wolna frakcja leku
Wolna frakcja leku to część substancji leczniczej, która nie jest związana z białkami osocza (głównie albuminami i α1-kwaśną glikoproteiną) i krąży swobodnie w krwiobiegu. Ta niezwiązana frakcja jest aktywna farmakologicznie i może przechodzić przez błony komórkowe, docierając do miejsca działania, tkanek i narządów docelowych.
Oznaczanie wolnej frakcji leku ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, silnie wiążących się z białkami oraz stosowanych u pacjentów z hipoalbuminemią, niewydolnością nerek lub wątroby. Zmiana stężenia wolnej frakcji leku może prowadzić do nasilenia działania terapeutycznego lub wystąpienia działań niepożądanych, nawet przy zachowaniu prawidłowego stężenia całkowitego.
Na wiązanie leków z białkami osocza wpływają różne czynniki, w tym współistniejące choroby, wiek pacjenta, ciąża, interakcje lekowe i stan odżywienia. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wypierania jednego leku przez drugi z połączeń z białkami, co zwiększa stężenie wolnej frakcji i może prowadzić do toksyczności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml
Etopozyd, dostępny w postaci koncentratu 20 mg/ml do infuzji, charakteryzuje się złożoną farmakokinetyką obejmującą liniowe właściwości w zakresie dawek terapeutycznych 100-600 mg/m² powierzchni ciała (pc). Po podaniu dożylnym model dwukompartmentowy opisuje farmakokinetykę leku, z okresem półtrwania fazy dystrybucji około 1,5 godziny oraz fazy eliminacji od 4 do 11 godzin. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 18-29 litrów, a całkowity klirens mieści się w zakresie 33-48 ml/min (lub 16-36 ml/min/m² pc), pozostając niezależnym od dawki. Etopozyd wykazuje wysokie (97%) wiązanie z białkami osocza, zależne od stężenia albumin, a jego wolna frakcja koreluje ze stężeniem bilirubiny u pacjentów onkologicznych. Metabolizm obejmuje m.in. przerwanie pierścienia laktonowego, tworzenie glukuronidów, koniugatów siarkowych oraz O-demetylację przez CYP3A4. Wydalanie odbywa się głównie z moczem (45% dawki w formie niezmienionej u dorosłych) oraz z kałem (44% dawki w ciągu 120 godzin). U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się zmniejszenie klirensu i wzrost AUC, co wymaga modyfikacji dawkowania, natomiast niewydolność wątroby nie wpływa istotnie na klirens etopozydu.
aktywność SGPT, aminotransferaza alaninowa, białko osocza, biologiczny okres półtrwania, cisplatyna, eliminacja leku, izoenzym CYP450, klirens całkowity, klirens nerkowy, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, koniugat siarkowy, kwas acetylosalicylowy, lek cytotoksyczny, model dwukompartmentowy, niewydolność nerek, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania dystrybucji, pierścień laktonowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole pod krzywą stężenia, stężenie albumin, stężenie bilirubiny, stężenie maksymalne w osoczu, wolna frakcja leku, wydzielanie z żółcią, zaburzenie czynności wątroby, znakowanie izotopowe - Leksykon substancji czynnych
Sufentanyl – Właściwości farmakokinetyczne
Sufentanyl, silny syntetyczny opioid, charakteryzuje się dwufazową dystrybucją z szybkim okresem półtrwania fazy dystrybucji wynoszącym 2,3-4,5 min oraz wolnym okresem półtrwania 35-73 min. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (VdSS) wynosi 344 l, a wiązanie z białkami osocza jest wysokie (92,5%), co ma znaczenie kliniczne przy współistniejącej hipoalbuminemii lub stosowaniu leków silnie wiążących się z białkami. Średni okres półtrwania eliminacji to 784 min (656-938 min), jednak po dawce 250 µg jest on krótszy (240 min) niż po dawkach 500-1500 µg (10-16 h). Klirens osoczowy wynosi 917 ml/min. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 250-1500 µg, co ułatwia przewidywanie efektów terapeutycznych. Po podaniu zewnątrzoponowym (3-30 µg) stężenia w osoczu są 4-6-krotnie niższe niż po podaniu dożylnym, a dodatek epinefryny (50-75 µg) zmniejsza szybkość wchłaniania o 25-50%. U pacjentów z marskością wątroby obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania o około 30%, co wymaga ostrożności i dłuższego monitorowania.
analgezja zewnątrzoponowa, biotransformacja, bupiwakaina, dializoterapia, farmakokinetyka sufentanylu, hipoalbuminemia, izoenzym 3A4, klirens osoczowy, klirens znormalizowany, krzywa trieksponencjalna, marskość wątroby, objętość dystrybucji, podanie nadtwardówkowe, podanie zewnątrzoponowe, półtrwania eliminacji, przeszczep nerki, sufentanyl, wiązanie z białkami, wolna frakcja leku - Leksykon leków
Interakcje leku – Crealb 200 g/l 200 g/l
Produkt leczniczy Crealb 200 g/l, zawierający albuminę ludzką w stężeniu 200 g/l, nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji z innymi lekami stosowanymi w praktyce klinicznej. Albumina, jako główne białko osocza, posiada zdolność wiązania różnych substancji, co teoretycznie mogłoby wpływać na farmakokinetykę niektórych leków, jednak dotychczas nie potwierdzono takich efektów w praktyce. Nie zidentyfikowano również specyficznych interakcji z alkoholem etylowym, choć spożycie alkoholu jest przeciwwskazane u pacjentów wymagających intensywnego leczenia. Produkt zawiera 100 mmol/l sodu (2,3 g/l), co odpowiada 115 mg sodu na fiolkę 50 ml i 230 mg na fiolkę 100 ml, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie z ograniczoną podażą sodu, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów zawierających sód.
albumina ludzka, białko osocza, ciśnienie tętnicze, dieta sodowa, diureza, działanie osmotyczne, farmakokinetyka, fenytoina, infuzja albuminy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, kwas walproinowy, lek hipotensyjny, lek moczopędny, monitoring kliniczny, objętość osocza, preparat krwiopochodny, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór do infuzji, warfaryna, wiązanie z białkami osocza, wolna frakcja leku - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Darunavir Accord 300 mg
Darunawir, podawany z inhibitorem CYP3A – rytonawirem, wykazuje znacznie zwiększoną ekspozycję u pacjentów zakażonych HIV-1 w porównaniu do zdrowych ochotników, co jest związane z podwyższonym stężeniem kwaśnej glikoproteiny α1 (AAG) i zwiększonym wiązaniem z białkami osocza (~95%). Po podaniu doustnym 600 mg darunawiru z 100 mg rytonawiru dwa razy na dobę, biodostępność wzrasta do około 82% (w porównaniu do 37% bez rytonawiru), a całkowita ekspozycja na lek zwiększa się około 14-krotnie. Maksymalne stężenie osiągane jest po 2,5–4 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 15 godzin. Podanie leku z pokarmem zwiększa biodostępność o około 30% w stosunku do podania na czczo, dlatego zaleca się przyjmowanie darunawiru z rytonawirem podczas posiłku. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, a eliminacja odbywa się głównie z kałem (79,5%) i moczem (13,9%), z niewielkim udziałem postaci niezmienionej (41,2% w kale, 7,7% w moczu).
biodostępność darunawiru, cytochrom P450, inhibitor CYP3A, izoenzym CYP3A, klirens kreatyniny, klirens leku, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, leczenie przeciwretrowirusowe, mikrosomy wątrobowe, mutacje DRV-RAM, objętość dystrybucji, okres półtrwania, rytonawir, schemat przeciwretrowirusowy, skala Child-Pugh, wiremia HIV-1 RNA, wirus HIV-1, wolna frakcja leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Abiraterone STADA 500 mg
Octan abirateronu jest szybko przekształcany in vivo do aktywnego metabolitu abirateronu, który hamuje biosyntezę androgenów. Po doustnym podaniu na czczo osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w około 2 godziny. Wchłanianie leku jest silnie zależne od obecności pokarmu, co powoduje nawet 10-krotny wzrost AUC i 17-krotny wzrost Cmax przy podaniu z posiłkiem bogatym w tłuszcze, co może prowadzić do znacznej zmienności ekspozycji. Z tego względu zaleca się podawanie leku na pusty żołądek, co najmniej 2 godziny po posiłku i nie krócej niż 1 godzinę przed kolejnym. Abirateron wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (99,8%) oraz dużą objętość dystrybucji (~5630 l), co wskazuje na szeroką dystrybucję tkankową. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, obejmując sulfuryzację, hydroksylację i utlenianie, a eliminacja odbywa się głównie z kałem (88% dawki, w tym 55% jako niezmieniony octan abirateronu i 22% jako abirateron) oraz w mniejszym stopniu z moczem (5%). Średni okres półtrwania u osób zdrowych wynosi około 15 godzin.
ciężkie zaburzenia czynności wątroby, dystrybucja leku, hemodializa, hepatotoksyczność, hydroksylacja, hydroliza, inhibitor biosyntezy androgenów, klasyfikacja Child-Pugh, krańcowe stadium choroby nerek, objętość dystrybucji, octan abirateronu, okres półtrwania leku, pole pod krzywą stężenia, rak gruczołu krokowego z przerzutami, siarczan abirateronu, siarczan N-tlenku abirateronu, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, stężenie maksymalne, sulfuryzacja, utlenianie, wiązanie z białkami osocza, wolna frakcja leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby