odwodnienie hipotoniczne
Odwodnienie hipotoniczne to stan kliniczny charakteryzujący się zmniejszeniem całkowitej objętości wody w organizmie, przy czym ubytek jonów sodu jest proporcjonalnie większy niż ubytek wody. Prowadzi to do obniżenia osmolalności osocza poniżej 280 mOsm/kg oraz hiponatremii (stężenie sodu w surowicy <135 mmol/l).
Najczęstszymi przyczynami odwodnienia hipotonicznego są: nadmierna utrata płynów przez przewód pokarmowy (wymioty, biegunka), straty nerkowe (stosowanie diuretyków, nefropatia z utratą soli, niedoczynność kory nadnerczy), a także nadmierne spożycie wody przy ograniczonym wydalaniu (zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, niewydolność nerek).
Objawy kliniczne obejmują zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, nudności, dezorientacja, drgawki), które wynikają z przechodzenia wody z przestrzeni pozakomórkowej do komórek i obrzęku mózgu. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki i zgonu. Nasilenie objawów zależy od stopnia hiponatremii oraz szybkości jej rozwoju.
Leczenie odwodnienia hipotonicznego polega na ostrożnej korekcie niedoboru sodu i wyrównaniu objętości płynów. W przypadkach objawowej ciężkiej hiponatremii stosuje się hipertoniczny roztwór NaCl (3%), przy czym tempo korekcji nie powinno przekraczać 8-10 mmol/l/dobę, aby zapobiec rozwojowi zespołu osmotycznej demielinizacji (centralna mielinoliza mostu).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Glukoza jednowodna – Przeciwwskazania stosowania
Glukoza jednowodna jest składnikiem roztworów stosowanych w dializie otrzewnowej, hemofiltracji oraz emulsji do żywienia pozajelitowego, przy czym przeciwwskazania do ich stosowania są ściśle związane z rodzajem preparatu, jego stężeniem oraz stanem klinicznym pacjenta. W dializie otrzewnowej roztwory z glukozą o stężeniach 1,5%-2,3% i zawartości wapnia 1,25 mmol/l są przeciwwskazane u pacjentów z kwasicą mleczanową, znaczną hipokaliemią i hipokalcemią, natomiast roztwory o wyższym stężeniu glukozy 4,25% dodatkowo u pacjentów z hipowolemią i niskim ciśnieniem tętniczym. Roztwory z wyższą zawartością wapnia (1,75 mmol/l) są przeciwwskazane przy znaczącej hiperkalcemii. W hemofiltracji roztwory Duosol z 2 mmol/l potasu są przeciwwskazane przy hipokaliemii i zasadowicy metabolicznej, a z 4 mmol/l potasu przy hiperkaliemii i zasadowicy metabolicznej. Emulsje do żywienia pozajelitowego, takie jak Kabiven, mają szerokie przeciwwskazania, w tym ciężką hiperlipidemię, niewydolność wątroby i nerek, hiperglikemię wymagającą ponad 6 jednostek insuliny na godzinę oraz wrodzone wady metabolizmu aminokwasów.
antykoagulacja systemowa, choroba Crohna, dializa otrzewnowa, emulsja do żywienia pozajelitowego, glukoza jednowodna, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipotensja, hipowolemia, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, niedrożność jelita, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niskie ciśnienie tętnicze, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przepuklina brzuszna, przetoka brzuszna, przewodnienie, roztwór do hemofiltracji, śpiączka hiperosmolarna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia metaboliczne, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie uchyłka, zasadowica metaboliczna, zespół hemofagocytarny - Leksykon substancji czynnych
Kobalt – Przeciwwskazania stosowania
Kobalt w preparacie Pediaven G20, stosowanym w żywieniu pozajelitowym, występuje w postaci chlorku kobaltu sześciowodnego w dawce 0,61 mg, co odpowiada 150 μg czystego kobaltu na 1000 ml roztworu po zmieszaniu. Preparat zawiera również glukozę (200 g), aminokwasy (20 g) oraz elektrolity i mikroelementy, takie jak sód (30 mmol), potas (25 mmol), wapń (6 mmol), magnez (4 mmol) i inne. Osmolarność roztworu wynosi około 1400 mOsm/l, a pH mieści się w zakresie 4,8–5,5, co jest istotne przy ocenie możliwości podania u pacjentów z zaburzeniami kwasowo-zasadowymi. Roztwór powinien być przezroczysty, bezbarwny do lekko żółtego i wolny od cząstek stałych.
chlorek kobaltu sześciowodny, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperglikemia, infuzja dożylna, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na kobalt, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, Pediaven G20, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wstrząs krążeniowy, wstrząs septyczny, zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół szoku pokarmowego, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Sodu fluorek – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty do żywienia pozajelitowego zawierające sodu fluorek, takie jak Pediaven NN1 i Peditrace, stosowane głównie u pacjentów pediatrycznych, wymagają szczegółowej oceny przeciwwskazań i stanu klinicznego pacjenta. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na sodu fluorek lub inne składniki preparatu, chorobę Wilsona (w przypadku Peditrace ze względu na zawartość miedzi(II) chlorku dwuwodnego), wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów (dotyczące Pediaven NN1), ciężką, niekontrolowaną hiperglikemię oraz patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów, w tym fluoru. Ponadto, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów w niestabilnym stanie ogólnym, takich jak ciężkie stany pourazowe, niewyrównana cukrzyca, ostra faza wstrząsu krążeniowego, ciężka kwasica metaboliczna, ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej oraz śpiączka hiperosmolarna. Należy również uwzględnić ogólne przeciwwskazania do infuzji dożylnej, takie jak ostry obrzęk płuc, przewodnienie, nieleczona niewydolność serca oraz odwodnienie hipotoniczne.
bilans płynów, choroba Wilsona, fluoroza, funkcja wątroby, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, homeostaza płynów, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu, kwasica metaboliczna, metabolizm miedzi, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, parametr biochemiczny, Pediaven NN1, Peditrace, posocznica, powikłanie metaboliczne, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, roztwór do infuzji, sodu fluorek, śpiączka hiperosmolarna, stan hiperosmolarny, stan pourazowy, wstrząs krążeniowy, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenie elektrolitowe, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Glicerol – Przeciwwskazania stosowania
Glicerol, stosowany zarówno jako substancja czynna, jak i pomocnicza w preparatach farmaceutycznych, posiada określone przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na glicerol, obejmująca preparaty takie jak emoliumLEK (200 mg/g) oraz emulsje do infuzji, np. Omegaven (2,5 g/100 ml). W przypadku pozajelitowego podawania glicerolu, szczególnie w formie emulsji do infuzji, przeciwwskazania rozszerzają się o ciężkie zaburzenia krzepnięcia, stany ostre (zapaść, wstrząs, niedawny zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zator, śpiączka), ciężką niewydolność wątroby i nerek oraz populację pediatryczną (wczesniaki, noworodki, niemowlęta, dzieci). Dodatkowo, preparaty takie jak Omegaven zawierają składniki pochodzenia rybiego i jajecznego, co wyklucza ich stosowanie u pacjentów z alergią na białka tych źródeł. Wskazane jest także uwzględnienie ogólnych przeciwwskazań do żywienia pozajelitowego, takich jak hipokaliemia, przewodnienie, odwodnienie hipotoniczne, niestabilny metabolizm i kwasica.
alergia krzyżowa, choroba zakrzepowa, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie wazodylatacyjne, emulsja do infuzji, glicerol triazotan, hipokaliemia, hipowolemia, inhibitory fosfodiesterazy, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia przerostowa, krwotok mózgowy, kwasica, nadwrażliwość na substancje, niedociśnienie, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nitrogliceryna, odwodnienie hipotoniczne, przewodnienie, reakcja alergiczna, śpiączka, udar krwotoczny, udar mózgu, uraz czaszki, zaburzenia krzepnięcia krwi, zapalenie osierdzia, zator, zawał mięśnia sercowego, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Lizyna – Przeciwwskazania stosowania
Lizyna, aminokwas egzogenny kluczowy dla syntezy białek, absorpcji wapnia, produkcji kolagenu oraz wsparcia układu odpornościowego, jest składnikiem wielu preparatów do żywienia pozajelitowego i suplementów diety. Jednak jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolnością wątroby (w tym cholestazą wewnątrzwątrobową), ciężką niewydolnością nerek bez terapii nerkozastępczej, a także w stanach takich jak hiperglikemia >38 mmol/l (w przypadku Nutrineal PD4), kwasica metaboliczna, ciężka hiperlipidemia, zaburzenia elektrolitowe (patologicznie podwyższone stężenia sodu, potasu, magnezu, wapnia i fosforanów), oraz ciężkie zaburzenia krążenia (wstrząs, zapaść, ostry obrzęk płuc). Preparaty zawierające lizynę, takie jak Aminomix 1 Novum, Aminoplasmal 15%, Finomel, Nutriflex Lipid peri czy Multimel, mogą w tych sytuacjach nasilać zaburzenia metaboliczne, pogarszać funkcję narządów i zwiększać ryzyko powikłań kardiologicznych, neurologicznych i metabolicznych.
aminokwas egzogenny, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, defekt genetyczny, encefalopatia wątrobowa, hemodializa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipoksja, karbocysteina, kwasica metaboliczna, mocznica, mocznik, nadwrażliwość, niedotlenienie komórkowe, niestabilność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osłabienie mięśniowe, posocznica, powikłania kardiologiczne, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, stan astmatyczny, stan zakrzepowo-zatorowy, synteza białka, terapia nerkozastępcza, toksyczne metabolity, udar, układ odpornościowy, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia rytmu serca, zator, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Lizyna bezwodna – Przeciwwskazania stosowania
Lizyna bezwodna, w postaci chlorowodorku lizyny zawartego w preparacie Kabiven Peripheral, jest istotnym aminokwasem stosowanym w terapii żywieniowej, jednak jej podawanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Preparat dostępny jest w trójkomorowych workach o pojemnościach 1440 ml, 1920 ml i 2400 ml, zawierających odpowiednio 3,4 g, 4,5 g i 5,6 g chlorowodorku lizyny (odpowiadającego lizynie bezwodnej), z całkowitą zawartością aminokwasów 34 g, 45 g i 57 g. Osmolalność wynosi około 830 mOsm/kg wody, a osmolarność około 750 mOsm/l, przy pH około 5,6. Preparat zawiera także tłuszcze (51-85 g) i glukozę bezwodną (97-162 g), co należy uwzględnić przy ocenie stanu metabolicznego pacjenta. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na białka jaja kurzego, soi, orzeszki ziemne, wrodzone wady metabolizmu aminokwasów oraz ciężką niewydolność wątroby i nerek bez możliwości dializy, ze względu na ryzyko kumulacji metabolitów i pogorszenia funkcji narządów.
aktywacja makrofagów, chlorowodorek lizyny, ciężka hiperlipidemia, ciężka niewydolność narządowa, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, dializoterapia, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, Kabiven Peripheral, kwasica metaboliczna, lizyna bezwodna, nadwrażliwość na białko jaja kurzego, niewydolność krążenia, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osmolalność, osmolarność, patologiczne stężenie elektrolitów, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, terapia żywieniowa, trójkomorowy worek, wrodzona wada metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia hemostazy, zaburzenia krzepnięcia krwi, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Omegaven –
Emulsja do infuzji Omegaven, zawierająca wysoko oczyszczony olej rybny bogaty w kwasy tłuszczowe EPA (1,25-2,82 g/100 ml) i DHA (1,44-3,09 g/100 ml), posiada liczne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie respektować. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki preparatu, zwłaszcza u pacjentów z alergią na białka ryb lub jaj. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, ostrymi stanami zagrażającymi życiu (zapaść, wstrząs, niedawny zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zator, śpiączka nieokreślonego pochodzenia) oraz u osób z ciężką niewydolnością wątroby i nerek ze względu na zaburzenia metabolizmu lipidów i eliminacji metabolitów. Ponadto, brak wystarczających danych klinicznych wyklucza stosowanie Omegaven u wcześniaków, noworodków, niemowląt i dzieci. Preparat nie powinien być stosowany także w obecności ogólnych przeciwwskazań do żywienia pozajelitowego, takich jak hipokaliemia, przewodnienie, odwodnienie hipotoniczne, niestabilny metabolizm i kwasica.
emulsja tłuszczowa, fosfolipidy jaja, hemostaza, hipokaliemia, incydent wieńcowy, koagulopatia, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas tłuszczowy, kwasica, metabolizm lipidów, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odwodnienie hipotoniczne, olej rybny, Omegaven, przepływ mózgowy, przewodnienie, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka, udar mózgu, wcześniak, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia krwi, zator, zawał serca, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Seryma – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Seryma, stosowana w żywieniu pozajelitowym, wymaga ścisłego monitorowania i dostosowania do indywidualnych potrzeb pacjenta, zwłaszcza u osób z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, niewydolnością wątroby, nerek oraz zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej. Przed rozpoczęciem terapii należy skorygować hiponatremię, odwodnienie hipotoniczne, przeciążenie płynami oraz ciężkie zaburzenia metaboliczne. Konieczne jest codzienne podawanie kwasu foliowego ze względu na ryzyko ciężkiego niedoboru folianu. Monitorowanie obejmuje stężenia elektrolitów, glukozy, bilans płynów, parametry równowagi kwasowo-zasadowej, czynność nerek (mocznik, kreatynina), wątroby, osmolarność surowicy, triglicerydy, testy krzepnięcia oraz morfologię krwi, w tym liczbę płytek. W przypadku podejrzenia niewydolności wątroby wskazane jest oznaczanie amoniaku w surowicy. U pacjentów z niewydolnością krążenia należy zwrócić uwagę na ryzyko przeciążenia płynami.
amoniak w surowicy, białka osocza, elektrolity w osoczu, hiperglikemia, hiponatremia, komórki krwi, kwas foliowy, leukocytoza, niedobór folianu, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odwodnienie hipotoniczne, osad wapnia fosforanu, osmolarność osocza, płytki krwi, powikłanie septyczne, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, testy krzepnięcia, triglicerydy w surowicy, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, zakażenie dostępu żylnego, zator naczyń płucnych, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Chromu chlorek – Przeciwwskazania stosowania
Chrom chlorek sześciowodny, obecny w preparacie Pediaven NN1 w dawce 2,6 µg na 250 ml roztworu (10,4 µg/l), stanowi istotny mikroelement w żywieniu pozajelitowym. Jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na chrom lub inne składniki preparatu, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką, niekontrolowaną hiperglikemią (szczególnie ze względu na obecność 25 g glukozy na 250 ml roztworu), a także u osób z niestabilnym stanem ogólnym, takimi jak wstrząs krążeniowy, ciężka kwasica metaboliczna czy ciężka posocznica. Dodatkowo, należy unikać podawania preparatu u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej (hipernatremia, hiperkalcemia, hipermagnezemia) oraz u chorych z niewyrównaną niewydolnością serca, ostrym obrzękiem płuc, przewodnieniem lub odwodnieniem hipotonicznym. Wskazane jest również monitorowanie stężenia chromu we krwi podczas długotrwałej terapii, aby zapobiec kumulacji i toksyczności tego pierwiastka.
chrom chlorek sześciowodny, cukrzyca niewyrównana, gospodarka mikroelementów, hiperglikemia, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipernatremia, kwasica metaboliczna, lek chelatujący, mikroelement, nadwrażliwość, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, pacjent dializowany, posocznica, przewodnienie, reakcja alergiczna, roztwór do infuzji, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, stężenie osoczowe, substancja czynna, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas linolowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas linolowy (omega-6) jest istotnym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, z zawartością w preparatach wahającą się od 24,0-29,0 g/l w Lipofundin MCT/LCT 10%, przez 38,4-46,4 g/l w Lipidem, do 48,0-58,0 g/l w Lipofundin MCT/LCT 20%. Stosowanie tych preparatów wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań, w tym nadwrażliwości na białka jaja, olej sojowy, produkty sojowe, orzeszki ziemne oraz specyficzne składniki preparatów, np. ryby w Lipidem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka hiperlipidemia, definiowana w przypadku Lipidem jako hipertriglicerydemia ≥ 1000 mg/dl (11,4 mmol/l), a także ciężka niewydolność wątroby, cholestaza wewnątrzwątrobowa, ciężka niewydolność nerek bez dostępu do terapii nerkozastępczej oraz kwasica metaboliczna. Preparaty te są również przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami układu krzepnięcia, takimi jak ciężka koagulopatia, ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, zatorowość tłuszczowa oraz nasilająca się skaza krwotoczna.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, dializoterapia, eikozanoidy, emulsja tłuszczowa, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, koagulopatia, kwas linolowy, kwasica metaboliczna, Lipofundin MCT/LCT, metabolizm lipidów, nadwrażliwość na białka jaja, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy, omega-3-kwasów triglicerydy, posocznica, skaza krwotoczna, terapia nerkozastępcza, udar, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia hemostazy, zaburzenia lipidowe, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenia układu krzepnięcia, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aminoplasmal B. Braun 10%
Aminoplasmal B. Braun 10% to roztwór aminokwasów o stężeniu 100 g/l i zawartości azotu 15,8 g/l, o wartości energetycznej 1675 kJ/l (400 kcal/l) oraz teoretycznej osmolarności 864 mosm/l. Produkt zawiera kompleksową mieszaninę aminokwasów, w tym izoleucynę (5,00 mg/ml), leucynę (8,90 mg/ml), lizynę (równoważnik 6,86 mg/ml), metioninę (4,40 mg/ml) i inne, a także elektrolity: octan (28 mmol/l) i cytrynian (2,0 mmol/l). Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wyrównanie odwodnienia hipotonicznego oraz korekcja hipokaliemii i/lub hiponatremii. U pacjentów z niewydolnością wątroby, nerek lub serca dawkowanie musi być indywidualizowane, a podawanie dużych objętości płynów wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko dekompensacji układu krążenia. Produkt stosuje się jako element kompleksowego żywienia pozajelitowego, łącznie z suplementacją energii, witamin, mikroelementów i elektrolitów.
białko w surowicy, czynność nerek, dekompensacja układu krążenia, dostęp naczyniowy, elektrolity w surowicy, emulsja tłuszczowa, gospodarka węglowodanowa, hipokaliemia, homeostaza organizmu, kwasica metaboliczna, metabolizm aminokwasów, niedobór potasu, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność surowicy, płyny i elektrolity, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, testy czynnościowe wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zakażenie, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Tauryna – Przeciwwskazania stosowania
Tauryna, aminokwas siarkowy obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego (np. SmofKabiven, Aminomix 1 Novum, Pediaven), pełni ważne funkcje biochemiczne, jednak jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolnością wątroby i nerek (bez możliwości leczenia nerkozastępczego), ciężką mocznicą bez dializoterapii oraz w stanach niestabilnych klinicznie, takich jak ostry zawał serca, udar, ciężka posocznica czy hipoksja. Przeciwwskazania obejmują także zaburzenia elektrolitowe (hiperkaliemia, hipernatremia), niekontrolowaną hiperglikemię, kwasicę metaboliczną, zaburzenia równowagi elektrolitowej i płynowej oraz przeciążenie płynami (ostry obrzęk płuc, przewodnienie). Warto zwrócić uwagę na indywidualne dawkowanie u pacjentów z łagodniejszą niewydolnością narządową oraz na przeciwwskazania wiekowe – np. SmofKabiven jest niewskazany u dzieci poniżej 2. roku życia.
aminokwas siarkowy, ceftriakson, dializoterapia, hemodializa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipoksja, hiponatremia, interakcje lekowe, katabolizm, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, mocznica, nadwrażliwość na substancje czynne, niestabilna cukrzyca, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, toksyczny metabolit, udar, wada metabolizmu aminokwasów, wrodzone zaburzenia metabolizmu, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia krwi, zator, zawał serca, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glucosum 20% Fresenius 200 mg/ml
Glucosum 20% Fresenius to roztwór do infuzji zawierający 200 mg/ml glukozy o wysokiej osmolarności 1114 mOsmol/l. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperglikemią, hipokaliemią, kwasicą metaboliczną, przewodnieniem, odwodnieniem hipotonicznym lub związanym z chorobą alkoholową, podwyższoną osmolarnością surowicy oraz bezmoczem. Podanie roztworu w tych stanach może prowadzić do pogłębienia zaburzeń metabolicznych, elektrolitowych i kwasowo-zasadowych, a także do poważnych powikłań takich jak hiperosmolarność, zaburzenia rytmu serca, encefalopatia czy nasilenie mocznicy. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie u pacjentów z niewydolnością serca i nerek, gdzie ryzyko przewodnienia i zatrzymania płynów jest wysokie.
bezmocz, choroba alkoholowa, ciśnienie śródczaszkowe, cukrzyca, hemoliza, hiperglikemia, hipokaliemia, insulinoterapia, krwotok śródczaszkowy, krwotok wewnątrzrdzeniowy, kwasica, kwasica ketonowa, kwasica metaboliczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk mózgu, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność surowicy, przewodnienie, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie kwasowo-zasadowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie tolerancji glukozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pediaven G20 –
Pediaven G20 to dwukomorowy roztwór do infuzji dożylnej, zawierający 200 g glukozy, 20 g aminokwasów oraz elektrolity (Na 30 mmol, K 25 mmol, Ca 6 mmol, Mg 4 mmol, Cl 39 mmol, P 8 mmol) i pierwiastki śladowe, o wartości energetycznej 880 kcal i osmolarności około 1400 mOsm/l. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolnością nerek bez możliwości dializy, ciężką niekontrolowaną hiperglikemią, patologicznym wzrostem stężenia elektrolitów (hipernatremia, hiperkaliemia, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hiperfosfatemia), a także u osób w niestabilnym stanie ogólnym (ciężki stan pourazowy, niewyrównana cukrzyca, ostra faza wstrząsu krążeniowego, ciężka kwasica metaboliczna, wstrząs septyczny, śpiączka hiperosmolarna). Dodatkowo przeciwwskazaniem jest ciężkie niedożywienie z ryzykiem zespołu ponownego odżywienia oraz stany takie jak ostry obrzęk płuc, przewodnienie, nieleczona niewydolność serca i odwodnienie hipotoniczne.
aminokwasy glukoza elektrolity, choroba spichrzeniowa, ciężkie niedożywienie, dekompensacja metaboliczna, dializoterapia, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipernatremia, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, pierwiastki śladowe, podanie dożylne, przewodnienie, roztwór do infuzji, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, wstrząs septyczny, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ponownego odżywienia - Leksykon substancji czynnych
Miedź – Przeciwwskazania stosowania
Miedź jest kluczowym pierwiastkiem śladowym zaangażowanym w produkcję energii komórkowej, metabolizm żelaza, syntezę neuroprzekaźników oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. Jednakże jej suplementacja jest przeciwwskazana w wielu stanach klinicznych, zwłaszcza w chorobie Wilsona, gdzie dochodzi do patologicznego gromadzenia miedzi w narządach, co może prowadzić do ich uszkodzenia. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują także zaburzenia metabolizmu miedzi, podwyższone stężenie miedzi w surowicy, znaczna cholestaza (bilirubina >140 µmol/l wraz z podwyższoną aktywnością gamma-glutamylotransferazy i fosfatazy zasadowej), całkowite zatrzymanie odpływu żółci, hemochromatozę, nadwrażliwość na miedź oraz ciężką niewydolność nerek bez możliwości dializy. Dodatkowo, preparaty zawierające miedź nie są zalecane u noworodków, niemowląt i dzieci o masie ciała poniżej 15 kg ze względu na ryzyko toksyczności i brak danych dotyczących bezpieczeństwa.
