Przepuklina macicy
Objawy
Przepuklina macicy (wypadanie macicy) to patologiczne obniżenie macicy do pochwy, które w zaawansowanych stadiach może prowadzić do jej wystawania poza ujście pochwy. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od stopnia zaawansowania, klasyfikowanego w czterech stopniach: I – macica obniżona do górnej połowy pochwy, II – do ujścia pochwy, III – szyjka macicy wystaje przez ujście, IV – całkowite wypadnięcie macicy. Typowe symptomy obejmują uczucie ciężkości i ciągnięcia w miednicy, ból w podbrzuszu i dolnej części pleców, dyspareunię oraz problemy z aplikacją tamponów. Często współistnieją zaburzenia układu moczowego (nietrzymanie moczu, częstomocz, nagłe parcie, trudności w opróżnianiu pęcherza) oraz jelitowego (zaparcia, uczucie niepełnego wypróżnienia, konieczność „splintingu”). Objawy nasilają się w ciągu dnia, przy długotrwałym staniu, kaszlu czy wysiłku, a ustępują po odpoczynku w pozycji leżącej.
Objawy przepukliny macicy
Przepuklina macicy (wypadanie macicy) to stan, w którym macica obniża się i wsuwa do pochwy, a w poważniejszych przypadkach może wystawać przez jej ujście. Objawy przepukliny macicy mogą znacznie się różnić w zależności od stopnia nasilenia problemu. W łagodnych przypadkach pacjentki mogą nie odczuwać żadnych dolegliwości, podczas gdy poważniejsze przypadki mogą powodować znaczny dyskomfort i wpływać na codzienne funkcjonowanie.12
Najczęstsze objawy przepukliny macicy
Do najczęściej zgłaszanych objawów przepukliny macicy należą:
- Uczucie ciężkości, pełności lub ucisku w miednicy, które często nasila się w ciągu dnia12
- Uczucie ciągnięcia w okolicy miednicy12
- Ból w miednicy, podbrzuszu lub dolnej części pleców12
- Widoczny lub wyczuwalny guz lub wybrzuszenie w pochwie lub poza ujściem pochwy12
- Uczucie siedzenia na małej piłce12
- Ból podczas stosunku płciowego (dyspareunia)12
- Problemy z wprowadzeniem tamponów lub innych aplikatorów dopochwowych12
Objawy urologiczne
Problemy z układem moczowym są powszechne przy przepuklinie macicy i mogą obejmować:12
- Nietrzymanie moczu lub wysiłkowe nietrzymanie moczu (wyciek moczu podczas kaszlu, kichania lub wysiłku)12
- Częstomocz (częsta potrzeba oddawania moczu)12
- Nagłe parcie na mocz12
- Trudności z całkowitym opróżnieniem pęcherza12
- Nawracające infekcje układu moczowego12
Objawy ze strony układu pokarmowego
Przepuklina macicy może również wpływać na funkcje jelitowe, powodując:
- Zaparcia12
- Uczucie niepełnego wypróżnienia12
- Konieczność uciskania pochwy palcami, aby pomóc w wypróżnieniu (tzw. „splinting”)12
- Trudności z oddawaniem stolca12
Stopnie przepukliny macicy
Przepuklina macicy jest klasyfikowana w zależności od tego, jak daleko macica obniżyła się w pochwie. Znane są różne systemy klasyfikacji, ale najczęściej używa się następującego podziału na cztery stopnie:12
- Stopień I: macica obniżyła się do górnej połowy pochwy12
- Stopień II: macica obniżyła się prawie do ujścia pochwy12
- Stopień III: szyjka macicy wystaje przez ujście pochwy12
- Stopień IV: macica całkowicie wypadła poza pochwę12
Przepuklina macicy może być również opisywana jako niepełna (macica obniżyła się częściowo do pochwy) lub pełna (macica wystaje przez ujście pochwy).12
Zmienność objawów w czasie
Charakterystyczną cechą przepukliny macicy jest zmienność objawów w ciągu dnia oraz w zależności od aktywności:1
- Objawy zwykle nasilają się w ciągu dnia i są gorsze wieczorem, a lepsze rano12
- Stanie lub chodzenie przez dłuższy czas pogarsza dolegliwości12
- Kaszel, kichanie i wysiłek fizyczny nasilają objawy12
- Objawy zwykle zmniejszają się po położeniu się12
Progresja przepukliny macicy
Przepuklina macicy zazwyczaj rozwija się stopniowo, choć niektóre pacjentki mogą odczuwać, że pojawiła się ona nagle. W rzeczywistości proces obniżania się macicy często trwa miesiące lub lata.12
Badania wskazują, że roczna częstość występowania wypadania macicy wynosi około 1,5 przypadków na 100 kobiet, natomiast wskaźnik progresji dla przepukliny macicy pierwszego stopnia wynosi 1,9 na 100 kobiet rocznie.1
Wbrew powszechnemu przekonaniu, wypadanie macicy nie zawsze jest stanem przewlekłym i postępującym. Badania sugerują, że spontaniczna regresja jest częsta, szczególnie w przypadku przepukliny pierwszego stopnia.1
Czynniki wpływające na progresję
Progresja przepukliny macicy może być przyspieszona przez następujące czynniki:12
- Podwyższony wskaźnik masy ciała (BMI) – kobiety z otyłością mają prawie trzykrotnie większe ryzyko progresji przepukliny o 1 cm lub więcej w ciągu roku1
- Wielokrotne porody drogą pochwową12
- Przewlekły kaszel1
- Napinanie się podczas defekacji12
- Wiek powyżej 60 lat1
Współistnienie innych zaburzeń dna miednicy
Przepuklina macicy często współwystępuje z innymi zaburzeniami dna miednicy. Badania pokazują, że osłabienie mięśni dna miednicy często wpływa na więcej niż jeden obszar.1
Wśród kobiet z wypadaniem narządów miednicy:1
- 40% ma wysiłkowe nietrzymanie moczu
- 37% ma pęcherz nadreaktywny
- 50% ma nietrzymanie stolca
Jeśli jeden z narządów miednicy ulega przepuklinie, istnieje większe prawdopodobieństwo, że dojdzie do przepukliny innych narządów.1
Komplikacje i powikłania
Nieleczona przepuklina macicy może prowadzić do różnych powikłań:12
- Problemy seksualne i dyskomfort podczas stosunku12
- Negatywny obraz własnego ciała12
- Stany lękowe i depresja12
- Obniżenie jakości życia z powodu problemów z pęcherzem i jelitami1
- Owrzodzenia i infekcje szyjki macicy i ścian pochwy w ciężkich przypadkach12
- Nasilenie problemów z układem moczowym i pokarmowym1
W rzadkich przypadkach poważna przepuklina może powodować zatrzymanie moczu w pęcherzu i nerkach, prowadząc do uszkodzenia nerek lub infekcji.1
Szczególne cechy objawów w zależności od stopnia zaawansowania
Łagodna przepuklina macicy
W przypadku łagodnej przepukliny macicy (stopień I):12
- Objawy mogą być minimalne lub niewystępujące12
- Pacjentka może odczuwać tylko lekki dyskomfort lub ciężkość w miednicy1
- Mogą wystąpić łagodne problemy z układem moczowym, takie jak częstomocz1
Umiarkowana przepuklina macicy
Przy umiarkowanej przepuklinie macicy (stopień II):1
- Uczucie ciężkości lub ciągnięcia w miednicy staje się bardziej wyraźne12
- Może pojawić się ból w dolnej części pleców1
- Mogą wystąpić problemy z oddawaniem moczu i stolca1
- Dysfunkcje seksualne stają się bardziej zauważalne1
Zaawansowana przepuklina macicy
W przypadku zaawansowanej przepukliny macicy (stopnie III i IV):12
- Widoczny guz lub wybrzuszenie w pochwie lub poza jej ujściem12
- Pacjentka może odczuwać, jakby siedziała na małej piłce12
- Znaczne trudności z oddawaniem moczu i stolca12
- Tkanka macicy może wystawać poza pochwą i być widoczna12
- W przypadku najcięższych przepuklin pacjentka może zobaczyć czerwoną kulę wychodzącą z pochwy1
- Wysuszona, zgrubiała, przewlekle zapalona, obrzęknięta lub owrzodzona błona śluzowa pochwy lub szyjki macicy1
Kiedy należy skonsultować się z lekarzem
Należy skontaktować się z lekarzem, jeżeli:12
- Pojawią się objawy przepukliny macicy, które przeszkadzają w codziennych czynnościach12
- Widoczne jest wybrzuszenie lub tkanka wystająca z pochwy12
- Występują problemy z oddawaniem moczu lub stolca12
- Pojawia się ból w miednicy lub dolnej części pleców12
- Występuje dyskomfort podczas stosunków płciowych12
W nagłych przypadkach, takich jak silny ból brzucha, niemożność oddania stolca lub moczu, lub niekontrolowane wymioty, należy natychmiast szukać pomocy medycznej.1
Warto zauważyć, że wiele kobiet z łagodną przepukliną macicy nie wymaga leczenia. Jednak bez odpowiedniej interwencji objawy często nasilają się z czasem.12
Rozpoznanie i diagnostyka
Przepuklina macicy jest diagnozowana poprzez badanie ginekologiczne podczas spoczynku i napinania. Lekarz może poprosić pacjentkę o napięcie się, jakby podczas wypróżniania, aby ocenić stopień przepukliny.12
Warto zauważyć, że niekiedy łagodna przepuklina macicy może zostać wykryta przypadkowo podczas rutynowego badania ginekologicznego przeprowadzanego z innego powodu, na przykład podczas badania cytologicznego.12
Istotne jest, by pamiętać, że przepuklina macicy wpływa nie tylko na fizyczny aspekt zdrowia, ale może również znacząco obniżać jakość życia poprzez ograniczenie aktywności fizycznej, negatywny wpływ na życie seksualne i powodowanie dyskomfortu psychicznego.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.