SNRI
SNRI (Selective Norepinephrine Reuptake Inhibitors) to grupa leków przeciwdepresyjnych, które blokują wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny w ośrodkowym układzie nerwowym. Zwiększa to stężenie obu tych neuroprzekaźników w szczelinie synaptycznej, co prowadzi do poprawy nastroju i redukcji objawów depresji.
W przeciwieństwie do SSRI, które działają selektywnie na serotoninę, leki z grupy SNRI wykazują działanie na dwa układy neuroprzekaźnikowe, co może zwiększać ich skuteczność w leczeniu ciężkich postaci depresji oraz zaburzeń lękowych. Do najczęściej stosowanych preparatów SNRI należą wenlafaksyna, duloksetyna, milnacipran i lewomilnacipran.
SNRI znajdują zastosowanie nie tylko w leczeniu zaburzeń depresyjnych, ale również w terapii zaburzeń lękowych, zespołu lęku uogólnionego, fobii społecznej, zespołu lęku napadowego, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego oraz przewlekłego bólu neuropatycznego i fibromialgii. Skuteczność w leczeniu bólu związana jest z modulacją zstępujących szlaków przeciwbólowych.
Działania niepożądane SNRI obejmują najczęściej nudności, zawroty głowy, suchość w ustach, bezsenność, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia seksualne oraz nadmierne pocenie się. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawień oraz z inhibitorami MAO z powodu ryzyka wystąpienia zespołu serotoninowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Kleptomania – Zapobieganie i profilaktyka
Kleptomania to zaburzenie kontroli impulsów charakteryzujące się nawracającą niemożnością powstrzymania się od kradzieży przedmiotów niepotrzebnych lub dostępnych finansowo dla pacjenta. Wczesna diagnoza i interwencja są kluczowe dla zapobiegania pogorszeniu stanu oraz powikłaniom, takim jak problemy prawne, zaburzenia współistniejące (np. zaburzenia nastroju, lękowe, obsesyjno-kompulsywne) oraz zwiększone ryzyko prób samobójczych (92% prób samobójczych u pacjentów z kleptomanią przypisywało to zaburzeniu). Profilaktyka obejmuje przesiewowe badania u pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi, edukację na temat czynników wyzwalających impulsy, a także wsparcie psychoterapeutyczne i farmakologiczne. Zalecane jest ścisłe przestrzeganie planu leczenia, regularne sesje terapeutyczne oraz stosowanie technik rozpoznawania i unikania sytuacji prowokujących kradzieże.
ADHD, antagonista receptorów opioidowych, badanie przesiewowe, duloksetyna, ekspozycja i zapobieganie reakcji, escitalopram, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i norepinefryny, kleptomania, lek przeciwpadaczkowy, mindfulness, naltrekson, OCD, próba samobójcza, regulacja emocjonalna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SNRI, specjalista zdrowia psychicznego, SSRI, stabilizator nastroju, technika uważności, terapia awersyjna, terapia poznawczo-behawioralna, wczesna interwencja, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie lękowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie odżywiania, zaburzenie osobowości, zaburzenie psychiczne - Leksykon substancji czynnych
Fluwoksamina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Fluwoksamina, będąca selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowana w dawkach 50 mg i 100 mg (Fevarin), wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u osób planujących potomstwo. Terapia w ciąży jest dopuszczalna jedynie przy bezwzględnej konieczności klinicznej, ze względu na zwiększone ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN) – około 5 przypadków na 1000 ciąż w porównaniu do 1-2 na 1000 w populacji ogólnej. Ponadto, ekspozycja na fluwoksaminę w trzecim trymestrze może wywołać u noworodków objawy odstawienia oraz poważne zaburzenia neurologiczne i metaboliczne, takie jak napady padaczkowe, hipoglikemia, zaburzenia oddychania i niestabilność temperatury ciała, co może wymagać przedłużonej hospitalizacji. Ryzyko krwotoku poporodowego jest również podwyższone, choć mniej niż dwukrotnie, po ekspozycji na SSRI/SNRI w miesiącu poprzedzającym poród.
drżączka, Fevarin, fluwoksamina, hipoglikemia, jakość nasienia, krwotok poporodowy, laktacja, napad padaczkowy, nieprawidłowe napięcie mięśniowe, niestabilność temperatury ciała, objawy odstawienia u noworodka, przetrwałe nadciśnienie płucne noworodka, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sinica, SNRI, tabletka powlekana, trzeci trymestr ciąży, zaburzenie oddychania, zespół odstawienia u noworodka - Leksykon substancji czynnych
Duloksetyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Duloksetyna wymaga ostrożności u pacjentów z historią epizodów manii, chorobą afektywną dwubiegunową oraz napadami padaczkowymi ze względu na ryzyko indukcji maniakalnego epizodu i napadów drgawkowych. Zgłaszano przypadki mydriazy, co nakłada konieczność szczególnej uwagi u osób z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub ryzykiem ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania. Duloksetyna może powodować wzrost ciśnienia tętniczego, w tym nadciśnienie klinicznie istotne i przełom nadciśnieniowy, zwłaszcza u pacjentów z istniejącym nadciśnieniem. Zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego, szczególnie w pierwszym miesiącu terapii, oraz ostrożność u pacjentów z chorobami serca. U pacjentów z klirensem kreatyniny <30 ml/min (ciężkie zaburzenia czynności nerek, hemodializa) stosowanie jest przeciwwskazane, a u osób z klirensem 30-80 ml/min konieczne jest dostosowanie dawki. Duloksetyna może wywołać zespół serotoninowy, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych (SSRI, SNRI, TLPD, tryptany, IMAO, buprenorfina, leki przeciwpsychotyczne), objawiający się zmianami stanu psychicznego, niestabilnością układu autonomicznego, zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi i objawami żołądkowo-jelitowymi. W przypadku podejrzenia zespołu serotoninowego należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, duże zaburzenie depresyjne, dziurawiec zwyczajny, epizod manii, hiperrefleksja, hiponatremia, IMAO, jaskra z wąskim kątem, klirens kreatyniny, krwotok poporodowy, lek serotoninergiczny, mydriaza, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, napad padaczkowy, neuropatia cukrzycowa, neuroprzekaźnictwo serotoninergiczne, objawy odstawienne, parestezje, plamica, przełom nadciśnieniowy, SIADH, SNRI, SSRI, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wybroczyny, zaburzenia czynności seksualnych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie lękowe uogólnione, zapalenie wątroby, zespół serotoninowy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oriven
Stosowanie wenlafaksyny (Oriven) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego, zaburzeń rytmu serca (wydłużenie QT, Torsade de Pointes), nadciśnienia tętniczego, drgawek oraz hiponatremii. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią zachowań samobójczych, młodych poniżej 25 roku życia oraz osoby z chorobami serca. Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego, zwłaszcza w początkowej fazie terapii i podczas zmiany dawkowania. Abstynencja alkoholowa jest obligatoryjna, gdyż alkohol nasila depresyjny wpływ na OUN i zwiększa ryzyko przedawkowania. Produkt nie jest wskazany u osób poniżej 18 lat ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. W trakcie terapii należy kontrolować ciśnienie tętnicze oraz stężenie cholesterolu, a także obserwować objawy odstawienia, które mogą wystąpić u około 31% pacjentów (w porównaniu do 17% placebo) i obejmują m.in. zawroty głowy, parestezje, bezsenność, nudności i nadciśnienie tętnicze.
agresja, akatyzja, cholesterol w surowicy, depresja, drgawki, epizod dużej depresji, fencyklidyna, hipomania, hiponatremia, jaskra z wąskim kątem przesączania, krwotok poporodowy, mania, ośrodkowy układ nerwowy, próchnica, SIADH, SNRI, SSRI, tachykardia, TLPD, torsade de pointes, tryptan, wenlafaksyna, zaburzenia nastroju, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Wellbutrin XR 300 mg
Bupropion chlorowodorek, stosowany w dawkach 150 mg lub 300 mg w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Wellbutrin XR), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się bezsenność, bóle głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności, wymioty oraz wzrost ciśnienia tętniczego, który w niektórych przypadkach może być znaczny. Często występują także reakcje nadwrażliwości, utrata apetytu, pobudzenie, lęk, zaburzenia widzenia i szumy uszne. Rzadko notuje się napady drgawkowe (około 0,1%), głównie uogólnione toniczno-kloniczne, które mogą powodować ponapadowe splątanie lub zaburzenia pamięci. Zgłaszano również zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, splątanie, agresja, omamy, urojenia oraz myśli i zachowania samobójcze, które wymagają natychmiastowej oceny i często odstawienia leku. Występują także rzadkie, ale poważne reakcje skórne, w tym zespół Stevens-Johnsona, oraz ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny.
ataksja, bupropion chlorowodorek, choroba posurowicza, depersonalizacja, dystonia, enzymy wątrobowe, hiponatremia, kołatanie serca, leukopenia, łuszczyca, myśli paranoidalne, napad drgawkowy, napad lęku panicznego, napad toniczno-kloniczny, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, parkinsonizm, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, SNRI, SSRI, suchość jamy ustnej, szumy uszne, tachykardia, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, urojenie, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia ostrości widzenia, zaburzenia stężenia glukozy, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy, zespół Stevens-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pramatis
Escitalopram, substancja czynna leku Pramatis, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i nie powinien być stosowany u pacjentów poniżej 18. roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych oraz objawów wrogości. U pacjentów z zaburzeniami lękowymi może wystąpić paradoksalne nasilenie objawów lękowych w początkowym okresie terapii, które zwykle ustępuje po około 2 tygodniach. W przypadku padaczki stosowanie escytalopramu wymaga ostrożności – lek należy odstawić przy pierwszych napadach drgawkowych lub ich nasileniu. Ponadto, SSRI mogą powodować zaburzenia czynności seksualnych, które mogą utrzymywać się nawet po odstawieniu leku. U pacjentów z manią lub hipomanią w wywiadzie konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego, a w razie wystąpienia fazy maniakalnej leczenie należy przerwać.
akatyzja, cukrzyca, depresja, duże zaburzenie depresyjne, escytalopram, hipoglikemia i hiperglikemia, hiponatremia, krwawienie śródskórne, krwotok poporodowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwzakrzepowy, mania i hipomania, myśl samobójcza, napad drgawkowy, NLPZ, padaczka, SNRI, SSRI, terapia elektrowstrząsowa, zaburzenie lękowe z napadami lęku, zachowanie samobójcze, zespół serotoninowy, zespół SIADH - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zarixa
Produkt leczniczy Zarixa zawierający rywaroksaban w dawce 2,5 mg stosowany jest w skojarzeniu z lekami przeciwpłytkowymi u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW), chorobą wieńcową/chorobą tętnic obwodowych (CAD/PAD) oraz po rewaskularyzacji kończyny dolnej z powodu objawowej PAD. Zaleca się stosowanie dwukrotnie na dobę z ASA lub ASA i klopidogrelem/tyklopidyną, przy czym podwójna terapia przeciwpłytkowa powinna być krótkotrwała. Konieczny jest ścisły nadzór kliniczny ze względu na ryzyko krwawień, w tym z błon śluzowych, układu moczowo-płciowego oraz niedokrwistość. Monitorowanie hemoglobiny i hematokrytu jest wskazane w celu wykrywania utajonych krwawień. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), u których stężenie rywaroksabanu może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, oraz u osób stosujących silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P (np. azole, inhibitory proteazy HIV), co może zwiększyć stężenie leku średnio 2,6-krotnie i ryzyko krwawienia.
antykoagulant toczniowy, choroba tętnic obwodowych, ciężkie zaburzenie czynności nerek, hemostaza, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4, inhibitor HIV-proteazy, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwiak zewnątrzoponowy, lek przeciwgrzybiczny, nakłucie podpajęczynówkowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostry zespół wieńcowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodne azolowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwciała przeciwko β2 glikoproteinie, przemijający napad niedokrwienny, retinopatia naczyniowa, rewaskularyzacja kończyny dolnej, rozstrzenie oskrzeli, rywaroksaban, SNRI, SSRI, TAVR, terapia przeciwpłytkowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, znieczulenie podpajęczynówkowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Pixigan 300 mg
Bupropion, substancja czynna Pixigan, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez hamowanie izoenzymu CYP2D6 oraz metabolizm przez CYP2B6. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO (przerwa co najmniej 14 dni po nieodwracalnych i 24 godziny po odwracalnych inhibitorach), ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Bupropion znacząco zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. dezypramina, imipramina, rysperydon, metoprolol, propafenon), co wymaga rozpoczynania terapii od niskich dawek i monitorowania pacjenta. Istotne jest także ryzyko zespołu serotoninowego przy łączeniu z lekami serotoninergicznymi (SSRI, SNRI). Ponadto, bupropion może obniżać skuteczność tamoksyfenu poprzez hamowanie jego aktywacji metabolicznej oraz zmniejszać stężenie digoksyny, co wymaga monitorowania i dostosowania dawki.
amantadyna, benzodiazepina, beta-adrenolityk, bupropion, cyklofosfamid, CYP2B6, CYP2D6, cytalopram, dezypramina, diazepam, digoksyna, efawirenz, fenytoina, flekainid, hydroksybupropion, ifosfamid, inhibitor MAO, karbamazepina, klopidogrel, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, lewodopa, metoprolol, nadciśnienie tętnicze, nikotynowy system transdermalny, orfenadryna, propafenon, rysperydon, rytonawir, SNRI, SSRI, tamoksyfen, tiorydazyna, tyklopidyna, walproinian, wąski indeks terapeutyczny, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Escitalopram LEK-AM 20 mg
Escytalopram, stosowany głównie w terapii zaburzeń depresyjnych i lękowych, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, a następnie ulegają zmniejszeniu. Do najczęstszych działań należą bóle głowy (>1/10), nudności (>1/10), bezsenność, senność, zawroty głowy, zmniejszenie lub zwiększenie łaknienia oraz zaburzenia seksualne, takie jak zmniejszenie popędu płciowego i brak orgazmu. Rzadziej obserwuje się poważniejsze reakcje, takie jak trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, hiponatremia, zespół serotoninowy, wydłużenie odstępu QT oraz arytmie komorowe, w tym torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka (kobiety, hipokaliemia, choroby serca). Warto podkreślić, że odstawienie escytalopramu powinno odbywać się stopniowo, aby uniknąć objawów odstawienia, takich jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, nudności, drżenia czy kołatanie serca.
akatyzja, arytmia komorowa, badanie kliniczne kontrolowane placebo, bradykardia, bruksizm, depersonalizacja, dyskineza, escytalopram, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, jadłowstręt, kołatanie serca, krwotok maciczny, krwotok miesięczny, krwotok poporodowy, mlekotok, myśl samobójcza, napad panicznego lęku, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SNRI, SSRI, stan splątania, tachykardia, TLPD, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, trombocytopenia, wazopresyna, wydłużenie odstępu QT, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Aurovitas 15 mg
Rywaroksaban, jako doustny bezpośredni inhibitor czynnika Xa, jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym krwawieniem klinicznie istotnym oraz u osób z chorobami przewodu pokarmowego (czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia), nowotworami złośliwymi o wysokim ryzyku krwawienia, niedawnymi urazami lub zabiegami operacyjnymi mózgu, kręgosłupa lub okulistycznymi, a także u pacjentów z krwotokiem wewnątrzczaszkowym, patologiami naczyniowymi (np. żylaki przełyku, tętniaki) i nieprawidłowościami naczyniowymi OUN predysponującymi do krwawień. Przeciwwskazane jest także stosowanie rywaroksabanu u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh, ze względu na koagulopatię i ryzyko krwawienia. Lek zawiera laktozę jednowodną w dawkach 23,25 mg (tabletka 15 mg) oraz 20,75 mg (tabletka 20 mg), co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy.
apiksaban, choroba wrzodowa, dabigatran, dalteparyna, enoksaparyna, fondaparynuks, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor czynnika Xa, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klopidogrel, koagulopatia wątrobowa, krwawienie czynne, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, krwioplucie, krwotok wewnątrzczaszkowy, krzepnięcie krwi, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy doustny, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, rywaroksaban, skaza krwotoczna, SNRI, SSRI, tętniak naczyniowy, trombocytopenia, warfaryna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Depratal 30 mg
Podczas terapii duloksetyną (Depratal) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią, konieczne jest szczegółowe omówienie potencjalnych zagrożeń i korzyści. Badania przedkliniczne wykazały zaburzenia płodności u samic zwierząt jedynie przy dawkach toksycznych, przekraczających zakres terapeutyczny u ludzi. W ciąży duloksetyna może wpływać toksycznie na funkcje reprodukcyjne, a ekspozycja układowa (AUC) w badaniach była niższa niż maksymalna stosowana klinicznie. Duże badania obserwacyjne (USA: 2500 kobiet, UE: 1500 kobiet) nie wykazały zwiększonego ryzyka poważnych wad wrodzonych przy stosowaniu duloksetyny w I trymestrze, choć wyniki dotyczące specyficznych wad serca pozostają niejednoznaczne. Stosowanie leku od 20 tygodnia ciąży do porodu wiązało się z niemal dwukrotnym wzrostem ryzyka porodu przedwczesnego (około 6 dodatkowych przypadków na 100 kobiet), najczęściej między 35. a 36. tygodniem, co nie zostało potwierdzone w badaniu amerykańskim. Ponadto, stosowanie duloksetyny w okresie okołoporodowym zwiększa ryzyko krwotoku poporodowego (mniej niż dwukrotny wzrost ryzyka) oraz potencjalnie przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN), analogicznie do SSRI, ze względu na mechanizm działania SNRI.
AUC, badanie farmakokinetyczne, drgawki, drżączka, drżenie, duloksetyna, ekspozycja leku, funkcja reprodukcyjna, hipotonia, krwotok poporodowy, laktacja, model zwierzęcy, pierwszy trymestr ciąży, poród przedwczesny, PPHN, przetrwałe nadciśnienie płucne noworodków, SNRI, SSRI, toksyczność matczyna, wada rozwojowa, wada serca, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie oddechowe, zaburzenie płodności, zespół odstawienia