Działania niepożądane
Kwetaplex 100 mg

Działania niepożądane kwetiapiny – charakterystyka kliniczna

Kwetiapina to lek przeciwpsychotyczny, którego stosowanie wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które wymagają dokładnego monitorowania pacjenta. Najczęściej obserwowane efekty uboczne podczas leczenia obejmują: senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błon śluzowych jamy ustnej, objawy odstawienia, zwiększenie stężenia triglicerydów we krwi i cholesterolu całkowitego (głównie cholesterolu LDL), obniżenie stężenia cholesterolu HDL, zwiększenie masy ciała, zmniejszenie stężenia hemoglobiny oraz objawy pozapiramidowe.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych dla kwetiapiny sklasyfikowano według następujących kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).²

Wpływ na układ krwiotwórczy

Leczenie kwetiapiną może powodować zaburzenia hematologiczne o różnym stopniu nasilenia. Bardzo częstym działaniem niepożądanym jest zmniejszenie stężenia hemoglobiny, które obserwowano u 11% pacjentów biorących udział w badaniach klinicznych. U mężczyzn obniżenie stężenia osiągało wartości ≤13 g/dl (8,07 mmol/l), a u kobiet ≤12 g/dl (7,45 mmol/l). Średnie maksymalne zmniejszenie stężenia hemoglobiny wynosiło -1,50 g/dl.³

Do rzadkich działań niepożądanych dotyczących układu krwiotwórczego należą:

• Leukopenia – zmniejszenie liczby krwinek białych ≤3×10⁹ komórek/L⁴
• Neutropenia – może prowadzić do ciężkiej neutropenii (<0,5 x 10⁹/L) z towarzyszącym zakażeniem⁵
• Małopłytkowość – liczba płytek krwi ≤100 x 10⁹/l⁶
• Agranulocytoza – całkowity brak lub znaczne zmniejszenie liczby granulocytów⁷

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Kwetiapina wpływa na metabolizm lipidów i węglowodanów, co może prowadzić do istotnych zaburzeń. Do bardzo częstych działań niepożądanych należą:

• Podwyższone stężenie triglicerydów w surowicy (≥200 mg/dl lub ≥2,258 mmol/l u dorosłych i ≥150 mg/dl lub ≥1,694 mmol/l u pacjentów poniżej 18 lat)⁸
• Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (głównie frakcji LDL) ≥240 mg/dl (≥6,2064 mmol/l) u dorosłych lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) u pacjentów poniżej 18 lat⁹
• Zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL <40 mg/dl (1,025 mmol/l) u mężczyzn i <50 mg/dl (1,282 mmol/l) u kobiet¹⁰
• Przyrost masy ciała >7% w stosunku do wartości wyjściowej, występujący głównie w pierwszych tygodniach leczenia¹¹

Często obserwowane są również:

• Zwiększenie apetytu¹²
• Hiperglikemia (poziom glukozy na czczo ≥126 mg/dL (≥7,0 mmol/L) oraz po posiłku ≥200 mg/dL (≥11,1 mmol/L))¹³
• Cukrzyca lub zaostrzenie istniejącej cukrzycy¹⁴
• Zespół metaboliczny – pogorszenie więcej niż jednego czynnika metabolicznego (masa ciała, glukoza we krwi, lipidy)¹⁵

Niezbyt często występuje hiperprolaktynemia (stężenie prolaktyny >20 μg/l (>869,56 pmol/l) u mężczyzn i >30 μg/l (>1304,34 pmol/l) u kobiet).¹⁶

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo często występującym działaniem niepożądanym ze strony układu nerwowego jest senność, która zwykle pojawia się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i zazwyczaj ustępuje podczas dalszego podawania kwetiapiny.¹⁷

Często obserwowane są:

• Zawroty głowy – mogą prowadzić do upadków¹⁸
• Ból głowy¹⁹
• Objawy pozapiramidowe – zespół objawów neurologicznych związanych z dysfunkcją układu pozapiramidowego²⁰
• Dyzartria – zaburzenia mowy²¹
• Napady padaczkowe²²
• Zespół niespokojnych nóg²³
• Dyskinezy późne – mimowolne, powtarzające się ruchy twarzy i jamy ustnej²⁴
• Omdlenia – mogą być związane z niedociśnieniem ortostatycznym²⁵

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Kwetiapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory α₁, może powodować ortostatyczny spadek ciśnienia połączony z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów omdleniem, szczególnie w początkowym okresie zwiększania dawki leku.²⁶

Często obserwowane są również:

• Tachykardia²⁷
• Palpitacje – odczuwanie bicia własnego serca²⁸
• Wydłużenie odstępu QT – zaburzenie elektrofizjologiczne serca, które może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu²⁹

Podczas stosowania neuroleptyków zgłoszono przypadki wydłużenia dostępu QT, arytmii komorowej, nagłego niewyjaśnionego zgonu, zatrzymania akcji serca i zaburzeń typu torsade de pointes, które uznaje się za działania związane z całą klasą leków.³⁰

Rzadko może wystąpić żylna choroba zakrzepowo-zatorowa oraz udar.³¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Do bardzo częstych działań niepożądanych należy suchość błon śluzowych jamy ustnej.³²

Często obserwuje się:

• Zaparcia³³
• Niestrawność³⁴

Niezbyt często występują:

• Wymioty – częściej u pacjentów w podeszłym wieku (≥65 roku życia)³⁵
• Dysfagia – trudności w połykaniu³⁶
• Zapalenie trzustki³⁷
• Niedrożność jelit³⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się bezobjawowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych:

• Zwiększenie aktywności aminotrasferazy alaninowej (AlAT)³⁹
• Podwyższone stężenia gamma-GT⁴⁰

Objawy te zwykle ustępują w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną.⁴¹

Rzadko może wystąpić żółtaczka lub zapalenie wątroby.⁴²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W związku z leczeniem kwetiapiną notowano ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), w tym:

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)⁴³
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)⁴⁴
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)⁴⁵

Z częstością nieznaną mogą występować: rumień wielopostaciowy oraz zapalenie naczyń krwionośnych skóry.⁴⁶

Zespół odstawienia

Zespół odstawienia jest bardzo częstym działaniem niepożądanym związanym z przerwaniem leczenia kwetiapiną. W krótkoterminowych badaniach klinicznych najczęściej obserwowanymi objawami odstawienia były: bezsenność, nudności, ból głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Częstość występowania tych reakcji znacząco się zmniejszała po upływie 1 tygodnia od odstawienia leku.⁴⁷

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Działania niepożądane występujące u osób dorosłych mogą również wystąpić u dzieci i młodzieży. Jednak niektóre działania niepożądane występują częściej u dzieci i młodzieży (10-17 lat) niż u osób dorosłych lub nie zostały rozpoznane u dorosłych.⁴⁸

Bardzo często u dzieci i młodzieży obserwuje się:

• Zwiększenie stężenia prolaktyny >20 μg/l (>869,56 pmol/l) u chłopców; >26 μg/l (>1130,428 pmol/l) u dziewcząt⁴⁹
• Zwiększone łaknienie⁵⁰
• Objawy pozapiramidowe⁵¹
• Zwiększone ciśnienie krwi – stwierdzone na podstawie wzrostu ciśnienia skurczowego o >20 mmHg lub ciśnienia rozkurczowego >10 mmHg⁵²
• Wymioty⁵³

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych kwetiapiny

Szczególne grupy pacjentów wymagające monitorowania

Szczególnej uwagi wymagają następujące grupy pacjentów:

• Pacjenci w podeszłym wieku – większa skłonność do wymiotów⁵⁴
• Pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi – ryzyko ortostatycznych spadków ciśnienia, tachykardii, wydłużenia odstępu QT⁵⁵
• Dzieci i młodzież – zwiększone ryzyko wzrostu stężenia prolaktyny, zwiększenia ciśnienia krwi, objawów pozapiramidowych⁵⁶
• Pacjenci z zaburzeniami metabolicznymi – ryzyko pogorszenia parametrów lipidowych, glikemii i masy ciała⁵⁷
• Kobiety w ciąży – ryzyko wystąpienia zespołu odstawiennego u noworodków⁵⁸

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁵⁹

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.⁶⁰