zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego

Zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH, Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Secretion) to zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem wazopresyny (ADH) mimo prawidłowej lub obniżonej osmolalności osocza. W warunkach fizjologicznych sekrecja ADH jest regulowana przez osmolalność osocza oraz objętość krwi krążącej, natomiast w SIADH hormonu antydiuretyczny jest wydzielany w sposób niekontrolowany.

SIADH prowadzi do nadmiernej reabsorpcji wody w kanalikach nerkowych, co skutkuje hiponatremią rozcieńczeniową (obniżenie stężenia sodu w surowicy poniżej 135 mmol/l) oraz hiperwolemią. Kliniczne objawy zespołu zależą od stopnia i tempa rozwoju hiponatremii – od łagodnych, jak bóle głowy, nudności i osłabienie, po ciężkie zaburzenia neurologiczne, w tym drgawki i śpiączkę przy gwałtownym spadku stężenia sodu.

Najczęstsze przyczyny SIADH obejmują: choroby nowotworowe (zwłaszcza drobnokomórkowy rak płuca), schorzenia ośrodkowego układu nerwowego (np. krwawienia podpajęczynówkowe, urazy głowy, infekcje), choroby płuc (zapalenia płuc, gruźlica, przewlekła obturacyjna choroba płuc), leki (m.in. karbamazepina, tiazydy, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) oraz zabiegi chirurgiczne.

Diagnostyka SIADH obejmuje ocenę osmolalności osocza i moczu, stężenia sodu w surowicy i moczu, funkcji nerek, nadnerczy i tarczycy. Kryteria rozpoznania to: obniżona osmolalność osocza (<275 mOsm/kg H₂O), nieadekwatnie podwyższona osmolalność moczu (>100 mOsm/kg H₂O), hiponatremia, prawidłowa funkcja nerek i nadnerczy oraz wykluczenie innych przyczyn hiponatremii.

Leczenie SIADH polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny podstawowej. W terapii stosuje się restrykcję płynów (do 800-1000 ml/dobę), w cięższych przypadkach podaje się hipertoniczny roztwór NaCl. W leczeniu przewlekłym wykorzystuje się antagonistów receptora wazopresyny (waptany) oraz urea. Zbyt szybka korekcja hiponatremii może prowadzić do zespołu demielinizacji osmotycznej, dlatego tempo podwyższania stężenia sodu nie powinno przekraczać 8-10 mmol/l/dobę.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl