właściwość rakotwórcza

Właściwość rakotwórcza (kancerogenna) to zdolność substancji, czynnika fizycznego lub biologicznego do wywoływania lub przyspieszania rozwoju nowotworu złośliwego. Substancje o takich właściwościach określane są jako kancerogeny lub karcinogeny i mogą oddziaływać poprzez różne mechanizmy, w tym uszkadzanie DNA, zaburzanie procesów naprawy DNA, wpływanie na ekspresję genów czy promowanie proliferacji komórek.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) klasyfikuje czynniki rakotwórcze w pięciu grupach, od udowodnionych kancerogenów dla ludzi (grupa 1), przez prawdopodobne i możliwe kancerogeny (grupy 2A i 2B), po substancje niesklasyfikowane i prawdopodobnie nierakotwórcze. Do znanych kancerogenów zalicza się m.in. azbest, benzen, formaldehyd, promieniowanie jonizujące, niektóre wirusy (np. HPV) oraz dym tytoniowy.

Ocena właściwości rakotwórczych substancji opiera się na badaniach epidemiologicznych, eksperymentach na zwierzętach oraz analizach mechanizmów działania na poziomie komórkowym i molekularnym. W praktyce klinicznej i zdrowiu publicznym identyfikacja kancerogenów ma kluczowe znaczenie dla profilaktyki nowotworów poprzez ograniczanie ekspozycji na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy, życia codziennego oraz w diecie.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl