dyspareunia
Dyspareunia to termin medyczny określający ból podczas stosunku płciowego, który może występować zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, choć zdecydowanie częściej dotyczy kobiet. Ból może być odczuwany przy wejściu do pochwy, głęboko w miednicy lub w innym miejscu, i może wahać się od łagodnego dyskomfortu do ostrego bólu uniemożliwiającego odbycie stosunku.
Przyczyny dyspareunii są różnorodne i obejmują czynniki fizyczne, psychologiczne oraz hormonalne. Do najczęstszych przyczyn fizycznych zalicza się: endometriozę, mięśniaki macicy, stany zapalne miednicy mniejszej, infekcje układu moczowo-płciowego, pooperacyjne blizny, choroby skóry okolic narządów płciowych oraz suchość pochwy (szczególnie w okresie menopauzalnym). Czynniki psychologiczne mogą obejmować traumatyczne doświadczenia seksualne, lęk, depresję oraz stres.
Diagnostyka dyspareunii wymaga dokładnego wywiadu medycznego, badania fizykalnego oraz często badań dodatkowych, takich jak USG miednicy mniejszej, badania mikrobiologiczne czy laparoskopia. Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę i może obejmować farmakoterapię (np. miejscowe estrogeny przy suchości pochwy), fizjoterapię dna miednicy, psychoterapię, a w niektórych przypadkach interwencję chirurgiczną. Ważne jest interdyscyplinarne podejście z udziałem ginekologa, seksuologa i psychoterapeuty.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka odbytniczo-pochwowa – Objawy
Przetoka odbytniczo-pochwowa stanowi patologiczne połączenie między odbytem a pochwą, skutkujące niekontrolowanym przepływem gazów, stolca lub wydzieliny ropnej do pochwy. Objawy kliniczne obejmują wydostawanie się gazów jelitowych, nietrzymanie stolca, ropną i nieprzyjemnie pachnącą wydzielinę, nawracające infekcje pochwy i dróg moczowych oraz dyspareunię i ból w okolicy krocza. Nasilenie symptomów zależy od wielkości i lokalizacji przetoki, przyczyny jej powstania (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, uraz poporodowy) oraz konsystencji stolca. Nieleczona przetoka może prowadzić do powikłań takich jak przewlekłe stany zapalne, ropnie, powstawanie dodatkowych kanałów przetoki, a w rzadkich przypadkach nawet rozwój raka. Znacząco obniża jakość życia pacjentek, wywołując zaburzenia psychiczne, izolację społeczną oraz problemy seksualne i zawodowe.
antybiotykoterapia, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyspareunia, infekcja dróg moczowych, lek przeciwbiegunkowy, nawracająca infekcja, nić drenująca, nietrzymanie stolca, płat mięśniowy, przetoka odbytniczo-pochwowa, radioterapia, ropień, środek zmiękczający stolec, stan zapalny, wydzielina ropna, zapalenie pochwy, zwieracz odbytu - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół bólowy po wazektomii – Zapobieganie i profilaktyka
Zespół bólowy po wazektomii (PVPS) definiowany jest jako przewlekły lub nawracający ból jąder i/lub najądrzy utrzymujący się co najmniej 3 miesiące po zabiegu, bez obecności zakażenia czy innych oczywistych przyczyn patologicznych. Częstość występowania PVPS wynosi od 1-2% do nawet 12% według wytycznych AUA. Profilaktyka obejmuje wybór mniej inwazyjnej techniki, np. wazektomii bez skalpela, odpowiednią kwalifikację pacjentów (szczególnie u osób starszych, z historią przewlekłego bólu lub zaburzeń psychicznych), edukację i poradnictwo przedoperacyjne oraz właściwe znieczulenie. Zalecane jest unikanie NLPZ i aspiryny na tydzień przed zabiegiem oraz wstrzymanie się od aktywności seksualnej przez kilka dni po operacji. Po zabiegu kluczowe jest odpowiednie zarządzanie bólem, stosowanie NLPZ, miejscowe znieczulenie pod kontrolą USG oraz szybkie zgłaszanie się do lekarza w przypadku nietypowego bólu, aby zapobiec przewlekłemu przebiegowi PVPS.
blokada nerwowa, dyspareunia, epididymektomia, fizjoterapia dna miednicy, gabapentyna, iniekcja steroidowa, leczenie osteopatyczne, leki przeciwzapalne, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietrzymanie moczu, odwrócenie wazektomii, orchidektomia, przewlekły ból jąder, punkt spustowy, środek znieczulający miejscowo, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, wazektomia bez skalpela, wazowazostomia, zespół bólowy po wazektomii, ziarniniak nasienny - Leksykon chorób i schorzeń
Atrofia pochwy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Atrofia pochwy, będąca częścią zespołu genitalno-moczowego związanego z menopauzą (GSM), wymaga wczesnej i systematycznej terapii, aby poprawić jakość życia pacjentek. Podstawą leczenia jest miejscowa terapia estrogenowa, która znacząco poprawia stan błony śluzowej pochwy u większości kobiet. W przypadkach opornych lub niepełnej odpowiedzi na estrogeny, stosuje się ospemifen – selektywny modulator receptora estrogenowego. Brak leczenia prowadzi do progresji objawów, w tym do znacznego zwężenia wejścia do pochwy, co utrudnia późniejszą terapię. Czynniki takie jak brak porodów drogą naturalną, palenie papierosów, opóźnienie rozpoczęcia leczenia oraz nieregularność stosowania terapii negatywnie wpływają na rokowanie.
atrofia pochwy, błona śluzowa pochwy, cynk, czynnik ryzyka, dyspareunia, menopauza, modulator receptora estrogenowego, nasilenie objawów, ospemifen, palenie tytoniu, poród drogami natury, skurcz naczyniowy, świąd pochwy, terapia estrogenowa, terapia uzupełniająca, układ moczowo-płciowy, wczesna diagnostyka, wydzielina śluzowa, zakażenie układu moczowego, zespół genitalno-moczowy, zwężenie pochwy - Leksykon substancji czynnych
Bacillus Calmette-Guérin – Działania niepożądane
Terapia dopęcherzowa Bacillus Calmette-Guérin (BCG) wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które najczęściej mają charakter łagodny i przemijający, nasilając się wraz z liczbą podanych dawek. Miejscowe reakcje obejmują u około 90% pacjentów dyskomfort i ból podczas mikcji oraz częstomocz, a także zapalenie pęcherza i ziarniniaki, które są elementem działania przeciwnowotworowego. Rzadziej obserwuje się krwiomocz, zakażenia układu moczowego, retrakcję pęcherza, zapalenie jąder i najądrzy czy ropnie nerek. Reakcje ogólnoustrojowe, takie jak gorączka <38,5°C, objawy grypopodobne i złe samopoczucie, ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin i świadczą o aktywacji odpowiedzi immunologicznej. Kluczowe jest monitorowanie pacjentów i szybkie zgłaszanie gorączki >39,5°C utrzymującej się powyżej 12 godzin lub >38,5°C powyżej 48 godzin, co może wskazywać na zakażenie BCG lub poważniejsze powikłania.
antygen sterczowy, azoospermia, Bacillus Calmette-Guérin, ból pochwy, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, cytopenia, dyspareunia, działanie niepożądane, fosfataza alkaliczna, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwiomocz, morfologia krwi, Mycobacterium bovis, Mycobacterium tuberculosis, niedociśnienie, niedokrwistość, niedrożność dróg moczowych, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, objawy grypopodobne, odmiedniczkowe zapalenie nerek, oligospermia, posocznica, prosówkowe zapalenie płuc, przetoka jelitowa, przetoka naczyniowa, przykurcz pęcherza moczowego, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, retrakcja pęcherza moczowego, ropień mięśnia lędźwiowo-udowego, ropień nerki, śródmiąższowe zapalenie nerek, terapia dopęcherzowa, utajone zakażenie BCG, wysypka skórna, zakażenie BCG, zakażenie pęcherza moczowego, zakażenie szpiku kostnego, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie jąder, zapalenie kości i szpiku, zapalenie naczyń, zapalenie naczyniówki, zapalenie najądrzy, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherza, zapalenie siatkówki, zapalenie spojówek, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie ziarniniakowe, zatrzymanie moczu, zespół Reitera, ziarniniak, ziarniniak płuc, ziarniniakowe zapalenie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Anorgazmia u kobiet – Objawy
Anorgazmia u kobiet to zaburzenie charakteryzujące się opóźnionym, rzadkim lub nieobecnym orgazmem pomimo odpowiedniej stymulacji seksualnej, które powoduje znaczny dyskomfort psychiczny. Wyróżnia się typy pierwotny (4-10% kobiet, skuteczność leczenia 75-90%), wtórny (20-30% kobiet, skuteczność leczenia 10-75%), sytuacyjny (najczęstszy) oraz uogólniony (najtrudniejszy do leczenia). Problem dotyka około 10-15% kobiet, a do 28% w USA i 46% w niektórych krajach azjatyckich zgłasza trudności z orgazmem. Objawy obejmują całkowity brak orgazmu, opóźniony lub mniej intensywny orgazm, a także współwystępujące zaburzenia seksualne, takie jak niskie libido, dyspareunia, suchość pochwy czy pochwica. Czynniki etiologiczne są wieloczynnikowe i obejmują schorzenia neurologiczne, zmiany hormonalne (np. menopauza z obniżeniem poziomu estrogenu), skutki uboczne leków (szczególnie SSRI), zaburzenia mięśni dna miednicy oraz czynniki psychologiczne i relacyjne, takie jak stres, lęk, trauma czy problemy partnerskie.
anorgazmia, anorgazmia pierwotna, anorgazmia sytuacyjna, anorgazmia uogólniona, anorgazmia wtórna, atrofia pochwy, atrofia urogenitalna, badanie fizykalne, ból podczas stosunku, dysfunkcja mięśni dna miednicy, dyskomfort psychiczny, dyspareunia, histerektomia, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, obraz ciała, pierścień dopochwowy, pochwica, SSRI, stosunek waginalny, stwardnienie rozsiane, stymulacja łechtaczki, stymulacja seksualna, suchość pochwy, terapia hormonalna, testosteron, zaburzenia pożądania seksualnego, zaburzenia tarczycy, zaburzenie orgazmu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ovestin 1 mg/g
Krem dopochwowy Ovestin zawiera 1 mg estriolu w 1 gramie produktu i jest wskazany do miejscowego leczenia objawów atrofii pochwy wywołanych niedoborem estrogenów u kobiet w okresie pomenopauzalnym. Terapia estriolem skutecznie łagodzi dolegliwości takie jak suchość, świąd, pieczenie, dyspareunia oraz zwiększoną podatność na infekcje, poprawiając trofizm i odbudowę nabłonka pochwy. Ponadto, Ovestin jest stosowany przed i po zabiegach operacyjnych w obrębie pochwy, aby przygotować tkanki do interwencji chirurgicznej oraz wspomóc proces gojenia. W diagnostyce ginekologicznej krem może poprawić jakość wymazów cytologicznych u kobiet po menopauzie, redukując atrofię nabłonka i ułatwiając interpretację wyników.
- Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica pochwy – Objawy
Grzybica pochwy (vulvovaginitis candidiasis) jest zakażeniem wywołanym głównie przez Candida albicans, odpowiedzialną za około 92% przypadków. Szacuje się, że 75% kobiet doświadczy przynajmniej jednego epizodu w życiu, a 40-45% będzie miało nawroty. Objawy obejmują świąd, pieczenie, zaczerwienienie i obrzęk sromu, ból pochwy oraz charakterystyczną gęstą, białą, grudkowatą wydzielinę o zapachu drożdży. Nasilenie objawów klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie, przy czym ciężka postać charakteryzuje się rozległym zaczerwienieniem, obrzękiem i pęknięciami skóry. Leczenie zwykle prowadzi do ustąpienia objawów w ciągu 3-14 dni, jednak nieleczona infekcja może się nasilać i prowadzić do powikłań, takich jak wtórne zakażenia bakteryjne czy przewlekły stan zapalny.
bakteryjna waginoza, Candida, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, dermatitis, dyspareunia, dyzuria, egzema, grzybica pochwy, kandydoza pochwy, liszaj twardzinowy, łuszczyca, nawracająca kandydoza pochwy, obrzęk sromu, pieczenie pochwy, pleśniawka, powikłana grzybica pochwy, rzęsistkowica, świąd pochwy, terapia przeciwgrzybicza, wydzielina pochwowa, zakażenie dróg moczowych, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze pochwy - Leksykon chorób i schorzeń
Anorgazmia u kobiet – Leczenie
Anorgazmia u kobiet definiowana jest jako opóźniony, rzadki lub nieobecny orgazm, bądź zmniejszona jego intensywność pomimo odpowiedniej stymulacji i podniecenia, utrzymująca się co najmniej 6 miesięcy i powodująca dyskomfort psychiczny. Występuje u 10-15% kobiet, a dysfunkcje seksualne dotyczą nawet 43%. Wyróżnia się cztery typy: pierwotną, wtórną, sytuacyjną i uogólnioną. Leczenie wymaga podejścia wielokierunkowego, obejmującego terapię psychologiczną (CBT, terapia seksualna, terapia par, techniki mindfulness), behawioralną (ukierunkowana masturbacja z 80-90% skutecznością w pierwotnej anorgazmii, sensate focus, eksperymentowanie seksualne, stosowanie zabawek seksualnych, w tym FDA-zatwierdzonego urządzenia Eros Clitoral Therapy Device) oraz farmakologiczną, choć brak jest leków zatwierdzonych przez FDA specjalnie na anorgazmię. Terapia hormonalna (estrogenowa, testosteronowa) może być pomocna u kobiet w okresie menopauzy, a bupropion stosowany jest w wybranych przypadkach. W przypadku anorgazmii wywołanej lekami, zwłaszcza SSRI, zaleca się modyfikację terapii farmakologicznej.
anorgazmia, anorgazmia wtórna, bupropion, dysfunkcja dna miednicy, dysfunkcja seksualna, dyskomfort psychiczny, dyspareunia, fizjoterapia dna miednicy, mindfulness, sensate focus, SSRI, stymulacja łechtaczki, terapia estrogenowa, terapia hormonalna, terapia par, terapia poznawczo-behawioralna, terapia seksualna, terapia testosteronem, ukierunkowana masturbacja, zaburzenie orgazmu - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie pochwy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie pochwy (vaginitis) to stan zapalny o etiologii bakteryjnej, grzybiczej, pierwotniakowej, alergicznej lub hormonalnej, manifestujący się świądem, pieczeniem, dyskomfortem oraz zmianami w wydzielinie pochwowej. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu ginekologicznym, ocenie pH pochwy (>4,5 sugeruje BV lub rzęsistkowicę), teście aminowym, mikroskopii oraz posiewach i testach molekularnych. Kryteria Amsela są standardem w rozpoznawaniu bakteryjnego zapalenia pochwy. Leczenie jest przyczynowe: metronidazol lub klindamycyna w BV, leki przeciwgrzybicze (mikonazol, klotrimazol, flukonazol) w kandydozie, metronidazol lub tynidazol w rzęsistkowicy, a w atroficznym zapaleniu pochwy – miejscowe estrogeny. W trakcie terapii metronidazolem należy unikać alkoholu ze względu na ryzyko reakcji disulfiramowej. Nawracające infekcje wymagają rozszerzonej diagnostyki, w tym oceny immunologicznej i metabolicznej (np. HIV, cukrzyca).
atroficzne zapalenie pochwy, bakteryjne zapalenie pochwy, butokonazol, Candida albicans, drożdżyca, dyspareunia, dysuria, flora bakteryjna pochwy, flukonazol, irygacja pochwy, kandydoza pochwy, kąpiel nasiadowa, klindamycyna, klotrimazol, komórki wskaźnikowe, kryteria Amsela, metronidazol, mikonazol, reakcja disulfiramowa, rzęsistkowica, test aminowy, tiokonazol, Trichomonas vaginalis, trichomoniaza, tynidazol, zapalenie miednicy mniejszej, zapalenie pochwy - Leksykon chorób i schorzeń
Macica podwójna – Epidemiologia
Macica podwójna (uterus didelphys) to rzadka wrodzona anomalia dróg rodnych, występująca u około 0,3% populacji kobiet, stanowiąca około 8,3% wszystkich anomalii przewodów Müllera. Częstość jest wyższa w grupach z niepłodnością (8,0%) i poronieniami (13,3%). Anomalia ta często współistnieje z wadami układu moczowego, w tym jednostronną agenezją nerki (15-20%) oraz przegrodą pochwową (25%), a także zespołami OHVIRA i Herlyn-Werner-Wunderlich. Diagnostyka opiera się na badaniu ginekologicznym, ultrasonografii, histeroskopii oraz rezonansie magnetycznym, z zaleceniem oceny układu moczowego ze względu na częste współistnienie wad nerek. Większość pacjentek jest bezobjawowa, a leczenie jest wskazane głównie w przypadku objawów takich jak dysmenorrhea, dyspareunia czy problemy z płodnością, gdzie resekcja przegrody pochwowej jest zabiegiem z wyboru.
agenezja nerki, anomalia Müllerowska, anomalia przewodu Müllera, anomalia układu moczowego, badanie ginekologiczne, ciąża wysokiego ryzyka, cięcie cesarskie, dysmenorrhea, dyspareunia, dystocja, endometrioza, histeroskopia, krwotok poporodowy, łożysko przodujące, macica podwójna, niepłodność, niewydolność szyjki macicy, położenie miednicowe płodu, poronienie, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, przedwczesny poród, przegroda pochwy, rezonans magnetyczny, ultrasonografia, wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu, wkładka wewnątrzmaciczna, zespół Herlyn-Werner-Wunderlich, zespół OHVIRA - Leksykon chorób i schorzeń
Waginizm – Leczenie
Waginizm to zaburzenie charakteryzujące się mimowolnym skurczem mięśni dna miednicy otaczających pochwę, prowadzącym do trudności lub niemożności odbycia penetracyjnego stosunku, wprowadzenia tamponu czy badania ginekologicznego. Wyróżnia się waginizm pierwotny i wtórny, a jego etiologia obejmuje zarówno komponenty fizyczne, jak i psychologiczne. Kompleksowe leczenie, obejmujące fizjoterapię dna miednicy (techniki relaksacyjne, ćwiczenia Kegla, biofeedback, desensytyzacja dilatorami), terapię poznawczo-behawioralną (CBT) oraz terapię seksualną, prowadzi do niemal 100% skuteczności. W terapii farmakologicznej stosuje się miejscowe środki znieczulające (np. lidokainę), leki rozluźniające mięśnie (maść nitroglicerynową, miorelaksanty) oraz toksynę botulinową, która w opornych przypadkach osiąga skuteczność 90-97%.
amitryptylina, biofeedback, ćwiczenia Kegla, dilatory pochwowe, dyspareunia, elektrostymulacja, fizjoterapia dna miednicy, gabapentyna, GPPPD, leki miejscowo znieczulające, lidokaina, mięśnie pochwy, napięcie mięśniowe, nitrogliceryna, oddychanie brzuszne, punkty spustowe, skurcz mięśni dna miednicy, systematyczna desensytyzacja, techniki relaksacyjne, terapia cyfrowa, terapia poznawczo-behawioralna, terapia seksualna, toksyna botulinowa, waginizm pierwotny, waginizm wtórny, zespół stresu pourazowego - Leksykon chorób i schorzeń
Atrofia pochwy – Diagnostyka i diagnoza
Atrofia pochwy, określana również jako zespół genitourinarny menopauzy (GSM), to schorzenie wynikające z niedoboru estrogenów, prowadzące do ścieńczenia, suchości i zwiększonej podatności tkanek pochwy na stany zapalne. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie medycznym, obejmującym objawy pochwowe (suchość, świąd, dyspareunia) oraz moczowe (częstomocz, dysuria), a także na badaniu fizykalnym, w tym ginekologicznym, gdzie obserwuje się m.in. zwężenie pochwy, zaczerwienienie, bladość i utratę elastyczności tkanek. Kluczowe badania dodatkowe to pomiar pH pochwy, które w atrofii przekracza wartość 5,0 (norma <4,5), oraz wskaźnik dojrzewania pochwy (VMI), gdzie wartości od 0 do 49 wskazują na stan hipoestrogenowy, a obecność komórek powierzchniowych poniżej 5% sugeruje atrofię. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie infekcji pochwy, chorób skóry sromu, nowotworów oraz innych przyczyn dyspareunii.
atrofia pochwy, atroficzne zapalenie pochwy, badanie ginekologiczne, badanie ultrasonograficzne, bakteryjne zapalenie pochwy, biopsja, cytologia szyjki macicy, częstomocz, drożdżyca pochwy, dyspareunia, endometrioza, hormonalna terapia zastępcza, infekcja dróg moczowych, krwawienie pomenopauzalne, liszaj płaski, liszaj twardzinowy, menopauza, miejscowa terapia estrogenowa, niedobór estrogenów, pęcherz nadreaktywny, pH pochwy, rak endometrium, rzęsistkowica, śródmiąższowe zapalenie pęcherza, świąd pochwy, wizualna skala analogowa, wulwoskopia, wywiad medyczny, zespół genitourinarny menopauzy, zwężenie pochwy - Leksykon chorób i schorzeń
Adenomyoza – Diagnostyka i diagnoza
Adenomyoza to patologiczne występowanie tkanki endometrialnej w mięśniówce macicy, prowadzące do jej przerostu i hipertrofii. Diagnostyka opiera się na wywiadzie klinicznym, badaniu ginekologicznym oraz badaniach obrazowych, głównie ultrasonografii przezpochwowej (TVUS) i rezonansie magnetycznym (MRI). TVUS wykazuje cechy takie jak asymetryczne pogrubienie ściany macicy, heterogeniczna echogeniczność mięśniówki, obecność drobnych torbieli oraz zaburzenie granicy endometrium-myometrium, z czułością około 83,8% i swoistością 63,9%. MRI, o czułości 77-88% i swoistości 89-93%, pozwala na dokładniejszą ocenę, zwłaszcza pogrubienia strefy złącza ≥12 mm oraz stosunku grubości strefy złącza do mięśniówki >0,4, co jest kluczowe w różnicowaniu z mięśniakami macicy i planowaniu leczenia operacyjnego. Ostateczne rozpoznanie potwierdza badanie histopatologiczne, wykazujące obecność endometrialnych gruczołów i zrębu w mięśniówce, co tradycyjnie wymaga histerektomii, choć trwają prace nad biopsjami celowanymi podczas histeroskopii lub laparoskopii.
adenomyoza, adenomyoza ogniskowa, adenomyoza rozlana, badanie histopatologiczne, biopsja endometrium, ból miednicy, bolesne miesiączki, dyspareunia, endometrioza, hiperplazja endometrium, hipertrofia, histerektomia, histerosalpingografia, histeroskopia, implantacja zarodka, krwawienie miesiączkowe, laparoskopia, mięśniak macicy, mięśniówka macicy, myometrium, poronienie, rak endometrium, rezonans magnetyczny, strefa złącza, tkanka endometrialna, tomografia komputerowa, ultrasonografia przezpochwowa, wspomagany rozród, zapłodnienie in vitro - Leksykon chorób i schorzeń
Waginizm – Objawy
Waginizm to zaburzenie seksualne charakteryzujące się mimowolnymi skurczami mięśni dna miednicy otaczających wejście do pochwy, które uniemożliwiają lub utrudniają penetrację, często powodując ból (dyspareunia). Schorzenie klasyfikowane jest w DSM-5 jako zaburzenie bólu genito-miednicznego/penetracji (GPPPD). Występuje w formie pierwotnej (nigdy nieosiągnięta bezbolesna penetracja) lub wtórnej (po okresie prawidłowego funkcjonowania seksualnego), a także może mieć charakter sytuacyjny lub całkowity. Skurcze mięśni mogą obejmować nie tylko mięśnie pochwy, ale także mięśnie bioder, pleców, brzucha i kończyn, co prowadzi do rozległych bólów mięśniowych. Objawy obejmują ból podczas penetracji, uczucie blokady, pieczenie, trudności z używaniem tamponów oraz lęk przed penetracją, co wpływa na jakość życia, relacje intymne i może utrudniać zajście w ciążę. Waginizm nie wpływa na zdolność do pobudzenia seksualnego czy orgazmu przy stymulacji łechtaczki.
badanie ginekologiczne, ból mięśniowy, DSM-5, dysfunkcja seksualna, dyskomfort pochwy, dyspareunia, fizjoterapia dna miednicy, infekcja pochwy, mialgia, skurcz mięśni dna miednicy, skurcz mięśni pochwy, toksyna botulinowa, trauma seksualna, uraz okołoporodowy, waginizm pierwotny, waginizm wtórny, zmniejszone libido - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekły ból miednicy – Objawy
Przewlekły ból miednicy (CPP) definiowany jest jako ból utrzymujący się co najmniej 6 miesięcy w obszarze poniżej pępka i między biodrami, dotykający 4-16% kobiet oraz 0,5-10% mężczyzn. Etiologia CPP jest często wieloczynnikowa, a w około 61% przypadków nie udaje się jednoznacznie ustalić przyczyny. Patofizjologia obejmuje m.in. cykliczne krwawienia w endometriozie, przekrwienie miednicy, a kluczową rolę odgrywa sensytyzacja centralna, prowadząca do centralizacji bólu i obniżenia progu bólowego. Objawy są zróżnicowane i obejmują ból o charakterze ostrym, tępy, piekący czy rwący, nasilający się podczas stosunku, mikcji, defekacji czy długotrwałego siedzenia. Towarzyszą im często objawy ze strony układu moczowego (np. dyzuria, częste parcie), przewodu pokarmowego (wzdęcia, zaparcia, biegunka) oraz zaburzenia funkcji seksualnych i neuropsychiatryczne, takie jak depresja, lęk i zaburzenia snu. Występuje także wysoki odsetek pacjentów z historią nadużyć seksualnych i PTSD.
allodynia, ból neuropatyczny, ból rozlany, dysfunkcja mięśni dna miednicy, dyspareunia, dyzuria, endometrioza, nietrzymanie moczu, nokturia, przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego, przewlekły ból miednicy, sensytyzacja centralna, śródmiąższowe zapalenie pęcherza, wizualna skala analogowa, wzdęcia, zaburzenia erekcji, zaburzenia trawienia, zapalenie gruczołu krokowego, zespół bolesnego pęcherza, zespół jelita drażliwego, zespół przekrwienia miednicy, zespół przewlekłego bólu miednicy, zespół stresu pourazowego - Leksykon chorób i schorzeń
Mięśniaki macicy – Objawy
Mięśniaki macicy (myoma uteri) to łagodne guzy o wysokiej częstości występowania (70-80% kobiet do 50. roku życia), szczególnie u kobiet rasy czarnej. Objawy zależą od lokalizacji, liczby i wielkości mięśniaków, z najczęstszym symptomem w postaci nieprawidłowego krwawienia macicznego, obejmującego menorrhagię (konieczność zmiany środków higienicznych co godzinę), przedłużone miesiączki (>7-8 dni), obecność skrzepów krwi (≥50-pensowa moneta) oraz plamienia między miesiączkami. Mięśniaki podśluzówkowe i śródścienne są szczególnie związane z obfitymi krwawieniami. Dolegliwości bólowe obejmują dysmenorrheę, ból miednicy, dyspareunię oraz ból promieniujący do nóg, a także objawy ze strony układu moczowego i jelitowego, takie jak częstomocz, zaparcia czy uczucie niepełnego wypróżnienia. Mięśniaki mogą również wpływać na płodność (2-3% przypadków niepłodności) oraz przebieg ciąży, zwiększając ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu, cesarskiego cięcia (6-krotnie wyższe ryzyko) i krwotoku poporodowego.
cesarskie cięcie, cewnikowanie, degeneracja mięśniaka, dysmenorrhea, dyspareunia, hormonalna terapia zastępcza, implantacja zarodka, infekcja dróg moczowych, krwotok poporodowy, menorrhagia, mięśniak macicy, mięśniak podśluzówkowy, mięśniak podsurowicówkowy, mięśniak śródścienny, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedrożność jajowodu, nieprawidłowe krwawienie maciczne, nieprawidłowe położenie płodu, nietrzymanie moczu, oddzielenie łożyska, ograniczenie wzrostu płodu, parcie na mocz, plamienie, położenie miednicowe, uczucie niepełnego wypróżnienia, ultrasonografia, żylaki odbytu - Leksykon chorób i schorzeń
Anorgazmia u kobiet – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Anorgazmia u kobiet definiowana jest jako opóźniony, rzadki lub nieobecny orgazm pomimo odpowiedniej stymulacji seksualnej, powodujący istotne cierpienie. Rokowanie zależy od typu anorgazmii (pierwotna, nabyta, sytuacyjna, uogólniona), współistniejących zaburzeń seksualnych oraz czynników ryzyka, takich jak depresja, choroby somatyczne czy historia traumy. Epidemiologicznie do 15% kobiet nigdy nie doświadczyło orgazmu, a częstość problemów wzrasta z wiekiem, szczególnie po menopauzie. W przypadku anorgazmii wywołanej lekami, np. alprazolamem, zmniejszenie dawki lub zmiana terapii może skutkować ustąpieniem objawów. Wczesna diagnostyka i rutynowe zbieranie wywiadu seksualnego są kluczowe dla identyfikacji przyczyn i optymalizacji leczenia.
alprazolam, anorgazmia nabyta, anorgazmia pierwotna, anorgazmia psychogenna, anorgazmia sytuacyjna, anorgazmia uogólniona, benzodiazepina, dysfunkcja seksualna, dyspareunia, lek psychotropowy, okres pomenopauzalny, pobudzenie seksualne, pochwica, stymulacja seksualna, suchość pochwy, terapia hormonalna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia seksualna, trauma seksualna, zaburzenie lękowe, zaburzenie orgazmu u kobiet, zaburzenie podniecenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sibilla 2 mg + 0,03 mg
Produkt leczniczy Sibilla, zawierający 2 mg dienogestu oraz 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane, zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych na 4942 uczestniczkach, jak i w nadzorze po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowane działania dotyczą układu rozrodczego i zakażeń, w tym zapalenia pochwy, kandydozy oraz grzybiczych zakażeń pochwy i sromu. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Wśród innych zgłaszanych działań znajdują się m.in. zaburzenia psychiczne (depresja, zmiany nastroju), zaburzenia sercowo-naczyniowe (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, nadciśnienie tętnicze), zaburzenia skóry (trądzik, łysienie, wysypka), a także objawy ze strony układu nerwowego i mięśniowo-szkieletowego.
atopowe zapalenie skóry, bezsenność, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, doustna antykoncepcja, dyspareunia, dysplazja szyjki macicy, dystonia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwentylacja, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, łuszczyca, mięśniak macicy, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, neurodermit, niedokrwistość, niestrawność, nowotwór wątroby, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, opryszczka wargowa, oscylopsja, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, szumy uszne, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, torbiel piersi, torbiel przydatków macicy, trądzik umiarkowany, triglicerydy, udar niedokrwienny, utrata słuchu, wirylizm, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie układu moczowego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie cewki moczowej, zapalenie jajników, zapalenie jelit, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie sutka, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zawroty błędnikowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Bakteryjne zapalenie pochwy – Objawy
Bakteryjne zapalenie pochwy (BV) jest najczęstszą przyczyną nieprawidłowej wydzieliny pochwowej u kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzującą się zaburzeniem równowagi mikrobiologicznej pochwy, gdzie dochodzi do zmniejszenia liczby Lactobacillus i nadmiernego wzrostu bakterii beztlenowych. Objawy kliniczne obejmują cienką, wodnistą wydzielinę o barwie białej, szarej lub zielonkawej, z charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachem „rybim”, nasilającym się po stosunku i podczas miesiączki, a także pieczenie przy mikcji i rzadziej świąd. Diagnostyka opiera się na kryteriach Amsela, w tym pH pochwy >4,5 (czułość 89%) oraz dodatnim teście aminowym (swoistość 93%). Nieleczone BV zwiększa ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową (m.in. HIV, Chlamydia, HPV) oraz powikłań położniczych, takich jak poronienie, przedwczesny poród i niska masa urodzeniowa (<2500 g). Nawroty są częste, występują u 50-80% kobiet w ciągu 3-12 miesięcy po terapii, co wymaga czasem dłuższego leczenia podtrzymującego.
antybiotykoterapia, bakterie beztlenowe, bakteryjne zapalenie pochwy, biofilm bakteryjny, choroba zapalna miednicy mniejszej, choroby przenoszone drogą płciową, drożdżyca pochwy, dyspareunia, kryteria Amsela, Lactobacillus, nawracające bakteryjne zapalenie pochwy, pałeczki kwasu mlekowego, pH pochwy, pieczenie podczas oddawania moczu, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, rzęsistkowica, świąd pochwy, test aminowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wydzielina pochwowa, zapalenie błon płodowych, zapalenie endometrium, zapalenie jajowodów - Leksykon chorób i schorzeń
Endometrioza – Objawy
Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, charakteryzująca się obecnością tkanki endometrium poza jamą macicy, dotykająca około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Główne objawy to ból miednicy, dysmenorrhea, dyspareunia, obfite krwawienia oraz problemy z płodnością, które występują u około 50% pacjentek. Choroba ma charakter postępujący, a nasilenie objawów nie zawsze koreluje z rozległością zmian, które klasyfikuje się w czterech stadiach (I-IV). Szczególną formą jest endometrioza głęboko naciekająca (DIE), z infiltracją otrzewnej na głębokość >5 mm, obejmująca narządy miednicy i poza nią. Lokalizacja zmian (jajniki, więzadła maciczno-krzyżowe, pęcherz, jelita) determinuje specyficzne objawy, np. torbiele endometrialne (endometrioma) na jajnikach, objawy jelitowe czy moczowe. Diagnostyka opiera się na laparoskopii z badaniem histopatologicznym, a średni czas do diagnozy wynosi 7-10 lat.
allodynia, badanie histopatologiczne, ból miednicy, ból neuropatyczny, choroba zapalna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, dysfunkcja mięśni dna miednicy, dysmenorrhea, dyspareunia, endometrioma, endometrioza głęboko naciekająca, endometrioza jelitowa, endometrioza klatki piersiowej, endometrium, krwawienie miesiączkowe, laparoskopia, refluks żołądkowy, śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, terapia estrogenowa, torbiel czekoladowa, więzadło maciczno-krzyżowe, zapalenie pęcherza moczowego, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia nerwu sromowego – Epidemiologia
Neuralgia nerwu sromowego (PN) jest schorzeniem o niejednoznacznej epidemiologii, z częstością występowania szacowaną od 1:100 000 do nawet 6,6% populacji, co wynika z trudności diagnostycznych i niskiej świadomości klinicznej. Choroba dotyka głównie kobiety (stosunek kobiet do mężczyzn wynosi około 6:4 do 7:3) i najczęściej manifestuje się w wieku 50-70 lat, choć może wystąpić w każdym wieku. Czynniki ryzyka obejmują długotrwałą pracę siedzącą, intensywną jazdę na rowerze (do 78% rowerzystów długodystansowych wykazuje objawy PN), historię operacji miednicy oraz zmiany anatomiczne. Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych (kryteria z Nantes) i blokadzie nerwu sromowego, jednak średni czas do prawidłowej diagnozy wynosi około 4 lat, co wynika z braku specyficznych badań obrazowych i niskiej skuteczności testów neurofizjologicznych. Neuralgia nerwu sromowego często bywa mylona z innymi schorzeniami układu moczowo-płciowego i pokarmowego, co dodatkowo komplikuje rozpoznanie.
blokada nerwu sromowego, ból neurogenny, ból neuropatyczny, dekompresja nerwu, dysmenorrhea, dyspareunia, endometrioza, infekcja dróg moczowych, kryteria z Nantes, neuralgia nerwu sromowego, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, proctalgia fugax, przedwczesny wytrysk, przewlekłe zapalenie prostaty, uwięźnięcie nerwu sromowego, uzależnienie od opioidów, wulwodynia, zaburzenia depresyjne, zaburzenia erekcji, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie przedsionka pochwy, zespół kompleksowego bólu regionalnego, zespół przewlekłego bólu miednicy - Leksykon chorób i schorzeń
Mięśniaki macicy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mięśniaki macicy (uterine fibroids) to łagodne guzy mięśni gładkich macicy, występujące u 70-80% kobiet w wieku reprodukcyjnym, z częstością sięgającą 80% do 50. roku życia. Mogą mieć różne rozmiary, od mikroskopijnych do wielkości grejpfruta lub większych, oraz lokalizację śródścienną, podsurowicówkową lub podśluzówkową. Objawy obejmują obfite i przedłużone krwawienia menstruacyjne, które mogą prowadzić do anemii, ból i ucisk w miednicy, zaburzenia układu moczowego i pokarmowego, dyspareunię oraz ból kręgosłupa. Diagnostyka opiera się na badaniu ginekologicznym, USG, MRI oraz histeroskopii, a w niektórych przypadkach biopsji endometrium. Leczenie zależy od wieku, objawów, rozmiaru i lokalizacji mięśniaków oraz planów reprodukcyjnych i obejmuje farmakoterapię (NLPZ, antykoncepcję hormonalną, agoniści GnRH, kwas traneksamowy, suplementację żelaza) oraz metody chirurgiczne (miomektomia, histerektomia, embolizacja tętnic macicznych, MRgFUS, ablacja endometrium).
ablacja endometrium, agonista gonadoliberyny, anemia, antykoncepcja hormonalna, badanie ginekologiczne, biopsja endometrium, ból miednicy, czujne oczekiwanie, deficyt objętości płynów, dyspareunia, embolizacja tętnic macicznych, histerektomia, histeroskopia, jama macicy, krwawienie menstruacyjne, kwas traneksamowy, leiomyoma, menopauza, mięśniak, mięśniak macicy, miomektomia, morfologia krwi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór łagodny, płodność, poronienie, powikłanie, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rezonans magnetyczny, suplementacja żelaza, ultrasonografia, wkładka wewnątrzmaciczna, zaburzenie oddawania moczu - Leksykon chorób i schorzeń
Waginizm – Epidemiologia
Waginizm, definiowany jako mimowolny skurcz mięśni pochwy utrudniający penetrację, jest stosunkowo rzadkim, lecz klinicznie istotnym zaburzeniem funkcji seksualnych u kobiet. Częstość jego występowania w populacji ogólnej szacuje się na 0,5-6%, natomiast w warunkach klinicznych wskaźniki te są znacznie wyższe, sięgając od 5% do nawet 47% w ośrodkach leczenia zaburzeń seksualnych. Różnice epidemiologiczne wynikają z metodologii badań, definicji klinicznych oraz czynników kulturowych i społecznych. Waginizm dotyka głównie kobiety w wieku 26-35 lat (53%) i jest rozpoznawany zarówno u kobiet stanu wolnego, jak i zamężnych. Diagnostyka jest utrudniona przez zmieniające się definicje (np. integracja z zaburzeniami bólu genito-miednicznego w DSM-5), trudności w odróżnieniu od dyspareunii oraz brak jednolitych kryteriów diagnostycznych. Stygmatyzacja i niska świadomość społeczna dodatkowo ograniczają zgłaszalność i rozpoznawalność tego zaburzenia.
badanie ginekologiczne, badanie populacyjne, ból genitalny, ból głowy napięciowy, cięcie cesarskie, depresja, dyspareunia, infekcja przenoszona drogą płciową, leczenie multimodalne, mięśnie dna miednicy, nieskonsumowane małżeństwo, podejście multidyscyplinarne, rak szyjki macicy, skurcz mięśni pochwy, terapia poznawczo-behawioralna, vulvodynia, zaburzenie funkcji seksualnych, zaburzenie seksualne, zespół bólu miednicy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół bólowy pęcherza moczowego (zapalenie międzyścienne) – Objawy
Zespół bólowy pęcherza moczowego (ZBPM), zwany także zapaleniem międzyściennym pęcherza, to przewlekłe schorzenie charakteryzujące się bólem w okolicy pęcherza, uczuciem parcia na mocz oraz częstomoczem, trwającymi ponad 6 tygodni, przy braku infekcji dróg moczowych. Objawy mogą obejmować ból o różnym nasileniu, promieniujący do miednicy, krocza czy okolicy sromu, a także dyspareunię u około 70-75% pacjentów. Częstomocz może sięgać nawet do 60 mikcji na dobę, a nokturia i naglące parcie są powszechne. Przebieg choroby jest zmienny, z okresami zaostrzeń wywoływanych przez czynniki takie jak dieta, stres, cykl menstruacyjny czy aktywność fizyczna. ZBPM znacząco obniża jakość życia, prowadząc do zaburzeń snu, ograniczenia aktywności fizycznej, problemów psychicznych (depresja, lęk) oraz dysfunkcji seksualnych. W około 5-10% przypadków obserwuje się owrzodzenia Hunnera, a w zaawansowanych stadiach może dojść do zwłóknienia i zmniejszenia pojemności pęcherza.
badanie fizykalne, badanie urodynamiczne, bloker H2, ból nadłonowy, ból pęcherza moczowego, ból sromu, cystoskopia, częstomocz, dimetylosulfotlenek, dyspareunia, endometrioza, fibromialgia, hydrodystensja pęcherza, infekcja dróg moczowych, lek przeciwhistaminowy, naglące parcie na mocz, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietrzymanie moczu, nokturia, owrzodzenie Hunnera, parcie na mocz, pęcherz moczowy, pęcherz nadreaktywny, pentosan polisiarczan sodu, przewlekły ból głowy, toksyna botulinowa, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, vulwodynia, zapalenie gruczołu krokowego, zespół bólowy pęcherza moczowego, zespół jelita drażliwego, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona niewydolność jajników – Diagnostyka i diagnoza
Wrodzona niewydolność jajników (Primary Ovarian Insufficiency, POI) definiowana jest jako utrata funkcji jajników przed 40. rokiem życia, manifestująca się zaburzeniami miesiączkowania (amenorrhea lub oligomenorrhea trwającymi co najmniej 3-4 miesiące) oraz objawami niedoboru estrogenów, takimi jak uderzenia gorąca, suchość pochwy i problemy z płodnością. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu poziomu FSH, którego wartości ≥25-40 IU/L (w zależności od laboratorium) w dwóch pomiarach wykonanych w odstępie 4-6 tygodni potwierdzają rozpoznanie. Dodatkowo oznacza się LH, estradiol (typowo <50 pg/ml), prolaktynę oraz hormony tarczycy (TSH, fT4) w celu wykluczenia innych przyczyn zaburzeń miesiączkowania. Badanie ultrasonograficzne przezpochwowe pozwala ocenić rezerwę jajnikową i morfologię narządu rodnego, natomiast badania genetyczne (kariotyp, premutacja genu FMR1) i immunologiczne (przeciwciała przeciwnadnerczowe) pomagają ustalić etiologię POI. Hormon anty-Müllerowski (AMH) nie jest zalecany jako podstawowy marker diagnostyczny, lecz może wspomagać diagnostykę w przypadkach niejednoznacznych.
amenorrhea, autoimmunologiczne zapalenie jajników, choroba Addisona, dyspareunia, estradiol, funkcja tarczycy, gen FMR1, gęstość mineralna kości, hiperprolaktynemia, hipoestrogenizm, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hormon anty-Müllerowski, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, kariotyp, niedobór estrogenów, niewydolność jajników, oligomenorrhea, pęcherzyki antralne, przeciwciała przeciwnadnerczowe, przeciwciała przeciwtarczycowe, rezerwa jajnikowa, sekwencjonowanie genetyczne, suchość pochwy, terapia hormonalna, uderzenia gorąca, USG przezpochwowe, wrodzona niewydolność jajników, wspomagany rozród, zespół łamliwego chromosomu X, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Zrost błon śluzowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zrost błon śluzowych (labial fusion) to stan najczęściej występujący u dziewczynek w wieku 3 miesięcy do 6 lat, charakteryzujący się częściowym lub całkowitym sklejeniem warg sromowych mniejszych, co może prowadzić do zakrycia ujścia pochwy i/lub cewki moczowej. Etiologia wiąże się głównie z hipoestrogenizmem, typowym dla wieku przedpokwitaniowego oraz okresu pomenopauzalnego, co powoduje atrofizację i zwiększoną podatność tkanek na podrażnienia. Czynniki ryzyka obejmują przewlekłe zapalenia, infekcje, urazy oraz ekspozycję na drażniące substancje. Objawy, gdy występują, to m.in. trudności w mikcji, nawracające infekcje dróg moczowych i pochwy, dyspareunia oraz bolesne miesiączkowanie. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, a w razie podejrzenia infekcji – na badaniu ogólnym i posiewie moczu. U kobiet po menopauzie zrosty są rzadsze, ale częściej objawowe i wymagają często interwencji chirurgicznej.
adhezja warg sromowych, bakteriuria, częstomocz, dysmenorrhea, dyspareunia, dysuria, emolient, hematocolpos, hipoestrogenizm, hormonalna terapia zastępcza, infekcja dróg moczowych, infekcja pochwy, krem estrogenowy, krem steroidowy, krwawienie z odstawienia, labia minora, liszaj twardzinowy, menopauza, mikcja, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, retencja moczu, ujście cewki moczowej, wargi sromowe, wykapywanie moczu, zabieg chirurgiczny, zaburzenie obrazu ciała, zanik błony śluzowej, zespół genitalno-moczowy menopauzy, zrost błon śluzowych, zrost warg sromowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Divigel 0,1% 1 mg
Preparat Divigel 0,1% to żel zawierający estradiol półwodny w dawkach 0,5 mg/0,5 g lub 1,0 mg/1,0 g, stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet w okresie menopauzy. Wskazany jest do leczenia objawowego niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca, nocne poty, suchość pochwy, dyspareunia, zaburzenia snu oraz zmiany nastroju. Ponadto, preparat znajduje zastosowanie w profilaktyce osteoporozy u kobiet pomenopauzalnych z wysokim ryzykiem złamań, zwłaszcza u pacjentek z nietolerancją lub przeciwwskazaniami do standardowych terapii przeciwosteoporotycznych, takich jak bisfosfoniany czy modulatory receptorów estrogenowych. Wskazane jest ostrożne stosowanie u kobiet powyżej 65. roku życia ze względu na ograniczone dane kliniczne.
badanie densytometryczne, bisfosfoniany, częstomocz, dyspareunia, estradiol, estradiol półwodny, glikol propylenowy, hormonalna terapia zastępcza, menopauza, modulatory receptora estrogenowego, niedobór estrogenów, nocne poty, objawy naczynioruchowe, objawy urogenitalne, osteopenia, osteoporoza, osteoporoza pomenopauzalna, suchość pochwy, uderzenia gorąca, złamania osteoporotyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekły ból miednicy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przewlekły ból miednicy (CPP) to dolegliwość utrzymująca się co najmniej 3-6 miesięcy, dotykająca 15-25% kobiet w wieku rozrodczym, choć występuje także u mężczyzn. Charakteryzuje się różnorodnym przebiegiem – ból może być stały lub nawracający, często współistnieje z zespołem jelita drażliwego, śródmiąższowym zapaleniem pęcherza czy zaburzeniami nastroju. Diagnostyka CPP wymaga systematycznego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania laboratoryjne i obrazowe, z wykorzystaniem narzędzi takich jak model PAPS. Kluczową rolę w procesie diagnostycznym i terapeutycznym odgrywają pielęgniarki, które prowadzą wywiad, oceniają charakterystykę bólu, wpływ na funkcjonowanie oraz stosowane metody radzenia sobie z dolegliwościami, stosując podejście biopsychospołeczne i uwzględniając wpływ traumy. Diagnostyka i leczenie obejmują zarówno farmakologiczne (NLPZ, paracetamol, opioidy, leki hormonalne, przeciwdepresyjne, zwiotczające mięśnie), jak i niefarmakologiczne metody (fizjoterapia mięśni dna miednicy, techniki relaksacyjne, terapia poznawczo-behawioralna, biofeedback, akupunktura), z indywidualnym doborem terapii.
akupunktura, badanie fizykalne, biofeedback, centralna sensytyzacja, choroba zapalna miednicy, cykl menstruacyjny, dysfunkcja mięśni dna miednicy, dysocjacja, dyspareunia, dziennik bólu, elektrostymulacja, fizjoterapia miednicy, lek hormonalny, lek opioidowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek zwiotczający mięśnie, mięśnie dna miednicy, mindfulness, niepłodność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, opieka pooperacyjna, opieka przedoperacyjna, ośrodkowy układ nerwowy, podejście biopsychospołeczne, podejście interdyscyplinarne, progresywna relaksacja mięśniowa, przewlekły ból miednicy, śródmiąższowe zapalenie pęcherza, technika relaksacyjna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia punktów spustowych, terapia tkanek miękkich, trauma seksualna, wsparcie psychologiczne, zaburzenie nastroju, zakrzepica, zespół jelita drażliwego - Leksykon substancji czynnych
Tibolon – Wskazania do stosowania
Tibolon, dostępny w dawce 2,5 mg w preparatach takich jak Ladybon i Livial, jest syntetycznym steroidem o działaniu estrogenowym, progestagennym i androgenowym, stosowanym u kobiet po menopauzie, u których od ostatniej miesiączki upłynął co najmniej rok. Wskazania obejmują leczenie objawów niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca, nadmierne pocenie się, zaburzenia snu, drażliwość, obniżenie nastroju oraz atrofia tkanek układu moczowo-płciowego, a także profilaktykę osteoporozy u pacjentek z wysokim ryzykiem złamań, które nie tolerują lub mają przeciwwskazania do innych leków przeciwosteoporotycznych. Terapia wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka, zwłaszcza u kobiet powyżej 60. roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko udaru mózgu.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Misstala 30 mg
Octan uliprystalu, substancja czynna leku Misstala, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na 4718 kobietach, w tym 2637 w fazie III. Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy, nudności, bóle brzucha oraz bolesne miesiączkowanie. Reakcje niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów z określoną częstością: bardzo często (>1/10), często (>1/100 do <1/10), niezbyt często (>1/1000 do <1/100) oraz rzadko (>1/10 000 do <1/1000). Wśród nich występują m.in. reakcje nadwrażliwości, zaburzenia nastroju, zawroty głowy, suchość w gardle, nudności i wymioty, trądzik, bóle mięśniowe oraz zmiany w cyklu menstruacyjnym, takie jak opóźnienia menstruacji przekraczające 7 dni u 18,5% pacjentek, a u 4% opóźnienia powyżej 20 dni. Krwawienia międzymiesiączkowe występowały u 8,7% kobiet, trwały średnio 2,4 dnia i były przeważnie skąpe (88,2%).
ból brzucha, ból głowy, ból miednicy, bolesne miesiączkowanie, cykl menstruacyjny, diagnostyka różnicowa, dyspareunia, krwawienie międzymiesiączkowe, nudności, obrzęk naczynioruchowy, octan uliprystalu, pęknięcie torbieli jajnika, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, skąpa miesiączka, światłowstręt, tkliwość piersi, uderzenie gorąca, upławy, zaburzenie apetytu, zaburzenie emocjonalne, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie nastroju, zaburzenie smaku, zaburzenie wzrokowe, zaburzenie żołądka i jelit, zapalenie pochwy, zawroty głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, zmiana libido - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ovestin 0,5 mg
Ovestin w postaci globulek dopochwowych zawiera 0,5 mg estriolu i jest wskazany do leczenia objawów atrofii pochwy u kobiet w okresie pomenopauzalnym, wynikających z niedoboru estrogenów. Terapia miejscowa estriolem skutecznie łagodzi subiektywne dolegliwości takie jak suchość, świąd, pieczenie, dyspareunia oraz zwiększoną podatność na infekcje pochwy i dróg moczowych, poprzez poprawę stanu nabłonka pochwy, elastyczności i ukrwienia tkanek. Lek znajduje zastosowanie również w przygotowaniu przed- i pooperacyjnym do zabiegów pochwowych, wspomagając gojenie i optymalizując warunki anatomiczne do interwencji chirurgicznej.
diagnostyka onkologiczna, drogi moczowe, dyspareunia, estriol, globulka, infekcja pochwy, leczenie pooperacyjne, menopauza, nabłonek szyjki macicy, niedobór estrogenów, okres pomenopauzalny, podanie dopochwowe, świąd pochwy, szyjka macicy, terapia hormonalna, ukrwienie tkanki, wymaz cytologiczny, zabieg pochwowy, zanik pochwy, zanikowe zmiany pochwy - Leksykon chorób i schorzeń
Chlamydia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Chlamydia trachomatis jest najczęstszą bakteryjną infekcją przenoszoną drogą płciową, często przebiegającą bezobjawowo (70-80% kobiet, 40-50% mężczyzn), co utrudnia diagnostykę i sprzyja transmisji. Infekcja dotyczy nabłonka kolumnowego szyjki macicy, cewki moczowej, odbytnicy oraz miejsc pozagenitalnych (oczy, płuca). Nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID), niepłodność, ciąża pozamaciczna, przewlekły ból miednicy, perihepatitis (zespół Fitza-Hugha-Curtisa), zapalenie najądrza, prostatitis, a także zwiększa ryzyko zakażenia HIV. Diagnostyka opiera się na testach NAAT z próbek moczu, wymazów z pochwy, szyjki macicy, cewki moczowej, odbytnicy i gardła. Leczenie standardowo obejmuje doksycyklinę 100 mg p.o. 2x/d przez 7 dni (przeciwwskazana w ciąży) lub azytromycynę 1 g jednorazowo (preferowana w ciąży). Kluczowe jest leczenie wszystkich partnerów seksualnych oraz edukacja pacjenta w zakresie profilaktyki i bezpiecznych praktyk seksualnych.
azytromycyna, bezpośredni test immunofluorescencyjny, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, doksycyklina, dyspareunia, dysuria, lymphogranuloma venereum, niepłodność, patogen wewnątrzkomórkowy, perihepatitis, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, reaktywne zapalenie stawów, test immunoenzymatyczny, testy amplifikacji kwasów nukleinowych, wydzielina śluzowo-ropna, zakażenie odbytnicy, zapalenie cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrza i jądra, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie spojówek, zapalenie szyjki macicy, zapalenie torebki wątroby, zespół Fitza-Hugha-Curtisa, zespół Reitera - Leksykon chorób i schorzeń
Cerwicyt – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Cerwicyt to zapalenie szyjki macicy, obejmujące nabłonek gruczołowy kanału szyjki oraz czasem nabłonek płaski części pochwowej. Etiologia jest zróżnicowana, z przewagą infekcji przenoszonych drogą płciową, takich jak Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Mycoplasma genitalium, Trichomonas vaginalis oraz wirus opryszczki pospolitej (HSV). Diagnostyka opiera się na badaniu ginekologicznym (obserwacja zaczerwienienia, obrzęku, wydzieliny ropnej, kruchości szyjki) oraz testach laboratoryjnych, w tym NAAT, posiewach i badaniach serologicznych. Leczenie dostosowuje się do etiologii: doksycyklina 100 mg 2x/d przez 7 dni lub azytromycyna 1000 mg jednorazowo dla chlamydii, ceftriakson dla rzeżączki, metronidazol dla bakteryjnej waginozy i rzęsistkowicy, a moksyfloksacyna 400 mg/d przez 7-14 dni w przypadku opornych infekcji Mycoplasma genitalium. W przypadku cerwicytu nieinfekcyjnego zaleca się eliminację czynników drażniących, a w przewlekłych, opornych przypadkach rozważa się zabiegi takie jak krioterapia, kauteryzacja lub terapia laserowa.
azytromycyna, badanie cytologiczne, bakteryjne zapalenie pochwy, ceftriakson, cerwicyt, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, doksycyklina, dyspareunia, infekcja przenoszona drogą płciową, kauteryzacja, krioterapia, krwawienie międzymiesiączkowe, metronidazol, moksyfloksacyna, Mycoplasma genitalium, nabłonek gruczołowy, Neisseria gonorrhoeae, przedwczesny poród, rzęsistek pochwowy, rzeżączka, terapia laserowa, test NAAT, test Pap, Trichomonas vaginalis, wirus opryszczki pospolitej, wydzielina śluzowo-ropna, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie szyjki macicy - Leksykon substancji czynnych
Estriol – Wskazania do stosowania
Estriol, estrogen o słabym działaniu, jest głównie stosowany miejscowo w leczeniu objawów atrofii pochwy u kobiet w okresie pomenopauzalnym, spowodowanej niedoborem estrogenów. Preparaty takie jak Blissel (żel dopochwowy 50 μg/g), Oekolp (krem dopochwowy 1 mg/g) oraz Ovestin (globulki 0,5 mg, krem 1 mg/g, tabletki 2 mg) są wskazane do terapii zmian zanikowych nabłonka pochwy, poprawy elastyczności i nawilżenia tkanek przed i po zabiegach ginekologicznych oraz jako wsparcie diagnostyczne w przypadku wątpliwego obrazu cytologicznego. Preparat Gynoflor (tabletki dopochwowe zawierające 30 μg estriolu i 50 mg Lactobacillus acidophilus) dodatkowo wspomaga odbudowę fizjologicznej flory bakteryjnej pochwy po leczeniu przeciwinfekcyjnym lub chemioterapeutycznym oraz jest stosowany w leczeniu upławów i łagodnych infekcji pochwy.
antybiotykoterapia, atrofia pochwy, atrofia urogenitalna, bakterie kwasu mlekowego, bakteryjne zapalenie pochwy, diagnostyka cytologiczna, dyspareunia, estriol, fizjologiczna flora bakteryjna, globulki dopochwowe, hormonalna terapia zastępcza, infekcja pochwy, kandydoza pochwy, krem dopochwowy, mikroflora pochwy, nawracająca infekcja grzybicza, niedobór estrogenów, nietrzymanie moczu, okres pomenopauzalny, suchość pochwy, świąd pochwy, tabletki dopochwowe, tabletki doustne, terapia przeciwinfekcyjna, upławy, wymaz z szyjki macicy, zaburzenie flory bakteryjnej, zanikowe zapalenie pochwy, żel dopochwowy - Leksykon chorób i schorzeń
Przepuklina jelita cienkiego (enterocele) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Enterocele, czyli przepuklina jelita cienkiego, polega na przemieszczeniu jelita cienkiego do dolnej części jamy miednicy, powodując uwypuklenie w górnej części pochwy. Stan ten najczęściej dotyczy kobiet po menopauzie, wieloródek oraz pacjentek po operacjach miednicy, zwłaszcza po histerektomii. Objawy obejmują uczucie nacisku lub pełności w miednicy, dyskomfort pochwy, ból podczas stosunku, a także ból dolnej części pleców, który ustępuje w pozycji leżącej. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym z manewrem Valsalvy oraz obrazowaniu TK lub MRI. W przypadku łagodnych objawów zaleca się leczenie zachowawcze, takie jak ćwiczenia mięśni dna miednicy (np. Kegla), stosowanie pessariów, unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów oraz profilaktykę zaparć i przewlekłego kaszlu.
cewnikowanie pęcherza, ćwiczenia Kegla, dyspareunia, enterocele, histerektomia, infekcja ogólnoustrojowa, laparoskopia, manewr Valsalvy, martwica jelit, mięśnie dna miednicy, niedrożność jelita cienkiego, pęcherz moczowy, pessarium, powięź łonowo-szyjna, powięź odbytniczo-pochwowa, przemieszczenie jelita cienkiego, przepuklina narządów miednicy, przetoka, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, uszkodzenie pęcherza, wypadanie narządów miednicy, zatrzymanie moczu - Leksykon chorób i schorzeń
Galaktocele lub laktoreja – Diagnostyka i diagnoza
Galaktocele, definiowane jako mleczna wydzielina z sutków poza okresem laktacji, stanowią objaw kliniczny wskazujący na potencjalne zaburzenia endokrynologiczne, najczęściej hiperprolaktynemię. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne z oceną charakteru wydzieliny (obustronna, mleczna, obecność kropli tłuszczu w mikroskopii), oraz pomiar stężenia prolaktyny w surowicy, gdzie wartości >25 ng/ml u kobiet niebędących w ciąży wskazują na hiperprolaktynemię, a >200 ng/ml praktycznie potwierdzają prolaktynomę. Dodatkowo, w diagnostyce różnicowej należy uwzględnić test ciążowy, ocenę TSH, funkcji nerek i wątroby oraz poziomy hormonów płciowych. Badania obrazowe, zwłaszcza MRI przysadki, są kluczowe przy podejrzeniu guza przysadki, a mammografia i USG piersi wskazane przy obecności guzków lub jednostronnej wydzieliny.
agonista dopaminy, badanie fizykalne, badanie mikroskopowe wydzieliny, brodawka sutkowa, bromokryptyna, duktografia, dyspareunia, folikulotropina, guz przysadki, hiperprolaktynemia, hormon tyreotropowy, kabergolina, lewotyroksyna, makrogruczolak, mammografia, miesiączka, mikrogruczolak przysadki, niedoczynność tarczycy, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, osteoporoza, podwzgórze, prolaktyna w surowicy, prolaktynoma, radioterapia, rezonans magnetyczny, szypuła przysadki, tkanka piersi, ultrasonografia piersi, zaburzenie hormonalne, zaburzenie tarczycy, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Przepuklina macicy – Objawy
Przepuklina macicy (wypadanie macicy) to patologiczne obniżenie macicy do pochwy, które w zaawansowanych stadiach może prowadzić do jej wystawania poza ujście pochwy. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od stopnia zaawansowania, klasyfikowanego w czterech stopniach: I – macica obniżona do górnej połowy pochwy, II – do ujścia pochwy, III – szyjka macicy wystaje przez ujście, IV – całkowite wypadnięcie macicy. Typowe symptomy obejmują uczucie ciężkości i ciągnięcia w miednicy, ból w podbrzuszu i dolnej części pleców, dyspareunię oraz problemy z aplikacją tamponów. Często współistnieją zaburzenia układu moczowego (nietrzymanie moczu, częstomocz, nagłe parcie, trudności w opróżnianiu pęcherza) oraz jelitowego (zaparcia, uczucie niepełnego wypróżnienia, konieczność „splintingu”). Objawy nasilają się w ciągu dnia, przy długotrwałym staniu, kaszlu czy wysiłku, a ustępują po odpoczynku w pozycji leżącej.
badanie cytologiczne, badanie ginekologiczne, błona śluzowa pochwy, ból miednicy, częstomocz, dyspareunia, infekcja układu moczowego, mięśnie dna miednicy, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, osłabienie mięśni dna miednicy, owrzodzenie szyjki macicy, pęcherz nadreaktywny, przepuklina macicy, szyjka macicy, uszkodzenie nerek, wypadanie macicy, wypadanie narządów miednicy, wysiłkowe nietrzymanie moczu, zaburzenia dna miednicy, zaparcia, zatrzymanie moczu - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica pochwy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Grzybica pochwy (vulvovaginal candidiasis, VVC) jest jedną z najczęstszych infekcji grzybiczych u kobiet, wywołaną najczęściej przez Candida albicans. Występuje u około 75% kobiet przynajmniej raz w życiu, a 10-20% przypadków ma postać powikłaną wymagającą specjalistycznej diagnostyki i terapii. Czynniki predysponujące obejmują stosowanie antybiotyków, zmiany hormonalne (ciąża, antykoncepcja, menopauza), cukrzycę, immunosupresję, stres, noszenie obcisłej bielizny oraz stosowanie irygacji pochwy. Typowe objawy to świąd, pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk sromu, gęsta biała wydzielina bez zapachu, dyspareunia i dysuria zewnętrzna. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu ginekologicznym oraz badaniu mikroskopowym i posiewie wydzieliny pochwowej. Różnicowanie obejmuje bakteryjne zapalenie pochwy, infekcje przenoszone drogą płciową oraz stany zapalne alergiczne i kontaktowe.
alergiczne zapalenie pochwy, antybiotykoterapia, badanie ginekologiczne, bakteryjne zapalenie pochwy, Candida albicans, cukrzyca, drożdżaki Candida, dyspareunia, dysuria, flukonazol, grzybica pochwy, infekcja grzybicza, inwazyjna kandydoza, kandydoza, kandydoza pochwy, klotrimazol, leczenie podtrzymujące, lek przeciwgrzybiczny, mikonazol, nawracająca grzybica pochwy, obniżona odporność, pleśniawki, posiew mikrobiologiczny, powikłana grzybica pochwy, preparat bezpośredni, rzęsistkowica, terapia doustna, terapia miejscowa, wydzielina z pochwy - Leksykon chorób i schorzeń
Hipospadia – Objawy
Hipospadia to wrodzona wada rozwojowa cewki moczowej u chłopców, charakteryzująca się nieprawidłowym położeniem ujścia cewki moczowej na spodniej powierzchni prącia, występująca u około 1 na 150-300 noworodków płci męskiej. Wyróżnia się trzy główne typy hipospadii: przednią/dystalną (50%), środkową (30%) oraz tylną/proksymalną (20%), zróżnicowane pod względem lokalizacji ujścia cewki i nasilenia wady. Typowe objawy to nieprawidłowe położenie ujścia cewki, skrzywienie prącia (chordee) oraz nieprawidłowo uformowany napletek. Hipospadia może prowadzić do zaburzeń mikcji, trudności w kontroli strumienia moczu, podrażnień tkanek oraz powikłań psychospołecznych. Towarzyszące wady to m.in. niezstąpione jądro i przepuklina pachwinowa. Nieleczona hipospadia skutkuje problemami urologicznymi i seksualnymi w dorosłości, w tym dysfunkcjami erekcji, ejakulacji (12,3% po korekcji) oraz obniżoną płodnością.
badanie USG, chordee, dysfunkcja mikcji, dyspareunia, dysuria, hipospadia proksymalna, hipospadia żołędziowa, infekcja dróg moczowych, nietrzymanie moczu, niezstąpione jądro, przedwczesny wytrysk, przepuklina pachwinowa, przetoka cewkowo-skórna, skrzywienie prącia, uchyłek cewki moczowej, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zaburzenia płodności, zwężenie cewki moczowej - Leksykon chorób i schorzeń
Dysfunkcja seksualna kobiet – Diagnostyka i diagnoza
Dysfunkcja seksualna kobiet obejmuje zaburzenia w obszarach pożądania, podniecenia, orgazmu oraz bólu podczas aktywności seksualnej, dotykając 30-80% populacji kobiet, z istotnym dyskomfortem u około 12%. Diagnostyka opiera się na kryteriach DSM-5, wymagających utrzymywania się objawów przez minimum 6 miesięcy, ich obecności w 75-100% kontaktów seksualnych oraz wywoływania klinicznego cierpienia. Główne kategorie to: zaburzenie pożądania/podniecenia (FSIAD), zaburzenie orgazmu oraz zaburzenie bólu genitalnego i penetracji. Wywiad medyczny i seksuologiczny powinien uwzględniać charakter i czas trwania objawów, historię medyczną, farmakologiczną, ginekologiczną, psychologiczną oraz czynniki kulturowe. Badanie fizykalne, szczególnie ginekologiczne, ma na celu ocenę zmian anatomicznych i identyfikację punktów bólowych, z uwzględnieniem komfortu pacjentki. Badania laboratoryjne są selektywne, obejmując morfologię, glikemię, funkcje nerek, TSH i prolaktynę, natomiast poziom testosteronu nie koreluje z funkcją seksualną. W diagnostyce stosuje się standaryzowane kwestionariusze, takie jak FSFI, FSDS czy DSDS, które wspierają ocenę dysfunkcji i poziomu dystresu.
anorgazmia pierwotna, atrofia pochwy, badanie ginekologiczne, dysfagia, dysfunkcja seksualna, dysfunkcja seksualna kobiet, dyspareunia, FSIAD, model PLISSIT, pochwica, SSRI, stan hipoestrogenowy, suchość pochwy, vestibulodynia, wulwodynia, zaburzenie bólu genitalnego, zaburzenie orgazmu, zaburzenie podniecenia, zaburzenie pożądania seksualnego, zaburzenie seksualne, zespół bolesnego pęcherza, zespół genitourinarny menopauzy - Leksykon leków
Działania niepożądane – BCG – medac min. 2×10^8 max. 3×10^9/50 ml
Leczenie dopęcherzowe preparatem BCG-medac (szczep RIVM 1173-P2) jest generalnie dobrze tolerowane, jednak wiąże się z występowaniem licznych działań niepożądanych, które należy starannie monitorować. Najczęściej obserwuje się miejscowe reakcje zapalne pęcherza moczowego, takie jak zapalenie i ziarniniak, które mogą być elementem mechanizmu przeciwnowotworowego. Objawy te dotyczą około 90% pacjentów i obejmują dyskomfort, ból oraz częste oddawanie moczu. Rzadziej występują krwiomocz, zakażenia układu moczowego, zapalenie jąder i najądrzy, a także poważniejsze powikłania, takie jak ropnie nerek. Ogólnoustrojowe reakcje dzielą się na przemijające, łagodne objawy grypopodobne z gorączką <38,5°C, które ustępują w ciągu 24-48 godzin, oraz ciężkie zakażenia ogólnoustrojowe z gorączką >39,5°C trwającą co najmniej 12 godzin, wymagające pilnej konsultacji specjalistycznej. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić prosówkowe zapalenie płuc, ziarniniakowe zapalenie wątroby oraz zaburzenia czynności narządów, potwierdzone histopatologicznie.
azoospermia, Bacillus Calmette-Guérin, BCG-medac, dyspareunia, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwiomocz, niedociśnienie, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, obrzęk obwodowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, oligospermia, prosówkowe zapalenie płuc, przetoka jelitowa, przetoka naczyniowa, reakcja ogólnoustrojowa, retrakcja pęcherza moczowego, ropień mięśnia lędźwiowo-udowego, ropień nerki, śródmiąższowe zapalenie nerek, swoisty antygen sterczowy, terapia dopęcherzowa, zakażenie ogólnoustrojowe, zakażenie szpiku kostnego, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie jąder, zapalenie kości i szpiku, zapalenie naczyń, zapalenie naczyniówki, zapalenie najądrzy, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie spojówek, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zapalenie węzłów chłonnych, zatrzymanie moczu, zespół Reitera, ziarniniak, ziarniniak płuc, ziarniniakowe zapalenie wątroby