.²⁷
• Syrop (Bronchipret TE) – podanie doustne, trzy razy na dobę. Butelkę należy wstrząsnąć przed użyciem. Syrop należy połknąć bez rozcieńczania. Można popić niewielką ilością płynu, najlepiej wody.²⁸
• Tabletki powlekane (Bronchosol Solid, Neoazarina) – podanie doustne.^{29 30}
• Pastylki twarde (Original Tymianek i Podbiał) – należy ssać powoli, co wzmaga wydzielanie śliny, która zwilżając błonę śluzową jamy ustnej i gardła zmniejsza nasilenie kaszlu.³¹
• Koncentrat do sporządzania roztworu (Dentosept) – należy rozcieńczyć przed użyciem:
  • Dla dorosłych: 15% roztwór (10 ml leku uzupełnić wodą do wyższej kreski na miarce).³²
  • Dla dzieci powyżej 6 lat: 4% roztwór (10 ml leku dodać do około 250 ml wody).³³
  • Tak przygotowanym roztworem płukać jamę ustną lub gardło do 3 razy na dobę.³⁴
• Płyn doustny (Pectobonisol) – przed użyciem wstrząsnąć. Preparat należy rozcieńczyć w kieliszku wody.³⁵
• Płyn do stosowania w jamie ustnej (Tymsal-spray) – lek należy rozpylać w jamie ustnej 2-krotnie, 3 razy na dobę.³⁶

Szczegółowa tabela dawkowania tymianku

Dawkowanie w szczególnych populacjach pacjentów

Dla większości preparatów zawierających tymianek brak jest specyficznych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby. W przypadku produktu Bronchosol Solid w charakterystyce produktu leczniczego zaznaczono, że brak jest danych dotyczących dawkowania w przypadku zaburzeń czynności nerek i/lub wątroby.³⁷

W przypadku produktu Neoazarina, który oprócz tymianku zawiera fosforan kodeiny, nie zaleca się stosowania u młodzieży w wieku od 12 do 18 lat z zaburzeniami czynności układu oddechowego.³⁸

Uwagi kliniczne do dawkowania

Podczas przeprowadzania wywiadu medycznego i ustalania dawkowania preparatów zawierających tymianek należy zwrócić uwagę na:

• Wiek pacjenta – ze względu na ścisłe ograniczenia wiekowe dla różnych preparatów.^{39 40}
• Czas trwania objawów – w większości przypadków zaleca się konsultację lekarską po 7-10 dniach stosowania, jeśli objawy nie ustąpią.^{41 42}
• Objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji lekarskiej, takie jak trudności w oddychaniu, gorączka, ropna lub krwista wydzielina.⁴³
• Zawartość alkoholu w preparatach płynnych, która może być istotna u niektórych grup pacjentów (np. Bronchipret TE zawiera 7% [V/V] alkoholu, Dentosept 60-70% (V/V), Pectobonisol 40-50% (V/V), Tymsal-spray 38-47% (V/V)).^{44 45 46 47}