karmienie piersią
Karmienie piersią to naturalny sposób odżywiania niemowląt, podczas którego matka dostarcza dziecku mleko z własnych gruczołów sutkowych. Jest to rekomendowana przez WHO forma żywienia noworodków i niemowląt, zalecana jako wyłączny sposób karmienia przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka, a następnie jako uzupełnienie wprowadzanego stopniowo jadłospisu do 2. roku życia lub dłużej.
Mleko matki zawiera optymalną kompozycję składników odżywczych, przeciwciał, enzymów i hormonów, które wspierają rozwój i odporność dziecka. Skład mleka zmienia się dynamicznie, dostosowując się do potrzeb rosnącego dziecka, a nawet w trakcie pojedynczego karmienia (od wodnistej siary do tłustego mleka końcowego).
Korzyści zdrowotne karmienia piersią dla dziecka obejmują m.in. zmniejszenie ryzyka infekcji dróg oddechowych, zakażeń przewodu pokarmowego, alergii, otyłości, cukrzycy oraz wspieranie prawidłowego rozwoju poznawczego. U matki karmienie piersią przyspiesza inwolucję macicy, zmniejsza ryzyko krwotoku poporodowego, raka piersi i jajnika oraz sprzyja budowaniu więzi z dzieckiem.
Inicjacja laktacji powinna nastąpić jak najwcześniej po porodzie, najlepiej w pierwszej godzinie życia dziecka. Prawidłowa technika karmienia, obejmująca właściwe przystawienie dziecka do piersi, ma kluczowe znaczenie dla efektywnego pobierania pokarmu i zapobiegania problemom laktacyjnym, takim jak bolesność brodawek, zastój pokarmu czy zapalenie piersi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Influvac Tetra –
Szczepionka Influvac Tetra to inaktywowany preparat przeciw grypie zawierający 4 szczepy wirusa zgodne z zaleceniami WHO i UE na sezon 2024/2025, każdy z 15 µg hemaglutyniny w dawce 0,5 ml. W skład szczepionki mogą wchodzić pozostałości jaj kurzych, formaldehydu, bromku cetylotrimetyloamoniowego, polisorbatu 80 oraz gentamycyny, co jest istotne w kontekście pacjentek z alergiami. Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu szczepionki na płodność u kobiet i mężczyzn. W okresie ciąży szczepionka może być stosowana we wszystkich trymestrach, przy czym dostępne dane kliniczne są bardziej obszerne dla II i III trymestru. Dotychczasowe badania nie wykazały negatywnego wpływu na płód ani matkę, co jest kluczową informacją dla pacjentek obawiających się powikłań ciąży.
albumina jaja kurzego, antygen powierzchniowy wirusa grypy, bromek cetylotrimetyloamoniowy, działanie niepożądane, formaldehyd, gentamycyna, hemaglutynina i neuraminidaza, inaktywowana szczepionka przeciw grypie, karmienie piersią, okres laktacji, polisorbat 80, pozostałość jaja kurzego, reakcja alergiczna, rozwój płodu, szczepienie przeciw grypie, trymestr ciąży, wpływ na płodność - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pietruszki – Przedawkowanie
Korzeń pietruszki (Petroselinum crispum L., radix) jest aktywnym składnikiem preparatów leczniczych Fitolizyna (17,5 części w wyciągu złożonym) oraz Urosept (2,66 części w wyciągu gęstym złożonym). Analiza danych bezpieczeństwa wskazuje na bardzo niskie ryzyko przedawkowania tych produktów, co potwierdzają brak zgłoszonych przypadków w dokumentacji obu leków. Teoretycznie, nadmierne spożycie korzenia pietruszki mogłoby wywołać objawy ze strony układu pokarmowego (dolegliwości żołądkowo-jelitowe), układu moczowego (nasilenie działania moczopędnego), zaburzenia metaboliczne (potencjalne zaburzenia równowagi elektrolitowej) oraz reakcje alergiczne u osób nadwrażliwych, jednak brak jest klinicznych danych potwierdzających te efekty.
bezpieczeństwo farmakoterapii, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, dawka toksyczna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie moczopędne, Fitolizyna, interakcje lekowe, karmienie piersią, korzeń pietruszki, leczenie objawowe, margines bezpieczeństwa, monitorowanie funkcji życiowych, preparaty lecznicze, reakcja alergiczna, substancja biologicznie czynna, Urosept, wyciąg gęsty złożony, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Rivel 5 mg/g (0,5%)
Produkt leczniczy Rivel, zawierający mleczan etakrydyny w stężeniu 5 mg/g (0,5%) w postaci żelu, może być stosowany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią wyłącznie w przypadku zdecydowanej konieczności. W trakcie konsultacji z pacjentkami w tych grupach należy szczegółowo omówić ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania, wskazać na konieczność stosowania minimalnej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas oraz rozważyć alternatywne metody leczenia o lepszym profilu bezpieczeństwa. W przypadku kobiet ciężarnych lekarz powinien poinformować o potencjalnym ryzyku dla płodu i monitorować stan pacjentki oraz rozwijającego się płodu. U kobiet karmiących piersią należy rozważyć tymczasowe przerwanie karmienia podczas stosowania preparatu, szczególnie przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry, a w przypadku stosowania na okolice piersi – dokładnie zmyć preparat przed karmieniem i monitorować niemowlę pod kątem działań niepożądanych.
działanie niepożądane, etanol, glikol propylenowy, karmienie piersią, kobieta ciężarna, leczenie miejscowe, mleczan etakrydyny, płód, płodność, profil bezpieczeństwa, przenikanie substancji czynnej, Rivel, stosunek korzyści do ryzyka, substancja czynna, substancja pomocnicza, uszkodzona skóra, wchłanianie przez skórę, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Hascofungin 10 mg/ml
Stosowanie płynu do stosowania na skórę Hascofungin (cyklopiroks z olaminą 10 mg/ml) w okresie ciąży i karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa. W dokumentacji produktu brak jest informacji potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet ciężarnych, co skutkuje zaleceniem stosowania leku jedynie w sytuacjach, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Podobnie, brak jest danych dotyczących przenikania substancji czynnej do mleka matki, co wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści przed zastosowaniem u kobiet karmiących piersią oraz rozważenia czasowego zaprzestania karmienia przy konieczności stosowania na dużych powierzchniach skóry.
- Leksykon substancji czynnych
Miedzi siarczan – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Preparat Pediaven NN1 jest roztworem do infuzji stosowanym w żywieniu pozajelitowym, zawierającym miedzi siarczan pięciowodny w ilości 0,23 mg na 250 ml roztworu (co odpowiada 57,5 µg czystej miedzi) oraz 0,92 mg na 1000 ml roztworu (230 µg czystej miedzi). Po zmieszaniu roztwór charakteryzuje się osmolarnością około 715 mOsm/l oraz pH w zakresie 4,8-5,5. Pediaven NN1 dostarcza również glukozę (25 g/250 ml, 100 g/1000 ml), aminokwasy (3,75 g/250 ml, 15 g/1000 ml) oraz azot całkowity (0,54 g/250 ml, 2,14 g/1000 ml), zapewniając odpowiednią podaż składników odżywczych i energii (115 kcal/250 ml, 460 kcal/1000 ml). W Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL) sekcja dotycząca wpływu na płodność, ciążę i laktację jest oznaczona jako „Nie dotyczy”, co wynika z profilu produktu i jego zastosowania w żywieniu pozajelitowym.
aminokwasy, azot całkowity, charakterystyka produktu leczniczego, ChPL, dwukomorowy worek, energia całkowita, karmienie piersią, miedzi siarczan pięciowodny, osmolarność, Pediaven NN1, roztwór aminokwasów, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, składniki odżywcze, stosunek korzyści do ryzyka, wpływ na płodność, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Nitroxolin forte 250 mg
Nitroksolina, aktywny składnik preparatu Nitroxolin forte, jest stosowana w leczeniu zakażeń układu moczowego, jednak jej bezpieczeństwo u kobiet w ciąży pozostaje niepewne ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz ograniczone informacje z badań na zwierzętach. Istnieje potencjalne ryzyko neurotoksyczności dla płodu lub embrionu, dlatego lek powinien być stosowany w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko. Przed podjęciem decyzji o terapii konieczne jest wykonanie antybiogramu w celu potwierdzenia wrażliwości patogenu na nitroksolinę, co pozwala na optymalizację skuteczności leczenia i minimalizację niepotrzebnej ekspozycji płodu na lek. W okresie karmienia piersią nitroksolina nie powinna być stosowana ze względu na brak danych dotyczących przenikania substancji do mleka oraz potencjalne ryzyko dla niemowląt, w tym zaburzenia flory bakteryjnej jelit, biegunki, zakażenia drożdżakowe oraz reakcje alergiczne. Lekarz powinien rozważyć alternatywne metody leczenia oraz, w przypadku konieczności terapii, zaproponować inne formy karmienia na czas stosowania leku. Dodatkowo preparat zawiera olej sojowy i czerwień koszenilową A (E 124), które mogą wywoływać reakcje alergiczne u niektórych pacjentek, co wymaga uwzględnienia w ocenie ryzyka i monitorowaniu stanu zdrowia matki i dziecka podczas terapii.
antybiogram, biegunka, czerwień koszenilowa, dysbioza jelitowa, flora bakteryjna jelit, karmienie piersią, konieczność medyczna, mleko ludzkie, neurotoksyczność, nitroksolina, Nitroxolin forte, olej sojowy, profil bezpieczeństwa, reakcja uczuleniowa, toksykologia, zakażenie drożdżakowe, zakażenie układu moczowego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – ALLERTEC FOXILL 1 mg/g
Produkt leczniczy ALLERTEC FOXILL (1 mg/g, żel) zawiera dimetyndenu maleinian, który w badaniach na zwierzętach nie wykazał działania teratogennego ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, płodu czy dziecka po urodzeniu. Mimo korzystnego profilu bezpieczeństwa, stosowanie żelu na rozległe powierzchnie skóry w ciąży jest niewskazane, zwłaszcza przy obecności uszkodzeń lub stanów zapalnych skóry, które mogą zwiększać wchłanianie substancji czynnej. Lekarz powinien indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży. W okresie karmienia piersią żel nie powinien być stosowany na brodawki sutków ze względu na ryzyko kontaktu z błoną śluzową jamy ustnej dziecka, a także na rozległe powierzchnie skóry, zwłaszcza przy uszkodzeniach skóry.
Allertec Foxill, błona śluzowa jamy ustnej, brodawka sutkowa, chlorek benzalkoniowy, dimetyndenu maleinian, działanie niepożądane, działanie teratogenne, glikol propylenowy, karmienie piersią, model zwierzęcy, pierwszy trymestr ciąży, reakcja skórna, rozwój zarodka, stan zapalny skóry, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva 20 mg + 10 mg
Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva, zawierający rozuwastatynę (inhibitor reduktazy HMG-CoA) oraz ezetymib, jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne i toksyczne. Rozuwastatyna hamuje biosyntezę cholesterolu, kluczowego dla prawidłowego rozwoju płodu, co przewyższa korzyści terapeutyczne w ciąży. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, leczenie należy natychmiast przerwać. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa ezetymibu w ciąży, choć badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego wpływu na rozwój zarodka, jednak ze względu na brak danych u ludzi, stosowanie jest przeciwwskazane. Obie substancje przenikają do mleka u zwierząt, co stanowi podstawę do przeciwwskazania stosowania leku w okresie laktacji.
antykoncepcja, badanie kliniczne, biosynteza cholesterolu, dokumentacja medyczna, ezetymib, inhibitor reduktazy HMG-CoA, karmienie piersią, mleko kobiece, model zwierzęcy, monoterapia, płodność, przeciwwskazanie, przenikanie do mleka, rozuwastatyna, rozuwastatyna ezetymib, rozwój płodu, rozwój pourodzeniowy, toksyczność, toksyczność reprodukcyjna, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Starazolin Alergia 1 mg/ml
Produkt leczniczy Starazolin Alergia, zawierający olopatadynę w stężeniu 1 mg/ml w postaci kropli do oczu, nie posiada wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży. Badania eksperymentalne na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ olopatadyny na reprodukcję po podaniu ogólnoustrojowym, co skutkuje zaleceniem unikania stosowania tego preparatu u kobiet ciężarnych oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. W okresie laktacji olopatadyna przenika do mleka, co potencjalnie zagraża noworodkom i niemowlętom, dlatego lek jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Zaranta 5 mg
Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, jest bezwzględnie przeciwwskazana u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne i przenikanie substancji czynnej do mleka. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii produktem Zaranta, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia oraz wdrożenie odpowiedniej opieki prenatalnej i monitorowania. Cholesterol, którego syntezę hamuje rozuwastatyna, jest kluczowy dla prawidłowego rozwoju płodu, zwłaszcza układu nerwowego, co uzasadnia przeciwwskazania. Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają toksyczny wpływ na reprodukcję oraz wydzielanie leku do mleka, co stanowi podstawę do zakazu stosowania u matek karmiących, mimo braku bezpośrednich danych u ludzi.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tibumoca (137 mcg + 50 mcg)/dawkę donosową
Lek Tibumoca, zawierający azelastynę chlorowodorek 137 mikrogramów oraz flutykazonu propionian 50 mikrogramów na dawkę donosową, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza w okresie ciąży i laktacji. Dostępne dane dotyczące wpływu na płodność są ograniczone, a bezpieczeństwo stosowania w ciąży nie zostało w pełni ustalone z powodu braku wystarczających badań. Lek powinien być stosowany w ciąży jedynie wtedy, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a decyzja powinna być podejmowana indywidualnie po dokładnej ocenie stanu klinicznego pacjentki i nasilenia objawów. W trakcie konsultacji należy omówić brak kompleksowych danych bezpieczeństwa, potencjalne korzyści, możliwe ryzyko oraz dostępne alternatywy terapeutyczne.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Linomag 200 mg/g
Linomag w postaci maści zawiera 200 mg oleju lnianego pierwszego tłoczenia z nasion lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum L.) na 1 g preparatu. Aktualnie brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego produktu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ maści na rozwój płodu, przebieg ciąży, ani potencjalne działania niepożądane u kobiet ciężarnych. Podobnie, nie ma informacji na temat przenikania składników preparatu do mleka matki i ich wpływu na dziecko. W związku z tym decyzja o zastosowaniu Linomagu w tych okresach powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, a pacjentki należy poinformować o braku pełnych danych oraz konieczności konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę lub laktację.
badanie kliniczne, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo stosowania w ciąży, błona śluzowa, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, karmienie piersią, laktacja, lanolina, len zwyczajny, maść Linomag, mleko matki, olej lniany pierwszego tłoczenia, opcja terapeutyczna, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, reakcja nadwrażliwości, rozwój płodu, stosunek korzyści do ryzyka, substancja czynna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tadalafil PMCS 10 mg
Tadalafil PMCS, zawierający tadalafil w dawkach 5 mg, 10 mg lub 20 mg, nie jest wskazany do stosowania u kobiet, zwłaszcza w ciąży i podczas laktacji. Dane przedkliniczne nie wykazały teratogennego ani embriotoksycznego działania u zwierząt, jednak ze względu na ograniczone dane kliniczne u ludzi, stosowanie leku w ciąży należy unikać. Tadalafil przenika do mleka matki, co stanowi potencjalne ryzyko dla dziecka karmionego piersią, dlatego lek jest przeciwwskazany w okresie laktacji. Lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności przerwania terapii w przypadku niespodziewanej ciąży oraz zalecić alternatywne, bezpieczniejsze metody leczenia, jeśli są dostępne.
badanie farmakodynamiczne, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, ekspozycja na lek, karmienie piersią, model zwierzęcy, opcja terapeutyczna, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, tabletka powlekana, tadalafil, wiek rozrodczy, zaburzenie płodności, zmniejszenie stężenia plemników - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bilobil 40 mg
Bilobil 40 mg, zawierający wyciąg z liści miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba L.) w dawce 40 mg na kapsułkę, jest preparatem o nie do końca poznanym profilu bezpieczeństwa w okresie ciąży i laktacji. Składnik aktywny obejmuje 8,8-10,8 mg flawonoidów (w przeliczeniu na glikozydy flawonowe), 1,12-1,36 mg ginkgolidów A, B, C oraz 1,04-1,28 mg bilobalidu, ekstrakt pozyskiwany jest przy użyciu 60% acetonu. Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego ani embriotoksycznego, jednak brak jest wystarczających danych klinicznych u kobiet ciężarnych i karmiących piersią, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie bezpieczeństwa stosowania leku w tych grupach. Ponadto, preparat zawiera substancje pomocnicze, takie jak laktoza (62,7 mg) i glukoza (2 mg), które mogą być istotne u pacjentek z nietolerancją cukrów.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Falcimar 250 mg + 100 mg
Produkt leczniczy Falcimar, zawierający 250 mg atowakwonu oraz 100 mg proguanilu chlorowodorku, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Bezpieczeństwo stosowania u kobiet ciężarnych nie zostało jednoznacznie potwierdzone, a badania na zwierzętach wykazały toksyczność u ciężarnych królików, choć nie stwierdzono teratogenności. Decyzja o terapii w ciąży powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniając stan kliniczny pacjentki oraz zagrożenia związane z nieleczoną chorobą. Proguanil hamuje reduktazę dihydrofolianową pasożyta, jednak suplementacja folianami nie obniża skuteczności leczenia, dlatego kobiety powinny kontynuować ich przyjmowanie w trakcie terapii.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Apap 500 mg
Stosowanie paracetamolu (APAP 500 mg) u kobiet w ciąży jest uznawane za względnie bezpieczne, gdyż badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogenności, a dane kliniczne nie potwierdzają działania toksycznego na płód czy noworodka. Niemniej jednak, brak jest kontrolowanych badań klinicznych jednoznacznie potwierdzających bezpieczeństwo, a dane epidemiologiczne dotyczące wpływu paracetamolu na rozwój układu nerwowego dzieci po ekspozycji in utero pozostają niejednoznaczne. W praktyce klinicznej zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, aby ograniczyć ekspozycję płodu, przy jednoczesnym zapewnieniu kontroli dolegliwości bólowych lub gorączki u matki.
APAP, badanie epidemiologiczne, dane farmakokinetyczne, dawkowanie, dolegliwość bólowa, ekspozycja wewnątrzmaciczna, farmakoterapia, in utero, karmienie piersią, model zwierzęcy, najmniejsza skuteczna dawka, paracetamol, rozwój układu nerwowego, stan gorączkowy, substancja czynna, teratogenność, wada rozwojowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Imipenem + Cilastatin AptaPharma 500 mg + 500 mg
Produkt leczniczy Imipenem + Cilastatin AptaPharma (500 mg + 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji) nie posiada odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań klinicznych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Dane przedkliniczne, w tym badania na małpach, wskazują na potencjalną toksyczność reprodukcyjną, jednak ryzyko dla ludzi nie jest w pełni określone. Stosowanie leku w okresie ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Zarówno imipenem, jak i cilastatyna przenikają do mleka kobiecego w niewielkich ilościach, a ich niska biodostępność po podaniu doustnym sugeruje minimalną ekspozycję niemowlęcia. Mimo to, decyzja o terapii u kobiet karmiących piersią wymaga rozważenia bilansu korzyści i ryzyka oraz ewentualnego czasowego przerwania karmienia.
badania kliniczne, badania przedkliniczne, biodostępność substancji, cylastatyna, działania niepożądane, farmakokinetyka, imipenem, Imipenem + Cilastatin, imipenem z cylastatyną, karmienie piersią, podanie doustne, przenikanie do mleka kobiecego, roztwór do infuzji, terapia antybiotykowa, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Syrop prawoślazowy Ziołowa Tradycja –
Syrop prawoślazowy Ziołowa Tradycja zawiera 35,9 g maceratu z korzenia prawoślazu na 100 g syropu, co odpowiada 5 g korzenia prawoślazu. Produkt jest przeznaczony do stosowania doustnego i dawkowany jest w zależności od wieku pacjenta: dorośli i młodzież powyżej 12 lat przyjmują 15 ml 3 razy na dobę (45 ml/dobę), dzieci 6-12 lat 5 ml 4 razy na dobę (20 ml/dobę), a dzieci 3-6 lat 2,5 ml 4 razy na dobę (10 ml/dobę). Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 3 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i ryzyko działań niepożądanych. Syrop zawiera także sacharozę (4,2 g/5 ml), kwas benzoesowy (6,55 mg/5 ml) oraz do 1,1% (m/v) etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
alkoholizm, choroba wątroby, ciąża, dane kliniczne, dawkowanie u dzieci, diagnostyka pogłębiona, działania niepożądane, etanol, grupy ryzyka, karmienie piersią, korzeń prawoślazu, kwas benzoesowy, macerat z korzenia prawoślazu, padaczka, przeciwwskazania do stosowania, przedłużające się objawy, sacharoza, skuteczność terapeutyczna, substancja pomocnicza - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dolenio 1178 mg
Preparat Dolenio zawiera 1178 mg glukozaminy (odpowiadającej 1500 mg siarczanu glukozaminy) i jest stosowany w leczeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów. Aktualne dane kliniczne dotyczące stosowania glukozaminy u kobiet w ciąży są niewystarczające, a badania przedkliniczne na zwierzętach nie dostarczają jednoznacznych informacji o bezpieczeństwie stosowania w tym okresie. W związku z tym stosowanie glukozaminy w ciąży jest przeciwwskazane. Podobnie, brak jest danych dotyczących przenikania glukozaminy do mleka matki, co uniemożliwia ocenę bezpieczeństwa stosowania leku podczas laktacji, dlatego również w tym okresie nie zaleca się stosowania Dolenio. Lekarz powinien poinformować pacjentki o tych przeciwwskazaniach oraz zaproponować alternatywne metody leczenia zgodne z aktualną wiedzą medyczną.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Telexer 110 mg
Dabigatran eteksylat, substancja czynna leku Telexer, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Dane przedkliniczne wskazują na potencjalnie szkodliwy wpływ na płodność i rozwój płodu, w tym zmniejszenie liczby zagnieżdżeń zapłodnionych jaj oraz zwiększoną utratę zapłodnionych jaj przy dawkach odpowiadających 5-krotnie wyższej ekspozycji w osoczu niż u pacjentów. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej zaobserwowano zmniejszenie masy ciała płodów, obniżenie ich przeżywalności oraz wzrost liczby wad rozwojowych przy dawkach 5-10-krotnie wyższych niż terapeutyczne, a także zwiększoną umieralność płodów przy dawkach 4-krotnie wyższych. Ze względu na brak odpowiednich danych klinicznych u kobiet ciężarnych i karmiących, dabigatran eteksylat jest przeciwwskazany w ciąży i podczas laktacji, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, a karmienie piersią powinno być przerwane na czas terapii.
antykoncepcja, badanie prenatalne i postnatalne, dabigatran eteksylat, dawka toksyczna dla matek, karmienie naturalne, karmienie piersią, lek w ciąży, płodność samic, profil bezpieczeństwa w ciąży, przenikanie substancji czynnej do mleka, przeżywalność płodu, terapia dabigatranem, toksyczność reprodukcyjna, umieralność płodu, utrata zapłodnionego jaja, wada rozwojowa płodu, zagnieżdżenie zapłodnionego jaja - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vilpin 5 mg
Vilpin, zawierający amlodypinę benzenosulfonian, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią. Bezpieczeństwo stosowania amlodypiny w ciąży nie jest jednoznacznie potwierdzone, a badania na zwierzętach wykazały potencjalne ryzyko przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane u ludzi. Stosowanie leku w ciąży jest dopuszczalne jedynie, gdy brak jest bezpieczniejszych alternatyw, a korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Amlodypina przenika do mleka matki w ilości od 3% do 7% dawki matki, maksymalnie do 15%, jednak dane dotyczące wpływu na niemowlęta są ograniczone, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz szczegółowej konsultacji z pacjentką dotyczącą kontynuacji karmienia i terapii.
alternatywa terapeutyczna, amlodypina, amlodypiny benzenosulfonian, antagonista wapnia, badanie przedkliniczne, działanie niepożądane, ekspozycja niemowlęcia, karmienie piersią, kobieta w wieku rozrodczym, model zwierzęcy, parametry nasienia, przenikanie do mleka ludzkiego, stan kliniczny, stosunek korzyści do ryzyka, świadoma zgoda, zdrowie reprodukcyjne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sulfacetamidum Polpharma 100 mg/ml
Podczas stosowania kropli do oczu Sulfacetamidum Polpharma 100 mg/ml u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią, należy zachować szczególną ostrożność. Brak jest kontrolowanych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania sulfacetamidu w ciąży, jednak dane z doustnego podawania sulfonamidów wskazują na ryzyko żółtaczki jąder podkorowych mózgu u noworodków. W związku z tym, stosowanie leku w okresie ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. U kobiet karmiących piersią długotrwałe stosowanie sulfacetamidu wiąże się z ryzykiem wystąpienia u niemowląt poważnych powikłań neurologicznych, dlatego zaleca się unikanie stosowania leku lub rozważenie przerwania karmienia na czas terapii.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Symkinet MR 40 mg
Metylofenidat chlorowodorek (Symkinet MR) stosowany w pierwszym trymestrze ciąży nie wykazuje istotnego wzrostu ryzyka wad wrodzonych ogółem, jednak obserwuje się niewielkie zwiększenie częstości wad rozwojowych serca z RR=1,3 (95% CI: 1,0–1,6), co przekłada się na 3 dodatkowe przypadki na 1000 ekspozycji. Dane epidemiologiczne oraz zgłoszenia spontaniczne wskazują na możliwe toksyczne efekty krążeniowo-oddechowe u noworodków, takie jak tachykardia płodu i zespół niewydolności oddechowej. Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają szkodliwy wpływ metylofenidatu na reprodukcję przy dawkach toksycznych dla matki. W związku z tym lek nie jest zalecany w ciąży, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, co wymaga indywidualnej oceny klinicznej uwzględniającej nasilenie objawów, ryzyko przerwania terapii oraz alternatywne metody leczenia.
badanie kohortowe, dawka toksyczna, działanie niepożądane, karmienie piersią, metylofenidat chlorowodorek, pierwszy trymestr ciąży, przenikanie do mleka, ryzyko względne, Symkinet MR, tachykardia płodu, toksyczność krążeniowo-oddechowa, wada rozwojowa serca, wada wrodzona, zespół niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Xanax 2 mg
Alprazolam, jako przedstawiciel benzodiazepin, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza tych planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Dane epidemiologiczne wskazują, że ekspozycja na benzodiazepiny w pierwszym trymestrze nie jest jednoznacznie związana ze wzrostem wad rozwojowych, choć niektóre badania sugerują dwukrotny wzrost ryzyka rozszczepów wargi i podniebienia. Stosowanie dużych dawek w drugim i trzecim trymestrze może prowadzić do ograniczenia ruchów płodu oraz zmienności rytmu serca. Szczególnie w ostatnim trymestrze istnieje ryzyko wystąpienia u noworodka zespołu dziecka wiotkiego, objawiającego się hipotonią osiową i trudnościami ze ssaniem, które mogą utrzymywać się od 1 do 3 tygodni. Wysokie dawki mogą dodatkowo powodować depresję oddechową, bezdech i hipotermię, a po kilku dniach od urodzenia – objawy odstawienia takie jak nadpobudliwość, pobudzenie i drżenie.
alprazolam, antykoncepcja, benzodiazepiny, bezdech, centralny układ nerwowy, depresja oddechowa, drugi i trzeci trymestr ciąży, hipotermia, hipotonia osiowa, karmienie piersią, nadpobudliwość, objawy odstawienia, okres półtrwania, pierwszy trymestr ciąży, planowanie ciąży, rozszczep wargi i podniebienia, rytm serca płodu, trudności ze ssaniem, wady rozwojowe, zespół dziecka wiotkiego - Leksykon substancji czynnych
Polygala – Przeciwwskazania stosowania
Polygala, obecna w preparacie L52 w rozcieńczeniu D4 (2,67 ml na 30 ml preparatu), jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub inne składniki preparatu, w tym na etanol (67,5% v/v), który stanowi substancję pomocniczą. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo oraz ryzyko działań niepożądanych. Ponadto, ze względu na wysoką zawartość etanolu, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami wątroby, epilepsją, uzależnieniem od alkoholu, kobiet w ciąży i karmiących oraz osób prowadzących pojazdy mechaniczne lub obsługujących maszyny.
aconitum napellus, arnica montana, Belladonna, Bryonia, China rubra, choroba autoimmunologiczna, choroba wątroby, ciąża, dane kliniczne, Drosera, działanie niepożądane, epilepsja, etanol, Eucalyptus globulus, Eupatorium perfoliatum, Gelsemium, indeks terapeutyczny, interakcja lekowa, karmienie piersią, nadwrażliwość, ośrodkowy układ nerwowy, preparat wieloskładnikowy, reakcja alergiczna, rozcieńczenie homeopatyczne, substancja pomocnicza, uzależnienie od alkoholu, właściwość immunomodulująca, wywiad medyczny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tadalafil Inventum 10 mg
Produkt leczniczy Tadalafil Inventum, zawierający 10 mg tadalafilu w formie tabletek powlekanych, nie jest wskazany do stosowania u kobiet, zwłaszcza w okresie ciąży i laktacji. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych są ograniczone; badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogenności ani negatywnego wpływu na rozwój płodu, jednak ze względu na brak wystarczających danych klinicznych zaleca się unikanie stosowania leku w ciąży. Tadalafil przenika do mleka matki, co stanowi potencjalne ryzyko dla dziecka karmionego piersią, dlatego lek jest przeciwwskazany w okresie laktacji. Lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz o przeciwwskazaniach związanych z ciążą i karmieniem piersią.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja –
Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja zawiera wyciąg płynny (1:1,46) w ilości 10 g na 100 g syropu, pozyskiwany z kwiatów dziewanny (2,5 g), lipy (3,0 g), bzu czarnego (3,0 g) oraz kory wierzby (1,5 g). Jako ekstrahent użyto etanolu 60% (V/V), a jego zawartość w produkcie końcowym nie przekracza 5,1% (m/m). Syrop zawiera również sacharozę w ilości 3,9 g na 5 ml, co jest istotne przy ocenie bezpieczeństwa u pacjentów z cukrzycą lub innymi schorzeniami metabolicznymi. Produkt ma postać klarownego syropu o barwie od wiśniowej do brunatnej, z dopuszczalną opalizacją.
- Leksykon substancji czynnych
Fosforan wapnia – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Fosforan wapnia (Calcarea phosphorica D4), będący składnikiem preparatu homeopatycznego Rexorubia, nie posiada udokumentowanych danych klinicznych dotyczących wpływu na płodność, ciążę oraz laktację. Brak jest badań potwierdzających bezpieczeństwo lub ryzyko stosowania tej substancji u kobiet ciężarnych i karmiących piersią, a także informacji o przenikaniu fosforanu wapnia do mleka matki. W związku z tym, decyzja o zastosowaniu preparatu powinna być poprzedzona szczegółowym wywiadem oraz indywidualną oceną korzyści terapeutycznych względem potencjalnego, nieudokumentowanego ryzyka dla płodu i noworodka. Zaleca się również monitorowanie stanu zdrowia matki i dziecka podczas terapii oraz rozważenie alternatywnych metod leczenia.
badanie kliniczne, Calcarea carbonica, Calcarea iodata, Calcarea phosphorica, ciąża, Ferrum phosphoricum, fosforan wapnia, Juglans pulvis, karmienie piersią, laktacja, laktoza, lek homeopatyczny, Magnesia phosphorica, mleko matki, Natrium phosphoricum, Natrium sulfuricum, nietolerancja składników, płodność, produkt leczniczy, rozcieńczenie D4, Rubia tinctoria, Silicea, substancja czynna, zdolność rozrodcza - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bioaron SYSTEM (1920 mg + 51 mg)/5 ml
Bioaron SYSTEM, syrop zawierający wyciąg płynny ze świeżych liści aloesu drzewiastego oraz witaminę C, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza tych planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych, lek nie jest zalecany w tym okresie, mimo że badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogennego ani embriotoksycznego działania wyciągu z Aloes arborescentis recentis extractum fluidum. Podobnie, brak jest danych dotyczących przenikania składników preparatu do mleka matki oraz ich wpływu na niemowlę, co skutkuje przeciwwskazaniem do stosowania leku w okresie laktacji.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z ziela karczocha – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wyciąg z ziela karczocha (Cynarae scolymus L.) stosowany w preparatach takich jak Raphacholin C (47 mg wyciągu gęstego, DER 2-4:1, etanol 50% V/V) oraz Sylicynar (140 mg wyciągu suchego, DER 3-7:1, woda) nie posiada potwierdzonych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ze względu na brak danych, nie zaleca się stosowania tych preparatów w okresie ciąży i laktacji, gdyż niektóre składniki mogą przenikać do mleka matki, potencjalnie wpływając na dziecko. Ponadto, brak jest informacji o wpływie wyciągu na płodność, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek planujących ciążę. W trakcie konsultacji lekarz powinien jednoznacznie przekazać te zalecenia oraz rozważyć alternatywne, bezpieczniejsze opcje terapeutyczne o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w tych grupach pacjentek.
ciąża, ekstrahent wodny, ekstrakt z ziela karczocha, etanol, karmienie piersią, korzeń rzodkwi czarnej, kwas dehydrocholowy, laktacja, olejek miętowy, płodność, Raphacholin C, Sylicynar, tabletka drażowana, tabletka powlekana, współczynnik DER, wyciąg gęsty z ziela karczocha, wyciąg suchy z ziela karczocha, wyciąg z ostropestu, wyciąg z ziela karczocha, ziele karczocha - Leksykon substancji czynnych
Sodu wodorotlenek – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sodu wodorotlenek, obecny w preparatach żywienia pozajelitowego takich jak Aminomel 10E (1,324 g/1000 ml), Aminomel 12,5E (1,664 g/1000 ml) oraz Nutriflex Lipid peri (0,800 g/1250 ml; 1,200 g/1875 ml; 1,600 g/2500 ml), pełni funkcję regulatora pH i źródła jonów sodu. Aktualnie brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tych preparatów u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Charakterystyki produktów jednoznacznie wskazują na brak odpowiednich badań w tych grupach, co wymaga od lekarza indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka, uwzględnienia stanu zdrowia matki i potencjalnego wpływu na płód, a także rozważenia alternatywnych metod leczenia i monitorowania pacjentki podczas terapii. W przypadku laktacji, szczególnie przy stosowaniu Nutriflex Lipid peri, zaleca się rozważenie czasowego zaprzestania karmienia piersią ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o możliwych konsekwencjach terapii oraz monitorować stan dziecka, jeśli karmienie jest kontynuowane. Podobne środki ostrożności dotyczą pacjentów planujących ciążę, gdzie brak danych wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści. W każdym przypadku konieczne jest dostosowanie dawkowania do specyfiki fizjologicznej ciąży lub laktacji oraz uzyskanie świadomej zgody pacjentki na terapię.
bezpieczeństwo stosowania, charakterystyka produktu leczniczego, dane kliniczne, dawkowanie, jon sodu, karmienie piersią, Nutriflex Lipid peri, ocena stanu klinicznego, preparat Aminomel, preparat żywienia pozajelitowego, produkt leczniczy, regulator pH, roztwór do infuzji, sodu wodorotlenek, stosunek korzyści do ryzyka, terapia żywieniowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Distygmina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Distygmina bromek, substancja czynna preparatu Ubretid (5 mg tabletki), jest inhibitorem cholinesterazy stosowanym w różnych wskazaniach medycznych, jednak jej stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym wymaga szczególnej ostrożności. Brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania distygminy w okresie ciąży, co skutkuje przeciwwskazaniem do jej stosowania u kobiet ciężarnych. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku dla płodu, braku badań potwierdzających bezpieczeństwo oraz konieczności rozważenia alternatywnych metod leczenia. W okresie laktacji również nie zaleca się stosowania Ubretidu ze względu na brak jednoznacznych danych dotyczących przenikania distygminy do mleka kobiecego i potencjalne ryzyko dla dziecka karmionego piersią.
- Leksykon substancji czynnych
Linagliptyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Linagliptyna w dawce 5 mg (preparaty Liglinra, Linatra) wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia piersią. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania linagliptyny w ciąży, a badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały teratogenności ani embriotoksyczności. Mimo to, ze względu na brak kontrolowanych badań u ludzi, zaleca się unikanie stosowania linagliptyny w ciąży oraz przerwanie terapii w momencie planowania ciąży lub jej potwierdzenia. Konieczna jest konsultacja w celu ustalenia alternatywnego schematu kontroli glikemii. W odniesieniu do płodności, dane przedkliniczne nie wskazują na negatywny wpływ linagliptyny, jednak brak dedykowanych badań klinicznych wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
badanie przedkliniczne, dane farmakokinetyczne, embriotoksyczność, glikemia, hiperglikemia, hormony płciowe, karmienie piersią, komórki rozrodcze, kontrola glikemii, linagliptyna, parametry nasienia, parametry płodności, powikłania cukrzycy, przenikanie leku do mleka, rozwój embrionalny, schemat kontroli glikemii, teratogenność, układ rozrodczy, wiek rozrodczy, wpływ na płodność - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Equoral 100 mg/ml
Podczas stosowania cyklosporyny (produkt leczniczy Equoral) u kobiet w wieku rozrodczym konieczna jest szczegółowa ocena korzyści i ryzyka terapii, zwłaszcza w kontekście płodności, ciąży oraz karmienia piersią. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję u zwierząt (szczury, króliki), a dane kliniczne u kobiet ciężarnych są ograniczone. U pacjentek po przeszczepach narządów stosujących cyklosporynę obserwuje się podwyższone ryzyko porodu przedwczesnego (<37. tygodnia). Dzieci eksponowane in utero nie wykazywały odchyleń w funkcji nerek ani ciśnieniu tętniczym do 7. roku życia, jednak brak jest dobrze kontrolowanych badań potwierdzających bezpieczeństwo. Ze względu na zawartość etanolu (15,2% objętościowo, 12% wagowo-objętościowo) w roztworze doustnym Equoral, istnieje dodatkowe ryzyko dla płodu.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Clopizam 50 mg
Stosowanie klozapiny (Clopizam) u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz planujących ciążę wymaga szczególnej ostrożności. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u ciężarnych są ograniczone, jednak badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogennego wpływu. Należy jednak monitorować noworodki matek stosujących klozapinę w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych i odstawiennych, takich jak pobudzenie psychoruchowe, zmiany napięcia mięśniowego, drżenia, nadmierna senność, niewydolność oddechowa oraz zaburzenia odżywiania. Klozapina przenika do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas terapii. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję, a lekarz powinien omówić z pacjentką dostępne metody oraz indywidualnie ocenić ryzyko i korzyści terapii.
drżenie kończyn, hipotonia mięśniowa, karmienie piersią, klozapina, modyfikacja dawkowania, niewydolność oddechowa, objawy niepożądane, objawy odstawienia, objawy pozapiramidowe, objawy psychiatryczne, pobudzenie psychoruchowe, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia odżywiania - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Polprazol Max 20 mg
Omeprazol w dawce 20 mg (Polprazol Max) wykazuje bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży, co potwierdzają trzy prospektywne badania epidemiologiczne obejmujące ponad 1000 przypadków ekspozycji. Badania te nie wykazały negatywnego wpływu na przebieg ciąży, zdrowie płodu ani noworodka. W okresie laktacji omeprazol przenika do mleka matki, jednak nie stwierdzono ryzyka niekorzystnego oddziaływania na dziecko przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki oraz regularne monitorowanie pacjentki, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży.