Grzybica pochwy
Objawy
Grzybica pochwy (vulvovaginitis candidiasis) jest zakażeniem wywołanym głównie przez Candida albicans, odpowiedzialną za około 92% przypadków. Szacuje się, że 75% kobiet doświadczy przynajmniej jednego epizodu w życiu, a 40-45% będzie miało nawroty. Objawy obejmują świąd, pieczenie, zaczerwienienie i obrzęk sromu, ból pochwy oraz charakterystyczną gęstą, białą, grudkowatą wydzielinę o zapachu drożdży. Nasilenie objawów klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie, przy czym ciężka postać charakteryzuje się rozległym zaczerwienieniem, obrzękiem i pęknięciami skóry. Leczenie zwykle prowadzi do ustąpienia objawów w ciągu 3-14 dni, jednak nieleczona infekcja może się nasilać i prowadzić do powikłań, takich jak wtórne zakażenia bakteryjne czy przewlekły stan zapalny.
Grzybica pochwy – objawy
Grzybica pochwy, znana również jako kandydoza pochwy (łac. vulvovaginitis candidiasis), to zakażenie grzybicze pochwy, najczęściej wywołane przez grzyby z rodzaju Candida, zwłaszcza Candida albicans, który jest odpowiedzialny za około 92% wszystkich przypadków 12. Infekcja powstaje w wyniku nadmiernego namnażania się grzybów, które naturalnie występują w pochwie w niewielkich ilościach 3. Szacuje się, że około 75% kobiet doświadczy co najmniej jednego epizodu grzybicy pochwy w ciągu swojego życia, a u 40-45% wystąpi ona co najmniej dwukrotnie 45.
Główne objawy
Objawy grzybicy pochwy mogą wahać się od łagodnych do umiarkowanych, a niektóre kobiety mogą nie doświadczać żadnych objawów 67. Najczęstsze objawy grzybicy pochwy to:
- Świąd i podrażnienie pochwy oraz tkanek w okolicy ujścia pochwy (sromu) – jest to najwcześniejszy i najbardziej powszechny objaw 68
- Uczucie pieczenia, szczególnie podczas stosunku płciowego lub oddawania moczu 67
- Zaczerwienienie i obrzęk sromu – zaczerwienienie może być trudniejsze do zauważenia na ciemniejszej skórze 69
- Ból i tkliwość pochwy 610
- Charakterystyczna wydzielina pochwowa – gęsta, biała, grudkowata, przypominająca twarożek lub gęsty jogurt, zwykle bez zapachu lub o delikatnym zapachu drożdży 61112
Objawy dodatkowe
Oprócz głównych objawów, grzybica pochwy może powodować:
- Dyskomfort lub ból podczas stosunku płciowego (dyspareunia) 1314
- Bolesne oddawanie moczu (dyzuria), szczególnie gdy mocz dotyka podrażnionej skóry 1516
- Drobne pęknięcia lub nacięcia na skórze sromu spowodowane delikatną, podrażnioną skórą 79
- Wodnistą wydzielinę pochwową – w niektórych przypadkach 917
- Wysypkę pochwową 9
Warto zauważyć, że nie wszystkie zakażenia grzybicze powodują wydzielinę, a objawy mogą nasilać się w tygodniu poprzedzającym miesiączkę 181519.
Przebieg grzybicy pochwy
Stadia zakażenia
Grzybicę pochwy można sklasyfikować według nasilenia objawów jako łagodną, umiarkowaną lub ciężką 20:
- Łagodna: Występują niektóre objawy z umiarkowanym dyskomfortem 20
- Umiarkowana: Występuje większość objawów z tolerowanym dyskomfortem 20
- Ciężka: Objawy są przedłużone lub nasilają się, a leki dostępne bez recepty nie przynoszą ulgi; występuje powikłana grzybica pochwy (rozległe zaczerwienienie, obrzęk i świąd prowadzący do łez, pęknięć lub ran w pochwie) 206
Czas trwania i progresja
Czas trwania grzybicy pochwy zależy od nasilenia zakażenia i zastosowanego leczenia 21:
- Łagodna grzybica pochwy może ustąpić w ciągu 3-7 dni bez leczenia, choć nie zawsze 2213
- Przy odpowiednim leczeniu, większość typowych zakażeń grzybiczych ustępuje w ciągu kilku dni do tygodnia 1323
- Umiarkowana do ciężkiej grzybica pochwy może wymagać od 1 do 2 tygodni na wyleczenie 22
- W niektórych przypadkach objawy mogą utrzymywać się nawet po wyleczeniu infekcji 24
Nieleczona grzybica pochwy zwykle nie ustępuje samoistnie i może się nasilać 1325. Długotrwałe swędzenie może prowadzić do drapania, co może spowodować pękanie skóry, krwawienie i ryzyko wtórnych zakażeń 26.
Oznaki zdrowienia
Podczas procesu zdrowienia można zaobserwować następujące zmiany 22:
- Powrót wydzieliny pochwowej do normalnej konsystencji i zapachu
- Zmniejszenie lub ustąpienie świądu
- Ustąpienie podrażnienia, stanu zapalnego i zaczerwienienia
Jeśli objawy nie ustępują po tygodniu od rozpoczęcia leczenia, należy skonsultować się z lekarzem 2123.
Powikłana grzybica pochwy
Powikłana grzybica pochwy występuje, gdy zakażenie jest ciężkie, nawracające lub występuje u kobiet z określonymi czynnikami ryzyka 627. Możesz mieć powikłaną grzybicę pochwy, jeśli:
- Masz ciężkie objawy, takie jak znaczne zaczerwienienie, obrzęk i świąd prowadzący do łez, pęknięć lub ran w pochwie 628
- Masz cztery lub więcej zakażeń grzybiczych w ciągu roku (nawracająca kandydoza pochwy, RVVC) 627
- Twoje zakażenie jest wywołane przez mniej powszechny typ grzyba, taki jak Candida glabrata lub Candida krusei 624
- Jesteś w ciąży 629
- Masz cukrzycę, która nie jest dobrze kontrolowana 629
- Twój układ odpornościowy jest osłabiony z powodu określonych leków lub schorzeń, takich jak zakażenie HIV 64
Około 5-9% kobiet doświadcza nawracającej grzybicy pochwy, definiowanej jako co najmniej trzy lub cztery potwierdzone zakażenia w ciągu roku 42427.
Grzybica pochwy w ciąży
Zakażenia grzybicze występują u 20-30% kobiet w ciąży z powodu zwiększonego poziomu estrogenu, który tworzy bardziej sprzyjające środowisko dla rozwoju grzybów 30. Objawy grzybicy pochwy, takie jak świąd, podrażnienie i nieprawidłowa wydzielina pochwowa, mogą być bardziej wyraźne podczas ciąży ze względu na zmiany hormonalne i zwiększoną wilgotność pochwy 31.
Grzybica pochwy występuje najczęściej w drugim trymestrze ciąży 32. Choć zakażenia grzybicze zwykle nie wpływają bezpośrednio na rozwijający się płód, nieleczone lub nawracające zakażenia mogą zwiększać ryzyko powikłań, takich jak dyskomfort i wpływ na jakość życia, a także ryzyko kandydozy noworodkowej (pleśniawki) u noworodków, jeśli zakażenie nie jest odpowiednio leczone przed porodem 3334.
Różnicowanie objawów
Objawy grzybicy pochwy mogą być podobne do innych stanów, takich jak 147:
- Bakteryjna waginoza (BV) – charakteryzuje się cienką, wodnistą wydzieliną o „rybim” zapachu, często szarawą lub białawą 3536
- Rzęsistkowica (trichomoniasis) – zakażenie przenoszone drogą płciową 14
- Zapalenie skóry (dermatitis) – podrażnienie skóry 14
- Zakażenie dróg moczowych (UTI) – zakażenia dróg moczowych zazwyczaj powodują ból i pieczenie podczas oddawania moczu oraz nieprzyjemnie pachnący mocz, ale nie powodują zmian w wydzielinie pochwowej 25
- Nieinfekcyjne zapalenie pochwy – może powodować świąd, pieczenie i wydzielinę pochwową 35
- Choroby skóry jak egzema, łuszczyca oraz liszaj twardzinowy 35
Ważne jest, aby uzyskać właściwą diagnozę, ponieważ próba samoleczenia może pogorszyć objawy 37. Badanie fizykalne i testy laboratoryjne są niezbędne do określenia przyczyny objawów 24.
Jedna z istotnych różnic między grzybicą pochwy a innymi zakażeniami: wydzielina przy grzybicy zwykle nie ma zapachu lub pachnie drożdżami, podczas gdy BV powoduje charakterystyczny, nieprzyjemny, „rybi” zapach 3836.
Kiedy szukać pomocy medycznej
Należy skonsultować się z lekarzem, jeśli 172923:
- Jest to pierwszy raz, gdy doświadczasz objawów grzybicy pochwy
- Nie jesteś pewna, czy masz grzybicę pochwy
- Objawy nie ustępują po zastosowaniu leków dostępnych bez recepty
- Występują dodatkowe objawy, takie jak:
- Gorączka
- Dreszcze
- Ból w dolnej części brzucha, pleców lub ramion
- Nudności lub wymioty
- Nieprzyjemnie pachnąca lub zielonkawa/szarawa wydzielina pochwowa
- Masz częste nawroty zakażenia (cztery lub więcej w ciągu roku)
- Jesteś w ciąży
Przy ciężkiej grzybicy pochwy, charakteryzującej się rozległym zaczerwienieniem, obrzękiem i świądem prowadzącym do łez, pęknięć lub ran w pochwie, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem 39.
Prognoza i przewidywany przebieg
Większość grzybic pochwy ustępuje w ciągu kilku dni do tygodnia po rozpoczęciu leczenia, a właściwie leczone zakażenia mają wskaźnik wyleczenia wynoszący 80-90% 413.
W niektórych przypadkach, mimo wyleczenia infekcji, mogą utrzymywać się uczucie swędzenia i podrażnienia 24. Powikłania związane z grzybicą pochwy są rzadkie, ale w ciężkich przypadkach mogą wystąpić rozległe zaczerwienienie sromu, obrzęk, otarcia i tworzenie się szczelin 40.
Nawroty grzybicy pochwy są stosunkowo częste i szacuje się, że występują u 14-28% kobiet, które są poza tym zdrowe 40. Najczęściej nawracająca choroba wynika z przetrwałych organizmów pochwowych lub endogennego ponownego zakażenia tym samym szczepem Candida 40.
W bardzo rzadkich przypadkach, grzybica może prowadzić do ogólnoustrojowej choroby kandydozowej, która jest śmiertelna w 75% przypadków 41. Występuje to, gdy zakażenie rozprzestrzenia się po całym ciele przez krwioobieg. Kobiety z osłabionym układem odpornościowym są najbardziej podatne na tego typu powikłania 41.
Podsumowanie objawów i przebiegu grzybicy pochwy
Grzybica pochwy to powszechne zakażenie grzybicze, które może powodować szereg nieprzyjemnych objawów, od swędzenia i pieczenia po charakterystyczną białą, grudkowatą wydzielinę 67. Objawy mogą wahać się od łagodnych do ciężkich i mogą obejmować dyskomfort podczas oddawania moczu i stosunków płciowych 20.
Większość zakażeń grzybiczych reaguje dobrze na leczenie i ustępuje w ciągu kilku dni do tygodnia 1323. Jednak w niektórych przypadkach zakażenia mogą być trudne do leczenia lub nawracać 42. Osoby z nawracającymi zakażeniami, ciężkimi objawami lub czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca lub osłabiony układ odpornościowy, powinny być ocenione pod kątem powikłanej grzybicy pochwy 6.
Ważne jest, aby uzyskać właściwą diagnozę, ponieważ objawy grzybicy pochwy mogą być podobne do innych stanów 14. Wczesna i odpowiednia terapia przeciwgrzybicza może przynieść ulgę w objawach i zapobiec powikłaniom 11.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.