cholestaza, choroba Wilsona, defekt enzymatyczny, etretynian, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hemochromatoza, hemosyderoza, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza A, hiperwitaminoza D, izotretynoina, kamica nerkowa, leczenie nerkozastępcze, metabolizm żelaza, neuroprzekaźniki, niewydolność nerek, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, przewodnienie, refeeding syndrome, SIRS, śpiączka hiperosmolarna, wrodzone zaburzenia metabolizmu, wstrząs septyczny, zaburzenia metabolizmu miedzi, zastój żółci, zespół szoku pokarmowego, zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pediaven G15 –
Pediaven G15 to dwukomorowy roztwór do infuzji stosowany w żywieniu pozajelitowym, zawierający aminokwasy, glukozę (150 g/1000 ml) oraz elektrolity (sód 30 mmol/1000 ml, potas 25 mmol/1000 ml, wapń 6 mmol/1000 ml, magnez 4 mmol/1000 ml, chlorki 39 mmol/1000 ml, fosforany 8 mmol/1000 ml). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolnością nerek bez dializy, niekontrolowaną hiperglikemią, patologicznym wzrostem stężenia elektrolitów, a także w stanach niestabilnych klinicznie, takich jak ciężki stan pourazowy, wstrząs krążeniowy, kwasica metaboliczna, wstrząs septyczny czy śpiączka hiperosmolarna (osmolarność roztworu około 1091 mOsm/l). Szczególną ostrożność wymaga także stosowanie u pacjentów z ciężkim niedożywieniem z ryzykiem zespołu szoku pokarmowego, gdzie konieczne jest stopniowe wprowadzanie żywienia i monitorowanie parametrów biochemicznych.
ciężka niewydolność nerek, ciężkie niedożywienie, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość, niekontrolowana hiperglikemia, niestabilny stan ogólny, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, patologiczne stężenie w osoczu, przewodnienie, roztwór do infuzji, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wrodzone zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, wstrząs septyczny, zaburzenia elektrolitowe, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ponownego odżywienia, zespół szoku pokarmowego, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glucosum 10% Fresenius 100 mg/ml
Roztwór Glucosum 10% Fresenius zawiera glukozę jednowodną w stężeniu 100 g/1000 ml (100 mg/ml) o osmolarności 557 mOsmol/l. Podstawowymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są hiperglikemia oraz hipokaliemia, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z kwasicą metaboliczną, przewodnieniem, odwodnieniem hipotonicznym, odwodnieniem w przebiegu choroby alkoholowej, podwyższoną osmolarnością surowicy oraz bezmoczem, gdyż podanie roztworu może pogorszyć stan kliniczny poprzez zwiększenie obciążenia płynami, zaburzenia gospodarki elektrolitowej i kwasowo-zasadowej.
bezmocz, glukoza 10%, glukoza jednowodna, glukoza we krwi, hiperglikemia, hiperosmolarność, hipokaliemia, insulina, krwotok śródczaszkowy, krwotok wewnątrzrdzeniowy, kwasica, kwasica metaboliczna, obrzęk mózgu, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność, potas w surowicy, przewodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia kwasowo-zasadowe, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia węglowodanowe, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – SMOFlipid –
Emulsja do infuzji SMOFlipid (200 mg/ml) zawiera mieszaninę lipidów: olej sojowy oczyszczony, triglicerydy o średniej długości łańcucha, olej z oliwek oraz olej rybny bogaty w kwasy omega-3. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki emulsji, w tym alergią na białko ryb, jaja, soję lub orzeszki ziemne, a także u osób z ciężką hiperlipidemią, ciężką niewydolnością wątroby, ciężkimi zaburzeniami krzepliwości, ciężką niewydolnością nerek bez możliwości hemofiltracji lub dializy oraz w ostrym wstrząsie. Dodatkowo, podanie SMOFlipid jest niewskazane w stanach takich jak ostry obrzęk płuc, przewodnienie, niewyrównana niewydolność krążenia, ciężkie stany pourazowe, niewyrównana cukrzyca, ostry zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zator, kwasica metaboliczna, ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej oraz odwodnienie hipotoniczne. Preparat zawiera do 5 mmol sodu na 1000 ml emulsji, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
białko ryb, cukrzyca, emulsja tłuszczowa, funkcja wątroby, hemodializa, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, parametry krzepnięcia, parametry nerkowe, posocznica, profil lipidowy, stan hemodynamiczny, stan pourazowy, triglicerydy, udar mózgu, wstrząs, zaburzenia krzepliwości krwi, zaburzenia krzepnięcia, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej - Leksykon substancji czynnych
Olej rybny – Przeciwwskazania stosowania
Olej rybny, będący źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA i DHA), jest stosowany głównie w preparatach do żywienia pozajelitowego, takich jak Omegaven, SMOFlipid, SmofKabiven i SmofKabiven Peripheral. Jego podawanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na białko ryb, a także na inne składniki preparatów, takie jak białko jaj, soi, orzeszki ziemne czy substancje pomocnicze. Ciężkie zaburzenia krzepnięcia, ostre stany zagrażające życiu (np. zapaść, wstrząs, niedawny zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zator, śpiączka), niestabilne stany ogólne (np. kwasica metaboliczna, ciężka posocznica, odwodnienie hipotoniczne) oraz ciężka niewydolność wątroby i nerek stanowią istotne przeciwwskazania do stosowania tych preparatów. Dodatkowo, ciężka hiperlipidemia wyklucza podawanie emulsji tłuszczowych zawierających olej rybny.
dializoterapia, emulsja tłuszczowa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipokaliemia, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, nadwrażliwość na białko ryb, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej rybny, posocznica, śpiączka hiperosmolarna, śpiączka nieokreślonego pochodzenia, stan pourazowy, udar mózgu, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia metaboliczne, zaburzenie krzepnięcia krwi, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Fluor – Przeciwwskazania stosowania
Fluor, stosowany szeroko w stomatologii oraz w preparatach do żywienia pozajelitowego, wykazuje istotne właściwości przeciwpróchnicze i wpływa na mineralizację kości. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na fluor lub substancje pomocnicze. W preparatach stomatologicznych o wysokim stężeniu fluoru (np. Fluormex 10 000 ppm) przeciwwskazania obejmują m.in. patologiczne zmiany złuszczające błony śluzowej jamy ustnej, fluorozy kości i szkliwa, brak kontroli odruchu połykania u dzieci poniżej 6 lat oraz ryzyko kumulacji fluoru przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów fluorkowych lub w rejonach z wodą pitną zawierającą >0,7 mg/l fluoru. Preparaty do żywienia pozajelitowego (np. Addamel N, Supliven, Pediaven G20, Tracutil) mają dodatkowe przeciwwskazania związane z zaburzeniami metabolizmu i wydalania, takimi jak cholestaza, choroba Wilsona, hemochromatoza, a także ciężka niewydolność nerek, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów czy niestabilny stan ogólny pacjenta.
cholestaza, choroba Wilsona, fluor, fluor w wodzie pitnej, fluoroza, hemochromatoza, hiperglikemia, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, odruch połykania, odwodnienie hipotoniczne, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół szoku pokarmowego, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – SmofKabiven
SmofKabiven, będący trójkomorową emulsją do infuzji zawierającą aminokwasy (51 g/1000 ml), glukozę (127 g/1000 ml) oraz emulsję tłuszczową (38 g/1000 ml) z olejem sojowym, rybnym i oliwkowym, posiada liczne przeciwwskazania. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na białka ryb, jaj, soi lub orzeszków ziemnych, ciężką hiperlipidemią, ciężką niewydolnością wątroby i nerek (bez możliwości dializy), wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, zespołem hemofagocytarnym (HLH), a także w stanach niestabilnych klinicznie takich jak ciężki wstrząs, ostry obrzęk płuc, niewyrównana niewydolność krążenia, ostry zawał mięśnia sercowego, udar, zator, kwasica metaboliczna, ciężka posocznica, odwodnienie hipotoniczne i śpiączka hiperosmolarna. Ponadto preparat nie jest zalecany u niemowląt i dzieci poniżej 2 lat ze względu na odmienne potrzeby metaboliczne i żywieniowe. Zawartość elektrolitów (m.in. sód 41 mmol, potas 30 mmol, magnez 5,1 mmol, fosforany 13 mmol na 1000 ml) wymaga szczególnej uwagi w przypadku zaburzeń elektrolitowych i niewydolności nerek.
aPTT, bilirubina, ciężka hiperlipidemia, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca, dializoterapia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fibrynogen, funkcja nerek, funkcja wątroby, GFR, gospodarka kwasowo-zasadowa, gospodarka lipidowa, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, INR, kreatynina, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, mocznik, nadwrażliwość na białko ryb, niewydolność krążenia, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, parametry krzepnięcia, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, triglicerydy, udar, wrodzone wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia krwi, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny - Leksykon substancji czynnych
Magnezu mleczan – Przeciwwskazania stosowania
Magnez mleczan dwuwodny, stosowany m.in. w preparacie Pediaven NN1 do żywienia pozajelitowego, wymaga starannej oceny przeciwwskazań przed podaniem, zwłaszcza u pacjentów w stanach krytycznych i noworodków. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na magnez mleczan lub inne składniki preparatu oraz hipermagnezemia, dlatego konieczne jest monitorowanie stężenia magnezu w osoczu. Dawkowanie magnezu mleczanu w Pediaven NN1 wynosi 0,12 g na 250 ml roztworu (0,48 g/1000 ml), co odpowiada 0,53 mmol magnezu na 250 ml (2,1 mmol/1000 ml). Podawanie dożylne wymaga uwzględnienia przeciwwskazań związanych z drogą podania, takich jak ostry obrzęk płuc, przewodnienie, nieleczona niewydolność serca czy odwodnienie hipotoniczne.
dysfagia, hiperglikemia niekontrolowana, hipermagnezemia, infuzja dożylna, kumulacja magnezu, kwasica metaboliczna, magnez mleczan dwuwodny, nadwrażliwość na substancje, niewydolność serca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stężenie magnezu, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, zaburzenia czynności nerek, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Cynku siarczan – Przeciwwskazania stosowania
Siarczan cynku, w formie siedmiowodnej, jest składnikiem preparatów żywienia pozajelitowego takich jak SmofKabiven i jego warianty. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu (m.in. białka ryb, jaj, soi, orzeszków ziemnych), patologicznie podwyższone stężenie cynku w surowicy, ciężką niewydolność nerek bez możliwości dializy, ciężką niewydolność wątroby oraz wrodzone wady metabolizmu aminokwasów. Dodatkowo, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z ciężką hiperlipidemią, niekontrolowaną hiperglikemią, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, a także w stanach takich jak ciężki wstrząs, zespół hemofagocytarny czy ostry obrzęk płuc. Nie zaleca się ich stosowania u niemowląt i dzieci poniżej 2 lat ze względu na różnice metaboliczne i zapotrzebowanie na składniki odżywcze.
cukrzyca niewyrównana, dializoterapia, hipercynkemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, siarczan cynku, siarczan cynku siedmiowodny, śpiączka hiperosmolarna, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia metabolizmu glukozy, zator, zawał serca, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Finomel –
Finomel jest emulsją do infuzji stosowaną w żywieniu pozajelitowym, zawierającą aminokwasy (55-92 g), glukozę (138-231 g), tłuszcze (44-73 g) oraz elektrolity, o osmolarności około 1440 mOsm/l i wartości energetycznej od 1184 do 1988 kcal w zależności od objętości worka (1085-1820 ml). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki takie jak białka ryb, jaja, soja, orzeszki ziemne, kukurydzę oraz inne substancje pomocnicze. Ponadto, nie należy stosować Finomelu u chorych z ciężką hiperlipidemią, niewydolnością wątroby, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolnością nerek bez dostępu do dializy, nieleczoną hiperglikemią oraz patologicznymi zaburzeniami elektrolitowymi. Preparat jest również przeciwwskazany w stanach klinicznych wykluczających terapię infuzyjną, takich jak ostry obrzęk płuc, przewodnienie czy niewyrównana niewydolność serca, a także w stanach niestabilnych (np. ciężkie stany pourazowe, ostry zawał mięśnia sercowego, udar, zator, kwasica metaboliczna, ciężka posocznica, odwodnienie hipotoniczne, śpiączka hiperosmolarna).
dializa, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej rybi, olej sojowy, olej z oliwek, posocznica, przewodnienie, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, udar, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia krzepnięcia krwi, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół przekarmienia, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy – Przeciwwskazania stosowania
Triglicerydy, będące kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym (np. Finomel, SMOFlipid, Lipoflex), dostarczają energii oraz niezbędnych kwasów tłuszczowych, jednak ich podawanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują m.in. ciężką hiperlipidemię (stężenie triglicerydów ≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l), ciężką niewydolność wątroby i nerek, cholestazę wewnątrzwątrobową, ciężkie zaburzenia krzepnięcia, niekontrolowaną hiperglikemię (niewrażliwą na insulinę do 6 j./h), kwasicę metaboliczną oraz wrodzone zaburzenia metabolizmu lipidów i aminokwasów. Ponadto, nadwrażliwość na składniki preparatów (białka ryb, jaj, soi, orzeszków ziemnych, kukurydzy) stanowi istotne ograniczenie ich stosowania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w stanie niestabilnym klinicznie, z ostrym zawałem mięśnia sercowego, udarem mózgu, ciężkim wstrząsem, posocznicą, odwodnieniem hipotonicznym czy śpiączką hiperosmolarna, a także u noworodków i dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na niedojrzałość enzymatyczną metabolizmu lipidów.
białko ryb, cholestaza wewnątrzwątrobowa, dializoterapia, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, Finomel, fosfolipidy jaja, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, koagulopatia, kwas tłuszczowy, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, metabolizm lipidów, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej rybi, olej sojowy, płytki krwi, posocznica, przewodnienie, SMOFlipid, śpiączka hiperosmolarna, stan krwotoczny, stłuszczenie wątroby, udar mózgu, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia metabolizmu lipidów, zapalenie trzustki, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy oczyszczony – Przeciwwskazania stosowania
Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, takich jak Intralipid 20%, Kabiven, Kabiven Peripheral oraz Lipidem. Podstawowymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są nadwrażliwość na białko soi, jaja kurzego, orzeszki ziemne oraz, w przypadku Lipidem, na ryby. Ciężka hiperlipidemia, zwłaszcza hipertriglicerydemia ≥ 1000 mg/dl (11,4 mmol/l), ciężka niewydolność wątroby oraz cholestaza wewnątrzwątrobowa (w przypadku Lipidem) stanowią bezwzględne przeciwwskazania ze względu na ryzyko zaburzeń metabolizmu lipidów i ich kumulacji. Dodatkowo, zespół hemofagocytarny (HLH), ciężkie zaburzenia krzepnięcia, ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, ciężka niewydolność nerek bez możliwości leczenia nerkozastępczego oraz ostry wstrząs wykluczają stosowanie tych preparatów.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, emulsja tłuszczowa, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, metabolizm tłuszczów, nadwrażliwość na białko jaja kurzego, nadwrażliwość na ryby, niedotlenienie tkanek, niestabilny stan krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy oczyszczony, posocznica, przewodnienie, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wrodzona wada metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu lipidów, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Wapnia glukonian – Przeciwwskazania stosowania
Wapnia glukonian jest stosowany w leczeniu niedoborów wapnia, jednak jego podawanie jest przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze, hiperkalcemii (stężenie wapnia w surowicy przekraczające normę), hiperkalciurii oraz patologicznie podwyższonego stężenia jonów wapnia w osoczu, np. w preparacie Pediaven NN1. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów leczonych glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), gdyż wapń potęguje ich działanie, zwiększając ryzyko arytmii komorowych. W wyjątkowych sytuacjach, takich jak ciężka hipokalcemia lub ostra hiperkaliemia, dożylne podanie wapnia może być rozważone mimo terapii glikozydami, pod ścisłym nadzorem kardiologicznym. W populacji pediatrycznej przeciwwskazania obejmują m.in. jednoczesne podawanie z ceftriaksonem u wcześniaków do skorygowanego wieku 41 tygodni oraz noworodków do 28 dni życia, a także długotrwałe stosowanie u dzieci poniżej 18 lat ze względu na ryzyko toksyczności glinu.
arytmia komorowa, ceftriakson, ciężka choroba nerek, digoksyna, galaktozemia, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hiperkalcemia i hiperkalciuria, hiperkalciuria, hiperkaliemia, hiperwitaminoza A, hiperwitaminoza D, hipokalcemia, kamica nerkowa, kwasica metaboliczna, martwica tkanek, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór sacharazy-izomaltazy, niekontrolowana hiperglikemia, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, odwapnienie kości, odwodnienie hipotoniczne, osteoporoza, ostry obrzęk płuc, populacja pediatryczna, przerzut nowotworowy do kości, przewodnienie, reakcja alergiczna, sarkoidoza, śpiączka hiperosmolarna, szpiczak, wapń glukonian, wrodzone zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, zaburzenie gospodarki wapniowej, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Sery – Przeciwwskazania stosowania
Seryna (Ser, S) jest aminokwasem endogennym wykorzystywanym w żywieniu pozajelitowym, obecnym w preparatach takich jak Aminoplasmal Paed 10%, Multimel N6-900E, Olimel Peri N4E oraz SmofKabiven extra Nitrogen. Podstawowym przeciwwskazaniem do jej stosowania jest nadwrażliwość na serynę lub inne składniki preparatu, w tym alergie na białka ryb, jaja, soję, orzeszki ziemne i kukurydzę. Bezwzględnym przeciwwskazaniem są wrodzone wady metabolizmu aminokwasów, takie jak fenyloketonuria, MSUD, tyrozynemia, homocystynuria oraz zaburzenia cyklu mocznikowego, ze względu na ryzyko ciężkich zaburzeń metabolicznych. Ponadto, seryna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami układu krążenia (np. wstrząs, niewyrównana niewydolność serca, ostry obrzęk płuc), ciężką niewydolnością wątroby i nerek bez możliwości leczenia nerkozastępczego, a także w stanach takich jak hipoksja, kwasica metaboliczna, ciężka hiperlipidemia, niekontrolowana hiperglikemia oraz zaburzenia elektrolitowe (np. podwyższone stężenia sodu, potasu, magnezu, wapnia, fosforu).
aminokwas endogenny, choroba syropu klonowego, fenyloketonuria, hemodializa, hemofiltracja, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja, homocystynuria, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, nadwrażliwość na leki, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, seryna, SIRS, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, tyrozynemia, udar mózgu, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia układu krążenia, zatorowość, zawał serca, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Prolina – Przeciwwskazania stosowania
Prolina, jako istotny aminokwas stosowany w żywieniu pozajelitowym i dializie otrzewnowej, ma szereg przeciwwskazań wynikających z indywidualnych cech pacjenta oraz specyfiki chorób współistniejących. Bezwzględnie nie powinna być podawana pacjentom z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, takimi jak hiperprolinemia typ I i II, zaburzenia cyklu mocznikowego czy metabolizmu aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach. Ponadto, przeciwwskazania obejmują stany niestabilności układu krążenia (np. wstrząs), niedotlenienie komórkowe (hipoksję), kwasicę metaboliczną, ciężką niewydolność wątroby (w tym cholestazę wewnątrzwątrobową) oraz ciężką niewydolność nerek bez możliwości leczenia nerkozastępczego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej (hiperkaliemia, hipernatremia, przewodnienie), ciężką hiperglikemią niereagującą na insulinę (dawki >6 j/h), a także w stanach niestabilnego metabolizmu, takich jak nasilony katabolizm, niestabilna cukrzyca czy ciężki zespół poagresyjny.
aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach, cholestaza wewnątrzwątrobowa, cykl mocznikowy, dializa otrzewnowa, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipernatremia, hipoksja, hipoperfuzja tkanek, katabolizm, koagulopatia, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, niedotlenienie komórkowe, niestabilna cukrzyca, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, prolina, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, skaza krwotoczna, śpiączka hiperosmolarna, stan zakrzepowo-zatorowy, udar mózgu, wstrząs, zaburzenia krążenia, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zapaść, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zespół poagresyjny, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Cynk – Przeciwwskazania stosowania
Cynk, jako pierwiastek śladowy, jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane w określonych stanach klinicznych. Główne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na cynk lub jego sole (np. siarczan, octan, glukonian), ciężką niewydolność nerek oraz wątroby, w tym stany cholestazy z bilirubiną >140 µmol/l i podwyższoną aktywnością enzymów wątrobowych. Ponadto, cynk jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobą Wilsona, hemochromatozą, hipercynkemią oraz w niestabilnych stanach klinicznych, takich jak wstrząs, ostry zawał mięśnia sercowego, udar czy ciężka niewydolność serca. Preparaty złożone zawierające cynk, zwłaszcza stosowane w żywieniu pozajelitowym (np. Finomel, SmofKabiven Peripheral), mają dodatkowe ograniczenia wiekowe i przeciwwskazania, w tym u dzieci poniżej 2 lat oraz w obecności zaburzeń metabolicznych i koagulopatii.
astma z polipami nosa, cholestaza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba Wilsona, choroba wrzodowa żołądka, ciężka niewydolność nerek, cynk, dializoterapia, dna moczanowa, epizod zakrzepowo-zatorowy, hemochromatoza, hemofiltracja, hipercynkemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hiperwitaminoza, kamica nerkowa, koagulopatia, kwas moczowy, kwasica, kwasica metaboliczna, metabolizm miedzi, nadwrażliwość na cynk, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość syderoblastyczna, niestabilny stan układu krążenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, pierwiastek śladowy, posocznica, skaza krwotoczna, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, trombocytopenia, udar, wstrząs, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krzepliwości krwi, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi elektrolitów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zator, zatorowość tłuszczowa, zatrzymanie odpływu żółci, zawał mięśnia sercowego, zespół Reye’a, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glucosum 5% Fresenius 50 mg/ml
Roztwór do infuzji Glucosum 5% Fresenius zawiera 50 mg/ml glukozy (w postaci glukozy jednowodnej 55 g/l) i jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperglikemią, hipokaliemią, kwasicą, przewodnieniem oraz odwodnieniem hipotonicznym. Podanie leku w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nasilenie hiperglikemii, kwasicy metabolicznej, obrzęków czy zaburzeń elektrolitowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na osmolarność roztworu wynoszącą 278 mOsmol/l, która jest niższa niż fizjologiczna osmolarność osocza, co może pogłębiać zaburzenia u pacjentów z odwodnieniem hipotonicznym.
cukrzyca, glukoza jednowodna, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, hiperglikemia stresowa, hipokaliemia, hormon antydiuretyczny, insulina, kwas mlekowy, kwasica, kwasica ketonowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność osocza, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór glukozy, stan przedcukrzycowy, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – SmofKabiven extra Nitrogen –
SmofKabiven extra Nitrogen to trójkomorowy worek do infuzji zawierający roztwór aminokwasów z elektrolitami, glukozę (42% w jednej z komór) oraz emulsję tłuszczową (olej sojowy, olej rybi bogaty w omega-3, olej z oliwek, triglicerydy MCT). Preparat charakteryzuje się wysoką osmolalnością (~1600 mOsm/kg wody) i osmolarnością (~1300 mOsm/l), dostarczając od 450 kcal (506 ml) do 2250 kcal (2531 ml). Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki (białka ryb, jaj, soi, orzeszków ziemnych), ciężką hiperlipidemię, niewydolność wątroby i nerek (bez możliwości dializy), ciężkie zaburzenia krzepnięcia, wrodzone wady metabolizmu aminokwasów (fenyloketonuria, tyrozynemia, choroba syropu klonowego, kwasice organiczne), a także stany nagłe takie jak ciężki wstrząs, niekontrolowana hiperglikemia, ostry zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, kwasica metaboliczna, ciężka posocznica, odwodnienie hipotoniczne i śpiączka hiperosmolarna.
choroba syropu klonowego, cukrzyca niewyrównana, dializoterapia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fenyloketonuria, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, kwasica organiczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy oczyszczony, omega-3 kwasy, osmolalność, osmolarność, posocznica, przewodnienie, roztwór aminokwasów z elektrolitami, śpiączka hiperosmolarna, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, tyrozynemia, udar mózgu, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia krwi, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny