cholesterol całkowity
Cholesterol całkowity (TC – Total Cholesterol) to parametr laboratoryjny oznaczający sumaryczne stężenie wszystkich frakcji cholesterolu we krwi. W jego skład wchodzi cholesterol zawarty w lipoproteinach o niskiej gęstości (LDL), lipoproteinach o wysokiej gęstości (HDL), lipoproteinach o bardzo niskiej gęstości (VLDL) oraz w niewielkim stopniu w chylomikronach.
Prawidłowe wartości cholesterolu całkowitego u osób dorosłych nie powinny przekraczać 190 mg/dl (5,0 mmol/l). Podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego (hipercholesterolemia) stanowi jeden z głównych czynników ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych, w tym choroby wieńcowej, zawału mięśnia sercowego oraz udaru mózgu.
Oznaczenie cholesterolu całkowitego jest podstawowym badaniem w ocenie gospodarki lipidowej, jednak dla pełnej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego konieczne jest oznaczenie również frakcji LDL, HDL oraz trójglicerydów. Współczesne wytyczne kliniczne kładą większy nacisk na wartości cholesterolu LDL jako głównego celu terapeutycznego, niemniej jednak cholesterol całkowity pozostaje ważnym parametrem przesiewowym i monitorującym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zahron 20 mg
Zahron (rozuwastatyna) w dawce 20 mg jest statyną nowej generacji, stosowaną w leczeniu pierwotnej hipercholesterolemii typu IIa, mieszanej dyslipidemii typu IIb oraz rodzinnej homozygotycznej hipercholesterolemii u pacjentów od 6 roku życia. Mechanizm działania polega na hamowaniu reduktazy HMG-CoA, co zmniejsza syntezę cholesterolu w wątrobie i zwiększa ekspresję receptorów LDL na hepatocytach. Lek stosowany jest jako uzupełnienie diety i modyfikacji stylu życia, takich jak ćwiczenia fizyczne i redukcja masy ciała, gdy metody niefarmakologiczne okazują się niewystarczające. W przypadku rodzinnej homozygotycznej hipercholesterolemii Zahron może być stosowany wraz z aferezą LDL lub innymi metodami terapeutycznymi. Preparat zawiera 20 mg rozuwastatyny w formie soli wapniowej oraz 182,88 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce.
afereza LDL, AlAT, AspAT, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cukrzyca, dyslipidemia mieszana, enzymy wątrobowe, hipercholesterolemia heterozygotyczna rodzinna, hipercholesterolemia homozygotyczna rodzinna, hipercholesterolemia pierwotna, incydent sercowo-naczyniowy, mialgia, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, objawy mięśniowe, prewencja sercowo-naczyniowa, rabdomioliza, receptor LDL, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, tabletka powlekana, triglicerydy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Doxazosin Aurovitas 4 mg
Doksazosyna jest selektywnym, kompetycyjnym antagonistą postsynaptycznych receptorów alfa-1-adrenergicznych, stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). Lek obniża ciśnienie tętnicze poprzez zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego, z maksymalnym efektem po 2-6 godzinach od podania i działaniem utrzymującym się przez 24 godziny. W terapii nadciśnienia doksazosyna wykazuje korzystny profil metaboliczny, poprawiając wrażliwość na insulinę i metabolizm glukozy, nie wpływając negatywnie na metabolizm puryn, co czyni ją odpowiednią dla pacjentów z cukrzycą, insulinoopornością oraz dną moczanową. Ponadto, lek nie powoduje tachyfilaksji, rzadko wywołuje tachykardię i zwiększenie aktywności reninowej osocza, a także sprzyja ustępowaniu przerostu lewej komory serca oraz hamuje agregację płytek krwi.
adrenoreceptor alfa1, agregacja płytek krwi, antagonista receptorów alfa-1 adrenergicznych, astma, badania urodynamiczne, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, dna moczanowa, insulinooporność, insulinowrażliwość, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek przeciwnadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, obniżenie ciśnienia krwi, przerost lewej komory, tachyfilaksja, tkankowy aktywator plazminogenu, triglicerydy, właściwości przeciwutleniające, zaburzenia erekcji, zaburzenia ortostatyczne, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zaranta 5 mg
Rozuwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, wykazuje silne i szybkie działanie hipolipemizujące, głównie w wątrobie, poprzez zwiększenie ekspresji receptorów LDL oraz hamowanie syntezy VLDL. W badaniach klinicznych u dorosłych z hipercholesterolemią typu IIa i IIb, dawki od 5 do 40 mg powodowały istotne, zależne od dawki obniżenie LDL-C (od -45% do -63%), cholesterolu całkowitego (od -33% do -46%) oraz triglicerydów (do -35%), przy jednoczesnym wzroście HDL-C (8-14%). Terapia rozuwastatyną skutecznie modyfikuje również inne parametry lipidowe, takie jak ApoB, nonHDL-C i współczynniki lipidowe (np. LDL-C/HDL-C). Efekt terapeutyczny pojawia się już po tygodniu, a pełna odpowiedź utrzymuje się podczas dalszego leczenia. W badaniu METEOR u pacjentów z niskim ryzykiem sercowo-naczyniowym rozuwastatyna 40 mg spowolniła progresję miażdżycy tętnic szyjnych (zmiana CIMT o -0,0145 mm/rok vs. progresja +0,0131 mm/rok w grupie placebo, p<0,0001), choć związek CIMT z ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych pozostaje niepotwierdzony.
afereza, cholesterol całkowity, fenofibrat, frakcja HDL-cholesterol, frakcja LDL-cholesterol, frakcja nonHDL-C, hipercholesterolemia pierwotna, hipertriglicerydemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, katabolizm LDL, lipoproteina ApoB, mewalonian, mieszana dyslipidemia, podkliniczna miażdżyca tętnic, rodzinna heterozygotyczna hipercholesterolemia, rodzinna homozygotyczna hipercholesterolemia, skala Tannera, triglicerydy, współczynnik ryzyka Framingham, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pitamet 1 mg
PITAMET, zawierający pitawastatynę w formie soli wapniowej, jest statyną dostępną w dawkach 1 mg, 2 mg i 4 mg w postaci tabletek powlekanych. Mechanizm działania polega na hamowaniu reduktazy HMG-CoA, co skutkuje obniżeniem syntezy cholesterolu. Lek jest wskazany do leczenia pierwotnej hipercholesterolemii, w tym rodzinnej heterozygotycznej hipercholesterolemii, oraz mieszanej dyslipidemii u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 6 roku życia. PITAMET skutecznie redukuje stężenia cholesterolu całkowitego (TC) oraz frakcji LDL-C, które są głównymi celami terapii hipolipemizującej. Zastosowanie leku jest rekomendowane u pacjentów, u których metody niefarmakologiczne, takie jak dieta niskocholesterolowa, aktywność fizyczna i modyfikacja stylu życia, okazały się niewystarczające.
cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, dieta niskocholesterolowa, dyslipidemia, laktoza jednowodna, mieszana dyslipidemia, nietolerancja laktozy, pierwotna hipercholesterolemia, pitawastatyna, reduktaza HMG-CoA, rodzinna heterozygotyczna hipercholesterolemia, statyny, synteza cholesterolu, tabletka powlekana, trójglicerydy, zaburzenia lipidowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Eprocliv 1000 mg + 50 mg
Eprocliv to złożony doustny lek hipoglikemizujący, zawierający sytagliptynę (inhibitor DPP-4) oraz metforminę chlorowodorek (biguanid), stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Sytagliptyna zwiększa stężenie inkretyn GLP-1 i GIP, co prowadzi do wzrostu wydzielania insuliny i hamowania glukagonu w warunkach prawidłowej lub podwyższonej glikemii, bez ryzyka hipoglikemii. Metformina działa poprzez zmniejszenie produkcji glukozy w wątrobie, zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę oraz opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach. W badaniach klinicznych wykazano, że skojarzone stosowanie sytagliptyny i metforminy istotnie obniża HbA₁c (np. do -1,9% przy dawce 50 mg sytagliptyny i 1000 mg metforminy dwa razy dziennie) oraz glikemię na czczo i po posiłku, bez istotnego wpływu na masę ciała i z niskim ryzykiem hipoglikemii. Dodanie sytagliptyny do innych terapii, w tym insuliny, glimepirydem czy pioglitazonem, również poprawia kontrolę glikemii, przy zachowaniu bezpieczeństwa i stabilnej masy ciała.
biguanid, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, cukrzyca typu 2, dipeptydylopeptydaza 4, EGFR, enzym DPP-4, glikogenoliza, glukagonopodobny peptyd-1, glukoneogeneza, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, homeostaza glukozy, inhibitor DPP-4, insulina glargine, komórki beta trzustki, lek hipoglikemizujący, niestabilna dławica piersiowa, syntaza glikogenowa, transporter glukozy, triglicerydy, udar mózgu, wskaźnik HOMA-β, zależny od glukozy polipeptyd insulinotropowy, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska 20 mg
Atorvox (atorwastatyna) w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg jest wskazany do leczenia hipercholesterolemii pierwotnej, w tym heterozygotycznej i homozygotycznej postaci rodzinnej, oraz hiperlipidemii złożonej typu IIa i IIb. Lek stosuje się jako uzupełnienie diety i modyfikacji stylu życia, gdy metody niefarmakologiczne są niewystarczające. W przypadku homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej Atorvox może być stosowany jako terapia dodana do aferezy LDL lub jako podstawowa opcja terapeutyczna. Ponadto, lek jest zalecany w profilaktyce pierwotnej u dorosłych z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, w połączeniu z interwencjami niefarmakologicznymi. U dzieci i młodzieży powyżej 10 roku życia z hipercholesterolemią pierwotną decyzję o leczeniu podejmuje specjalista po ocenie korzyści i ryzyka.
afereza cholesterolu LDL, apolipoproteina B, atorwastatyna, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba sercowo-naczyniowa, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna, hiperlipidemia złożona, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, incydent sercowo-naczyniowy, kompleks intima-media, lipoproteiny niskiej gęstości, miażdżyca, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, profil lipidowy, profilaktyka sercowo-naczyniowa, terapia hipolipemizująca, triglicerydy, zaburzenia lipidowe - Leksykon substancji czynnych
Empagliflozyna – Działania niepożądane
Empagliflozyna, stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz niewydolności serca, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 15 582 pacjentów, z czego 10 004 otrzymywało lek. Częstość działań niepożądanych była zbliżona do placebo, z wyjątkiem hipoglikemii, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu pochodnych sulfonylomocznika lub insuliny. W badaniach EMPEROR-Reduced i EMPEROR-Preserved u pacjentów z niewydolnością serca najczęstszym działaniem niepożądanym było zmniejszenie objętości płynów (11,4% przy empagliflozynie 10 mg vs 9,7% placebo). Ryzyko hipoglikemii wzrastało zwłaszcza przy skojarzeniu z insuliną MDI (do 41,3% dla dawki 25 mg empagliflozyny). Ponadto, empagliflozyna zwiększa częstość zakażeń narządów płciowych (4,0% dla 10 mg i 3,9% dla 25 mg vs 1,0% placebo), częściej u kobiet, oraz zakażeń dróg moczowych (7,0-8,8% vs 7,2% placebo). Obserwowano także przejściowe zwiększenie stężenia kreatyniny i spadek eGFR, które stabilizowały się podczas terapii lub po jej zakończeniu. Wzrost lipidów w surowicy obejmował cholesterol całkowity (4,9-5,7%), HDL (3,3-3,6%), LDL (9,5-10,0%) oraz trójglicerydy (9,2-9,9%).
cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, częstomocz, dyzuria, EGFR, empagliflozyna, frakcja wyrzutowa, hematokryt, hipoglikemia, insulina podstawowa, kandydoza pochwy, lek przeciwcukrzycowy, linagliptyna, martwicze zapalenie powięzi krocza, metformina, niewydolność serca, nykturia, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, ostre uszkodzenie nerek, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, posocznica moczopochodna, stężenie kreatyniny, stężenie lipidów, świąd uogólniony, trójglicerydy, wielomocz, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zakażenie narządów płciowych, zapalenie pochwy, zapalenie żołędzi, zaparcie, zgorzel Fourniera, zmniejszenie objętości płynów, zwiększone oddawanie moczu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atoris 40 mg
Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin, z biodostępnością tabletek powlekanych na poziomie 95-99%. Całkowita biodostępność ogólnoustrojowa wynosi około 12%, a aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA około 30%, co wynika z efektu pierwszego przejścia i metabolizmu wątrobowego przez cytochrom P-450 3A4. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) i silne wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolity orto- i para-hydroksylowe zachowują aktywność farmakologiczną, odpowiadając za około 70% efektu terapeutycznego. Atorwastatyna jest substratem transporterów wątrobowych OATP1B1, OATP1B3, P-gp oraz BCRP, co wpływa na jej farmakokinetykę, a główną drogą eliminacji jest wydalanie z żółcią. Okres półtrwania leku wynosi około 14 godzin, natomiast okres działania hamującego reduktazę HMG-CoA jest dłuższy i wynosi 20-30 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność, cholesterol całkowity, cytochrom P-450 3A4, efekt pierwszego przejścia, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hydroksyatorwastatyna, LDL-C, OATP1B1, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, skala Tannera, skalowanie allometryczne, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne w osoczu, transporter OATP1B1 - Leksykon substancji czynnych
Pitawastatyna – Właściwości farmakodynamiczne
Pitawastatyna, jako kompetytywny inhibitor reduktazy HMG-CoA, skutecznie hamuje syntezę cholesterolu w wątrobie, co prowadzi do zwiększonej ekspresji receptorów LDL i wzmożonego wychwytu LDL-C z krwi. W badaniach klinicznych wykazano, że pitawastatyna w dawkach 1-4 mg/dobę obniża stężenia LDL-C o 33,3-46,5%, TC o 22,8-32,5%, TG o 14,8-21,2%, a jednocześnie podnosi HDL-C o 8,3-9,4%. Ponadto, lek korzystnie wpływa na apolipoproteiny, obniżając Apo-B i podnosząc Apo-A1, co przekłada się na poprawę wskaźników ryzyka sercowo-naczyniowego (TC/HDL-C, Apo-B/Apo-A1). Skuteczność pitawastatyny potwierdzono w populacjach z pierwotną hipercholesterolemią, dyslipidemią mieszaną, pacjentach w wieku ≥65 lat oraz u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, gdzie dawka 2 mg pozwalała osiągnąć cele terapeutyczne LDL-C < 3 mmol/l u większości pacjentów. Długoterminowe badania (do 5 lat) wykazały trwałe obniżenie LDL-C o około 30,5% oraz progresywny wzrost HDL-C, szczególnie u pacjentów z niskim wyjściowym HDL-C (wzrost do 28,9% po 5 latach). W badaniu JAPAN-ACS pitawastatyna 4 mg wykazała porównywalną skuteczność do atorwastatyny 20 mg w regresji blaszki miażdżycowej (redukcja objętości o około 17%).
apolipoproteina A1, apolipoproteina B, biosynteza cholesterolu, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cukrzyca, Europejskie Towarzystwo Arteriosklerozy, hamowanie kompetycyjne, inhibitor HMG-CoA, leczenie przeciwretrowirusowe, lipoproteiny VLDL, miażdżyca, mieszana dyslipidemia, ostry zespół wieńcowy, pacjent w wieku podeszłym, pierwotna hipercholesterolemia, pitawastatyna, profil lipidowy, przezskórna interwencja wieńcowa, receptor LDL, rodzinna hipercholesterolemia heterozygotyczna, statyna, trójglicerydy, ultrasonografia wewnątrznaczyniowa, współczynnik ryzyka, zaburzenia lipidowe, zaburzenia tolerancji glukozy, zakażenie HIV - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Apo-Doxan 1 1 mg
Doksazosyna, będąca selektywnym antagonistą postsynaptycznych alfa1-adrenoreceptorów, wykazuje skuteczne działanie hipotensyjne poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych i zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego, co przekłada się na obniżenie ciśnienia tętniczego utrzymujące się przez 24 godziny po podaniu pojedynczej dawki. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się po 2-6 godzinach, a leczenie charakteryzuje się brakiem tolerancji farmakologicznej oraz minimalnym ryzykiem tachykardii i wzrostu aktywności reninowej osocza. Dodatkowo, doksazosyna korzystnie wpływa na profil lipidowy, obniżając stężenia triglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz LDL, jednocześnie zwiększając stosunek HDL do cholesterolu całkowitego o 4-13%, co sprzyja redukcji ryzyka miażdżycy i choroby wieńcowej. Lek wykazuje także działanie kardioprotekcyjne poprzez hamowanie przerostu lewej komory, agregacji płytek oraz zwiększenie aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu, a także poprawia wrażliwość na insulinę, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą i insulinoopornością.
agregacja płytek krwi, aktywność reninowa osocza, badanie ALLHAT, beta-adrenolityk, blokowanie alfa1-adrenoreceptorów, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, choroba wieńcowa, dysfunkcja lewokomorowa, frakcja LDL, gospodarka lipidowa, gospodarka węglowodanowa, incydent zakrzepowo-zatorowy, insulinooporność, kwas moczowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek moczopędny, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, opór naczyniowy obwodowy, potencjał fibrynolityczny, powikłania sercowo-naczyniowe, przerost lewej komory serca, reakcja ortostatyczna, skaza moczanowa, skurcz oskrzeli, stres oksydacyjny, tachykardia, tkankowy aktywator plazminogenu, triglicerydy, właściwości antyoksydacyjne, wrażliwość na insulinę - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lipanthyl Supra 215 mg 215 mg
Fenofibrat, zawarty w preparacie Lipanthyl Supra 215 mg, jest pochodną kwasu fibrynowego i działa jako agonista receptorów jądrowych PPARα, co prowadzi do kompleksowej modyfikacji profilu lipidowego. Mechanizm działania obejmuje zwiększenie lipolizy i eliminacji aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy, aktywację lipazy lipoproteinowej, zmniejszenie produkcji apolipoproteiny CIII oraz zwiększenie syntezy apolipoprotein AI i AII. W efekcie obserwuje się obniżenie cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, LDL-cholesterolu o 20-35% (u pacjentów z hipercholesterolemią) oraz wzrost HDL-cholesterolu o 10-30%. Fenofibrat dodatkowo zmniejsza stężenie małych, gęstych cząstek LDL, które są szczególnie aterogenne, oraz poprawia wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI.
ADP, adrenalina, apolipoproteina AI, apolipoproteina CIII, białko C-reaktywne, cholesterol całkowity, choroba niedokrwienna serca, CRP, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, fibrynogen, HDL, hipercholesterolemia, klirens LDL, kwas arachidonowy, kwas moczowy, LDL, lipaza lipoproteinowa, lipoliza, lipoproteina a, małe gęste cząstki LDL, miażdżyca, PPARα, receptor jądrowy typu alfa, trójglicerydy, VLDL, żółtak ścięgnisty