schizofrenia
Schizofrenia to poważne, przewlekłe zaburzenie psychiczne charakteryzujące się zakłóceniami w postrzeganiu rzeczywistości, myśleniu i zachowaniu. Choroba dotyka około 1% populacji na całym świecie, a jej pierwsze objawy najczęściej pojawiają się między 16 a 30 rokiem życia.
Główne objawy schizofrenii dzieli się na pozytywne (wytwórcze) – halucynacje, urojenia, dezorganizacja mowy i zachowania; oraz negatywne – spłycenie afektu, abulia, anhedonia, alogia, asocjalność. Wyróżnia się również objawy poznawcze, obejmujące zaburzenia pamięci roboczej, uwagi i funkcji wykonawczych, które znacząco wpływają na funkcjonowanie społeczne i zawodowe pacjentów.
Etiologia schizofrenii ma charakter wieloczynnikowy i obejmuje predyspozycje genetyczne, zaburzenia neurorozwojowe, zmiany neurochemiczne (głównie w układzie dopaminergicznym i glutaminergicznym), a także wpływ czynników środowiskowych, takich jak stres, urazy okołoporodowe czy używanie substancji psychoaktywnych.
Leczenie schizofrenii opiera się na farmakoterapii z wykorzystaniem leków przeciwpsychotycznych (klasycznych i atypowych), interwencjach psychospołecznych oraz terapii poznawczo-behawioralnej. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie kompleksowego leczenia znacząco poprawia rokowanie i jakość życia pacjentów, zmniejszając ryzyko nawrotów i hospitalizacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Bonogren 100 mg
Bonogren, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, jest lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii oraz choroby afektywnej dwubiegunowej (epizody manii, depresji oraz profilaktyka nawrotów). Tabletki zawierają 100 mg substancji czynnej i mogą być dzielone na dawki po 50 mg. Dawkowanie jest ściśle zależne od wskazania klinicznego: w schizofrenii dawka początkowa wynosi 50 mg/dobę, stopniowo zwiększana do 300-450 mg/dobę (maksymalnie 750 mg), podawana dwa razy na dobę. W epizodach manii dawka początkowa to 100 mg/dobę, zwiększana do 400-800 mg/dobę (maksymalnie 800 mg), również w dwóch dawkach dziennie. W epizodach depresyjnych dawka początkowa to 50 mg/dobę, zwiększana do 300 mg/dobę (maksymalnie 600 mg), podawana raz na dobę przed snem. W profilaktyce nawrotów stosuje się dawki od 300 do 800 mg/dobę, podawane dwa razy dziennie, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki.
choroba afektywna dwubiegunowa, ciężki epizod depresyjny, dawka terapeutyczna, epizod depresyjny, epizod manii, epizod mieszany, fumaran kwetiapiny, klirens kwetiapiny, leczenie kwetiapiną, lek przeciwpsychotyczny, pacjent geriatryczny, pacjent pediatryczny, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ketilept 300 mg 300 mg
Ketilept 300 mg, zawierający 300 mg kwetiapiny (w postaci 345,4 mg hemifumaranu kwetiapiny), jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, stosowanym głównie w leczeniu schizofrenii oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. W schizofrenii znajduje zastosowanie zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej, szczególnie przy konieczności stosowania wyższych dawek. W zaburzeniach dwubiegunowych Ketilept 300 mg jest efektywny w leczeniu epizodów maniakalnych o umiarkowanym i ciężkim nasileniu, ciężkiej depresji oraz w profilaktyce nawrotów epizodów maniakalnych i depresyjnych. Dawka 300 mg jest stosunkowo wysoka, co umożliwia uzyskanie odpowiedniego efektu terapeutycznego w cięższych przypadkach, przy jednoczesnej możliwości dostosowania dawki dzięki dostępności tabletek o niższych stężeniach (25 mg, 100 mg, 200 mg).
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, depresja, działanie przeciwdepresyjne, epizod maniakalny, faza maniakalna, hemifumaran kwetiapiny, kryterium diagnostyczne, laktoza jednowodna, leczenie podtrzymujące, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, napęd psychoruchowy, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, terapia podtrzymująca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – ApoTiapina PR 300 mg
ApoTiapina PR, zawierająca kwetiapinę w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (dawki 200 mg, 300 mg, 400 mg), jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (ATC: N05AH04). Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują antagonistyczne działanie na receptory serotoninergiczne 5HT2 oraz dopaminergiczne D1 i D2, co tłumaczy jej skuteczność przeciwpsychotyczną i mniejsze ryzyko objawów pozapiramidowych w porównaniu z lekami typowymi. Działanie przeciwdepresyjne wiąże się z hamowaniem transportera norepinefryny (NET) oraz częściową agonistyczną aktywnością na receptorach 5HT1A. W badaniach klinicznych kwetiapina w dawkach 400-800 mg/dobę wykazała istotną poprawę objawów schizofrenii (ocena PANSS) oraz skuteczność w leczeniu epizodów maniakalnych i depresyjnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem. W terapii podtrzymującej dawka średnia wynosiła około 669 mg/dobę, a ryzyko nawrotu po 6 miesiącach leczenia wynosiło 14,3% w porównaniu do 68,2% w grupie placebo. W badaniach u osób starszych (66-89 lat) stosowano dawki od 50 mg do 300 mg/dobę z dobrą tolerancją i skutecznością.
ADHD, akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zaburzenie depresyjne, czynnik transportujący norepinefrynę, diazepina, duże zaburzenie depresyjne, dyskinezja, dystonia, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, działanie przeciwcholinergiczne, epizod depresyjny, epizod maniakalny, hipokinezja, hormon tarczycy, katalepsja, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, neutrofil, niedoczynność tarczycy, niepokój ruchowy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, prolaktyna, receptor 5HT2, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, remisja, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, szlak mezolimbiczny, wskaźnik masy ciała, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Aripiprazole Medical Valley 10 mg
Arypiprazol, substancja czynna preparatu Aripiprazole Medical Valley, wykazuje niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co wynika z jego działania na ośrodkowy układ nerwowy oraz narząd wzroku. Do najistotniejszych działań niepożądanych wpływających na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów należą: uspokojenie polekowe, senność, omdlenia oraz zaburzenia widzenia, takie jak diplopia i niewyraźne widzenie. Ryzyko nasilenia tych objawów jest większe przy wyższych dawkach leku (15 mg i 30 mg) w porównaniu do niższych (5 mg i 10 mg). Wystąpienie omdleń stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów do czasu wyjaśnienia przyczyny.
Aripiprazole Medical Valley, arypiprazol, charakterystyka produktu leczniczego, dawkowanie, diplopia, działanie niepożądane, efekt sedatywny, lek o działaniu ośrodkowym, mikrozaśnięcie, niewyraźne widzenie, omdlenie, schizofrenia, senność, sprawność psychofizyczna, sprawność psychomotoryczna, stan kliniczny, terapia, uspokojenie polekowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie koncentracji, zaburzenie widzenia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Risperidone Teva 25 mg
Produkt leczniczy Risperidone Teva w dawce 25 mg, dostępny w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do iniekcji o przedłużonym uwalnianiu, zawiera 12,5 mg rysperydonu w 1 ml po rekonstytucji. Preparat jest wskazany wyłącznie do podtrzymującego leczenia schizofrenii u dorosłych pacjentów, którzy są już ustabilizowani na doustnych lekach przeciwpsychotycznych, co wyklucza jego zastosowanie jako terapii inicjującej. Zawiesina charakteryzuje się osmolalnością 240-300 mOsm/kg oraz pH 7,0 ± 0,5, co zapewnia dobrą tolerancję miejscową i stabilne uwalnianie substancji czynnej. Produkt jest szczególnie zalecany u pacjentów z trudnościami w regularnym przyjmowaniu leków doustnych, co może zwiększać ryzyko nawrotu objawów schizofrenii.
efekt kliniczny, formuła o przedłużonym uwalnianiu, lek przeciwpsychotyczny, nawrót objawów psychotycznych, nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych, osmolalność, postać farmaceutyczna o przedłużonym uwalnianiu, rekonstytucja, rysperydon, schizofrenia, stabilizacja kliniczna, stężenie terapeutyczne, stężenie terapeutyczne leku, terapia podtrzymująca, terapia przeciwpsychotyczna, tolerancja miejscowa, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Risperidon Vipharm 2 mg
Risperidon Vipharm w dawce 2 mg w postaci tabletek powlekanych jest wskazany przede wszystkim w leczeniu schizofrenii, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w terapii epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, umożliwiając kontrolę objawów takich jak podwyższony nastrój i wzmożony napęd psychoruchowy. W krótkotrwałym leczeniu (do 6 tygodni) Risperidon Vipharm jest również stosowany w przypadku uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego oraz u dzieci i młodzieży (od 5 roku życia) z zaburzeniami zachowania i upośledzeniem umysłowym, pod warunkiem nieskuteczności metod niefarmakologicznych i zagrożenia dla pacjenta lub otoczenia. Tabletki o wymiarach 11 x 5,5 mm zawierają 2 mg rysperydonu oraz laktozę jednowodną (116,8 mg) i żółcień pomarańczową (E110), co jest istotne przy ocenie przeciwwskazań i ryzyka alergii.
działanie niepożądane, epizod maniakalny, kryteria DSM-IV, leczenie krótkotrwałe, metoda niefarmakologiczna, neurologia dziecięca, nietolerancja laktozy, objawy negatywne, objawy pozytywne, otępienie typu alzheimerowskiego, psychiatria dziecięca, reakcja alergiczna, rysperydon, schizofrenia, sprawność intelektualna poniżej przeciętnej, tabletka powlekana, uporczywa agresja, upośledzenie umysłowe, zaburzenia poznawcze, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie zachowania, zespół maniakalny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olanzapine Bluefish 10 mg
Olanzapine Bluefish to lek zawierający olanzapinę w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg oraz 15 mg. Wskazania terapeutyczne obejmują leczenie schizofrenii w fazie ostrej oraz terapię podtrzymującą, a także leczenie średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii oraz profilaktykę nawrotów w chorobie afektywnej dwubiegunowej u dorosłych. Tabletki charakteryzują się szybkim początkiem działania i ułatwiają podawanie pacjentom z trudnościami w połykaniu lub obniżoną współpracą, minimalizując ryzyko ukrywania leku w jamie ustnej. W składzie leku znajdują się substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (od 94,2 mg do 282,6 mg w zależności od dawki) oraz aspartam (E 951) w ilości od 1,25 mg do 3,75 mg, co wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją laktozy lub fenyloketonurią.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Orizon 3 mg
Lek Orizon zawiera rysperydon i jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 0,5 mg, 1 mg, 2 mg, 3 mg oraz 4 mg. Wskazania do stosowania obejmują leczenie schizofrenii u dorosłych, epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, a także krótkotrwałe (do 6 tygodni) leczenie uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem alzheimerowskim w stopniu umiarkowanym do ciężkiego oraz u dzieci i młodzieży od 5 roku życia z zaburzeniami zachowania i upośledzeniem umysłowym. W terapii dzieci i młodzieży farmakoterapia powinna być integralną częścią kompleksowego programu terapeutycznego, obejmującego działania psychospołeczne i edukacyjne. Lek powinien być przepisywany przez specjalistów z zakresu neurologii dziecięcej, psychiatrii dziecięcej lub leczenia zaburzeń zachowania u młodszych pacjentów.
DSM-IV, epizod maniakalny, farmakoterapia, halucynacja, lek przeciwpsychotyczny, neurologia dziecięca, objawy psychotyczne, otępienie alzheimerowskie, psychiatra dziecięcy, rysperydon, schizofrenia, tabletka powlekana, terapia behawioralna, uporczywa agresja, upośledzenie umysłowe, urojenie, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne, zaburzenie zachowania - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Olanzapina Viatris 20 mg
Olanzapina to lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH03), wykazujący szerokie spektrum działania farmakologicznego na receptory serotoninowe (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowe (D1-D5), muskarynowe (M1-M5), α1-adrenergiczne oraz histaminowe H1. Charakteryzuje się wyższym powinowactwem do receptorów 5HT2 niż D2, selektywnym hamowaniem neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) przy minimalnym wpływie na drogi prążkowia (A9), co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną w dawkach niższych niż wywołujące katalepsję oraz efekt anksjolityczny. Badania PET i SPECT potwierdziły większe wysycenie receptorów 5HT2A niż D2 po podaniu 10 mg olanzapiny, a także mniejsze wysycenie receptorów D2 u pacjentów ze schizofrenią skutecznie leczonych olanzapiną, co koreluje z mniejszym ryzykiem objawów pozapiramidowych.
cholesterol całkowity, choroba afektywna dwubiegunowa, diazepiny i oksazepiny, działanie antagonistyczne, działanie niepożądane, działanie przeciwpsychotyczne, efekt anksjolityczny, epizod maniakalny, lek normotymiczny, lek przeciwpsychotyczny, lit w psychiatrii, objawy negatywne, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne, pozytronowa tomografia emisyjna, prążkowie, profil bezpieczeństwa leku, prolaktyna, receptor 5HT2A, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny muskarynowy, receptor dopaminergiczny D2, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, układ mezolimbiczny, walproinian, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Olanzapin Krka 7,5 mg
Olanzapin Krka, klasyfikowany w grupie leków przeciwpsychotycznych (ATC: N05AH03), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakologiczne dzięki wysokiemu powinowactwu (Ki <100 nM) do receptorów serotoninergicznych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminergicznych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), adrenergicznych (α1) oraz histaminowych (H1). Jego selektywne hamowanie neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) przy minimalnym wpływie na drogi prążkowia (A9) przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną z ograniczonym ryzykiem zaburzeń pozapiramidowych. W badaniach klinicznych u dorosłych z schizofrenią olanzapina istotnie redukowała objawy pozytywne i negatywne oraz wykazała przewagę nad haloperydolem w łagodzeniu objawów depresyjnych (zmiana w Skali Depresji Montgomery-Asberg: -6,0 vs -3,1; p=0,001). Ponadto, w leczeniu ostrej manii i epizodów mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD), olanzapina przewyższała placebo i walproinian semisodowy, a jej skuteczność była porównywalna z haloperydolem w dłuższej terapii (6-12 tygodni).
cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, diazepiny, epizod mieszany, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, objawy maniakalne, objawy negatywne, objawy pozytywne, omam, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, spłycenie afektu, terapia skojarzona, trójgliceryd, urojenie, walproinian semisodowy, właściwości przeciwpsychotyczne, wycofanie społeczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon chorób i schorzeń
Psychiatria – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Pielęgniarstwo psychiatryczne to specjalistyczna dziedzina pielęgniarstwa skoncentrowana na opiece nad pacjentami z zaburzeniami psychicznymi, takimi jak schizofrenia, zaburzenia nastroju, lękowe, uzależnienia czy myśli samobójcze. Pielęgniarki psychiatryczne (PMH-RN i PMH-APRN) pełnią kluczową rolę w ocenie, diagnozie, leczeniu i monitorowaniu pacjentów, stosując zarówno farmakoterapię (w tym podawanie leków doustnych i domięśniowych), jak i interwencje psychospołeczne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna. PMH-APRN, posiadające wyższe wykształcenie magisterskie lub doktoranckie, mogą przepisywać leki i prowadzić psychoterapię, a w 28 stanach USA mają pełne uprawnienia do samodzielnej praktyki. Pielęgniarki pracują w różnych środowiskach, od szpitali psychiatrycznych, przez placówki ambulatoryjne, po telemedycynę, a ich działania obejmują m.in. ocenę stanu psychicznego (MSE), zarządzanie kryzysowe, edukację pacjentów i rodzin oraz koordynację interdyscyplinarnej opieki.
badanie stanu psychicznego, delirium tremens, interwencja farmakologiczna, interwencja kryzysowa, interwencja psychospołeczna, lek psychiatryczny, myśl samobójcza, paranoja, pielęgniarstwo psychiatryczne, psychoza, relacja terapeutyczna, samookaleczenie, schizofrenia, telepsychiatria, terapia behawioralna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia rodzinna, terapia środowiskowa, uzależnienie, wypalenie zawodowe, zaburzenie lękowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie neurorozwojowe, zaburzenie odżywiania, zaburzenie osobowości, zaburzenie osobowości borderline, zaburzenie schizoafektywne, zespół interdyscyplinarny, zespół odstawienia alkoholu, zespół stresu pourazowego - Leksykon chorób i schorzeń
Psychiatria – Patofizjologia i mechanizm
Zaburzenia psychiczne charakteryzują się złożoną patogenezą obejmującą setki genów i liczne szlaki molekularne, w tym metylację DNA, transkrypcję i składanie RNA, co potwierdza model omnigeniczny genetyki tych schorzeń. Neuroprzekaźniki takie jak dopamina, serotonina i noradrenalina odgrywają kluczową rolę, jednak ich dysfunkcje nie wyczerpują mechanizmów chorobowych, co wskazuje na udział dodatkowych szlaków, m.in. układu immunologicznego (TNF-α), mitochondrialnego oraz mózgowego układu renina-angiotensyna (RAS). Nowe terapie, takie jak zatwierdzony w 2024 roku lek Cobenfy (ksanomelina i chlorek tropium) działający na receptory cholinergiczne, stanowią przełom w leczeniu schizofrenii, oferując alternatywę dla tradycyjnych leków dopaminergicznych. Integracja danych wieloomicznych i sieciowych umożliwia identyfikację nowych celów terapeutycznych oraz biomarkerów, co jest kluczowe dla rozwoju psychiatrii precyzyjnej i poprawy wyników leczenia, zwłaszcza w kontekście oporności na standardowe terapie.
ADHD, angiotensyna II, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba autoimmunologiczna, choroba Huntingtona, choroba neurodegeneracyjna, choroba ośrodkowego układu nerwowego, choroba Parkinsona, depresja oporna na leczenie, dysfunkcja mitochondrialna, fosfolipidy, inhibitor ACE, komórki T, metylacja DNA, mikrobiota jelitowa, objaw psychotyczny, oś HPA, oś jelito-mózg, ośrodkowy układ nerwowy, schizofrenia, SSRI, stres oksydacyjny, synaptopatia, TNF-alfa, układ odpornościowy, układ renina-angiotensyna, zaburzenie afektywne, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zespół odstawienia, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Orion 300 mg
Kwetiapina, dostępna w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04). Jej działanie farmakodynamiczne opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na niskie ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych, umiarkowane do α2-adrenergicznych oraz różne powinowactwo do receptorów muskarynowych (kwetiapina – niewielkie, norkwetiapina – średnie lub znaczne). Norkwetiapina dodatkowo hamuje czynnik transportujący norepinefrynę (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może wspierać jej działanie przeciwdepresyjne.
antagonizm receptorowy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, dystonia, efekt antycholinergiczny, epizod maniakalny, fumaran kwetiapiny, katalepsja, kwetiapina, leczenie schizofrenii, lek antycholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek psycholeptyczny, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, szlak mezolimbiczny, terapia skojarzona, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Kwetina 100 mg
Produkt leczniczy Kwetina, zawierający kwetiapinę fumaran w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg w formie tabletek powlekanych, jest wskazany do leczenia schizofrenii oraz choroby afektywnej dwubiegunowej. W schizofrenii lek skutecznie kontroluje zarówno objawy pozytywne (omamy, urojenia), jak i negatywne (apatia, wycofanie społeczne). W chorobie afektywnej dwubiegunowej Kwetina znajduje zastosowanie w leczeniu epizodów maniakalnych o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu, epizodów ciężkiej depresji oraz w profilaktyce nawrotów tych epizodów u pacjentów, którzy wcześniej dobrze reagowali na terapię kwetiapiną. Tabletki zawierają również laktozę jednowodną w ilościach zależnych od dawki: 7 mg (25 mg), 28 mg (100 mg), 56 mg (200 mg) oraz 84 mg (300 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
anhedonia, apatia, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, epizod maniakalny lub depresyjny, kwetiapina fumaran, laktoza jednowodna, napęd psychoruchowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy negatywne, objawy pozytywne, objawy psychotyczne, omamy, podwyższony nastrój, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, tabletka powlekana, urojenia, wycofanie społeczne, zaburzenie psychiczne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olanzapine Bluefish 5 mg
Olanzapine Bluefish to lek przeciwpsychotyczny atypowy dostępny w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 5 mg, 10 mg oraz 15 mg, zawierający substancję czynną olanzapinę. Wskazania obejmują leczenie schizofrenii u dorosłych zarówno w fazie ostrej, jak i terapii podtrzymującej, co zmniejsza ryzyko nawrotu. Ponadto, lek jest stosowany w średnio nasilonych i ciężkich epizodach manii oraz w profilaktyce nawrotów choroby afektywnej dwubiegunowej u pacjentów z dobrą odpowiedzią na leczenie. Przed zastosowaniem konieczna jest pełna diagnostyka psychiatryczna oraz wykluczenie innych przyczyn objawów. Tabletki mają żółty do jasnożółtego kolor, średnicę odpowiednio 6,4 mm (5 mg), 9,1 mm (10 mg) i 10,4 mm (15 mg), zawierają laktozę jednowodną (od 94,2 mg do 282,6 mg) oraz aspartam (E 951) w dawkach od 1,25 mg do 3,75 mg, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub fenyloketonurią.
aspartam, choroba afektywna dwubiegunowa, diagnostyka psychiatryczna, dysfagia, epizod depresyjny, epizod maniakalny, epizod manii, faza maniakalna, fenyloketonuria, laktoza jednowodna, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwpsychotyczny atypowy, lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, napęd psychoruchowy, objawy psychotyczne, olanzapina, profilaktyka nawrotów, przyspieszenie myślenia, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia podtrzymująca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripilek
Aripilek (arypiprazol) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zachowania samobójcze, złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), dyskinezy, napady drgawek oraz zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), a także u osób z czynnikami ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych odnotowano zwiększoną śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera (3,5% vs 1,7% placebo), głównie z powodu chorób układu krążenia i zakażeń. Arypiprazol może również indukować hiperglikemię, dlatego pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka powinni być regularnie monitorowani pod kątem kontroli glikemii.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgu, choroba niedokrwienna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchowa i czuciowa, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, patologiczny hazard, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, senność, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Apiprax 15 mg
W leczeniu schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa arypiprazolu (Apiprax) wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę, podawaną raz na dobę niezależnie od posiłków. Skuteczność potwierdzono w zakresie 10-30 mg/dobę, choć dawki powyżej 15 mg nie wykazują istotnie większej efektywności, mogą jednak przynieść korzyści u wybranych pacjentów. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 30 mg. W leczeniu epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych dawka początkowa i zalecana to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. U młodzieży (≥15 lat) ze schizofrenią terapia rozpoczyna się od 2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez kolejne 2 dni, aż do dawki 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę, choć skuteczność powyżej 10 mg nie jest jednoznacznie potwierdzona. W leczeniu maniakalnych epizodów u młodzieży (≥13 lat) dawka początkowa to 2 mg/dobę, stopniowo zwiększana do 10 mg/dobę, stosowana maksymalnie przez 12 tygodni; dawki powyżej 10 mg wiążą się z większym ryzykiem działań niepożądanych, w tym objawów pozapiramidowych i przyrostu masy ciała.
arypiprazol, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cytochrom CYP3A4, działanie niepożądane, epizod maniakalny, epizod manii, inhibitor CYP3A4, monoterapia, nawrót epizodu maniakalnego, objawy pozapiramidowe, podanie doustne, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, senność, terapia skojarzona, zaburzenia autystyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie afektywne dwubiegunowe u młodzieży, zespół Tourette’a, zwiększenie masy ciała - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie zbieractwa – Epidemiologia
Zaburzenie zbieractwa charakteryzuje się uporczywymi trudnościami w pozbywaniu się przedmiotów, prowadzącymi do znacznego zagracenia przestrzeni życiowej i upośledzenia funkcjonowania. Średnia częstość występowania w populacji ogólnej wynosi około 2,5% (95% CI 1,7-3,6%), z wyższą częstością u osób powyżej 55. roku życia (do ponad 7%) oraz u osób z współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza depresją i zaburzeniami lękowymi. Zaburzenie pojawia się najczęściej w wieku nastoletnim (11-15 lat), a jego nasilenie wzrasta z wiekiem. Epidemiologia wskazuje na brak istotnych różnic płciowych, choć w badaniach klinicznych przeważają kobiety, co sugeruje niedodiagnozowanie mężczyzn. Czynniki ryzyka obejmują komponent genetyczny (dziedziczność 26-49%), traumatyczne wydarzenia życiowe oraz czynniki socjoekonomiczne, takie jak samotne zamieszkanie i niski status materialny.
Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, badanie populacyjne, badanie przesiewowe, brak wglądu w chorobę, choroba afektywna dwubiegunowa, czynniki genetyczne, diagnoza i leczenie, duża depresja, ICD-11, kryteria DSM-5, kwestionariusz samooceny, narzędzia diagnostyczne, niezdolność do pracy, ocena kliniczna, przebieg choroby, schizofrenia, terapia poznawczo-behawioralna, trauma psychiczna, upośledzenie funkcjonowania, współistniejące zaburzenia psychiczne, zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenia ze spektrum autyzmu, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie zbieractwa, zagrożenie pożarowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aripsan 15 mg
Aripsan (arypiprazol) jest dostępny w formie tabletek niepowlekanych o dawkach 5 mg, 10 mg i 15 mg, stosowany głównie w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 lat oraz epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych i młodzieży od 13 roku życia. Lek wykazuje skuteczność zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej, przy czym dawkowanie dostosowuje się indywidualnie do pacjenta. Tabletki różnią się kolorem, kształtem i zawartością laktozy jednowodnej: 5 mg (niebieskie, 42,84 mg laktozy), 10 mg (różowe, 40,26 mg laktozy) oraz 15 mg (żółte, 59,894 mg laktozy). Aripsan jest szczególnie wskazany u pacjentów wymagających minimalizacji działań niepożądanych takich jak sedacja czy przyrost masy ciała.
arypiprazol, epizod maniakalny, funkcjonowanie poznawcze, laktoza jednowodna, lek przeciwpsychotyczny, lekarz psychiatra, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy negatywne, objawy pozytywne, populacja pediatryczna, profilaktyka nawrotów manii, schizofrenia, spłycenie afektu, terapia profilaktyczna, urojenia i halucynacje, wycofanie społeczne, zaburzenia poznawcze, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bonogren SR 400 mg
Bonogren SR to preparat zawierający kwetiapinę w formie fumaranu, dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 200 mg, 300 mg oraz 400 mg, z zawartością laktozy odpowiednio 56,84 mg, 85,26 mg i 113,68 mg. Lek jest wskazany w leczeniu schizofrenii (zarówno w fazie ostrej, jak i podtrzymującej), choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) – w epizodach maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, ciężkiej depresji w przebiegu ChAD oraz profilaktyce nawrotów tych epizodów. Ponadto Bonogren SR stosuje się jako terapię wspomagającą u pacjentów z ciężkim zaburzeniem depresyjnym (MDD), u których monoterapia lekami przeciwdepresyjnymi była nieskuteczna. Dawkowanie powinno być indywidualizowane, uwzględniając nasilenie objawów i odpowiedź kliniczną, a także specyfikę farmakokinetyczną postaci o przedłużonym uwalnianiu.
choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zaburzenie depresyjne, działanie niepożądane, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, lek psychotropowy, major depressive disorder, monoterapia lekiem przeciwdepresyjnym, nietolerancja laktozy, profil bezpieczeństwa, profilaktyka nawrotów, przedłużone uwalnianie, schizofrenia, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia podtrzymująca, terapia wspomagająca, wskazanie terapeutyczne, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tractiva 20 mg
Lek Tractiva zawierający arypiprazol jest dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 30 mg w postaci jasnoróżowych tabletek o różnej wielkości i zawartości laktozy (od 53 mg do 321 mg). Preparat jest wskazany do leczenia schizofrenii u dorosłych oraz młodzieży od 15 roku życia, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej. Ponadto, Tractiva stosuje się w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I u dorosłych i młodzieży od 13 roku życia, z tym że u młodzieży terapia nie powinna przekraczać 12 tygodni. U dorosłych lek jest również wskazany w profilaktyce nawrotów epizodów maniakalnych, zwłaszcza u pacjentów z dominującą maniakalną komponentą choroby i wcześniejszą dobrą odpowiedzią na arypiprazol.
arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod maniakalny, euforia, faza ostra, gonitwa myśli, leczenie podtrzymujące, leczenie profilaktyczne, leczenie przeciwpsychotyczne, nawrót epizodu maniakalnego, nietolerancja laktozy, objawy negatywne, objawy wytwórcze, podwyższony nastrój, schizofrenia, spłycenie emocjonalne, tabletka, urojenia, wycofanie społeczne, zaburzenia psychiczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kefrenex 25 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kefrenex, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o złożonym profilu receptorowym, wykazującym wysokie powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT2, średnie do dopaminowych D1 i D2 oraz duże do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może tłumaczyć działanie przeciwdepresyjne. Kwetiapina wykazuje skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych oraz depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, stosowana w dawkach od 75 do 800 mg/dobę. W badaniach klinicznych nie zaobserwowano istotnego wzrostu częstości objawów pozapiramidowych w porównaniu z placebo, a jej atypowy profil działania wiąże się z selektywną blokadą receptorów mezolimbicznych bez wpływu na układ nigrostriatalny. Długoterminowe badania wskazują na skuteczność w zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej, zwłaszcza w skojarzeniu z lekami stabilizującymi nastrój (sole litu, walproiniany) w dawkach 400-800 mg/dobę podzielonych na dwie dawki.
ADHD, agonista dopaminy, akatyzja, antagonista dopaminy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, czynnik transportujący norepinefrynę, depresja w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, diwalproeks, drżenie, duże zaburzenie depresyjne, dyskineza, dystonia, działanie agonistyczne, działanie przeciwpsychotyczne, epizod maniakalny, kwetiapina, lek przeciwcholinergiczny, lek stabilizujący nastrój, mania, mimowolne skurcze mięśni, nadwrażliwość receptorów, neurony układu limbicznego, niedoczynność tarczycy, niepokój ruchowy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa, prolaktyna, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sole litu, szlak mezolimbiczny, sztywność mięśni, terapia skojarzona, walproinian, zaburzenie schizoafektywne, zaćma, zmętnienie soczewki - Leksykon substancji czynnych
Olanzapina – Przedawkowanie
Olanzapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny, w przypadku przedawkowania wywołuje szerokie spektrum objawów klinicznych, w tym bardzo często tachykardię, pobudzenie lub agresję, dyzartrię, objawy pozapiramidowe oraz obniżony poziom świadomości (od sedacji do śpiączki). Inne istotne, choć rzadsze objawy to delirium, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa, zachłyśnięcie, nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia rytmu serca. Przypadki śmiertelne odnotowano już po jednorazowej dawce 450 mg, natomiast opisano także przeżycia po dawkach nawet do 2000 mg, co podkreśla zmienność reakcji organizmu i konieczność natychmiastowej interwencji medycznej w każdym przypadku przedawkowania.
arytmia, aspiracja treści żołądkowej, atypowy lek przeciwpsychotyczny, beta-agonista, choroba Parkinsona, częstoskurcz, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dyzartria, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niedociśnienie tętnicze, objawy pozapiramidowe, olanzapina, omamy, płukanie żołądka, przedawkowanie olanzapiny, schizofrenia, sedacja, śpiączka, środek sympatykomimetyczny, tachykardia, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłyśnięcie, zapaść krążeniowa, zatrzymanie krążenia, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Autyzm – Zapobieganie i profilaktyka
Autyzm (ASD) jest złożonym zaburzeniem neurorozwojowym o silnym podłożu genetycznym, którego częstość występowania w USA wynosi około 1 na 44 dzieci, z regionalnymi różnicami sięgającymi 1 na 32. Wzrost zachorowań o niemal 10 000% w ciągu ostatnich 30 lat wskazuje na istotną rolę czynników środowiskowych. Profilaktyka autyzmu powinna obejmować cały cykl życia, z podziałem na profilaktykę pierwotną (przed i w trakcie ciąży), wtórną i trzeciorzędową (wczesne lata życia dziecka) oraz działania wspierające adaptację w okresie dzieciństwa i dorosłości. Kluczowe czynniki ryzyka to m.in. palenie tytoniu w ciąży, infekcje, krótkie odstępy między ciążami (≤12 miesięcy), ekspozycja na toksyny środowiskowe, nadmierny przyrost masy ciała (optymalny przyrost 11-16 kg), cukrzyca ciążowa oraz stosowanie niektórych leków. Suplementacja kwasu foliowego (400-800 mcg od 4 tygodni przed do 8 tygodni po zapłodnieniu), witaminy D oraz kwasów omega-3, a także dieta bogata w warzywa i owoce, mogą zmniejszać ryzyko ASD. Unikanie zanieczyszczeń środowiskowych, alkoholu, tytoniu i narkotyków w ciąży jest niezbędne, podobnie jak odpowiednia opieka prenatalna i poradnictwo genetyczne.
ADHD, analiza stosowana zachowania, całościowe zaburzenie rozwoju, Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, cięcie cesarskie, cukrzyca ciążowa, czynnik genetyczny, depresja, infekcja w ciąży, kwas foliowy, kwas tłuszczowy omega-3, lęk, nietolerancja niepewności, padaczka, palenie w ciąży, poradnictwo genetyczne, profilaktyka pierwotna, profilaktyka wtórna, przetwarzanie sensoryczne, schizofrenia, strategia profilaktyczna, terapia mowy, terapia zajęciowa, wczesna interwencja, witamina D, zaburzenie neurorozwojowe, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zespół Aspergera - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Arpixor 5 mg
Arypiprazol, klasyfikowany jako lek przeciwpsychotyczny z grupy innych leków przeciwpsychotycznych (kod ATC: N05AX12), wykazuje złożony mechanizm działania obejmujący częściowe agonistyczne działanie na receptory dopaminowe D2 i serotoninowe 5HT1a oraz antagonizm wobec receptorów 5HT2a. W badaniach in vitro wykazano silne powinowactwo do receptorów D2, D3, 5HT1a i 5HT2a oraz umiarkowane do receptorów D4, 5HT2c, 5HT7, alfa-1 adrenergicznych i H1 histaminowych. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii, gdzie w krótkoterminowych badaniach (4-6 tygodni) u 1228 pacjentów wykazał istotną poprawę objawów psychotycznych w porównaniu z placebo. W badaniu 52-tygodniowym odsetek pacjentów utrzymujących dobrą odpowiedź na leczenie wyniósł 77% dla arypiprazolu i 73% dla haloperydolu, przy istotnie wyższym odsetku ukończenia badania w grupie arypiprazolu (43% vs 30%). Arypiprazol wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, nie powodując klinicznie istotnego przyrostu masy ciała (tylko 13% pacjentów z przyrostem ≥7%, tj. ≥5,6 kg, w porównaniu do 33% w grupie olanzapiny) oraz nie wpływając istotnie na parametry lipidowe i poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia u 0,3% pacjentów, porównywalnie z placebo 0,2%).
arypiprazol, cholesterol HDL, cholesterol LDL, epizod maniakalny, epizod mieszany, haloperydol, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoprolaktynemia, jądro ogoniaste, lek przeciwpsychotyczny, monoterapia litem, nawrót choroby dwubiegunowej, objawy maniakalne, objawy psychotyczne, olanzapina, pozytonowa tomografia emisyjna, prolaktyna, przewlekła schizofrenia, przyrost masy ciała, rapid cycling, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, stabilizator nastroju, stężenie lipidów, terapia skojarzona, walproinian, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zolaxa Rapid 10 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolaxa Rapid, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwpsychotycznego, przeciwmaniakalnego oraz stabilizującego nastrój, co wynika z jej wysokiego powinowactwa (Ki <100 nM) do receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), cholinergicznych muskarynowych (M1-M5), α1-adrenergicznych oraz histaminowych (H1). W badaniach in vitro i in vivo olanzapina wykazuje większe powinowactwo do receptorów 5HT2 niż D2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną przy niższym ryzyku działań pozapiramidowych. Elektrofizjologiczne dane wskazują na selektywne hamowanie neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) z minimalnym wpływem na drogi prążkowia (A9), co tłumaczy korzystny profil bezpieczeństwa. Ponadto olanzapina wykazuje działanie przeciwlękowe i poprawia objawy depresyjne towarzyszące schizofrenii, co potwierdzają badania kliniczne z udziałem 2900 pacjentów oraz analiza wyników w Skali Depresji Montgomery-Asberg (średnia poprawa -6,0 punktów vs -3,1 dla haloperydolu).
cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, diazepiny, działanie przeciwpsychotyczne, epizod manii, epizod mieszany, haloperydol, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, lit, mania, nawrót choroby afektywnej dwubiegunowej, objawy maniakalne, objawy negatywne schizofrenii, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra faza manii, pozytonowa tomografia emisyjna, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, remisja, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, stabilizator nastroju, terapia skojarzona, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, triglicerydy, układ mezolimbiczny, układ pozapiramidowy, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solian 200 mg
Solian (amisulpryd) jest lekiem przeciwpsychotycznym drugiej generacji, dostępnym w tabletkach o dawkach 100 mg i 200 mg, stosowanym w leczeniu schizofrenii zarówno w fazie ostrej, jak i przewlekłej. Jego mechanizm działania opiera się na selektywnym blokowaniu receptorów dopaminowych D2/D3, z dawkozależnym efektem terapeutycznym: niższe dawki preferencyjnie łagodzą objawy negatywne (apatia, wycofanie społeczne, spłycenie afektu), natomiast wyższe dawki skutecznie kontrolują objawy pozytywne (urojenia, omamy). Solian wykazuje szczególną skuteczność u pacjentów z przewagą objawów negatywnych, co stanowi przewagę nad wieloma innymi lekami przeciwpsychotycznymi, zwłaszcza w terapii przewlekłej schizofrenii. Tabletki są oznaczone jako „AMI 100” lub „AMI 200” i mają postać białych, okrągłych, płaskich tabletek z linią podziału.
abulia, amisulpryd, apatia, dysfagia, lek przeciwpsychotyczny, mieszany obraz kliniczny, neuroleptyk, objawy negatywne, objawy pozytywne, ostra psychoza, ostra schizofrenia, przeciwpsychotyk drugiej generacji, receptor dopaminowy, schizofrenia, Solian, stępienie uczuć, terapia pierwszego rzutu, urojenia i omamy, wycofanie emocjonalne, wycofanie społeczne, zaburzenie myślenia, zaburzenie psychotyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba psychiczna – Etiologia i przyczyny
Choroby psychiczne charakteryzują się klinicznie istotnym zaburzeniem funkcji poznawczych, emocjonalnych lub behawioralnych, wynikającym z złożonej interakcji czynników genetycznych, biologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Dziedziczność odgrywa istotną rolę, z ryzykiem rozwoju zaburzeń u krewnych chorych wynoszącym około 10% (w populacji ogólnej 1%), a u bliźniąt jednojajowych ryzyko schizofrenii sięga około 50%. Wiele zaburzeń wykazuje plejotropię genetyczną, gdzie te same warianty genetyczne wpływają na różne fenotypy chorobowe. Patofizjologia obejmuje dysfunkcje układów neuroprzekaźnikowych (serotonina, dopamina, noradrenalina, glutaminian) oraz zmiany strukturalne i funkcjonalne mózgu. Czynniki środowiskowe, takie jak stres, nadużywanie substancji psychoaktywnych, traumatyczne doświadczenia w dzieciństwie, ubóstwo, dyskryminacja i izolacja społeczna, znacząco wpływają na rozwój i przebieg chorób psychicznych. Interakcje gen-środowisko (GxE) są kluczowe w etiologii, choć ich specyfika pozostaje w dużej mierze niepoznana.
choroba psychiczna, dopamina, dyskryminacja, dziedziczność, guz chromochłonny, interakcja gen-środowisko, izolacja społeczna, lek przeciwdepresyjny, model biopsychospołeczny, model podatność-stres, nadużywanie substancji, niedotlenienie mózgu, perfekcjonizm, podwójna diagnoza, psychoterapia, schizofrenia, stan przedrzucawkowy, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia ekspozycyjna, terapia poznawczo-behawioralna, trauma dziecięca, układ neuroprzekaźnikowy, warianty plejotropowe, zapalenie mózgu anty-NMDA, zatrucie rtęcią, zespół stresu pourazowego, zespół stresu pourazowego złożony - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Palifren Long 150 mg / 100 mg
Palifren Long to zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, dostępna w dawkach 100 mg i 150 mg paliperydonu (odpowiednio 156 mg i 234 mg palmitynianu paliperydonu w ampułko-strzykawce). Preparat charakteryzuje się obojętnym pH około 7,0 oraz osmolalnością 220-320 mOsm/kg. Wskazaniem do stosowania jest leczenie podtrzymujące schizofrenii u dorosłych pacjentów stabilizowanych wcześniej doustnym paliperydonem lub rysperydonem. Lek umożliwia utrzymanie stabilnego stężenia substancji czynnej w osoczu, co jest kluczowe dla kontroli objawów choroby.
forma o przedłużonym uwalnianiu, iniekcja długodziałająca, leczenie podtrzymujące schizofrenii, objawy psychotyczne, odpowiedź terapeutyczna, paliperidon, palmitynian paliperydonu, rysperydon, schizofrenia, stabilizacja stanu klinicznego, stężenie substancji czynnej w osoczu, substancja czynna, terapia doustna, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aprepitant Accord 80 mg; 125 mg
Lek Aprepitant Accord, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 80 mg i 125 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na aprepitant lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (80 mg sacharozy w kapsułce 80 mg oraz 125 mg sacharozy w kapsułce 125 mg). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z ciężką nietolerancją sacharozy. Przeciwwskazaniem jest także jednoczesne stosowanie aprepitantu z lekami, które mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje farmakokinetyczne, prowadząc do zwiększenia ryzyka poważnych zaburzeń rytmu serca, takich jak torsade de pointes czy wydłużenie odstępu QT.
aprepitant, arytmia, astemizol, cyzapryd, interakcje lekowe, kapsułki twarde, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość, nietolerancja sacharozy, pimozyd, prokinetyk, schizofrenia, terfenadyna, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu serca, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Apra-swift 10 mg
Apra-swift, zawierający arypiprazol, jest lekiem przeciwpsychotycznym dostępnym w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 10 mg, 15 mg oraz 30 mg. Wskazania terapeutyczne obejmują schizofrenię u dorosłych i młodzieży powyżej 15 lat oraz zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I. W przypadku zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, lek stosuje się u dorosłych w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów, szczególnie u pacjentów z dominacją epizodów maniakalnych i wcześniejszą pozytywną odpowiedzią na arypiprazol. U młodzieży od 13 roku życia Apra-swift jest wskazany wyłącznie do leczenia epizodów maniakalnych, z maksymalnym czasem terapii do 12 tygodni. Tabletki mają różne rozmiary i kolory zależne od dawki, co ułatwia identyfikację i podanie leku pacjentom z trudnościami w połykaniu.
alkohol benzylowy, arypiprazol, aspartam, dysfagia, epizod maniakalny, epizody depresyjne, fenyloketonuria, laktoza jednowodna, lek przeciwpsychotyczny, nasilenie umiarkowane do ciężkiego, nietolerancja laktozy, postać farmaceutyczna, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, terapia profilaktyczna, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Quetiapine Orion
Stosowanie kwetiapiny (Quetiapine Orion) wymaga uwzględnienia specyficznego profilu bezpieczeństwa w zależności od wskazań i dawki, ze szczególnym naciskiem na pacjentów poniżej 18. roku życia, u których brak jest danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo. U dzieci i młodzieży obserwuje się zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost łaknienia, hiperprolaktynemia, objawy pozapiramidowe, a także podwyższone ciśnienie tętnicze. Wskazane jest ścisłe monitorowanie pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, zwłaszcza ze względu na ryzyko myśli i zachowań samobójczych, które jest szczególnie nasilone w początkowej fazie terapii i u osób poniżej 25 lat. Konieczne jest także regularne kontrolowanie parametrów metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii i profilu lipidowego, ze względu na ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego. W trakcie leczenia należy zwracać uwagę na objawy pozapiramidowe, akatyzję, niedociśnienie ortostatyczne, senność oraz potencjalne interakcje z lekami serotoninergicznymi, które mogą prowadzić do zespołu serotoninowego.
akatyzja, cholesterol HDL, cholesterol LDL, ciężkie skórne działania niepożądane, depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej, dysfagia, dyskinezy późne, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, jaskra z wąskim kątem przesączania, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, norkwetiapina, objawy odstawienia leku, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja na lek z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, triglicerydy, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół bezdechu sennego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Anzorin 20 mg
Lek Anzorin zawiera 20 mg olanzapiny w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej i jest wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii oraz choroby afektywnej dwubiegunowej. W schizofrenii lek stosuje się zarówno w fazie ostrej, jak i w leczeniu podtrzymującym, co pozwala na długoterminową stabilizację stanu psychicznego i zapobieganie nawrotom psychozy. W chorobie afektywnej dwubiegunowej Anzorin jest stosowany w leczeniu epizodów manii o nasileniu średnim do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów u pacjentów, którzy dobrze reagowali na olanzapinę podczas epizodu maniakalnego. Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej są szczególnie korzystne u pacjentów z trudnościami w połykaniu, niską współpracą w przyjmowaniu leków, dysfagią neurologiczną oraz w sytuacjach wymagających szybkiego podania bez popijania wodą.
aktywność psychomotoryczna, choroba afektywna dwubiegunowa, dysfagia, epizod afektywny, epizod maniakalny, epizod manii, fenyloketonuria, leczenie podtrzymujące, leczenie przeciwpsychotyczne, nastrój, nawrót psychozy, objawy negatywne, objawy pozytywne, olanzapina, profilaktyka nawrotów, przyspieszony tok myślenia, schizofrenia, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie snu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tractiva 10 mg
Produkt leczniczy Tractiva, zawierający arypiprazol, stosowany jest w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. U dorosłych pacjentów z schizofrenią dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę, a maksymalna dawka nie powinna przekraczać 30 mg/dobę. W epizodach maniakalnych u dorosłych zalecana dawka początkowa to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. U młodzieży (≥15 lat) ze schizofrenią leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę, stopniowo zwiększając do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę. W przypadku epizodów maniakalnych u młodzieży (≥13 lat) dawka początkowa to również 2 mg/dobę, zwiększana do 10 mg/dobę, przy czym dawki powyżej 10 mg/dobę stosuje się tylko wyjątkowo i pod ścisłą kontrolą ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność, zmęczenie i przyrost masy ciała. Leczenie u młodzieży nie powinno przekraczać 12 tygodni.
arypiprazol, dysfagia, działanie niepożądane, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, leczenie skojarzone, nawrót epizodu maniakalnego, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, przyrost masy ciała, schizofrenia, senność, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, zaburzenia autystyczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – ApoTiapina 200 mg
ApoTiapina zawiera kwetiapinę (fumaranu), atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05AH04), dostępny w dawkach 25 mg, 100 mg i 200 mg. Mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, z przewagą blokady 5HT2, co minimalizuje ryzyko objawów pozapiramidowych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują także powinowactwo do receptorów histaminergicznych, α1- i α2-adrenergicznych oraz muskarynowych (głównie norkwetiapina). Wskazania obejmują leczenie schizofrenii, epizodów maniakalnych i depresyjnych w chorobie dwubiegunowej oraz profilaktykę nawrotów. Skuteczność potwierdzono w dawkach do 800 mg/dobę, z czasem półtrwania około 7 godzin, a wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin. W badaniach klinicznych częstość objawów pozapiramidowych była porównywalna z placebo (np. 7,8% vs. 8,0% u pacjentów ze schizofrenią). Kwetiapina wykazuje działanie przeciwdepresyjne, m.in. poprzez hamowanie NET i częściową agonistyczność receptorów 5HT1A.
akatyzja, choroba dwubiegunowa, drżenie, dyskinezja, dystonia, działanie antycholinergiczne, działanie kataleptyczne, epizod depresyjny, epizod maniakalny, haloperydol, lek cholinolityczny, lek przeciwpsychotyczny atypowy, nadwrażliwość receptora dopaminowego, neuron mezolimbiczny, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor 5HT1A, receptor 5HT2, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, transporter norepinefryny, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Arpixor 10 mg
Arpixor, zawierający arypiprazol, jest wskazany do leczenia schizofrenii oraz zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych. W schizofrenii lek pomaga kontrolować objawy pozytywne (urojenia, halucynacje) oraz negatywne (spłycenie afektu, wycofanie społeczne). W zaburzeniu dwubiegunowym Arpixor stosuje się w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, charakteryzujących się podwyższonym nastrojem, wzmożoną aktywnością i zmniejszoną potrzebą snu, oraz w profilaktyce nawrotów maniakalnych u pacjentów z pozytywną odpowiedzią na arypiprazol. Preparat dostępny jest w formie tabletek o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg i 30 mg, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii. Zawartość laktozy jednowodnej w tabletkach waha się od 40,34 mg do 121,02 mg, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy.
apatia, arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod maniakalny, halucynacja, nietolerancja laktozy, objawy negatywne, objawy pozytywne, pobudzenie psychoruchowe, profilaktyka nawrotów, przyspieszony tok myślenia, psychiatra, schizofrenia, stabilizacja nastroju, stan maniakalny, urojenie, wycofanie społeczne, wzmożona aktywność, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie mowy, zaburzenie myślenia, zaburzenie postrzegania, zaburzenie snu, zmniejszona potrzeba snu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Orizon 1 mg/ml
Lek Orizon w postaci roztworu doustnego o stężeniu 1 mg/ml zawiera rysperydon, który jest wskazany do leczenia schizofrenii, epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej oraz krótkotrwałego leczenia uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego (do 6 tygodni). Rysperydon skutecznie redukuje objawy pozytywne i negatywne schizofrenii oraz kontroluje objawy maniakalne, takie jak wzmożony napęd psychoruchowy i gonitwa myśli. W przypadku otępienia alzheimerowskiego, farmakoterapia jest zalecana jedynie po wyczerpaniu metod niefarmakologicznych i przy realnym ryzyku zagrożenia dla pacjenta lub otoczenia. Roztwór zawiera również kwas benzoesowy (E 210) w ilości 1,5 mg/ml, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjentów z nadwrażliwością.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba afektywna dwubiegunowa, DSM-IV, epizod maniakalny, interwencje psychospołeczne, kompleksowy program terapeutyczny, kwas benzoesowy, leczenie krótkoterminowe, metody niefarmakologiczne, neurologia dziecięca, objawy maniakalne, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozytywne schizofrenii, obniżona sprawność intelektualna, otępienie alzheimerowskie, psychiatria dziecięca, reakcja nadwrażliwości, roztwór doustny, rysperydon, schizofrenia, terapia rodzinna, uporczywa agresja, upośledzenie umysłowe, zaburzenia zachowania - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Masultab 400 mg
Amisulpryd (Masultab) jest dostępny w tabletkach o dawkach 50 mg, 100 mg, 200 mg i 400 mg, a dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do nasilenia i typu objawów psychotycznych. W ostrych zaburzeniach psychotycznych zaleca się dawki od 400 do 800 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do maksymalnie 1200 mg/dobę, przy czym dawki powyżej 1200 mg nie są zalecane ze względu na brak danych bezpieczeństwa. W przypadku przewagi objawów negatywnych schizofrenii stosuje się dawki od 50 do 300 mg/dobę, natomiast w terapii podtrzymującej należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę. Tabletki o mocy 200 mg i 400 mg można dzielić, a dawki powyżej 400 mg podaje się w dawkach podzielonych.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripilek
Stosowanie arypiprazolu (Aripilek) wymaga ścisłej obserwacji pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, ze względu na ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie u osób z zaburzeniami psychicznymi i nastroju. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, choroby naczyń mózgowych) oraz u osób predysponowanych do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi, stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych). W trakcie terapii obserwowano ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego konieczna jest identyfikacja i profilaktyka czynników ryzyka. Arypiprazol może powodować wydłużenie odstępu QT, dyskinezy, objawy pozapiramidowe (akatyzja, parkinsonizm), a także rzadkie przypadki Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS) i napadów drgawkowych. U dzieci i młodzieży należy monitorować objawy pozapiramidowe i przyrost masy ciała, a u osób starszych z psychozą związaną z chorobą Alzheimera odnotowano zwiększone ryzyko zgonu (3,5% vs 1,7% placebo) oraz incydenty naczyniowo-mózgowe.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, patologiczny hazard, późne dyskinezy, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenia nastroju, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia tarczycy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zachowania samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Explemed 15 mg
Explemed (arypiprazol) to atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy psycholeptyków (kod ATC: N05AX12), dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 30 mg. Jego mechanizm działania opiera się na częściowym agonizmie receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1A oraz antagonizmie receptorów 5HT2A, co potwierdzono zarówno w badaniach in vitro, jak i na modelach zwierzęcych. W badaniach klinicznych u dorosłych z schizofrenią arypiprazol wykazał istotną skuteczność w redukcji objawów pozytywnych i negatywnych, z porównywalną skutecznością do haloperydolu, ale lepszą tolerancją i mniejszym odsetkiem przerwania terapii (43% vs 30%). W 26-tygodniowym badaniu u pacjentów ze stabilną schizofrenią arypiprazol zmniejszył częstość nawrotów do 34% w porównaniu do 57% w grupie placebo. Lek nie powoduje istotnego przyrostu masy ciała (13% pacjentów z przyrostem ≥7% vs 33% przy olanzapinie) ani klinicznie istotnych zmian lipidów i prolaktyny.
ADHD, arypiprazol, epizod maniakalny, epizod mieszany, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoaktywność dopaminergiczna, hipoprolaktynemia, nawrót zaburzenia dwubiegunowego, objawy psychotyczne, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor dopaminowy D2, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, receptory dopaminowe, schizofrenia, stabilizator nastroju, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie autystyczne, zaburzenie nastroju, zespół Tourette’a