wyciąg roślinny
Wyciąg roślinny to preparat zawierający substancje biologicznie czynne pozyskane z materiału roślinnego poprzez zastosowanie odpowiednich metod ekstrakcji. W medycynie wyciągi roślinne stanowią podstawę fitoterapii i są wykorzystywane zarówno w tradycyjnej medycynie ludowej, jak i we współczesnym lecznictwie.
Wyciągi roślinne mogą być otrzymywane przy użyciu różnych rozpuszczalników (woda, etanol, gliceryna, oleje) i metod ekstrakcji (maceracja, perkolacja, ekstrakcja ciśnieniowa, nadkrytyczna). Forma wyciągu determinuje jego właściwości farmakologiczne i potencjalne zastosowanie kliniczne. Najczęściej spotykane formy to nalewki, ekstrakty płynne, gęste i suche.
W praktyce klinicznej wyciągi roślinne znajdują zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń, w tym zaburzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego czy sercowo-naczyniowego. Ich działanie terapeutyczne wynika z obecności związków bioaktywnych takich jak flawonoidy, alkaloidy, glikozydy, saponiny czy olejki eteryczne. Wyciągi roślinne często charakteryzują się działaniem plejotropowym, co oznacza, że mogą wpływać na wiele mechanizmów patofizjologicznych jednocześnie.
Współczesna medycyna coraz częściej interesuje się standaryzowanymi wyciągami roślinnymi, które zawierają określoną ilość substancji aktywnych, co pozwala na większą powtarzalność efektów terapeutycznych. Istotnym aspektem stosowania wyciągów roślinnych jest kwestia interakcji z lekami syntetycznymi oraz potencjalne działania niepożądane, które powinny być brane pod uwagę przy włączaniu fitoterapii do leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg gęsty z kory śliwy afrykańskiej – Dawkowanie i sposób podawania
Wyciąg gęsty z kory śliwy afrykańskiej (Prunus africana) jest stosowany w leczeniu objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). Standardowa dawka preparatu Poldanen wynosi 1-2 tabletki (46-92 mg wyciągu) dwa razy na dobę, co daje dzienną dawkę 92-184 mg substancji czynnej. Tabletki należy przyjmować podczas posiłków, co poprawia tolerancję i biodostępność leku. Minimalny czas terapii to co najmniej 4 tygodnie, aby uzyskać wyraźne efekty terapeutyczne. W razie potrzeby, po konsultacji lekarskiej, możliwe jest powtórzenie kuracji, co jest istotne w leczeniu przewlekłych dolegliwości BPH.
biodostępność substancji czynnej, chlorek metylenu, częstotliwość dawkowania, dawka dobowa, dawka pojedyncza, dolegliwości przewodu pokarmowego, droga doustna, efekt terapeutyczny, ekstrakt 200:1, gruczoł krokowy, kora śliwy afrykańskiej, łagodny rozrost gruczołu krokowego, podrażnienie przewodu pokarmowego, postać farmaceutyczna, Prunus africana, standaryzacja preparatu, substancja czynna, tabletka powlekana, wyciąg gęsty z kory śliwy afrykańskiej, wyciąg roślinny, wywiad medyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Iberogast Balance –
Przeprowadzone badania przedkliniczne preparatu Iberogast Balance wykazały brak istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa stosowania u ludzi. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa oraz test mikrojądrowy u myszy, dały wyniki ujemne, co potwierdza brak działania mutagennego i genotoksycznego. Dodatkowo, badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały istotnych efektów toksycznych, co wskazuje na bezpieczeństwo długotrwałego stosowania preparatu. Ocena wpływu na rozrodczość i rozwój płodu również nie wykazała negatywnych skutków, co jest istotne w kontekście stosowania leku przez kobiety w wieku rozrodczym.
aparat mitotyczny, badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, efekt kumulacyjny, efekt toksyczny, funkcja rozrodcza, genotoksyczność, korzeń lukrecji, mutacja genetyczna, mutagen chemiczny, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, preparat ziołowy, profil bezpieczeństwa, rozwój płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozrodczość, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie chromosomu, wyciąg płynny, wyciąg roślinny, ziele ubiorka gorzkiego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Melisal Forte 2,0 g/15 ml
Produkt leczniczy Melisal forte w postaci syropu o stężeniu 2,0 g/15 ml zawiera wyciąg płynny z liścia melisy (Melissa officinalis L.), kwiatostanu głogu (Crataegus monogyna Jacq. i C. leavigata (Poir.) DC.) oraz korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica L.) w proporcjach 77/15/8. Nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych dotyczących tego preparatu, w tym nie ma danych na temat wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu ani wydalania substancji czynnych lub ich metabolitów po podaniu doustnym. Brak jest również informacji o biodostępności poszczególnych związków aktywnych zawartych w produkcie.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Doppelherz Energovital Tonik K –
Preparat Doppelherz Energovital Tonik K, stosowany zgodnie z zaleceniami, nie wykazuje istotnych działań niepożądanych w populacji ogólnej. Niemniej jednak, ze względu na obecność wyciągów roślinnych, takich jak Crataegi fructus extractum fluidum, Melissae folii extractum fluidum, Rosmarini folii extractum fluidum oraz Valerianae radicis extractum fluidum, istnieje ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym objawów alergicznych (wysypka, świąd, zaczerwienienie, obrzęk). Szczególną uwagę należy zwrócić na wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego, który może wywoływać rzadkie, łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak mdłości i kolka jelitowa. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, w tym miód (100 mg/20 ml), cukier inwertowany 70% (900 mg/20 ml), glicerol 85% (1060 mg/20 ml), wino słodkie (18 010 mg/20 ml) oraz etanol w stężeniu 17% obj., co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką, chorobami mózgu, kobiet w ciąży i karmiących oraz dzieci.
choroba mózgu, choroba wątroby, dyskomfort nadbrzusza, farmakoterapia, kolka jelitowa, mdłości, monitorowanie pacjenta, nadwrażliwość na składniki, objaw przewodu pokarmowego, objaw uczuleniowy, obrzęk, padaczka, reakcja niepożądana, skurczowy ból brzucha, substancja pomocnicza, świąd, wyciąg roślinny, wyciąg z głogu, wyciąg z kozłka lekarskiego, wyciąg z melisy, wyciąg z rozmarynu, wymioty, wysypka, zaczerwienienie skóry - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pokrzyku – Właściwości farmakokinetyczne
Korzeń pokrzyku (Atropa belladonna L., radix) jest aktywnym składnikiem leku Hemorol, występującym w formie wyciągu gęstego (4:1) w dawce od 11,12 mg do 20 mg na czopek, co odpowiada 0,20 mg atropiny. Ekstrakcja prowadzona jest przy użyciu 70% etanolu (V/V). Atropina, jako główny alkaloid, odpowiada za działanie farmakologiczne preparatu. Jednakże, w dokumentacji Hemorolu brak jest szczegółowych danych dotyczących farmakokinetyki korzenia pokrzyku i atropiny po podaniu doodbytniczym, w tym informacji o biodostępności, czasie półtrwania, objętości dystrybucji czy klirensie.
alkaloid, aplikacja doodbytnicza, atropina, benzokaina, biodostępność, czas półtrwania, dostępność biologiczna, droga doodbytnicza, działanie farmakologiczne, efekt terapeutyczny, ekstrahent, etanol 70%, farmakokinetyka, interakcja lekowa, klirens, korzeń pokrzyku, objętość dystrybucji, parametr farmakokinetyczny, podanie doodbytnicze, wyciąg gęsty, wyciąg roślinny, wyciąg standaryzowany - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dentosept –
Koncentrat Dentosept (4,55 g/5 ml) stosowany do sporządzania roztworu do jamy ustnej zawiera złożony wyciąg roślinny z siedmiu składników (rumianek, kora dębu, szałwia, arnika, tatarak, mięta pieprzowa, tymianek) ekstrahowanych etanolem 70% (V/V). 1 ml produktu zawiera 0,91 g wyciągu oraz 60-70% (V/V) etanolu. Do tej pory nie odnotowano przypadków przedawkowania, co może wynikać z miejscowego stosowania po rozcieńczeniu, minimalizującego ryzyko toksyczności. Potencjalne zagrożenia teoretyczne obejmują toksyczność etanolową (przy spożyciu nierozcieńczonego koncentratu), działanie drażniące na błonę śluzową jamy ustnej oraz reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób nadwrażliwych na arnikę i rumianek.
działanie drażniące, ekstrakcja etanolem, kłącze tataraku, koncentrat Dentosept, kora dębu, koszyczek rumianku, leczenie objawowe, liść szałwii, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, olejek eteryczny, płukanie żołądka, podrażnienie błony śluzowej, reakcja alergiczna, reakcja uczuleniowa, toksyczność etanolowa, węgiel aktywny, wyciąg roślinny, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrucie etanolem, ziele arniki, ziele mięty pieprzowej, ziele tymianku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Echinasal –
Produkt leczniczy Echinasal w formie syropu zawiera naturalne wyciągi roślinne oraz sok z ziela jeżówki purpurowej, które wykazują działanie immunostymulujące i przeciwzapalne. Syrop zawiera w 100 g: 5 g wyciągu z liścia babki lancetowatej, ziela grindelii i owocu róży (1:4,4), 3 g wyciągu z ziela tymianku (1:4) oraz 2 g soku z ziela jeżówki purpurowej (1:1). Preparat jest wskazany do stosowania profilaktycznego w okresach obniżonej odporności, zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym, a także jako wsparcie układu immunologicznego podczas zwiększonej ekspozycji na patogeny oraz w rekonwalescencji po przebytych infekcjach. Dodatkowo Echinasal jest pomocny w łagodzeniu objawów kaszlu i stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, takich jak przeziębienie czy łagodne infekcje gardła i krtani.
babka lancetowata, działanie immunostymulujące, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie wykrztuśne, etanol, grindelia, infekcja górnych dróg oddechowych, jeżówka purpurowa, owoc róży, patogen, przeziębienie, stan zapalny błony śluzowej, stan zapalny górnych dróg oddechowych, tymianek, układ immunologiczny, wyciąg roślinny, zmniejszona odporność - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Urosept –
Produkt leczniczy Urosept w postaci tabletek drażowanych, zawierający wyciągi roślinne (liście brzozy, korzeń pietruszki, naowocnia fasoli 86,2 mg, naowocnia fasoli sproszkowana 78 mg, liście borówki brusznicy 26 mg, ziele rumianku 8 mg) oraz składniki mineralne (cytrynian potasu 19 mg, cytrynian sodu 16 mg), nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Brak działania ośrodkowego tego preparatu pozwala na zachowanie pełnej sprawności psychomotorycznej, co jest istotne dla pacjentów wykonujących zawody wymagające takich umiejętności. Lek zawiera jednak substancje pomocnicze, takie jak laktoza i sacharoza, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją tych składników.
choroba towarzysząca, compliance, cytrynian potasu, cytrynian sodu, działanie ośrodkowe, interakcja lekowa, korzeń pietruszki, laktoza i sacharoza, naowocnia fasoli, nietolerancja składników, reakcja organizmu, schorzenie podstawowe, składnik mineralny, sprawność psychomotoryczna, substancja pomocnicza, tabletka drażowana, terapia farmakologiczna, wyciąg roślinny, wyciąg z borówki brusznicy, wyciąg z liści brzozy, wyciąg z rumianku - Leksykon substancji czynnych
Kwas benzoesowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kwas benzoesowy (E 210) jest stosowany jako substancja pomocnicza w Syropie prawoślazowym Ziołowa Tradycja, w dawce 6,55 mg na 5 ml syropu. Aktualne dane kliniczne nie wskazują na wpływ tej ilości kwasu benzoesowego na ośrodkowy układ nerwowy, zdolności psychomotoryczne ani czas reakcji, co jest istotne w kontekście prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W dokumentacji produktu brak jest badań dotyczących wpływu preparatu na te funkcje, a zawartość etanolu w syropie nie przekracza 1,1% m/v, co również należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa terapii.
bezpieczeństwo terapii, charakterystyka produktu leczniczego, etanol, koncentracja uwagi, kwas benzoesowy, nadwrażliwość, ośrodkowy układ nerwowy, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, substancja pomocnicza o znanym działaniu, syrop prawoślazowy, układ nerwowy, wyciąg roślinny, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Dziurawiec (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, których wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn jest istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii. W preparacie Hepatosan fix, zawierającym 0,2 g ziela dziurawca na saszetkę 2,0 g, brak jest danych dotyczących wpływu na funkcje psychomotoryczne, gdyż nie przeprowadzono odpowiednich badań. Natomiast Krople żołądkowe, zawierające 25 g intraktu z dziurawca (DER 1:1, ekstrakt etanolowy 96% V/V) na 100 g produktu, zawierają 65-72% etanolu i mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co wynika z potencjalnego działania etanolu oraz samego dziurawca na ośrodkowy układ nerwowy.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, dziurawiec, ekstrahent, farmakoterapia, funkcja psychomotoryczna, interakcja farmakologiczna, interakcja lekowa, intraktum dziurawca, krople doustne, ośrodkowy układ nerwowy, postać farmaceutyczna, preparat ziołowy, produkt leczniczy, substancja aktywna, wyciąg roślinny, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
DL-metionina – Przedawkowanie
DL-metionina, aminokwas siarkowy obecny w preparacie Revalid w dawce 100 mg na kapsułkę twardą, jest składnikiem złożonej formulacji zawierającej także L-cystynę (50 mg), wapnia D-pantotenian (50 mg), witaminy z grupy B oraz mikroelementy (żelazo, cynk, miedź). Dotychczas nie odnotowano klinicznych przypadków przedawkowania DL-metioniny w kontekście stosowania Revalid, co uniemożliwia precyzyjne określenie objawów toksyczności tego aminokwasu. Charakterystyka produktu leczniczego nie zawiera szczegółowych danych dotyczących dawki wywołującej objawy przedawkowania ani specyficznych symptomów, co wskazuje na brak udokumentowanych incydentów toksycznych związanych z tym preparatem.
- Leksykon substancji czynnych
Saponina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Saponiny, jako aktywne składniki preparatów roślinnych takich jak Tussipect, wymagają szczególnej ostrożności w stosowaniu u pacjentów z chorobami układu krążenia oraz zaburzeniami psychicznymi, ze względu na ich potencjalny wpływ na układ sercowo-naczyniowy i ośrodkowy układ nerwowy. Metabolizm i wydalanie saponin odbywa się głównie przez nerki i wątrobę, co nakłada konieczność monitorowania pacjentów z niewydolnością tych narządów, aby uniknąć kumulacji substancji aktywnych i nasilenia działań niepożądanych. Ponadto, preparaty zawierające saponiny nie powinny być stosowane jednocześnie z lekami zawierającymi efedrynę, pseudoefedrynę lub środkami przeciwastmatycznymi bez konsultacji lekarskiej, ze względu na ryzyko niebezpiecznych interakcji, zwłaszcza dotyczących układu sercowo-naczyniowego i nerwowego.
bezsenność, czerwień koszenilowa, efedryna, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, pseudoefedryna, reakcja alergiczna, saponina, schorzenie psychiczne, schorzenie układu krążenia, środek przeciwastmatyczny, układ sercowo-naczyniowy, wyciąg roślinny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychiczne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Mucosit –
Żel Mucosit, zawierający kompleksowy wyciąg roślinny z koszyczków rumianku, nagietka, liści podbiału, kory dębu, liści szałwii, ziela tymianku, alantoinę oraz olejki eteryczne rumianku i mięty pieprzowej, jest przeznaczony do miejscowego stosowania na dziąsła u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Zalecana dawka to 1-2 cm żelu aplikowanego 2-3 razy dziennie, bezpośrednio po szczotkowaniu zębów, z wcieraniem preparatu przez 3 minuty. Aplikacja może odbywać się za pomocą opuszki palca, miękkiej szczoteczki lub patyczków higienicznych, przy czym szczególny nacisk kładzie się na higienę rąk w przypadku aplikacji palcem.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Krople żołądkowe Aflofarm –
Produkt leczniczy Krople żołądkowe Aflofarm, będący złożonym preparatem zawierającym nalewki z korzenia kozłka lekarskiego, liści mięty pieprzowej, ziela dziurawca oraz nalewkę gorzką, nie posiada dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Brak jest formalnych badań toksykologicznych, genotoksyczności, toksyczności ostrej i przewlekłej, toksyczności reprodukcyjnej, karcynogenności oraz farmakologicznego bezpieczeństwa, które są standardowo wymagane do oceny ryzyka stosowania leków. Składniki preparatu są jednak tradycyjnie stosowanymi ekstraktami roślinnymi, co może stanowić podstawę do oceny ich bezpieczeństwa na podstawie doświadczenia klinicznego, a nie formalnych badań przedklinicznych.
badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczności, badanie karcynogenności, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, bezpieczeństwo farmakologiczne, bezpieczeństwo stosowania, choroba wątroby, intraktum z dziurawca, krople doustne, nalewka gorzka, nalewka z kozłka lekarskiego, nalewka z mięty pieprzowej, olejek miętowy, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, uzależnienie od alkoholu, wyciąg roślinny, zawartość etanolu - Leksykon substancji czynnych
Jesion – Przedawkowanie
Wyciąg z kory jesionu (Fraxinus excelsior L. corticis) stanowi istotny składnik leku Phytodolor w stężeniu 190 mg/ml, będąc jednym z trzech ekstraktów roślinnych w preparacie. W dokumentacji medycznej brak jest szczegółowych danych klinicznych dotyczących przedawkowania tego wyciągu, a także specyficznych objawów czy zaleceń terapeutycznych w takich przypadkach. Istotnym aspektem jest jednak wysoka zawartość etanolu w preparacie, wynosząca 43,3-47,9% (V/V), co przy znaczącym przedawkowaniu może prowadzić do objawów zatrucia alkoholowego, takich jak zaburzenia świadomości, koordynacji ruchowej, mowy, nudności i wymioty.
charakterystyka produktu leczniczego, etanol w leku, Fraxinus excelsior, interakcje lekowe, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, Populus tremula, Solidago virgaurea, właściwości lecznicze, wyciąg roślinny, wyciąg z kory jesionu, wyciąg z kory osiki, zaburzenia świadomości, zatrucie alkoholowe, ziele nawłoci - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cravisol (2,313 g + 1,601 g + 0,694 g)/5 ml
Lek Cravisol w formie płynu doustnego zawiera wyciągi roślinne z kwiatostanu głogu (46,26 g/100 ml), ziela melisy (32,02 g/100 ml) oraz ziela jemioły (13,88 g/100 ml). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników aktywnych lub pomocniczych. Szczególną uwagę należy zwrócić na wysoką zawartość etanolu w produkcie, wynoszącą 52-62% (V/V), co może ograniczać stosowanie u wybranych grup pacjentów, mimo że nie jest to formalne przeciwwskazanie. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych na rośliny z rodzin botanicznych głogu, melisy lub jemioły oraz na preparaty ziołowe zawierające te składniki.
charakterystyka produktu leczniczego, Cravisol, duszność, etanol, kwiatostan głogu, nadwrażliwość, objawy alergii, płyn doustny, preparat ziołowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, składnik pomocniczy, substancja czynna, wyciąg roślinny, wyciąg z kwiatostanu głogu, wyciąg z ziela jemioły, wyciąg z ziela melisy, wywiad alergologiczny, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, ziele jemioły, ziele melisy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hederasal MAX 52,5 mg
Lek Hederasal MAX w dawce 52,5 mg w postaci tabletek zawiera wyciąg suchy z liścia bluszczu (Hedera helix L.) ekstraktowany 30% etanolem. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną, inne rośliny z rodziny araliowatych (Araliaceae) – takie jak żeń-szeń, eleuterokok, aralia czy brzoza – oraz na substancje pomocnicze zawarte w preparacie. Ze względu na możliwość reakcji krzyżowych, szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią alergii na rośliny z tej rodziny. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, uwzględniającego wcześniejsze reakcje uczuleniowe na preparaty roślinne i składniki pomocnicze.
aralia, araliowate, eleuterokok, etanol, Hedera helix, nadwrażliwość, preparat roślinny, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja uczuleniowa, rodzina araliowatych, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, skład preparatu, substancja czynna, substancja pomocnicza, wyciąg roślinny, wyciąg z liścia bluszczu, wywiad alergiczny, wywiad medyczny, żeń-szeń - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Iberogast Balance –
Podczas przepisywania leku Iberogast Balance, zawierającego wyciągi roślinne (m.in. ziela ubiorka gorzkiego, kwiatu rumianku, owocu kminku, liści melisy i mięty pieprzowej oraz korzenia lukrecji) w postaci kropli doustnych, istotne jest poinformowanie pacjenta o braku istotnego wpływu preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Mimo że produkt zawiera około 31% (V/V) etanolu, co mogłoby budzić obawy o funkcje psychomotoryczne, oficjalna charakterystyka produktu leczniczego jednoznacznie wskazuje, że Iberogast Balance nie ogranicza tych zdolności. Składniki aktywne rozpuszczone są w etanolu o stężeniach od 30% do 50% (V/V), a 1 mL preparatu odpowiada około 20 kroplom.
charakterystyka produktu leczniczego, etanol, farmakoterapia, Iberogast Balance, interakcja lekowa, kminek, korzeń lukrecji, krople doustne, melisa, mięta pieprzowa, ośrodkowy układ nerwowy, rumianek, sprawność psychomotoryczna, ubiór gorzki, układ nerwowy, wyciąg roślinny, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Produkt leczniczy Flegatussin w formie syropu zawiera bromoheksyny chlorowodorek w stężeniu 0,04 g/100 g oraz wyciąg płynny wodny z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny w ilości 36 g/100 g syropu. Mimo braku szczegółowych badań toksykologicznych przedklinicznych, dostępne dane oraz wieloletnie doświadczenie kliniczne nie wskazują na istotną toksyczność tych substancji czynnych. Nie zaobserwowano niepokojących działań niepożądanych związanych z ich stosowaniem, co potwierdza akceptowalny profil bezpieczeństwa preparatu.
aromat cytrynowy, babka lancetowata, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, benzoesan sodu, bromoheksyny chlorowodorek, doświadczenie kliniczne, dziewanna, etanol, Plantago lanceolata, profil bezpieczeństwa, sacharoza, substancja czynna, substancja pomocnicza, toksyczność, Verbascum, wyciąg płynny wodny, wyciąg roślinny - Leksykon substancji czynnych
Jesion – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Wyciąg z kory jesionu (Fraxinus excelsior L. corticis), stosowany m.in. w preparacie Phytodolor w stężeniu 190 mg/ml (20 ml wyciągu na 100 ml preparatu), nie był przedmiotem dedykowanych badań oceniających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Phytodolor zawiera również wyciągi z kory i liści osiki (570 mg/ml) oraz ziela nawłoci (190 mg/ml), a kluczowym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo jest wysoka zawartość etanolu w zakresie 43,3-47,9% (V/V). Obecność alkoholu etylowego w tak wysokim stężeniu może potencjalnie zaburzać funkcje poznawcze i motoryczne, zwłaszcza przy większych dawkach, co wymaga szczególnej uwagi podczas oceny ryzyka prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn przez pacjentów stosujących ten preparat.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nervosol K 1 ml/ml
Nervosol K to doustny płyn o stężeniu 1 ml/ml, zawierający wyciągi roślinne z korzenia kozłka (Valerianae radice), ziela melisy, korzenia arcydzięgla, szyszki chmielu (Lupuli flore) oraz kwiatu lawendy. Preparat jest wskazany do stosowania objawowego u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, z dawkowaniem 2-5 ml (44-110 kropli lub około ½-1 łyżeczki) 1-3 razy na dobę, nie dłużej niż przez 7 dni. Dzieci poniżej 12 roku życia nie powinny stosować Nervosolu K ze względu na przeciwwskazania. Jedna łyżeczka (5 ml) zawiera 0,375 g szyszki chmielu oraz 0,625 g korzenia kozłka, co jest istotne przy ocenie skuteczności i porównaniu z innymi preparatami roślinnymi. Preparat zawiera również etanol w stężeniu 50%-57% (V/V), co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu lub przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Nervosol TABS 100 mg + 32 mg
Nervosol TABS to lek w formie tabletek powlekanych, zawierający 100 mg wyciągu wodno-alkoholowego z korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis radix) oraz 32 mg wyciągu z szyszek chmielu (Humulus lupulus flos). Preparat jest tradycyjnie stosowany w łagodnych stanach napięcia nerwowego oraz w trudnościach z zasypianiem o podłożu nerwowym. Składniki aktywne, pozyskane za pomocą ekstrakcji etanolem (70% V/V dla kozłka i 40% V/V dla chmielu), wykazują synergistyczne działanie uspokajające, co uzasadnia ich zastosowanie w tych wskazaniach. Lek jest przeznaczony dla dorosłych oraz młodzieży powyżej 12 roku życia, natomiast nie zaleca się go u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
alergia, bezsenność, chmiel zwyczajny, działanie uspokajające, ekstrakt roślinny, glukoza, korzeń kozłka lekarskiego, kozłek lekarski, lecytyna, napięcie nerwowe, napięcie psychiczne, niepokój, postać leku, problemy z zasypianiem, stres, synergizm, szyszki chmielu, tabletka powlekana, wyciąg roślinny, zaburzenie lękowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Imupret N 1 ml/ml
Imupret N to preparat w postaci kropli doustnych zawierający wyciągi z siedmiu ziół leczniczych, w tym ziela skrzypu, krwawnika pospolitego, korzenia prawoślazu, liścia orzecha włoskiego, ziela mniszka lekarskiego, kwiatu rumianku oraz kory dębu. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników, zwłaszcza u pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), ze względu na ryzyko reakcji alergii krzyżowych, szczególnie z kwiatem rumianku. W preparacie znajduje się do 19,5% (V/V) etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką lub uszkodzeniami mózgu, mimo że nie jest to formalne przeciwwskazanie.
alergia krzyżowa, alergia na astrowate, alkoholizm, bylica pospolita, choroba wątroby, chryzantema, etanol, kontaktowe zapalenie skóry, kora dębu, korzeń prawoślazu, krople doustne, krwawnik pospolity, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, mniszek lekarski, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, padaczka, pokrzywka, reakcja krzyżowa, test alergiczny, uszkodzenie mózgu, wyciąg roślinny, wywiad alergologiczny, zaburzenie oddechowe, ziele skrzypu, zioła lecznicze - Leksykon substancji czynnych
Ziele ubiorka gorzkiego – Przeciwwskazania stosowania
Ziele ubiorka gorzkiego (Iberis amara L., herba) jest istotnym składnikiem preparatu Iberogast Balance, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na samą substancję lub na inne składniki preparatu, zwłaszcza u pacjentów z alergią na rośliny z rodzin Apiaceae (np. kminek, marchew) i Asteraceae (np. rumianek, nagietek), ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Preparat zawiera także około 31% (V/V) etanolu, a ekstrakt z ubiorka gorzkiego jest przygotowywany w 50% (V/V) alkoholu, co stanowi względne przeciwwskazanie u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem, kobiet w ciąży i karmiących oraz osób z zaburzeniami neurologicznymi. Dodatkowo, stosowanie preparatu wymaga ostrożności u pacjentów z historią reakcji alergicznych, nawet jeśli nie mają potwierdzonej nadwrażliwości na ubiorek gorzki, ze względu na możliwość reakcji krzyżowych z pyłkami brzozowatymi, trawami czy ambrosią. Należy również monitorować pacjentów stosujących inne preparaty ziołowe z powodu potencjalnych interakcji. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań, zwłaszcza związanych z zawartością alkoholu, rekomenduje się rozważenie alternatywnych terapii gastrycznych o podobnym działaniu, ale bez etanolu. Lekarz powinien indywidualizować decyzję terapeutyczną, uwzględniając ryzyko alergii i obciążenia metabolicznego alkoholem.
alergia na pyłki, choroba wątroby, ciąża, epilepsja, etanol, Iberis amara, Iberogast Balance, interakcja z alkoholem, karmienie piersią, korzeń lukrecji, kwiat rumianku, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpsychotyczny, liść melisy, liść mięty pieprzowej, metronidazol, nadwrażliwość, niepełnosprawność intelektualna, owoc kminku, preparat ziołowy, próg drgawkowy, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, rodzina Apiaceae, rodzina Asteraceae, uzależnienie od alkoholu, wyciąg roślinny, wyciąg z ziela ubiorka gorzkiego, wywiad alergiczny, zaburzenie neurologiczne, ziele ubiorka gorzkiego - Leksykon leków
Skład i postać leku – Succus Hyperici Phytopharm 2,425 g/2,5 ml
Succus Hyperici Phytopharm to płyn doustny zawierający 2,425 g soku ze świeżego ziela dziurawca (Hyperici herbae recentis succus) na 2,5 ml preparatu, co odpowiada 100% zawartości soku w 100 ml produktu. Rozpuszczalnikiem jest mieszanina etanolu 96% V/V i wody, z końcową zawartością alkoholu w produkcie na poziomie 25-35% V/V. Brak substancji pomocniczych podkreśla naturalny charakter wyciągu roślinnego. Preparat jest konfekcjonowany w butelce 100 ml z barwnego szkła, wyposażonej w zakrętkę z ogranicznikiem wypływu oraz miarkę 20 ml, co umożliwia precyzyjne dawkowanie i ułatwia podawanie substancji aktywnych.
Produkt należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, w miejscu niedostępnym dla dzieci, a okres ważności wynosi 36 miesięcy od daty produkcji. Po upływie tego czasu właściwości farmakologiczne mogą ulec zmianie, co wyklucza dalsze stosowanie. Nie stwierdzono niezgodności farmaceutycznych z materiałami opakowaniowymi, jednak potencjalne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami wymagają indywidualnej oceny podczas terapii skojarzonej. Ze względu na zawartość alkoholu, preparat należy stosować ostrożnie u pacjentów z przeciwwskazaniami do spożywania etanolu.
droga doustna, dziurawiec, etanol 96% v/v, Hyperici herbae recentis succus, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, leczenie skojarzone, niezgodność farmaceutyczna, ogranicznik wypływu, opakowanie bezpośrednie, płyn doustny, produkt leczniczy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, sok z ziela dziurawca, substancja aktywna, właściwości farmakologiczne, wyciąg roślinny, zawartość etanolu - Leksykon substancji czynnych
Carum carvi – Dawkowanie i sposób podawania
Carum carvi, czyli kminek zwyczajny, jest składnikiem aktywnym stosowanym w terapii dolegliwości żołądkowo-jelitowych, obecnym m.in. w preparacie Iberogast w postaci ekstraktu z owoców kminku (Carvi fructus extractum) o stężeniu 10,0 ml/100 ml płynu. Ekstrakt jest przygotowany w proporcji 1:2,5-3,5 z użyciem 30% etanolu jako ekstrahenta. Zalecane dawkowanie dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat to 20 kropli 3 razy na dobę (60 kropli/dobę), a dla dzieci w wieku 6-12 lat 15 kropli 3 razy na dobę (45 kropli/dobę), podawane doustnie przed lub w trakcie posiłków w niewielkiej ilości płynu. Stosowanie u dzieci poniżej 6 lat nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. Preparat należy wstrząsnąć przed użyciem, a obecność osadu lub zmętnienia nie wpływa na jego skuteczność.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Raphacholin C –
Przedawkowanie preparatu Raphacholin C, zawierającego m.in. 40 mg kwasu dehydrocholowego na tabletkę oraz wyciągi roślinne (korzeń rzodkwi czarnej z węglem aktywnym, ziele karczocha, olejek miętowy), choć nie odnotowano oficjalnie w praktyce klinicznej, może prowadzić do wieloukładowych objawów toksycznych. Przyjęcie kilkudziesięciu tabletek drażowanych jednorazowo może wywołać zaburzenia przewodu pokarmowego (wymioty, biegunka), układu sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca, zaczerwienienie twarzy), nerwowego (bóle głowy, uczucie znużenia, osłabienie), oddechowego (zaburzenia oddychania) oraz metabolicznego (dyselektrolitemia). Szczególnie istotne jest ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych, zwłaszcza niedoboru sodu, potasu i chlorków, wynikających z nasilonych wymiotów i biegunek, co może prowadzić do skurczów mięśniowych i zaburzeń rytmu serca.
biegunka, ból głowy, drogi żółciowe, dyselektrolitemia, działanie toksyczne, działanie żółciopędne, funkcja wątroby, kwas dehydrocholowy, niedobór potasu, nudność, ośrodek wymiotny, ośrodkowy układ nerwowy, postępowanie objawowe, postępowanie toksykologiczne, równowaga elektrolitowa, skurcz mięśniowy, układ bodźcoprzewodzący, wazodilatacja, wyciąg roślinny, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie oddychania, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zaczerwienienie twarzy, znużenie - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pelavo Med 20 mg/4 ml
Produkt leczniczy PELAVO Med to roztwór doustny zawierający 20 mg suchego wyciągu z korzenia Pelargonium sidoides DC i/lub Pelargonium reniforme Curt. w 4 ml preparatu, o współczynniku ekstraktu 4-25:1, uzyskiwany przy użyciu 11% (m/m) etanolu jako rozpuszczalnika. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, a konkretnie Artykułem 16c(1)(a)(iii) Dyrektywy 2001/83/EC wraz z późniejszymi zmianami, dla tego tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego nie jest wymagane dostarczanie danych farmakokinetycznych. Preparat charakteryzuje się brązowo-pomarańczową barwą i pomarańczowym zapachem, co jest typowe dla ekstraktów roślinnych tego typu.
badanie farmakokinetyczne, dane farmakokinetyczne, ekstrakt roślinny, etanol jako rozpuszczalnik, korzeń pelargonii, naturalna substancja czynna, Pelargonii radicis extractum siccum, produkt leczniczy roślinny, roztwór doustny, substancja aktywna, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, właściwość farmakokinetyczna, współczynnik ekstraktu, wyciąg roślinny, wyciąg z korzenia pelargonii, wyciąg z Pelargonium sidoides - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Bioaron SYSTEM (1920 mg + 51 mg)/5 ml
Bioaron SYSTEM w postaci syropu zawiera wyciąg płynny ze świeżych liści aloesu drzewiastego (38,4 g/100 ml, co odpowiada 1920 mg w dawce 5 ml) oraz witaminę C (1,02 g/100 ml, czyli 51 mg w dawce 5 ml). Analiza farmakologiczna składników aktywnych oraz substancji pomocniczych, takich jak sacharoza (3,93 g w dawce 5 ml) i benzoesan sodu (6,6 mg w dawce 5 ml), wykazała brak wpływu na funkcje psychomotoryczne, w tym czas reakcji, koordynację wzrokowo-ruchową, koncentrację uwagi, funkcje poznawcze, szybkość przetwarzania informacji oraz stan świadomości. Zarówno wyciąg z aloesu, jak i witamina C nie wykazują działania sedatywnego ani nie wpływają na receptory ośrodkowego układu nerwowego odpowiedzialne za funkcje kognitywne i motoryczne, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku w kontekście prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
aloes drzewiast, działanie sedatywne, edukacja zdrowotna, funkcja kognitywna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, koncentracja uwagi, koordynacja wzrokowo-ruchowa, kwas askorbinowy, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja indywidualna organizmu, receptor ośrodkowego układu nerwowego, witamina C, właściwość farmakologiczna, wyciąg roślinny, zaburzenie percepcji, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Salviasept –
Produkt leczniczy Salviasept, zawierający olejki eteryczne (goździkowy 2,0 g/100g, miętowy 1,1 g/100g, tymiankowy 0,3 g/100g, majerankowy 0,3 g/100g, szałwiowy 0,2 g/100g), mentol (2,0 g/100g), cineol (0,6 g/100g) oraz wyciąg płynny z roślin (93,5 g/100g), nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo preparatu w tych okresach, a wysoka zawartość etanolu (58% V/V ± 10%) stanowi dodatkowe przeciwwskazanie, nawet przy miejscowym stosowaniu w jamie ustnej. Ze względu na potencjalne przenikanie substancji czynnych do mleka matki oraz możliwy wpływ na rozwój płodu, stosowanie Salviasept w tych grupach pacjentek jest niewskazane.
alkohol etylowy, ciąża, cineol, etanol, karmienie piersią, koszyczek rumianku, krwawnik, laktacja, liść szałwii, mentol, olejek eteryczny, olejek goździkowy, olejek majerankowy, olejek miętowy, olejek szałwiowy, olejek tymiankowy, owoc kopru, płodność, preparat leczniczy, przenikanie substancji czynnych, rumianek, schorzenia gardła, schorzenia jamy ustnej, szałwia, wyciąg płynny, wyciąg roślinny, ziele krwawnika, ziele mięty pieprzowej, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Korzeń lukrecji – Działania niepożądane
Korzeń lukrecji (Glycyrrhiza glabra L., G. inflata Bat., G. uralensis Fisch.) jest składnikiem preparatu Iberogast Balance, występującym w stężeniu 0,10 mL wyciągu płynnego na 1 mL preparatu (około 20 kropli). Pomimo korzystnych właściwości leczniczych, stosowanie tego surowca może wywoływać działania niepożądane o częstości nieznanej, głównie reakcje nadwrażliwości immunologicznej. Objawy te obejmują duszność (potencjalnie zagrażającą życiu), świąd oraz różnorodne wysypki skórne (plamiste, grudkowe, plamisto-grudkowe), które mogą mieć charakter ograniczony lub rozlany. Ze względu na brak precyzyjnych danych epidemiologicznych, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas przepisywania preparatów zawierających korzeń lukrecji oraz monitorowanie pacjentów pod kątem wystąpienia objawów alergicznych.
duszność, Glycyrrhiza glabra, Glycyrrhiza inflata, Glycyrrhiza uralensis, korzeń lukrecji, MedDRA, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, profil działań niepożądanych, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, świąd, układ immunologiczny, wyciąg roślinny, wysypka, wysypka skórna, zaburzenie oddechowe, zaburzenie układu immunologicznego, zmiana skórna