Przeciwwskazania stosowania
Olej rybny

Przeciwwskazania stosowania oleju rybnego

Olej rybny jest substancją aktywną występującą w kilku produktach leczniczych stosowanych w lecznictwie szpitalnym, głównie w preparatach do żywienia pozajelitowego. Jego stosowanie, podobnie jak innych substancji leczniczych, obarczone jest pewnymi przeciwwskazaniami, które lekarz powinien uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Poniżej omówiono szczegółowo sytuacje kliniczne, w których stosowanie oleju rybnego jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość i alergie

Nadwrażliwość na białko ryb stanowi absolutne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających olej rybny. W produktach takich jak Omegaven, SMOFlipid, SmofKabiven czy SmofKabiven Peripheral nie można podawać pacjentom z rozpoznanym uczuleniem na białko ryb.^{2 3}

W przypadku produktów zawierających również inne komponenty, przeciwwskazanie obejmuje także nadwrażliwość na:^{4 5}

• białko jaj
• białko soi
• orzeszki ziemne
• jakiekolwiek substancje pomocnicze zawarte w preparacie

⁶

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi stanowią istotne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających olej rybny. Jest to szczególnie ważne w przypadku produktu Omegaven, który zawiera wyłącznie olej rybny jako źródło tłuszczu. Podobne ograniczenia dotyczą także złożonych preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających olej rybny jako jeden ze składników, takich jak SMOFlipid, SmofKabiven czy SmofKabiven Peripheral.^{7 8 9}

Stany ostre i zagrażające życiu

Preparaty zawierające olej rybny są przeciwwskazane w stanach ostrych i zagrażających życiu, takich jak:^{10 11}

• zapaść i wstrząs
• niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego
• udar mózgu
• zator
• śpiączka nieokreślonego pochodzenia

¹²

Dodatkowo przeciwwskazania obejmują niestabilne stany ogólne pacjenta, takie jak:^{13 14}

• ciężki stan pourazowy
• niewyrównana cukrzyca
• kwasica metaboliczna
• ciężka posocznica
• odwodnienie hipotoniczne
• śpiączka hiperosmolarna

Niewydolność narządowa

Ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających olej rybny. Ze względu na metabolizm tłuszczów zachodzący głównie w wątrobie, podawanie emulsji tłuszczowych pacjentom z ciężkim uszkodzeniem tego narządu może prowadzić do poważnych powikłań. W przypadku produktu Omegaven, z powodu braku dostępnych danych, nie należy podawać go pacjentom z ciężką niewydolnością wątroby.^{15 16 17}

Ciężka niewydolność nerek bez możliwości zastosowania hemofiltracji lub dializoterapii również stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów z olejem rybnym. Dotyczy to zarówno Omegaven, jak i złożonych preparatów do żywienia pozajelitowego takich jak SMOFlipid, SmofKabiven czy SmofKabiven Peripheral.^{18 19 20}

Zaburzenia metaboliczne

Ciężka hiperlipidemia jest przeciwwskazaniem do stosowania produktów zawierających olej rybny w formie emulsji tłuszczowej. Dotyczy to preparatów SMOFlipid, SmofKabiven, SmofKabiven EF i SmofKabiven Peripheral.^{21 22 23 24}

W przypadku preparatów złożonych, które oprócz oleju rybnego zawierają również inne składniki (np. roztwory aminokwasów i glukozy), dodatkowe przeciwwskazania związane z tymi komponentami obejmują:^{25 26}

• wrodzone wady metabolizmu aminokwasów
• niekontrolowaną hiperglikemię

²⁷

Przeciwwskazania związane z żywieniem pozajelitowym

Ogólne przeciwwskazania do dożylnej infuzji płynów, które dotyczą również preparatów zawierających olej rybny, obejmują:^{28 29}

• ostry obrzęk płuc
• przewodnienie
• niewyrównana niewydolność krążenia
• hipokaliemia
• odwodnienie hipotoniczne
• niestabilny metabolizm
• kwasica

³⁰

W przypadku preparatów złożonych zawierających elektrolity (SmofKabiven, SmofKabiven Peripheral), przeciwwskazaniem jest również patologicznie zwiększone stężenie w surowicy któregokolwiek z elektrolitów zawartych w produkcie leczniczym.^{31 32}

Przeciwwskazania w populacjach szczególnych

Zespół hemofagocytarny

Zespół hemofagocytarny (HLH, Hemophagocytic Lymphohistiocytosis) stanowi przeciwwskazanie do stosowania złożonych preparatów zawierających olej rybny, takich jak SmofKabiven, SmofKabiven EF i SmofKabiven Peripheral. Jest to rzadkie, zagrażające życiu schorzenie charakteryzujące się nadmierną aktywacją układu immunologicznego.^{33 34 35}

Przeciwwskazania w populacji pediatrycznej

Stosowanie oleju rybnego ma również ograniczenia wiekowe:³⁶

• Omegaven – ze względu na ograniczoną ilość danych, nie należy go podawać wcześniakom, noworodkom, niemowlętom i dzieciom
• SmofKabiven, SmofKabiven EF i SmofKabiven Peripheral – przeciwwskazane u niemowląt i dzieci w wieku poniżej 2 lat

^{37 38 39}

Podsumowanie kliniczne

Olej rybny jest cennym składnikiem żywienia pozajelitowego, zawierającym kwasy tłuszczowe omega-3, w tym kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Jednak, jak pokazuje powyższe zestawienie, istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie preparatów zawierających olej rybny jest przeciwwskazane. Przed zastosowaniem tego typu preparatów lekarz powinien starannie ocenić stan pacjenta, uwzględniając wszystkie potencjalne przeciwwskazania, aby zapewnić bezpieczną i skuteczną terapię.^{40 41}