Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tymianek

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tymianku

Tymianek (Thymus vulgaris) jako składnik leczniczy występuje w wielu preparatach farmaceutycznych stosowanych głównie w schorzeniach dróg oddechowych. Personel medyczny powinien być świadomy specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych ze stosowaniem leków zawierających tymianek, aby zapewnić pacjentom bezpieczną i skuteczną terapię.^{1 2}

Objawy alarmowe wymagające konsultacji medycznej

Należy poinformować pacjenta, że konieczna jest konsultacja lekarska w przypadku wystąpienia następujących objawów podczas stosowania preparatów zawierających tymianek:^{1 2 3}

• Duszność
• Gorączka
• Ropna plwocina
• Krwista wydzielina
• Nasilenie objawów podczas stosowania leku

⁴

Szczególnie istotne jest pouczenie pacjenta, że w przypadku dolegliwości utrzymujących się ponad 10 dni lub pojawienia się trudności w oddychaniu, gorączki bądź ropnej lub krwistej wydzieliny, należy skonsultować stan pacjenta z lekarzem, który powinien zadecydować o dalszym leczeniu.^{4 5}

Przeciwwskazania u pacjentów z przewlekłymi schorzeniami dróg oddechowych

W przypadku preparatów zawierających tymianek w połączeniu z kodeiną (np. Neoazarina), istotne jest poinformowanie pacjenta, że leku nie należy stosować w przewlekłych schorzeniach dróg oddechowych, takich jak:⁶

• Astma oskrzelowa
• Przewlekłe zapalenie oskrzeli
• Rozedma płuc

⁶

Środki ostrożności u pacjentów ze schorzeniami przewodu pokarmowego

Podczas ordynowania leków zawierających tymianek, należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego. Zaleca się szczególną ostrożność u pacjentów z:^{4 2}

• Zapaleniem błony śluzowej żołądka
• Owrzodzeniem błony śluzowej żołądka
• Chorobą wrzodową żołądka

^{4 2}

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Zawartość etanolu

Wiele preparatów zawierających tymianek zawiera etanol (alkohol etylowy), co stanowi istotną informację dla określonych grup pacjentów. Zawartość etanolu w poszczególnych produktach jest zróżnicowana:^{4 5 7}

• Bronchipret TE: 7% obj. alkoholu (5,4 ml produktu zawiera 300 mg alkoholu, co odpowiada 8 ml piwa lub 3 ml wina)⁴
• Pectobonisol: maksymalnie 50% obj. etanolu (w dawce 2,5 ml znajduje się 1 g alkoholu, co odpowiada 25 ml piwa lub 10,4 ml wina)⁵
• Tymsal-spray: 38-47% (V/V) etanolu⁷
• Dentosept: 60-70% (V/V) etanolu⁸

Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość alkoholu w przypadku stosowania u następujących grup pacjentów:^{4 5}

• Dzieci – szczególnie u małych dzieci z niską masą ciała lub niedojrzałą zdolnością metaboliczną
• Osoby z chorobą alkoholową
• Pacjenci z chorobami wątroby
• Pacjenci z padaczką
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią

^{4 5 8}

Istotną kwestią jest również możliwa kumulacja etanolu przy jednoczesnym podawaniu z produktami leczniczymi zawierającymi m.in. glikol propylenowy lub etanol, co może wywoływać działania niepożądane, szczególnie u małych dzieci.⁴

Dla porównania, u osoby dorosłej po wypiciu kieliszka wina lub 500 ml piwa, BAC (stężenie alkoholu we krwi) prawdopodobnie wyniesie około 50 mg/100 ml.⁴

W przypadku stosowania preparatu Dentosept, który zawiera 60-70% (V/V) etanolu, należy pamiętać, że produkt jest przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego w jamie ustnej.⁸

Nietolerancja węglowodanów

Preparaty zawierające tymianek często zawierają cukry, co stanowi istotną informację dla pacjentów z nietolerancją węglowodanów oraz chorych na cukrzycę.^{1 4 2}

Przeciwwskazania dotyczące pacjentów z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów:

• Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy^{1 4 9}
• Pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy^{1 2 6}
• Pacjenci z niedoborem sacharozy-izomaltazy^{1 9}
• Pacjenci z niedoborem laktazy (typu Lapp)⁶

Pacjenci z cukrzycą powinni zostać poinformowani o zawartości cukrów w preparatach:^{1 9}

• Bronchicum T: 1 tabletka odpowiada 0,07 jednostki chlebowej¹
• Original Tymianek i Podbiał: 1 pastylka zawiera 1,2 g glukozy i 2,07 g sacharozy⁹

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania u szczególnych populacji

Stosowanie u dzieci

Istnieją ograniczenia wiekowe dotyczące stosowania preparatów zawierających tymianek u dzieci. Poszczególne produkty różnią się zaleceniami odnośnie wieku pacjentów pediatrycznych:^{1 4 2}

• Bronchicum T: nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 6 lat¹
• Bronchipret TE: nie powinien być podawany dzieciom w wieku poniżej 2 lat⁴
• Bronchosol Solid: stosowanie u dzieci w wieku poniżej 12 lat nie zostało ustalone ze względu na brak odpowiednich danych²
• Dentosept: może być stosowany u dzieci w wieku powyżej 6 lat i młodzieży w wieku do 18 lat wyłącznie z zalecenia lekarza⁸
• Original Tymianek i Podbiał: nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak wystarczających danych⁹
• Pectobonisol: u dzieci od 7 do 11 lat produkt może być stosowany w porozumieniu z lekarzem lub farmaceutą⁵

W przypadku Bronchipret TE, należy zachować szczególną ostrożność u dzieci w wieku 2-4 lat, gdyż w przypadku dłużej utrzymującego się lub nawracającego kaszlu u tych pacjentów, lekarz powinien ocenić objawy, gdyż mogą one być oznaką ciężkiego przebiegu choroby.⁴

Dla preparatu Neoazarina zawierającego fosforan kodeiny i tymianek, nie zaleca się stosowania u dzieci z zaburzeniami czynności układu oddechowego, w tym u dzieci z zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi, ciężkimi zaburzeniami serca lub układu oddechowego, zakażeniami górnych dróg oddechowych lub płuc, wielonarządowymi urazami lub rozległymi zabiegami chirurgicznymi. Czynniki te mogą nasilać objawy toksyczności morfiny.⁶

Ostrzeżenia dotyczące alkaloidów pirolizydynowych

W przypadku preparatu Original Tymianek i Podbiał, zawierającego wyciąg z liści podbiału, należy zwrócić uwagę na zawartość alkaloidów pirolizydynowych. Z tego powodu nie zaleca się stosowania przez zbyt długi okres czasu, tj. nie dłużej niż 4 do 6 tygodni w ciągu roku.⁹

Nie zaleca się również przekraczania rekomendowanej maksymalnej dawki dobowej 6 pastylek, ani przewlekłego stosowania produktu leczniczego Original Tymianek I Podbiał, ze względu na ryzyko uszkodzenia wątroby przy jego nadużywaniu.⁹

Nie należy stosować jednocześnie z innymi lekami złożonymi, zawierającymi liście podbiału lub wyciągi z liści podbiału.⁹

Szczególne ostrzeżenia dotyczące metabolizmu kodeiny

W przypadku produktu Neoazarina, zawierającego tymianek w połączeniu z kodeiną, należy uwzględnić specjalne ostrzeżenia związane z metabolizmem kodeiny.⁶

Metabolizm z udziałem CYP2D6: Kodeina jest metabolizowana przez enzym wątrobowy CYP2D6 do morfiny, jej aktywnego metabolitu. Jeśli u pacjenta występuje niedobór lub pacjent nie ma tego enzymu, nie będzie uzyskane odpowiednie działanie terapeutyczne. Z danych szacunkowych wynika, że do 7% populacji kaukaskiej może mieć niedobór tego enzymu.⁶

Jeżeli u pacjenta występuje szybki lub bardzo szybki metabolizm, istnieje zwiększone ryzyko działań niepożądanych związanych z toksycznością opioidów, nawet w zwykle zalecanych dawkach. U tych pacjentów następuje szybkie przekształcenie kodeiny w morfinę, co prowadzi do większych niż oczekiwane stężeń morfiny w surowicy.⁶

Do ogólnych objawów toksyczności opioidów należą:⁶

• Splątanie
• Senność
• Płytki oddech
• Zwężenie źrenic
• Nudności
• Wymioty
• Zaparcia
• Brak apetytu

⁶

W ciężkich przypadkach mogą również wystąpić objawy niewydolności krążenia i depresji oddechowej, które mogą zagrażać życiu, a w bardzo rzadkich przypadkach prowadzić do zgonu.⁶

Częstotliwość występowania szybkiego metabolizmu w różnych populacjach

⁶

Ostrzeżenia dotyczące czasu stosowania

W przypadku stosowania preparatu Pectobonisol, jeśli objawy choroby podczas stosowania utrzymują się dłużej niż 1 tydzień, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.⁵

W przypadku preparatu Bronchipret TE, w przypadku dolegliwości utrzymujących się ponad 10 dni, lekarz powinien skonsultować stan pacjenta i zadecydować o dalszym leczeniu.⁴

W przypadku produktu Neoazarina, nie zaleca się stosowania przez dłuższy okres czasu oraz przekraczania zalecanych dawek ze względu na możliwość uzależnienia.⁶

Inne ostrzeżenia

W przypadku preparatu Bronchicum T, składniki pochodzenia naturalnego zawarte w leku mogą powodować niejednorodny wygląd zewnętrzny tabletek, nie ma to jednak wpływu na działanie leku.¹

W przypadku preparatu Tymsal-spray, jeśli dojdzie do dostania się leku do oczu, należy przemyć je wodą i w razie potrzeby skontaktować się z lekarzem.⁷

Preparat Bronchosol Solid zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w jednej tabletce powlekanej, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.²