działanie wykrztuśne
Działanie wykrztuśne (ekspektoracyjne) to mechanizm mający na celu usunięcie wydzieliny z dróg oddechowych poprzez jej odkrztuszanie. Jest to kluczowy proces w fizjologicznej obronie dróg oddechowych oraz ważny element terapii wielu schorzeń układu oddechowego.
Leki o działaniu wykrztuśnym można podzielić na sekretolityki (rozrzedzające wydzielinę oskrzelową) oraz sekretomotoryki (zwiększające ruchomość rzęsek nabłonka oskrzelowego). Do najczęściej stosowanych substancji należą: ambroksol, bromheksyna, acetylocysteina, erdosteina oraz wyciągi roślinne (np. z bluszczu, tymianku, pierwiosnka).
W praktyce klinicznej działanie wykrztuśne wykorzystuje się w leczeniu ostrych i przewlekłych schorzeń dróg oddechowych, takich jak zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, rozstrzenie oskrzeli, mukowiscydoza czy przewlekła obturacyjna choroba płuc. Leki wykrztuśne pomagają usunąć nadmiar śluzu, ułatwiają oczyszczanie dróg oddechowych oraz mogą zwiększać skuteczność antybiotykoterapii.
Należy pamiętać, że łączenie leków wykrztuśnych z przeciwkaszlowymi jest zazwyczaj nieuzasadnione, ponieważ hamowanie odruchu kaszlowego może utrudniać efektywne odkrztuszanie wydzieliny upłynnionej przez leki wykrztuśne. W przypadku uporczywego, nieproduktywnego kaszlu, właściwsze może być zastosowanie leków przeciwkaszlowych, a nie wykrztuśnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pectolvan 7 mg/ml
Syrop Pectolvan o stężeniu 7 mg/ml, zawierający suchy wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix L., folium) jako substancję czynną, jest roślinnym produktem leczniczym stosowanym jako środek wykrztuśny w leczeniu kaszlu produktywnego. Preparat jest wskazany dla dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 2. roku życia, natomiast nie zaleca się jego stosowania u dzieci poniżej 2 lat. Mechanizm działania opiera się na właściwościach mukolitycznych i wykrztuśnych wyciągu, co prowadzi do rozrzedzenia śluzu i ułatwienia odkrztuszania wydzieliny z dróg oddechowych, a także łagodzenia objawów kaszlu mokrego. Syrop ma jasnobrązową barwę i wiśniowy, słodki smak owocowy, a jego skład obejmuje także sorbitol w ilości 0,385 g/ml, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją fruktozy lub zaburzeniami metabolizmu sorbitolu.
drogi oddechowe, Drug Extract Ratio, działanie mukolityczne, działanie wykrztuśne, etanol, Hedera helix, kaszel produktywny, kaszel wydzielniczy, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, plwocina, rozrzedzenie śluzu, sorbitol, środek wykrztuśny, syrop leczniczy, wyciąg z liści bluszczu, wydzielina dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonu – Wskazania do stosowania
Chlorek amonu (Ammonii chloridum) jest substancją o działaniu sekretolitycznym i wykrztuśnym, stosowaną w terapii stanów zapalnych górnych dróg oddechowych oraz kaszlu produktywnego. W preparacie Apipulmol chlorek amonu występuje w stężeniu 90 mg/100 g syropu (12 mg/10 ml), w połączeniu z sulfogwajakolem (2 g/100 g syropu), co zapewnia synergistyczne działanie mukolityczne i wykrztuśne. Substancja ta upłynnia gęstą wydzielinę, ułatwiając jej odkrztuszanie, co jest szczególnie istotne w przebiegu zapalenia oskrzeli i innych schorzeń układu oddechowego z obecnością lepkiego śluzu. Preparat w formie syropu jest wygodny w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z trudnościami w połykaniu.
chlorek amonu, dysfagia, działanie mukolityczne, działanie mukolityczne i wykrztuśne, działanie sekretolityczne, działanie wykrztuśne, gęsty śluz, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, preparat Apipulmol, schorzenie układu oddechowego, środek wykrztuśny, sulfogwajakol, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, ziołomiód sosnowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vomitusheel –
Produkt leczniczy Vomitusheel zawiera substancje czynne w rozcieńczeniach homeopatycznych D4 i D6, co odpowiada rozcieńczeniom 10 000- i 1 000 000-krotnym w stosunku do materiału wyjściowego. Składniki takie jak Psychotria ipecacuanha D4 (10 g/100 g), Aethusa cynapium D4 (10 g/100 g), Strychnos nux-vomica D4 (10 g/100 g), Apomorphinum hydrochloricum D6 (15 g/100 g), Colchicum autumnale D6 (25 g/100 g) oraz Strychnos ignatii D6 (30 g/100 g) w formie nierozcieńczonej wykazują toksyczność (np. działanie kardiotoksyczne, neurotoksyczne, hepatotoksyczne czy wpływ na OUN), jednak w preparacie ich stężenia są minimalne i uznawane za bezpieczne. Produkt zawiera również 35% (v/v) etanolu, co stanowi istotny czynnik bezpieczeństwa, zwłaszcza w kontekście określonych grup pacjentów.
Aethusa cynapium, Apomorphinum hydrochloricum, blekot pospolity, Colchicum autumnale, działanie hepatotoksyczne, działanie kardiotoksyczne, działanie na OUN, działanie neurotoksyczne, działanie przeciwmitotyczne, działanie psychoaktywne, działanie toksyczne, działanie wykrztuśne, działanie wymiotne, kolchicyna, kulczyba wronie oko, pochodna morfiny, preparat homeopatyczny, Psychotria ipecacuanha, rozcieńczenie substancji wyjściowej, środek wymiotny, strychnina i brucyna, Strychnos ignatii, Strychnos nux vomica, toksyczny alkaloid, zimowit jesienny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z liści bluszczu – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg suchy z liści bluszczu (Hedera helix L, folium), stosowany w leczeniu schorzeń układu oddechowego, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub rośliny z rodziny araliowatych (Araliaceae), a także na substancje pomocnicze, zwłaszcza sorbitol (E 420) obecny w preparacie Hederasal w dawce 26,6 mg/5 ml, gdzie 1 ml syropu zawiera 0,987 g sorbitolu. Ponadto, preparaty te są przeciwwskazane u dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na ryzyko nasilenia objawów ze strony układu oddechowego, wynikające z sekretolitycznego działania wyciągu, które u niemowląt i małych dzieci może prowadzić do obturacji oskrzeli i pogorszenia stanu klinicznego.
araliowate, działanie mukolityczne, działanie sekretolityczne, działanie wykrztuśne, farmakoterapia, Hedera helix, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na rośliny, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja składnika, obturacja oskrzeli, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja uczuleniowa, schorzenie układu oddechowego, substancja pomocnicza, syrop leczniczy, wyciąg suchy z liści bluszczu, wyciąg z bluszczu, wyciąg z liści bluszczu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Ambroxol Aflofarm 15 mg/5 ml
Ambroxol Aflofarm to syrop mukolityczno-wykrztuśny zawierający ambroksolu chlorowodorek w stężeniu 15 mg/5 ml. Preparat jest przeznaczony do ułatwienia odkrztuszania wydzieliny dróg oddechowych. Syrop zawiera również substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak sorbitol (2500 mg/porcję), który może wykazywać działanie przeczyszczające i wpływać na biodostępność innych leków, glikol propylenowy (152 mg), kwas benzoesowy (10 mg), sód (0,045 mg), glicerol (750 mg), śladowe ilości etanolu (0,02 µg) oraz linalol – potencjalny alergen. Preparat dostępny jest w butelkach o pojemności 100 ml i 120 ml, zabezpieczonych ciemnym szkłem chroniącym przed światłem, co jest istotne dla stabilności leku.
ambroksolu chlorowodorek, biodostępność, dieta niskosodowa, dysfagia, działanie mukolityczne, działanie niepożądane, działanie wykrztuśne, glikol propylenowy, hydroksyetyloceluloza, konserwant przeciwbakteryjny, konserwant przeciwgrzybiczy, kwas benzoesowy, miarka dozująca, okres ważności, sacharyna sodowa, sorbitol, środek zagęszczający, stabilizator zawiesiny, substancja konserwująca, syrop - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg tymiankowy – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg tymiankowy (Thymi extractum) jest stosowany głównie jako składnik preparatów o działaniu wykrztuśnym i przeciwkaszlowym, np. w syropie Tussipect, gdzie występuje w dawce 622 mg/5 ml przy ekstrakcie o DER 1:3-5. Preparat ten zawiera również efedrynę chlorowodorek (4,35 mg/5 ml) oraz saponinę (1,43 mg/5 ml). Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania wyciągu tymiankowego jest nadwrażliwość na składnik lub inne rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Ze względu na obecność efedryny, Tussipect jest przeciwwskazany u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami rytmu serca, nadczynnością tarczycy, cukrzycą, jaskrą z zamkniętym kątem przesączania, przerostem gruczołu krokowego oraz padaczką. Dodatkowo, substancje pomocnicze takie jak sacharoza (3,25 g/5 ml), etylu parahydroksybenzoesan (6,3 mg/5 ml), kwas benzoesowy (12,43 mg/5 ml) i etanol (3,8% v/v) mogą stanowić przeciwwskazania u pacjentów z cukrzycą, alergiami, chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią.
beta-adrenolityk, chlorowodorek efedryny, choroba niedokrwienna serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, glikozyd nasercowy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z zamkniętym kątem, jasnotowate, lek sympatykomimetyczny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, nietolerancja fruktozy, objaw lękowy, objaw psychotyczny, padaczka, przerost gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, saponina, substancja wykrztuśna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wyciąg tymiankowy, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie psychiczne - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z liści bluszczu – Przedawkowanie
Wyciąg suchy z liści bluszczu (Hedera helix L, folium) stosowany jako środek wykrztuśny może powodować objawy przedawkowania, zwłaszcza u dzieci. Najczęściej obserwowane symptomy to dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka, oraz objawy ze strony układu nerwowego, w tym pobudzenie i agresywne zachowanie. Przypadek kliniczny czteroletniego dziecka, które przyjęło 1,8 g surowca roślinnego (odpowiednik ponad 56 ml syropu Hederasal o stężeniu 26,6 mg/5 ml), potwierdza ryzyko wystąpienia poważnych objawów, w tym biegunki i agresji. Brak jest szczegółowych danych dotyczących dawki wywołującej inne objawy, jednak należy mieć na uwadze, że dzieci stanowią grupę szczególnie narażoną na toksyczne działanie tego preparatu.
agresywne zachowanie, biegunka, częste wypróżnienia, dolegliwości gastryczne, działanie wykrztuśne, Hedera helix, leczenie objawowe, lek przeciwbiegunkowy, lek przeciwwymiotny, nawodnienie, nudności, pobudzenie psychoruchowe, populacja pediatryczna, przedawkowanie substancji czynnej, syrop Hederasal, układ nerwowy, wyciąg suchy z liści bluszczu, wymioty, zatrucie - Leksykon substancji czynnych
Tymol – Wskazania do stosowania
Tymol wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego i jest stosowany głównie w preparatach miejscowych na skórę oraz w leczeniu schorzeń układu oddechowego. W postaci syropów, takich jak Bronchosol (0,198 mg tymolu/ml) i Syrop tymiankowy złożony (0,01 g tymolu/100 g), wykazuje działanie wykrztuśne i łagodzące kaszel w przebiegu nieżytów górnych dróg oddechowych, z zastosowaniem u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 4 roku życia. Maści rozgrzewające, np. Rub-Arom (0,25 g tymolu/100 g), stosowane są w bólach mięśniowych, stawowych, nerwobólach oraz jako preparaty do nacierań w infekcjach górnych dróg oddechowych. Preparaty takie jak Vicks VapoRub, zawierające tymol, łagodzą objawy podrażnień błony śluzowej nosa i gardła. Tymol jest także składnikiem preparatów dermatologicznych o działaniu przeciwbakteryjnym, np. Afronis (0,05 g/100 g) i Sonol (2 mg/ml), stosowanych pomocniczo w leczeniu trądziku pospolitego oraz chorób infekcyjnych skóry.
ból mięśniowy, ból stawowy, choroba infekcyjna skóry, choroba układu oddechowego, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwświądowe, działanie rozgrzewające, działanie wykrztuśne, infekcja górnych dróg oddechowych, lek wykrztuśny, nerwoból, nieżyt górnych dróg oddechowych, obrzęk błony śluzowej nosa, odkrztuszanie, postać farmaceutyczna, preparat miejscowy na skórę, preparat rozgrzewający, produkt leczniczy, rwa kulszowa, schorzenie współistniejące, trądzik pospolity, tymol, zapalenie błony śluzowej, zapalenie korzonków nerwowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Coldrex Complex Grip 500 mg + 100 mg + 6,1 mg
Coldrex Complex Grip to preparat w postaci kapsułek twardych zawierający 500 mg paracetamolu, 100 mg gwajafenezyny oraz 6,1 mg chlorowodorku fenylefryny (odpowiadającej 5 mg fenylefryny). Lek jest wskazany do krótkotrwałego łagodzenia objawów przeziębienia i grypy, takich jak ból o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, ból głowy, nieżyt nosa, ból gardła, dreszcze, gorączka oraz kaszel produktywny. Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, gwajafenezyna ułatwia odkrztuszanie wydzieliny, a fenylefryna zmniejsza przekrwienie i obrzęk błony śluzowej nosa poprzez obkurczenie naczyń krwionośnych. Preparat jest przeznaczony dla dorosłych, osób w podeszłym wieku oraz młodzieży powyżej 16 roku życia.
ból gardła, ból głowy, ból mięśniowy, chlorowodorek fenylefryny, Coldrex Complex Grip, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie wykrztuśne, gorączka, gwajafenezyna, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa, kaszel mokry, kaszel produktywny, nieżyt nosa, objawy grypy, objawy przeziębienia, obkurczenie naczyń krwionośnych, obrzęk błony śluzowej nosa, odkrztuszanie wydzieliny, paracetamol, przeziębienie i grypa, zaleganie wydzieliny - Leksykon substancji czynnych
Saponina – Dawkowanie i sposób podawania
Saponina jest aktywnym składnikiem preparatu Tussipect, dostępnym w formie syropu oraz tabletek drażowanych. W syropie stężenie saponiny wynosi 1,43 mg na 5 ml, natomiast tabletki zawierają 12 mg saponiny każda. Dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia zalecane dawkowanie tabletek to 3 razy dziennie po 2 tabletki, co daje łączną dawkę dobową 72 mg saponiny. Tabletki należy przyjmować doustnie, popijając niewielką ilością wody. W przypadku pominięcia dawki nie należy stosować dawki podwójnej, a leczenie powinno być kontynuowane zgodnie z ustalonym schematem.
charakterystyka produktu leczniczego, dawkowanie tabletek, dostosowanie dawkowania, działanie wykrztuśne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ocena kliniczna, pacjent w podeszłym wieku, pominięcie dawki, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, saponina, schemat dawkowania, syrop, tabletka drażowana, trudność w połykaniu, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z tymianku – Wskazania do stosowania
Wyciąg z tymianku (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L., herba) jest cenionym składnikiem w terapii schorzeń dróg oddechowych, wykazującym działanie wykrztuśne oraz łagodzące podrażnienie błony śluzowej gardła. W preparacie BRONCHOSTOP Duo na kaszel, dawka 120 mg wyciągu suchego z ziela tymianku na 15 ml syropu, w połączeniu z 830 mg wyciągu płynnego z korzenia prawoślazu, umożliwia synergistyczne działanie na kaszel zarówno mokry, z zalegającą gęstą wydzieliną, jak i suchy, związany z podrażnieniem gardła. Tymianek ułatwia upłynnianie śluzu i jego ewakuację, natomiast prawoślaz tworzy ochronną warstwę śluzową, co wspomaga łagodzenie stanów zapalnych i podrażnień.
błona śluzowa, błona śluzowa gardła, dysfagia, działanie wykrztuśne, efekt wykrztuśny, infekcja przeziębieniowa, kaszel produktywny, kaszel przeziębieniowy, odkrztuszanie wydzieliny, parahydroksybenzoesan, podrażnienie błony śluzowej, produkt leczniczy roślinny, schorzenie dróg oddechowych, suchy kaszel, trudność odkrztuszania, upłynnianie wydzieliny, wyciąg suchy z ziela tymianku, wyciąg z korzenia prawoślazu, wyciąg z tymianku, zaleganie śluzu - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z ziela tymianku – Wskazania do stosowania
Wyciąg z ziela tymianku (Thymi extractum fluidum), pozyskiwany z Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L., wykazuje udokumentowane działanie wykrztuśne i jest stosowany głównie w terapii produktywnego kaszlu, zwłaszcza w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych o charakterze przeziębieniowym. Preparat Sallevia zawiera 110 mg/ml płynnego wyciągu z ziela tymianku w formie syropu, przeznaczony dla dorosłych oraz dzieci powyżej 4. roku życia. Wyciąg jest klasyfikowany jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny, którego skuteczność i bezpieczeństwo opierają się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym, a nie na szeroko zakrojonych badaniach klinicznych. W procesie ekstrakcji stosuje się amonowy wodorotlenek 10% (m/m), glicerol 85% (m/m), etanol 90% (V/V) oraz wodę oczyszczoną w proporcjach 1/20/70/109, co wpływa na charakterystykę farmaceutyczną preparatu.
działanie wykrztuśne, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, kaszel suchy, odkrztuszanie wydzieliny, płynny wyciąg z tymianku, postać farmaceutyczna, substancja czynna, substancja pomocnicza, Thymus vulgaris, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, upłynnienie wydzieliny, wodorotlenek amonowy, wyciąg z ziela tymianku, wydzielina oskrzelowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Baladex (50 mg + 30 mg)/5 ml
Lek Baladex w postaci syropu zawiera 50 mg teofiliny oraz 30 mg gwajafenezyny w 5 ml i jest wskazany w leczeniu oraz profilaktyce duszności związanych z chorobami obturacyjnymi układu oddechowego, takimi jak astma oskrzelowa, ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli oraz przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Teofilina działa bronchodilatacyjnie, redukując skurcz oskrzeli i poprawiając wentylację, natomiast gwajafenezyna wykazuje działanie wykrztuśne i mukolityczne, ułatwiając usuwanie gęstej wydzieliny. Baladex jest szczególnie użyteczny w stanach zaostrzeń chorób obturacyjnych, gdzie występuje nadprodukcja śluzu, oraz w profilaktyce nawracających epizodów duszności, zwłaszcza gdy standardowa terapia bronchodilatatorami jest niewystarczająca.
astma oskrzelowa, beta2-mimetyki, choroba układu sercowo-naczyniowego, destrukcja pęcherzyków płucnych, działanie bronchodylatacyjne, działanie mukolityczne, działanie niepożądane, działanie wykrztuśne, gwajafenezyna, interakcja lekowa, nadprodukcja śluzu, nietolerancja fruktozy, obturacja dróg oddechowych, odkrztuszanie plwociny, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, pułapka powietrzna, rozedma płuc, skurcz oskrzeli, teofilina, terapia wielolekowa, zapalenie oskrzeli - Leksykon substancji czynnych
Bluszcz – Dawkowanie i sposób podawania
Wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix) jest stosowany w terapii schorzeń układu oddechowego, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta oraz formy farmaceutycznej. Dorośli i młodzież powyżej 12 lat powinni przyjmować 5 ml syropu 3 razy dziennie, co odpowiada 99 mg (Mucoplant) lub 105 mg (Prospan) suchego wyciągu na dobę. Dzieci w wieku 6-11 lat otrzymują dawkę zmniejszoną do 66 mg (Mucoplant) lub 70 mg (Prospan) na dobę, podawane 2 razy dziennie. Dla dzieci 2-5 lat zalecany jest tylko Prospan w dawce 2,5 ml 2 razy dziennie (35 mg/dobę), natomiast preparaty z bluszczem są przeciwwskazane u dzieci poniżej 2 lat. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby brak jest ustalonych zaleceń dawkowania, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania podczas terapii.
choroba współistniejąca, dostosowanie terapii, działanie niepożądane, działanie wykrztuśne, efekt terapeutyczny, grupa wiekowa, Hedera helix, podanie doustne, podawanie preparatu, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, przeciwwskazanie, schorzenie układu oddechowego, suchy wyciąg, weryfikacja diagnozy, wyciąg z liści bluszczu, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg gęsty z ziela tymianku i korzenia pierwiosnka – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg gęsty z ziela tymianku (Thymus vulgaris, Thymus zygis) i korzenia pierwiosnka (Primula veris, Primula elatior) jest składnikiem preparatu Bronchosol, stosowanego jako środek wykrztuśny. Każdy mililitr syropu zawiera 43,6 mg wyciągu gęstego (3:1) w stosunku 7,6:1 tymianek do pierwiosnka oraz 0,198 mg tymolu. Preparat zawiera również substancje pomocnicze: sacharozę (do 845 mg/ml) oraz etanol (do 0,5% m/m). Stosowanie Bronchosolu jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na tymol, tymianek, pierwiosnek lub inne składniki preparatu, a także u osób uczulonych na rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Ponadto, preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z astmą oskrzelową oraz u dzieci z ostrym krupowym zapaleniem krtani w wywiadzie, ze względu na możliwość nasilenia obrzęku dróg oddechowych i skurczu oskrzeli.
astma oskrzelowa, choroba ośrodkowego układu nerwowego, choroba wątroby, cukrzyca, działanie wykrztuśne, epilepsja, korzeń pierwiosnka, krupowe zapalenie krtani, nadwrażliwość, nadwrażliwość krzyżowa, nietolerancja fruktozy, nieżyt górnych dróg oddechowych, padaczka, Primula elatior, Primula veris, rośliny jasnotowate, sacharoza i etanol, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, Thymus vulgaris, Thymus zygis, tymol, uzależnienie od alkoholu, wyciąg z tymianku - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Coldrex Complex Grip 500 mg + 100 mg + 6,1 mg
Coldrex Complex Grip to preparat złożony zawierający paracetamol (500 mg), gwajafenezynę (100 mg) oraz fenylefryny chlorowodorek (6,1 mg, odpowiadający 5 mg fenylefryny). Lek charakteryzuje się niewielkim wpływem na zdolności psychomotoryczne, jednak fenylefryna może wywoływać zawroty głowy, które znacząco upośledzają zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W związku z tym lekarz powinien zawsze informować pacjenta o potencjalnym ryzyku, zwłaszcza w przypadku wystąpienia zawrotów głowy, które stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, pacjentów z zaburzeniami układu nerwowego, kierowców zawodowych oraz osób stosujących jednocześnie inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy.
alfa-adrenomimetyk, charakterystyka produktu leczniczego, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, działanie sedatywne, działanie wykrztuśne, fenylefryny chlorowodorek, funkcje poznawcze, gwajafenezyna, interakcje lekowe, objaw niepożądany, obkurczanie naczyń krwionośnych, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, zaburzenia czynności układu nerwowego, zawroty głowy, zdolności psychomotoryczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thiocodin 15 mg + 300 mg
Thiocodin to lek złożony, zawierający 15 mg kodeiny fosforanu półwodnego oraz 300 mg sulfogwajakolu w każdej tabletce, klasyfikowany w grupie leków przeciwkaszlowych i wykrztuśnych (kod ATC: R05FB02). Kodeina, będąca pochodną morfiny, działa ośrodkowo poprzez hamowanie odruchu kaszlowego w ośrodkowym układzie nerwowym, co skutkuje zmniejszeniem częstości napadów kaszlu, zwłaszcza w przypadku kaszlu nasilonego i męczącego. Sulfogwajakol natomiast wykazuje działanie wykrztuśne, zwiększając wydzielanie gruczołów oskrzelowych zarówno pośrednio, przez drażnienie błony śluzowej żołądka, jak i bezpośrednio, poprzez drażnienie błony śluzowej oskrzeli, co prowadzi do upłynnienia wydzieliny i ułatwia jej odkrztuszanie.
alkaloid opium, błona śluzowa oskrzeli, błona śluzowa żołądka, drogi oddechowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie synergistyczne, działanie wykrztuśne, gruczoły oskrzelowe, kaszel nieproduktywny, kodeina fosforan półwodny, lek przeciwkaszlowy i wykrztuśny, męczący kaszel, morfina, odruch kaszlowy, ośrodkowe działanie przeciwkaszlowe, ośrodkowy układ nerwowy, produkt leczniczy, sulfogwajakol, upłynnienie wydzieliny, wydzielina dróg oddechowych, wydzielina oskrzelowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Baladex (50 mg + 30 mg)/5 ml
Baladex to syrop leczniczy zawierający 50 mg teofiliny oraz 30 mg gwajafenezyny w 5 ml preparatu, co zapewnia działanie bronchodilatacyjne i wykrztuśne. Syrop jest szczególnie przydatny u pacjentów z trudnościami w połykaniu tabletek, umożliwiając precyzyjne dawkowanie. W składzie pomocniczym znajdują się m.in. etanol (618,8 mg/5 ml), glukoza (260 mg/5 ml), sacharoza (2500 mg/5 ml), sorbitol ciekły (250 mg/5 ml, odpowiadający 165,6 mg czystego sorbitolu) oraz sód (11,38 mg/5 ml). Obecność tych składników wymaga uwagi u pacjentów z chorobami wątroby, nietolerancją fruktozy, zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy oraz na diecie niskosodowej.
bronchodilatator, choroba wątroby, dieta niskosodowa, dysfagia, działanie wykrztuśne, dziedziczna nietolerancja fruktozy, gwajafenezyna, niedobór sacharazy-izomaltazy, nieotwarte opakowanie, nietolerancja fruktozy, niezgodność farmaceutyczna, rozszerzanie oskrzeli, teofilina, uzależnienie od alkoholu, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Babka lancetowata – Przedawkowanie
Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.) jest stosowana w preparatach o działaniu wykrztuśnym, przeciwzapalnym i łagodzącym podrażnienia błon śluzowych, dostępnych w formie syropów, ekstraktów, nalewek oraz preparatów do immunoterapii swoistej. Analiza danych klinicznych wskazuje na rzadkość przypadków przedawkowania, a literatura medyczna nie opisuje typowych objawów toksyczności samej substancji aktywnej. Preparaty ziołowe bez alkoholu (np. Bronchisan fix, Fiordatussi, Padma 28 Formuła) nie wykazują udokumentowanych objawów przedawkowania. W preparatach zawierających alkohol, takich jak Pectobonisol (40-50% V/V etanolu, do 1 g alkoholu w dawce 2,5 ml) oraz syropy z babki lancetowatej (5,5-8% m/m etanolu, np. 0,51 g alkoholu w 5 ml), przedawkowanie może skutkować objawami nadużycia alkoholu i podrażnieniem przewodu pokarmowego.
adrenalina, babka lancetowata, błona śluzowa gardła, działanie wykrztuśne, ekstrakt alkoholowy, funkcje wątroby, funkcje życiowe, immunoterapia swoista, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie przewodu pokarmowego, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z sosny zwyczajnej – Wskazania do stosowania
Wyciąg z pędów sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) stanowi aktywny składnik preparatu Dexapini, stosowanego w leczeniu suchego, nieproduktywnego kaszlu towarzyszącego stanom zapalnym górnych dróg oddechowych, takim jak przeziębienie, grypa czy zapalenie gardła. W 5 ml syropu zawarte jest 426 mg wyciągu sosny, 6,5 mg dekstrometorfanu bromowodorku oraz 65 mg nalewki z owocu kopru włoskiego, co zapewnia synergistyczne działanie przeciwkaszlowe, przeciwzapalne i łagodzące podrażnienia błon śluzowych. Preparat zawiera do 7% (m/v) etanolu oraz 4 g sacharozy na 5 ml, co wymaga uwzględnienia przy kwalifikacji pacjentów, zwłaszcza z cukrzycą, chorobami wątroby, czy u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
dekstrometorfan, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, flawonoidy, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa, kaszel nieproduktywny, krwioplucie, nalewka z kopru włoskiego, objawy grypopodobne, olejki eteryczne, podrażnienie błony śluzowej, przeziębienie, schorzenia układu oddechowego, sosna zwyczajna, suchy kaszel, taniny, wyciąg z sosny zwyczajnej, zapalenie gardła, zapalenie górnych dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonu – Działania niepożądane
Chlorek amonu (Ammonii chloridum) stosowany w preparatach wykrztuśnych, takich jak syrop Apipulmol, wykazuje dobry profil bezpieczeństwa przy dawce 90 mg/100 g (12 mg/10 ml) syropu. Dane z charakterystyki produktu leczniczego nie wskazują na występowanie ciężkich działań niepożądanych związanych z tą substancją. Jedynym odnotowanym efektem ubocznym jest bardzo rzadkie działanie przeczyszczające, objawiające się zwiększoną perystaltyką jelit i luźniejszymi stolcami, co jest prawdopodobnie wynikiem wpływu chlorku amonu na motorykę przewodu pokarmowego.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Prospan 26 mg
Produkt leczniczy PROSPAN w dawce 26 mg w postaci pastylek miękkich zawiera wyciąg z liścia bluszczu (Hedera helix L.) i nie posiada udokumentowanych badań dotyczących interakcji z innymi lekami. Dotychczas nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji, jednak zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami wykrztuśnymi oraz przeciwkaszlowymi (np. kodeina, dekstrometorfan), ze względu na potencjalne nasilenie lub osłabienie działania terapeutycznego. Produkt zawiera również substancje pomocnicze maltitol i sorbitol (po 0,53 g w każdej pastylce), które mogą wywoływać efekt przeczyszczający u osób wrażliwych lub przy większych dawkach. Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji z alkoholem, jednak obecność etanolu (30% m/m w procesie ekstrakcji) wymaga ostrożności przy jednoczesnym spożyciu alkoholu, ze względu na możliwe nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
badanie farmakokinetyczne, cytochrom P450, działanie niepożądane, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, działanie wykrztuśne, efekt osmotyczny, efekt terapeutyczny, farmakokinetyka leku, interakcja lekowa, lek przeciwkaszlowy, lek wykrztuśny, schorzenie układu oddechowego, środek przeczyszczający, wchłanianie substancji czynnej, wyciąg z liścia bluszczu, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bronchitabs 60 mg + 160 mg
Bronchitabs to preparat wykrztuśny zawierający 60 mg wyciągu z korzenia pierwiosnka (Primula veris L./Primula elatior (L.) Hill) oraz 160 mg wyciągu z ziela tymianku (Thymus vulgaris L./Thymus zygis L.) w formie tabletek powlekanych. Wyciągi te pozyskiwane są z zastosowaniem etanolu o stężeniu odpowiednio 47,4% i 70% [V/V], z współczynnikami DER 6-7:1 oraz 6-10:1. Lek klasyfikowany jest w grupie ATC R05C, co wskazuje na jego zastosowanie jako środek wykrztuśny działający na układ oddechowy. Tabletki mają charakterystyczny zielony kolor, średnicę około 10,1–10,3 mm i zawierają substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (50 mg) oraz glukoza ciekła suszona rozpyłowo (34 mg), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
Bronchitabs, działanie mukolityczne, działanie synergistyczne, działanie wykrztuśne, glukoza ciekła, górne drogi oddechowe, klasyfikacja ATC, kod ATC, korzeń pierwiosnka, laktoza jednowodna, mechanizm działania, nietolerancja laktozy, preparat wykrztuśny, składnik aktywny, środek wykrztuśny, tabletka powlekana, układ oddechowy, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Ziele grindelii – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ziele grindelii (Grindeliae herba) jest składnikiem preparatów o działaniu wykrztuśnym i przeciwkaszlowym, m.in. syropu Echinasal. Badania toksyczności ostrej wykazały, że LD50 syropu Echinasal po podaniu dożołądkowym przekracza 15 g/kg masy ciała, co wskazuje na niski poziom toksyczności ostrej zarówno preparatu, jak i ziela grindelii. Brak jest jednak szczegółowych badań toksyczności po podaniu wielokrotnych dawek oraz kompleksowych danych dotyczących toksyczności reprodukcyjnej i genotoksyczności tej substancji. Wyciąg złożony w syropie zawiera ziele grindelii w stosunku 1:4,4 (1 część grindelii, 3 części liścia babki lancetowatej, 1 część owocu róży), ekstrahowany 50% etanolem, a jego zawartość w syropie wynosi 5 g/100 g.
dawka terapeutyczna, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, ekstrahent, etanol, genotoksyczność, Grindeliae herba, LD50, liść babki lancetowatej, owoc róży, podanie dożołądkowe, potencjał mutagenny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka i płodu, ryzyko toksykologiczne, syrop Echinasal, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, wyciąg złożony, ziele grindelii - Leksykon substancji czynnych
Sulfogwajakol – Przeciwwskazania stosowania
Sulfogwajakol, stosowany jako substancja wykrztuśna w preparatach takich jak Apipulmol (2 g/100 g), Apitussic (52 mg/5 ml), Herbapect (87 mg/5 ml) oraz Thiocodin (300 mg/10 ml lub tabl.), posiada liczne przeciwwskazania kliniczne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na sulfogwajakol lub inne składniki preparatów, w tym chlorek amonu, produkty pszczele, kodeinę fosforan półwodny, wyciąg z tymianku i nalewkę z pierwiosnka. Szczególnie istotne jest unikanie stosowania u pacjentów z astmą oskrzelową, mukowiscydozą, rozstrzeniami oskrzeli, niewydolnością oddechową oraz u dzieci poniżej określonych granic wiekowych (np. Thiocodin jest przeciwwskazany u dzieci <12 lat). Preparat Thiocodin, zawierający kodeinę, jest także przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią, pacjentów z chorobą alkoholową, uzależnieniem od opioidów, stanem śpiączki oraz u osób z bardzo szybkim metabolizmem CYP2D6 ze względu na ryzyko depresji oddechowej. Ponadto, jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) oraz okres 14 dni po ich odstawieniu stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podawania Thiocodinu ze względu na ryzyko interakcji i zespołu serotoninowego.
astma oskrzelowa, chlorek amonu, choroba alkoholowa, choroba wrzodowa, działanie wykrztuśne, enzym CYP2D6, inhibitory monoaminooksydazy, kodeiny fosforan półwodny, krup, mukowiscydoza, nadwrażliwość, nadwrażliwość na związki siarki, nietolerancja fruktozy, nietolerancja sorbitolu, niewydolność oddechowa, niewyrównana cukrzyca, pierwiosnek lekarski, podrażnienie błony śluzowej żołądka, produkty pszczele, rozstrzenia oskrzeli, śpiączka, sulfogwajakol, upośledzona funkcja wątroby, uzależnienie od opioidów, wyciąg z tymianku, zapalenie krtani, zespół serotoninowy - Leksykon substancji czynnych
Gwajfenezyna – Wskazania do stosowania
Gwajfenezyna, będąca składnikiem preparatu Grypolek w dawce 200 mg, wykazuje działanie wykrztuśne i mukolityczne, ułatwiając odkrztuszanie gęstej wydzieliny oskrzelowej w przebiegu kaszlu produktywnego. Grypolek zawiera również paracetamol (325 mg) o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, pseudoefedrynę (30 mg) działającą obkurczająco na naczynia błony śluzowej nosa oraz dekstrometorfan (15 mg) o działaniu przeciwkaszlowym. Takie połączenie substancji czynnych umożliwia wielokierunkowe łagodzenie objawów przeziębienia, w tym kaszlu, nieżytu nosa, bólu gardła, gorączki oraz bólów głowy i mięśni. Preparat jest wskazany u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia, szczególnie w ostrych infekcjach górnych dróg oddechowych z kaszlem produktywnym oraz stanach zapalnych dróg oddechowych z zaleganiem wydzieliny.
ból gardła, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, dekstrometorfan, drogi oddechowe, działanie mukolityczne, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, gwajfenezyna, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa dróg oddechowych, jaskra, kaszel mokry, kaszel produktywny, nadciśnienie tętnicze, nieżyt nosa, ostre zapalenie oskrzeli, paracetamol, przekrwienie błony śluzowej nosa, pseudoefedryna, stan zapalny dróg oddechowych, trudność w odkrztuszaniu, wydzielina oskrzelowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaleganie wydzieliny oskrzelowej - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z bluszczu – Interakcje
Wyciąg suchy z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.), stosowany m.in. w preparacie Prospan w dawce 35 mg/5 ml, nie wykazuje dotychczas istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami. Ekstrakt o wskaźniku DER 5-7,5:1, pozyskiwany przy użyciu 30% (m/m) etanolu, nie był przedmiotem szczegółowych badań interakcyjnych, jednak dostępne dane kliniczne nie wskazują na znaczące oddziaływania z lekami przeciwkaszlowymi, mukolitycznymi, antybiotykami czy przeciwzapalnymi. Teoretycznie, działanie wykrztuśne i mukolityczne wyciągu może wpływać na efektywność leków przeciwkaszlowych (np. kodeina, dekstrometorfan) poprzez przeciwdziałanie hamowaniu odruchu kaszlowego, jednak poziom istotności tych interakcji jest niski, a łączna terapia nie jest przeciwwskazana. Podobnie, synergistyczne działanie z lekami mukolitycznymi (np. acetylocysteina, bromheksyna) może potencjalnie wzmocnić efekt terapeutyczny.
acetylocysteina, alkohol etylowy, bromheksyna, choroba przewlekła, dekstrometorfan, działanie wykrztuśne, efekt terapeutyczny, etanol, kodeina, lek mukolityczny, lek przeciwkaszlowy, odruch kaszlowy, politerapia, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, schorzenie układu oddechowego, substancja aktywna roślinna, wyciąg z bluszczu, wyciąg z bluszczu pospolitego, wydzielina oskrzelowa - Leksykon substancji czynnych
Babka lancetowata – Właściwości farmakodynamiczne
Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.) wykazuje wielokierunkowe właściwości farmakodynamiczne, szczególnie istotne w terapii schorzeń górnych dróg oddechowych. Kluczowe składniki aktywne to glikozydy irydoidowe (akubina, kaptol), garbniki (tanina), śluzy (polisacharydy), fenolokwasy (kwas protokatechojowy) oraz flawonoidy (apigenina, luteolina). Mechanizm przeciwzapalny, głównie przypisywany glikozydom irydoidowym, jest dobrze udokumentowany w kontekście stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej, gardła i krtani. Preparaty zawierające babkę lancetowatą, klasyfikowane w grupie leków wykrztuśnych (kod ATC: R05CA), wykazują działanie sekretolityczne i ułatwiają odkrztuszanie, co jest szczególnie korzystne w leczeniu kaszlu i infekcji przeziębieniowych. Formy farmaceutyczne obejmują syropy, płyny doustne, mieszanki ziołowe oraz preparaty do immunoterapii alergenowej.
akubina, alergen, alergoid, apigenina, babka lancetowata, dolegliwości dróg oddechowych, działanie przeciwzapalne, działanie sekretolityczne, działanie terapeutyczne, działanie wykrztuśne, formulacja produktu, glikozyd irydoidowy, górne drogi oddechowe, immunoterapia alergenowa, kaszel, kwas protokatechojowy, lek wykrztuśny, mechanizm immunomodulacyjny, odczulanie, odkrztuszanie, polisacharyd, przeciwciało IgE, przeciwciało IgG, stan zapalny błony śluzowej, tanina, tolerancja immunologiczna, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, właściwość immunomodulująca, właściwości farmakodynamiczne, wodorotlenek glinu, wyciąg płynny, wydzielina oskrzelowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hederasal 26,6 mg/5 ml
Hederasal to syrop zawierający 26,6 mg/5 ml wyciągu suchego z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.), klasyfikowany jako lek wykrztuśny (kod ATC R05CA12). W 100 g syropu (81 ml) znajduje się 430,55 mg wyciągu, uzyskanego przy stosunku surowca do ekstraktu (DER) 4-8:1, z użyciem 30% etanolu jako rozpuszczalnika. Preparat ma barwę herbacianą, dopuszczalne jest lekkie zmętnienie. Syrop zawiera także sorbitol (0,987 g/ml), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją cukrów. Mechanizm działania opiera się na działaniu wykrztuśnym oraz rozkurczającym mięśnie gładkie oskrzeli, co prowadzi do rozrzedzenia gęstej wydzieliny, ułatwienia jej odkrztuszania oraz zmniejszenia oporu w drogach oddechowych.
atak kaszlu, bluszcz pospolity, drogi oddechowe, działanie rozkurczające, działanie wykrztuśne, lek wykrztuśny, mięśnie gładkie oskrzeli, nietolerancja cukrów, odkrztuszanie wydzieliny, odruch kaszlowy, opór w drogach oddechowych, sorbitol, substancja czynna, syrop leczniczy, wentylacja płuc, wyciąg z bluszczu pospolitego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Bronchostop na kaszel 59,5 mg
Bronchostop na kaszel zawiera 59,5 mg wyciągu suchego z ziela tymianku (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L., DER 7-13:1, ekstrahent: woda) jako substancję czynną o działaniu wykrztuśnym. Produkt występuje w formie pastylek miękkich, które oprócz wyciągu tymiankowego zawierają także substancje pomocnicze: 300 mg fruktozy, 523 mg sorbitolu (E 420), 5,53 mg glikolu propylenowego (E 1520) oraz 0,0018 mg alkoholu benzylowego (E 1519) na pastylkę. W dokumentacji produktu nie odnotowano przypadków przedawkowania, co sugeruje wysoki profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Jednakże, ze względu na obecność fruktozy i sorbitolu, należy zachować ostrożność u pacjentów z nietolerancją fruktozy, zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, gdyż mogą oni być narażeni na dolegliwości gastryczne w przypadku przekroczenia dawki.
alkohol benzylowy, dolegliwości gastryczne, działanie wykrztuśne, glikol propylenowy, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, objawy neuropsychiatryczne, pastylki miękkie, profil bezpieczeństwa leku, przedawkowanie leku, reakcja alergiczna, wyciąg z tymianku, zaburzenia perystaltyki jelit, zaburzenia wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Gwajfenezyna – Właściwości farmakodynamiczne
Gwajfenezyna (guaifenesinum) jest lekiem wykrztuśnym, którego mechanizm działania opiera się na stymulacji błony śluzowej oskrzeli, co prowadzi do zwiększonej produkcji śluzu oraz rozrzedzenia i upłynnienia wydzieliny dróg oddechowych. Efektem farmakodynamicznym jest ułatwienie ewakuacji wydzieliny, co wspomaga odkrztuszanie. W preparacie złożonym Grypolek gwajfenezyna występuje w dawce 200 mg na tabletkę powlekaną i współdziała z paracetamolem (325 mg), chlorowodorkiem pseudoefedryny (30 mg) oraz bromowodorkiem dekstrometorfanu (15 mg), co pozwala na kompleksowe leczenie objawów infekcji górnych dróg oddechowych.
błona śluzowa dróg oddechowych, błona śluzowa oskrzeli, dekstrometorfan, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, ewakuacja wydzieliny, gwajfenezyna, hamowanie cyklooksygenazy, infekcja górnych dróg oddechowych, naczynia krwionośne błony śluzowej nosa, odkrztuszanie wydzieliny, paracetamol, przekrwienie i obrzęk, pseudoefedryna, receptor NMDA, receptor α-adrenergiczny, stan grypopodobny, synteza prostaglandyn, układ oddechowy, wydzielanie śluzu, wydzielina dróg oddechowych, wydzielina oskrzelowa - Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonu – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Chlorek amonu (Ammonii chloridum) jest składnikiem wykrztuśnym stosowanym m.in. w preparacie Apipulmol, gdzie występuje w stężeniu 90 mg/100 g syropu, co odpowiada 12 mg w dawce 10 ml. W ocenie wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn należy uwzględnić nie tylko działanie chlorku amonu, ale przede wszystkim obecność 2,5% etanolu w preparacie, co przekłada się na 33 mg czystego etanolu w standardowej dawce. Ta ilość odpowiada spożyciu około 2,75 ml wina lub 6,6 ml piwa i może wpływać na funkcje psychomotoryczne, zwłaszcza u osób wrażliwych lub przyjmujących inne leki o działaniu sedatywnym. Z tego względu zaleca się zachowanie ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a także unikanie jednoczesnego spożywania alkoholu w trakcie terapii.
- Leksykon substancji czynnych
Yerba santa – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparat Santaherba w formie kropli doustnych zawiera Yerba Santa (D3, 3,33 ml/100 ml) oraz inne składniki roślinne o działaniu wykrztuśnym, rozkurczowym i sympatykomimetycznym, takie jak Ipeca D4, Lobelia inflata D3, Adrenalinum D6, Belladonna D4, Stramonium D4 i Ephedra vulgaris D4. Produkt zawiera 39,5% (v/v) etanolu, co odpowiada około 234 mg czystego alkoholu w dawce 30 kropli dla dorosłych, równoważnej spożyciu 5,8 ml piwa lub 2,3 ml wina. Ze względu na obecność alkoholu, preparat jest przeciwwskazany u osób z chorobą alkoholową oraz wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką, kobiet ciężarnych i karmiących piersią, ze względu na ryzyko przenikania etanolu do płodu lub mleka matki oraz potencjalne obniżenie progu drgawkowego.
alkaloid tropanowy, alkohol etylowy, choroba alkoholowa, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wątroby, działanie cholinolityczne, działanie niepożądane, działanie rozkurczowe, działanie sympatykomimetyczne, działanie wykrztuśne, etanol, interakcja lekowa, mięśnie gładkie oskrzeli, obniżenie progu drgawkowego, ordynacja preparatu, padaczka, schorzenie dróg oddechowych, układ autonomiczny, związek sympatykomimetyczny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z prawoślazu – Wskazania do stosowania
Wyciąg z korzenia prawoślazu (Althaea officinalis L., radix) w dawce 830 mg/15 ml, stosowany w preparacie Bronchostop Duo, wykazuje dwufazowe działanie mukolityczne i osłaniające, co uzasadnia jego zastosowanie w leczeniu kaszlu zarówno mokrego, jak i suchego. Działanie mukolityczne ułatwia upłynnienie i odkrztuszanie gęstej wydzieliny zalegającej w drogach oddechowych, natomiast efekt osłaniający łagodzi podrażnienia błony śluzowej gardła, redukując dolegliwości bólowe i dyskomfort. Preparat zawiera również wyciąg z ziela tymianku (120 mg/15 ml), który wspomaga efekt wykrztuśny, co zapewnia synergistyczne działanie w terapii schorzeń górnych dróg oddechowych, szczególnie w przebiegu przeziębienia. Produkt występuje w formie syropu, który może być mętny i zawierać naturalny osad, co nie świadczy o jego zepsuciu.
błona śluzowa gardła, działanie mukolityczne, działanie osłaniające, działanie wykrztuśne, glikol propylenowy, górne drogi oddechowe, kaszel nieproduktywny, kaszel produktywny, nietolerancja pokarmowa, odkrztuszanie wydzieliny, podrażnienie błony śluzowej, podrażnienie gardła, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy roślinny, przeziębienie, reakcja alergiczna, schorzenie dróg oddechowych, suchy kaszel, wyciąg z prawoślazu, wyciąg z tymianku, zaleganie śluzu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ambroxoli hydrochloridum Fontane 15 mg/5 ml
Ambroxoli hydrochloridum Fontane w postaci roztworu doustnego (15 mg/5 ml) jest mukolitykiem stosowanym w leczeniu mokrego kaszlu towarzyszącego ostrym i przewlekłym chorobom oskrzeli oraz płuc, takim jak ostre zapalenie oskrzeli, zaostrzenia POChP, rozstrzenie oskrzeli czy astma oskrzelowa z nadmierną produkcją gęstej wydzieliny. Substancja czynna, ambroksolu chlorowodorek, działa wykrztuśnie poprzez upłynnianie wydzieliny oskrzelowej, co ułatwia jej odkrztuszanie. Preparat jest przeznaczony dla dzieci powyżej 2. roku życia, młodzieży oraz dorosłych, podawany w dawce 15 mg na 5 ml roztworu (jedna łyżka miarowa). W składzie leku znajduje się również sorbitol (1,75 g/5 ml) oraz kwas benzoesowy (5,75 mg/5 ml), co wymaga uwagi u pacjentów z nietolerancją cukrów lub skłonnościami alergicznymi.
ambroksol, astma oskrzelowa, choroby oskrzeli i płuc, działanie mukolityczne, działanie wykrztuśne, infekcja wirusowa dróg oddechowych, kwas benzoesowy, leczenie wspomagające, lek mukolityczny, mokry kaszel, nietolerancja cukrów, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe choroby oskrzeli, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozstrzenie oskrzeli, roztwór doustny, sorbitol, wydzielina oskrzelowa, zakażenie dróg oddechowych, zalegająca wydzielina, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bronchosol Maxipuren 200 mg
Bronchosol MAXIPUREN w dawce 200 mg, zawierający olejek eukaliptusowy (Eucalyptus globulus, E. polybractea, E. smithii), wykazuje wielokierunkowe działanie na układ oddechowy, obejmujące efekty sekretomotoryczne, wykrztuśne oraz poprawę klirensu śluzowo-rzęskowego. Olejek eukaliptusowy, którego głównym składnikiem jest 1,8-cyneol (≥70%), działa również sekretolitycznie, przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie oraz antyobturacyjnie, co przekłada się na kompleksową poprawę funkcji dróg oddechowych, zwłaszcza w stanach z nadmiernym wydzielaniem śluzu. Klinicznie obserwuje się wzrost wydzielania śluzu i ułatwienie jego ewakuacji, co jest istotne w terapii przewlekłych chorób układu oddechowego.
8-cyneol, błona śluzowa, działanie antyobturacyjne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie sekretolityczne, działanie sekretomotoryczne, działanie wykrztuśne, eukaliptol, klirens śluzowo-rzęskowy, maksymalny przepływ wydechowy, nabłonek rzęskowy, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, natężona pojemność życiowa, objętość zalegająca, obturacja dróg oddechowych, olejek eukaliptusowy, opór dróg oddechowych, parametry czynnościowe płuc, parametry spirometryczne, pęcherzyk płucny, pojemność życiowa płuc, przewlekła choroba układu oddechowego, przewlekłe zapalenie oskrzeli, surfaktant płucny, szczytowy przepływ wydechowy - Leksykon substancji czynnych
Sulfogwajakol – Dawkowanie i sposób podawania
Sulfogwajakol jest substancją o działaniu wykrztuśnym stosowaną w preparatach takich jak Apipulmol, Apitussic, Herbapect oraz Thiocodin. Dawkowanie jest zróżnicowane w zależności od preparatu, wieku pacjenta oraz wskazań klinicznych. U dorosłych dawki wahają się od 87 mg do 300 mg sulfogwajakolu na jednorazową dawkę, podawane 3-4 razy na dobę, np. Apipulmol 10 ml zawiera 260 mg, Apitussic 10 ml – 104 mg, Herbapect 5 ml – 87 mg, a Thiocodin tabletka – 300 mg. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do wieku i preparatu, np. Apitussic od 6 lat w dawce 5 ml (52 mg) 3-4 razy dziennie, Herbapect od 4 lat w dawce 2,5 ml (43,5 mg) 3-4 razy dziennie, a Thiocodin jest przeciwwskazany poniżej 12 lat. Preparaty podaje się doustnie, z uwzględnieniem szczegółów takich jak podanie po posiłku (Herbapect) czy z ciepłym płynem (Apipulmol).
Apipulmol, apitussic, charakterystyka produktu leczniczego, czas trwania terapii, dawka dobowa maksymalna, dawka jednorazowa, działanie wykrztuśne, Herbapect, podanie doustne, pominięcie dawki, postać farmaceutyczna, schemat dawkowania, substancja czynna, sulfogwajakol, syrop, tabletka, Thiocodin, wskazanie, wywiad medyczny, zaburzenia czynności układu oddechowego - Leksykon substancji czynnych
Bluszcz – Wskazania do stosowania
Wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix L.) jest stosowany jako środek wykrztuśny w leczeniu kaszlu produktywnego, charakteryzującego się obecnością wydzieliny w drogach oddechowych. Preparaty takie jak Mucoplant na kaszel bluszcz forte (33 mg wyciągu na 5 ml saszetkę, DER 4-8:1) oraz Prospan (35 mg wyciągu na 5 ml syropu, DER 5-7,5:1) wykazują skuteczność w ułatwianiu odkrztuszania. Produkty te są dostępne w formie syropu lub syropu w saszetkach, co umożliwia dostosowanie terapii do wieku pacjenta – Mucoplant jest wskazany dla dzieci od 6 lat, młodzieży i dorosłych. Wyciąg pozyskiwany jest z liści bluszczu przy użyciu 30% etanolu, a preparaty zawierają substancje pomocnicze takie jak maltitol (2007 mg/saszetkę, w tym do 137 mg sorbitolu) oraz sorbitol (0,4 g/ml w Prospanie), co wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją fruktozy i cukrzycą.
bluszcz pospolity, działanie wykrztuśne, etanol, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel produktywny, liść bluszczu, mokry kaszel, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, przewlekłe schorzenie układu oddechowego, środek wykrztuśny, suchy kaszel, współczynnik DER, współczynnik ekstrakcji, wyciąg z bluszczu, wydzielina w drogach oddechowych, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Guajazyl 125 mg/5 ml
Guajazyl w postaci syropu o stężeniu 125 mg/5 ml zawiera gwajafenezynę, substancję czynną o działaniu mukolitycznym i wykrztuśnym, stosowaną w leczeniu kaszlu mokrego z utrudnionym odkrztuszaniem gęstej wydzieliny oskrzelowej. Preparat zwiększa objętość wydzieliny i zmniejsza jej lepkość, co ułatwia jej usuwanie z dróg oddechowych. Wskazania do stosowania obejmują kaszel towarzyszący przeziębieniom, stanom grypopodobnym, ostrym i przewlekłym zapaleniom dróg oddechowych oraz kaszel palacza. Syrop jest odpowiedni dla dorosłych i dzieci, z uwzględnieniem odpowiednich dawek dla poszczególnych grup wiekowych.
alkoholizm, choroba wątroby, czerwień koszenilowa, działanie wykrztuśne, gwajafenezyna, kaszel, kaszel mokry, kaszel produktywny, lek mukolityczny, lek wykrztuśny, nietolerancja cukrów, odkrztuszanie wydzieliny, parahydroksybenzoesan etylu, przewlekły stan zapalny dróg oddechowych, przeziębienie, reakcja alergiczna, sacharoza, układ oddechowy, wydzielina oskrzelowa - Leksykon substancji czynnych
Kodeina – Właściwości farmakodynamiczne
Kodeina, alkaloid opium o działaniu przeciwbólowym, przeciwkaszlowym i słabo uspokajającym, działa głównie jako prolek, który w organizmie ulega O-demetylacji przez enzym CYP2D6 do morfiny – faktycznego agonisty receptorów opioidowych μ w ośrodkowym układzie nerwowym. Jej powinowactwo do tych receptorów jest stosunkowo niskie, co przekłada się na umiarkowaną siłę analgetyczną. Kodeina wykazuje szczególną skuteczność w leczeniu ostrego bólu nocyceptywnego, zwłaszcza w terapii skojarzonej z paracetamolem (np. dawki kodeiny 8–50 mg na jednostkę dawkowania) lub ibuprofenem (np. 12,8 mg kodeiny + 200 mg ibuprofenu w preparacie Nurofen Plus), co pozwala na synergistyczne wzmocnienie i wydłużenie efektu przeciwbólowego przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka działań niepożądanych. Dodatkowo, kodeina wykazuje działanie przeciwkaszlowe poprzez podwyższenie progu pobudzenia ośrodka kaszlu w rdzeniu przedłużonym, co umożliwia stosowanie jej w dawkach 10–15 mg w preparatach przeciwkaszlowych, często w połączeniu z wykrztuśnym sulfogwajakolem (np. Thiocodin).
alkaloid opium, analgezja, biotransformacja morfiny, błona śluzowa oskrzeli, błona śluzowa żołądka, ból nocyceptywny, działanie obwodowe, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, działanie przeciwzapalne, działanie uspokajające, działanie wykrztuśne, enzym CYP2D6, fosforan kodeiny, genotyp CYP2D6, gruczoły oskrzelowe, ibuprofen, kaszel produktywny, kinina, kod ATC, kofeina, mediator bólu, naczynia mózgowe, opioid, ośrodek kaszlu, ośrodkowy układ nerwowy, pień mózgu, powinowactwo receptorowe, próg bólowy, prolek, rdzeń przedłużony, receptor opioidowy, receptor opioidowy μ, serotonina, skurcz naczyń, stan zapalny, sulfogwajakol, synergizm farmakologiczny, synteza prostaglandyn - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Owoc Anyżu –
Owoc anyżu (Pimpinella anisum L., fructus) w formie ziół do zaparzania stanowi tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wykorzystywany głównie w łagodzeniu skurczowych dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Preparat działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co zmniejsza ból i dyskomfort związany z wzdęciami oraz ułatwia eliminację nadmiaru gazów. Wskazania obejmują wzdęcia, wzdęcia z oddawaniem wiatrów oraz inne skurczowe dolegliwości przewodu pokarmowego. Produkt dostępny jest w postaci ziół do zaparzania, gdzie 1 g produktu zawiera 1 g owocu anyżu, co umożliwia przygotowanie naparu o tradycyjnej i dobrze tolerowanej formie podania.
anyż, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, drogi oddechowe, działanie rozkurczowe, działanie wykrztuśne, kaszel mokry, oczyszczanie dróg oddechowych, oddawanie wiatrów, odkrztuszanie, produkt leczniczy roślinny, przewód pokarmowy, przeziębienie, środek wykrztuśny, terapia objawowa, układ oddechowy, wzdęcia, zalegająca wydzielina