rak płuca
Rak płuca to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek nabłonkowych dróg oddechowych, stanowiący jedną z najczęstszych przyczyn zgonów nowotworowych na świecie. Klasyfikacja histopatologiczna wyróżnia dwie główne grupy: drobnokomórkowy rak płuca (SCLC) oraz niedrobnokomórkowy rak płuca (NSCLC), który obejmuje raka płaskonabłonkowego, gruczolakoraka i raka wielkokomórkowego.
Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka płuca jest palenie tytoniu, odpowiedzialne za około 85-90% przypadków. Inne czynniki to ekspozycja na radon, azbest, zanieczyszczenia powietrza, metale ciężkie oraz predyspozycje genetyczne. Objawy obejmują przewlekły kaszel, krwioplucie, duszność, ból w klatce piersiowej, nawracające infekcje dróg oddechowych oraz objawy ogólne jak utrata masy ciała i zmęczenie.
Diagnostyka raka płuca opiera się na badaniach obrazowych (RTG, TK, PET-CT), bronchoskopii z pobraniem materiału do badania histopatologicznego oraz testach molekularnych identyfikujących mutacje genetyczne (EGFR, ALK, ROS1, BRAF, PD-L1). Leczenie zależy od typu histologicznego, stopnia zaawansowania i stanu ogólnego pacjenta, obejmując chirurgię, radioterapię, chemioterapię, terapie celowane oraz immunoterapię.
Współczesne podejście do leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca zostało zrewolucjonizowane przez wprowadzenie terapii ukierunkowanych molekularnie (inhibitory kinazy tyrozynowej) oraz immunoterapii (inhibitory punktów kontrolnych układu immunologicznego). Wczesne wykrywanie poprzez programy przesiewowe z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej u osób z grupy wysokiego ryzyka może znacząco poprawić rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Patofizjologia i mechanizm
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych na świecie, charakteryzując się wysoką śmiertelnością, głównie z powodu późnej diagnozy. Patogeneza opiera się na akumulacji mutacji genetycznych i epigenetycznych, w tym mutacjach w genach supresorowych (TP53, RB, p16) oraz proto-onkogenach (MYC, RAS, HER), a także rearanżacjach genu ALK. W niedrobnokomórkowym raku płuca (NSCLC) często obserwuje się mutacje napędzające w receptorowych kinazach tyrozynowych (EGFR, BRAF, MET, KRAS, PIK3CA) oraz rearanżacje ALK, ROS1, NTRK i RET, co stanowi podstawę terapii celowanych inhibitorami EGFR i innych kinaz. W drobnokomórkowym raku płuca (SCLC) dominują mutacje inaktywujące geny supresorowe p53 i RB. Palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka, odpowiadającym za około 90% przypadków w USA, a dym tytoniowy zawiera liczne kancerogeny indukujące uszkodzenia DNA i mutacje genetyczne. Rokowanie jest ogólnie złe, z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia na poziomie 20,5%, jednak wczesne wykrycie znacząco poprawia przeżywalność (do 64% przy wykryciu przed rozprzestrzenieniem).
addukt DNA, badanie przesiewowe raka płuca, choroba sercowo-naczyniowa, choroba śródmiąższowa płuc, cykl komórkowy, czynnik rakotwórczy, drobnokomórkowy rak płuca, gen supresorowy nowotworu, gruczolakorak, guzek płucny, inhibitor EGFR, karcynogeneza, mutacja genetyczna, mutacja napędzająca, nadrozpoznawanie, narażenie zawodowe, niedrobnokomórkowy rak płuca, niestabilność genomowa, niskodawkowa tomografia komputerowa, onkogen, proto-onkogen, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rak płuca, receptorowa kinaza tyrozynowa, śmiertelność z powodu raka płuca, substancja rakotwórcza, sztuczna inteligencja, tomografia komputerowa, wielopierścieniowy węglowodór aromatyczny, wynik fałszywie dodatni, zmiana epigenetyczna, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml
Epirubicyna, będąca antybiotykiem cytotoksycznym z grupy antracyklin (kod ATC: L01DB03), działa poprzez wiązanie się z DNA i hamowanie syntezy kwasów nukleinowych oraz mitozy, co prowadzi do zahamowania proliferacji i śmierci komórek nowotworowych. Lek charakteryzuje się szybkim przenikaniem do jądra komórkowego, gdzie wywiera swoje działanie cytostatyczne. W badaniach przedklinicznych epirubicyna wykazała szerokie spektrum aktywności przeciwnowotworowej wobec różnych modeli nowotworów, w tym białaczek (L1210, P388), mięsaków (SA180), czerniaka (B16) oraz nowotworów nabłonkowych, takich jak rak gruczołu sutkowego, rak płuca Lewisa i rak jelita grubego 38. Ponadto, w modelach ludzkich nowotworów przeszczepionych myszom pozbawionym grasicy, potwierdzono skuteczność wobec czerniaka, raka gruczołu sutkowego, płuca, gruczołu krokowego oraz jajnika.
antracyklina, antybiotyk cytotoksyczny, białaczka, chlorowodorek epirubicyny, czerniak, działanie przeciwnowotworowe, jądro komórkowe, komórka nowotworowa, koncentrat do infuzji, kwas nukleinowy, mięsak, mitoza, nowotwór ginekologiczny, nowotwór nabłonkowy, podział komórkowy, rak jajnika, rak jelita grubego, rak płuca, rak prostaty, rak sutka - Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Leczenie
Czkawka to mimowolne skurcze przepony z nagłym zamknięciem głośni, trwające od kilku minut do ponad miesiąca, klasyfikowana jako ostra (<48h), przetrwała (>48h do <1 miesiąca) i nieustępująca (>1 miesiąc). Przetrwała i nieustępująca czkawka wymaga diagnostyki w celu identyfikacji przyczyny, która może obejmować refluks żołądkowo-przełykowy, nowotwory czy udar mózgu. Leczenie przyczynowe jest kluczowe, a w przypadku braku skuteczności lub nieznanej etiologii stosuje się farmakoterapię. Leki pierwszego wyboru to baklofen (5-20 mg 3x/d), agonista receptorów GABA-B, oraz gabapentyna (300-600 mg 3x/d), szczególnie u pacjentów z ośrodkowym zaangażowaniem układu nerwowego. Chlorpromazyna (25-50 mg 3x/d) i metoklopramid (10 mg co 8h) są lekami drugiego wyboru, jednak chlorpromazyna została niedawno wycofana przez FDA z powodu działań niepożądanych. Niefarmakologiczne metody przerwania krótkotrwałej czkawki obejmują stymulację nerwu błędnego, manewry oddechowe i inne techniki, choć ich skuteczność jest zmienna.
analog GABA, antagonista dopaminy, baklofen, chlorpromazyna, choroba nowotworowa, gabapentyna, głośnia, inhibitor pompy protonowej, interakcja lekowa, kanały wapniowe, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpsychotyczny, łuk odruchowy, manewr Valsalvy, mikronaczyniowa dekompresja, nerw błędny, nerw przeponowy, objawy pozapiramidowe, opieka paliatywna, przepona, radiofrekwencja pulsacyjna, rak płuca, receptor GABA-B, refluks żołądkowo-przełykowy, stymulacja nerwu błędnego, udar mózgu, zatoka szyjna, zwój gwiaździsty - Leksykon substancji czynnych
Leflunomid – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne leflunomidu wykazały toksyczność hematologiczną i immunosupresyjną, obejmującą niedokrwistość, leukopenię, trombocytopenię oraz panmielopatię, wynikającą z hamowania syntezy DNA. Toksyczność obserwowano u myszy, szczurów, psów i małp przy dawkach odpowiadających terapeutycznym u ludzi. Dodatkowo stwierdzono obecność ciałek Heinza i Howell-Jolly’ego w erytrocytach u szczurów i psów, co wskazuje na zaburzenia dojrzewania krwinek czerwonych. Występowały także działania niepożądane na serce, wątrobę, rogówkę i drogi oddechowe, prawdopodobnie wtórne do immunosupresji. Mutagenność leflunomidu nie została potwierdzona in vivo, choć jego metabolit TFMA wykazywał in vitro potencjał genotoksyczny. W badaniach rakotwórczości u myszy zaobserwowano zwiększoną częstość chłoniaka złośliwego u samców oraz gruczolaka oskrzelikowo-pęcherzykowego i raka płuca u samic, natomiast u szczurów nie stwierdzono działania rakotwórczego.
chłoniak złośliwy, ciałka Heinza, dawka terapeutyczna, działanie cytostatyczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, erytrocyty, grasica, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, hamowanie syntezy DNA, immunosupresja, leukopenia, mutacja punktowa, niedokrwistość, panmielopatia, rak płuca, śledziona, szpik kostny, trombocytopenia, układ pokarmowy, uszkodzenie chromosomów, węzły chłonne, właściwości antygenowe, zaburzenia hematologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Leflunomid Egis 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leflunomidu wykazały toksyczność ostrą i przewlekłą obejmującą głównie szpik kostny, krew, układ pokarmowy, skórę, śledzionę, grasice oraz węzły chłonne. Objawy toksyczne to niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia oraz zaburzenia funkcji szpiku kostnego, co jest konsekwencją hamowania syntezy DNA przez lek. U szczurów i psów zaobserwowano obecność ciałek Heinza i Howell-Jolly’ego w erytrocytach, wskazujących na uszkodzenie krwinek czerwonych. Dodatkowo stwierdzono działania niepożądane w obrębie serca, wątroby, rogówki i dróg oddechowych, prawdopodobnie związane z immunosupresją. Toksyczność występowała przy dawkach odpowiadających terapeutycznym u ludzi, co podkreśla konieczność ścisłego monitorowania pacjentów. Badania genotoksyczności nie wykazały mutagenności leflunomidu, choć metabolit TFMA indukował uszkodzenia chromosomowe in vitro, bez potwierdzenia działania in vivo.
4-trifluorometyloanilina, chłoniak złośliwy, ciałko Heinza, ciałko Howell-Jolly’ego, działanie embriotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie teratogenne, erytrocyt, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, leflunomid, leukopenia, męski narząd rozrodczy, mutacja punktowa, niedokrwistość, rak płuca, synteza DNA, szpik kostny, toksyczność ostra, trombocytopenia, układ pokarmowy, uszkodzenie chromosomu, węzeł chłonny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych, przewyższając śmiertelność z powodu raka piersi, jelita grubego, prostaty i trzustki łącznie. Wczesne wykrycie za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej (LDCT) znacząco poprawia przeżywalność, zwłaszcza u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, definiowanych przez USPSTF jako osoby w wieku 50-80 lat z historią palenia ≥20 paczkolat, które obecnie palą lub rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Badania przesiewowe LDCT obniżają śmiertelność o około 20% w porównaniu do standardowego RTG klatki piersiowej, umożliwiając wykrycie nowotworów we wczesnym stadium (stadium I z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia około 73%). Procedura jest szybka, nieinwazyjna, wykorzystuje około 75% mniej promieniowania niż standardowa tomografia i wymaga corocznego powtarzania, z przerwaniem badań po 15 latach abstynencji od palenia lub w przypadku ograniczonej oczekiwanej długości życia.
badanie przesiewowe, badanie przesiewowe raka płuca, biomarker, biopsja, chirurg klatki piersiowej, ekspozycja na promieniowanie, nadrozpoznawalność, narażenie na azbest, narażenie na radon, niskodawkowa tomografia komputerowa, obturacyjna choroba płuc, paczkolat, pulmonolog, radiolog, rak jelita grubego, rak piersi, rak płuca, rak prostaty, rak trzustki, śmiertelność z powodu raka płuca, sztuczna inteligencja w medycynie, wskaźnik przeżywalności, wspólne podejmowanie decyzji, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levosol 6 mg/ml
Lewodropropizyna, substancja czynna syropu Levosol (6 mg/ml), jest lekiem przeciwkaszlowym o obwodowym mechanizmie działania, selektywnie hamującym włókna C w oskrzelach i tchawicy. Działa poprzez blokowanie uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych, co potwierdzono w badaniach in vitro oraz na modelach zwierzęcych. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje podobną lub wyższą skuteczność w kaszlu indukowanym bodźcami obwodowymi (np. kwas cytrynowy, woda amoniakalna), jednak jej aktywność w kaszlu wywołanym bodźcami centralnymi jest około dziesięciokrotnie niższa. Lek nie wykazuje działania narkotycznego, nie powoduje depresji oddechowej, zaparć ani istotnych objawów sercowo-naczyniowych, co stanowi istotną przewagę nad opioidowymi lekami przeciwkaszlowymi.
bodźce centralne, bradykinina, depresja oddechowa, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, działanie uspokajające, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, krztusiec, lek przeciwkaszlowy, Levosol, lewodropropizyna, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, rozkurcz oskrzeli, serotonina, skurcz oskrzeli, substancje chemiczne drażniące, tchawica, układ sercowo-naczyniowy, włókna aferentne, włókna C, zakażenia dróg oddechowych, znieczulenie miejscowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Leczenie
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych, z około 156 900 zgonami rocznie w USA. Pięcioletnie przeżycie wynosi jedynie 15,6%, co wynika z późnej diagnozy w zaawansowanym stadium. Wczesne wykrycie, zwłaszcza dzięki badaniom przesiewowym, znacząco poprawia rokowanie – 20-letnia przeżywalność u pacjentów zdiagnozowanych w badaniach przesiewowych wynosi 81%, a w stadium I nawet 95%. Jedyną rekomendowaną metodą przesiewową jest coroczna niskodawkowa tomografia komputerowa (LDCT), która zmniejsza śmiertelność o około 20% u osób z grupy wysokiego ryzyka (wiek 50-80 lat, 20 paczkolat historii palenia, palenie w ciągu ostatnich 15 lat). Badania przesiewowe nie są zalecane u pacjentów z ciężką niewydolnością oddechową lub innymi poważnymi schorzeniami ograniczającymi leczenie chirurgiczne.
badanie przesiewowe raka płuca, biomarker genetyczny, brachyterapia, chemioterapia adjuwantowa, chirurgia wspomagana robotem, drobnokomórkowy rak płuca, dyssekcja węzłów chłonnych, guzek płucny, immunoterapia, inhibitor punktów kontrolnych układu odpornościowego, koniugat przeciwciało-lek, lobektomia, niedrobnokomórkowy rak płuca, niskodawkowa tomografia komputerowa, pneumonektomia, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak płuca, receptor czynnika wzrostu, remisja choroby, resekcja klinowa, segmentektomia, stereotaktyczna radioterapia ciała, terapia celowana, terapia systemowa, torakoskopia wideo-asystowana, wskaźnik pięcioletniego przeżycia, wynik fałszywie dodatni, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak oka – Etiologia i przyczyny
Czerniak oka, stanowiący 3-5% wszystkich czerniaków, jest najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym gałki ocznej u dorosłych, charakteryzującym się wysoką agresywnością i zdolnością do przerzutów. Kluczowe mutacje genetyczne dotyczą genów GNAQ i GNA11 (występują u 71-93% pacjentów z czerniakiem błony naczyniowej), które prowadzą do stałej aktywacji szlaków sygnałowych białek G. Inne istotne mutacje obejmują BAP1 (związany z wysokim ryzykiem przerzutów), SF3B1 (opóźnione przerzuty) oraz EIF1AX (lepsze rokowanie). Monosomia chromosomu 3 i zysk chromosomu 8q są dodatkowymi markerami złego rokowania. Lokalizacja guza w błonie naczyniowej (naczyniówka 85-90%, ciało rzęskowe 5-8%, tęczówka 3-5%) ma znaczenie prognostyczne – czerniaki tęczówki cechują się najniższym ryzykiem przerzutów (~5% w 5 lat), podczas gdy guzy ciała rzęskowego i naczyniówki wykazują ryzyko około 20%. Czerniak spojówki, rozwijający się często na podłożu pierwotnej nabytej melanozy (PAM), wykazuje mutacje promotora TERT, NRAS i NF1.
BAP1, białko G, błona naczyniowa, ciało rzęskowe, czerniak błony naczyniowej, czerniak oka, czerniak spojówki, czerniak tęczówki, gen GNAQ, melanocytoza oczna, międzybłoniak, monosomia chromosomu 3, mutacja genu, mutacja germinalna, mutacja TERT, naczyniówka, nowotwór złośliwy gałki ocznej, promieniowanie UV, przerzut czerniaka, rak piersi, rak płuca, rak podstawnokomórkowy, receptor sprzężony z białkiem G, tęczówka, zespół predyspozycji do nowotworów BAP1, zespół znamion dysplastycznych, znamię naczyniówki, znamię tęczówki - Leksykon substancji czynnych
Fludeoksyglukoza – Wskazania do stosowania
Fludeoksyglukoza znakowana izotopem fluoru-18 (18F-FDG) jest kluczowym radiofarmaceutykiem stosowanym w pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) do obrazowania metabolicznego, szczególnie w diagnostyce onkologicznej. Izotop 18F charakteryzuje się okresem półtrwania około 110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o energii maksymalnej 634 keV, co umożliwia detekcję anihilacyjnych fotonów gamma o energii 511 keV. 18F-FDG pozwala na ocenę zwiększonego wychwytu glukozy w komórkach nowotworowych, co jest wykorzystywane do charakterystyki zmian ogniskowych w płucach, wykrywania nowotworów o nieznanym pochodzeniu, oceny stopnia zaawansowania nowotworów głowy i szyi, płuc, piersi, przełyku, trzustki, okrężnicy, chłoniaków oraz czerniaka złośliwego. Ponadto, badanie PET z 18F-FDG jest stosowane w monitorowaniu skuteczności terapii oraz wykrywaniu wznowy choroby nowotworowej. Preparaty dostępne na rynku mają aktywność od 250 MBq/mL do 1 GBq/mL, z całkowitą aktywnością fiolki sięgającą do 40 GBq.
anihilacja pozytonu, bakteriemia, chłoniak złośliwy, choroby nowotworowe, czerniak złośliwy, fludeoksyglukoza, glejak wysokiego stopnia, gorączka nieznanego pochodzenia, izotop fluoru-18, neuroartropatia Charcota, nowotwór głowy i szyi, padaczka skroniowa, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie pozytonowe, przerzuty do wątroby, rak jajnika, rak okrężnicy, rak piersi, rak płuca, rak przełyku, rak tarczycy, rak trzustki, sarkoidoza, scyntygrafia perfuzyjna, skala Breslowa, tasiemiec bąblowcowy, wychwyt glukozy, zabieg rewaskularyzacji, zapalenie kości i szpiku, zapalenie krążków międzykręgowych, zapalenie kręgów, zapalenie naczyń, zapalenie wsierdzia, zapalne choroby jelit, żywotność mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Etiologia i przyczyny
Zapalenie opłucnej to stan zapalny błony surowiczej wyściełającej płuca i jamę klatki piersiowej, charakteryzujący się bólem nasilającym się przy oddychaniu. Etiologia jest zróżnicowana, z infekcjami wirusowymi jako najczęstszą przyczyną, obejmującą m.in. wirus grypy, Coxsackie B, RSV, CMV, EBV, adenowirusy, SARS-CoV-2. Infekcje bakteryjne, takie jak Streptococcus, Staphylococcus (w tym MRSA), Mycobacterium tuberculosis, Escherichia coli i Haemophilus influenzae, mogą prowadzić do ropniaka opłucnej (empyema). Rzadziej występują infekcje grzybicze i pasożytnicze (np. Histoplazmoza, Paragonimus westermani). Choroby autoimmunologiczne (RZS, SLE, zespół Sjögrena, FMF) oraz zatorowość płucna (odpowiedzialna za 5-21% przypadków bólu opłucnowego) stanowią istotne przyczyny zapalenia opłucnej. Nowotwory, zwłaszcza rak płuca, międzybłoniak i chłoniak, odpowiadają za około 56% przypadków rozpoznawanych biopsją chirurgiczną.
azbestoza, choroba autoimmunologiczna, endometrioza klatki piersiowej, gruźlica, jama opłucnowa, krwiak opłucnej, międzybłoniak, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność serca, odma opłucnowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rak płuca, reumatoidalne zapalenie stawów, rodzinna gorączka śródziemnomorska, ropa w jamie opłucnowej, ropniak opłucnej, rozwarstwienie aorty, stan zapalny opłucnej, toczeń rumieniowaty układowy, wirus syncytialny oddechowy, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Sjögrena, złamanie żebra, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Leflunomid Bluefish 20 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leflunomidu obejmowały szeroki zakres testów toksyczności ostrej i przewlekłej na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy, małpy), które wykazały istotny wpływ leku na układ krwiotwórczy, manifestujący się niedokrwistością, leukopenią, trombocytopenią oraz zaburzeniami funkcji szpiku kostnego. Obserwacje obecności ciałek Heinza i Howell-Jolly’ego w erytrocytach potwierdzają zaburzenia dojrzewania krwinek czerwonych. Działanie toksyczne dotyczyło również serca, wątroby, rogówki i dróg oddechowych, prawdopodobnie wtórnie do immunosupresji. Efekty toksyczności pojawiały się przy dawkach odpowiadających terapeutycznym u ludzi, co podkreśla konieczność monitorowania pacjentów podczas terapii. Badania genotoksyczności nie wykazały mutagenności leflunomidu, jednak metabolit TFMA indukował uszkodzenia chromosomowe in vitro, co wymaga dalszej oceny in vivo.
4-trifluorometyloanilina, aberracje chromosomowe, badanie in vitro, chłoniak złośliwy, ciałka Heinza, ciałka Howell-Jolly’ego, embriotoksyczność, erytrocyty, genotoksyczność, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, immunosupresja, krwinki czerwone, leflunomid, leukopenia, małopłytkowość, mutacja punktowa, niedokrwistość, rak płuca, szpik kostny, teratogenność, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levopront 60 mg/10 ml
Lewodropropizyna, będąca S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol, to lek przeciwkaszlowy o działaniu obwodowym, hamujący aktywność włókien C w oskrzelach i tchawicy, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych. W modelach zwierzęcych wykazano, że jej skuteczność przeciwkaszlowa jest porównywalna lub wyższa niż dropropizyny i kloperastyny, a w testach stymulacji obwodowej jej działanie mieści się w zakresie 0,5-2 w stosunku do kodeiny. Lewodropropizyna wykazuje również działanie rozkurczające mięśniówkę gładką oskrzeli, hamując skurcze wywołane histaminą, serotoniną i bradykininą, przy braku działania antycholinergicznego. Dawka efektywna (ED50) dla działania rozkurczającego jest zbliżona do dawki przeciwkaszlowej. U zdrowych ochotników pojedyncza dawka 60 mg leku redukuje natężenie kaszlu indukowanego kwasem cytrynowym na co najmniej 6 godzin, bez wpływu na EEG, funkcje psychomotoryczne oraz parametry sercowo-naczyniowe przy dawkach do 240 mg.
bradykinina, depresja oddechowa, drażnienie substancjami chemicznymi, działanie antycholinergiczne, działanie miejscowo znieczulające, działanie opioidopodobne, funkcje psychomotoryczne, hamowanie kaszlu, hiperkapnia, histamina, kaszel o różnej etiologii, kaszel wywołany bodźcami centralnymi, krztusiec, krzywa EEG, lek przeciwkaszlowy, mechanizm działania przeciwkaszlowego, mięśniówka gładka oskrzeli, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptor opioidowy, serotonina, skurcz oskrzeli, stymulacja obwodowa, stymulacja tchawicy, włókna C, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zakażenie dróg oddechowych, zespół abstynencyjny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Leflunomid Bluefish 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leflunomidu wykazały jego toksyczność przede wszystkim wobec układu krwiotwórczego, manifestującą się niedokrwistością, leukopenią, trombocytopenią oraz chorobami szpiku kostnego, co jest konsekwencją hamowania syntezy DNA. W badaniach na szczurach i psach obserwowano obecność ciałek Heinza i Howell-Jolly’ego, wskazujących na zaburzenia dojrzewania erytrocytów. Działania niepożądane dotyczyły także serca, wątroby, rogówki i dróg oddechowych, jednak były one prawdopodobnie wtórne do immunosupresji indukowanej przez lek, a nie bezpośrednim efektem toksycznym. Toksyczność stwierdzano przy dawkach odpowiadających dawkom terapeutycznym u ludzi, co podkreśla potencjalne ryzyko kliniczne. W badaniach mutagenności sam leflunomid nie wykazywał działania mutagennego, natomiast jego metabolit TFMA indukował uszkodzenia chromosomowe in vitro, choć znaczenie kliniczne tych wyników pozostaje niejasne.
badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, chłoniak złośliwy, ciałka Heinza, ciałka Howell-Jolly’ego, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, immunosupresja, leflunomid, leukopenia, mutacja punktowa, niedokrwistość, płytki krwi, rak płuca, szpik kostny, trifluorometyloanilina, układ krwiotwórczy, uszkodzenie chromosomu - Leksykon substancji czynnych
Lewodropropizyna – Właściwości farmakodynamiczne
Lewodropropizyna (S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol) jest lekiem przeciwkaszlowym o obwodowym mechanizmie działania, hamującym aktywację włókien C w oskrzelach i tchawicy, co prowadzi do zmniejszenia odruchu kaszlu. Substancja ta wykazuje także działanie bronchodylatacyjne, hamując skurcz oskrzeli indukowany histaminą, serotoniną i bradykininą, bez wpływu na skurcz wywołany acetylocholiną, co potwierdza brak działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych dawka efektywna (ED50) dla działania przeciwkaszlowego i bronchodylatacyjnego jest porównywalna. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje podobną skuteczność w kaszlu wywołanym bodźcami obwodowymi (stosunek siły działania 0,5-2), natomiast jej aktywność w kaszlu centralnym jest około 10-krotnie niższa. Po podaniu doustnym działanie lewodropropizyny jest dwukrotnie słabsze niż kodeiny, natomiast w formie aerozolu jest równe lub wyższe. Substancja nie wykazuje działania depresyjnego na ośrodek oddechowy, nie wpływa na funkcje psychomotoryczne ani na kształt krzywej EEG, co stanowi istotną przewagę nad lekami o działaniu ośrodkowym.
acetylocholina, aktywność bronchodylatacyjna, bradykinina, depresja oddechowa, dropropizyna, działanie antycholinergiczne, działanie obwodowe, działanie przeciwkaszlowe, EEG, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, kloperastyna, kodeina, krztusiec, lewodropropizyna, nalokson, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oksotremoryna, ośrodkowy układ nerwowy, pentametylenotetrazolem, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptory opioidowe, skurcz oskrzeli, stymulacja elektryczna, włókna C, zespół abstynencyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Etiologia i przyczyny
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych na świecie, z ponad 234 000 nowych przypadków i 154 000 zgonów rocznie w USA. Pięcioletni wskaźnik przeżycia wynosi około 15,6%, co wynika głównie z późnego rozpoznania choroby. Badania przesiewowe za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej (LDCT) są obecnie jedyną rekomendowaną metodą wykrywania raka płuca we wczesnym stadium, co pozwala na zwiększenie 5-letniego przeżycia do 64% i zmniejszenie śmiertelności o 20% u osób wysokiego ryzyka (wiek 50-80 lat, ≥20 paczkolat palenia, palący lub rzucili palenie w ciągu ostatnich 15 lat). Palenie tytoniu jest dominującym czynnikiem ryzyka, odpowiadającym za 80-90% przypadków raka płuca, z RR około 20 u palaczy w porównaniu do osób niepalących. Inne istotne czynniki ryzyka to ekspozycja na radon, azbest, chrom, arsen, nikiel, kadm, beryl, krzemionkę, opary diesla oraz bierne palenie, które zwiększa ryzyko o 24% u osób niepalących mieszkających z palaczami.
azbest, badanie przesiewowe, bierne palenie, czynnik rakotwórczy, drobnokomórkowy rak płuca, dym tytoniowy, gruźlica, kancerogen, klatka piersiowa, mutacja EGFR, mutacja somatyczna, nadrozpoznawalność, narażenie zawodowe, niedrobnokomórkowy rak płuca, niskodawkowa tomografia komputerowa, nowotwór głowy i szyi, nowotwór pierwotny, palenie tytoniu, płeć, przewlekła obturacyjna choroba płuc, radioterapia, radon, rak płuca, ryzyko względne, terapia celowana, tomografia komputerowa, węzeł chłonny, włókno azbestu, wynik fałszywie dodatni, zanieczyszczenie powietrza