Specjalne ostrzeżenia
Oriven

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Oriven

Stosowanie produktu leczniczego Oriven (wenlafaksyna) wymaga uwzględnienia szeregu istotnych ostrzeżeń i zachowania odpowiednich środków ostrożności, które są niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii pacjentów. Personel medyczny powinien rozważyć następujące kwestie przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie jego trwania.¹

Ryzyko przedawkowania i interakcje z alkoholem

Należy poinformować pacjenta o konieczności całkowitej abstynencji alkoholowej podczas terapii wenlafaksyną. Interakcje między wenlafaksyną a alkoholem mogą prowadzić do nasilenia zaburzeń psychicznych oraz wywierać depresyjny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Odnotowano przypadki śmiertelnego przedawkowania wenlafaksyny, które występowały głównie w skojarzeniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi. Wenlafaksynę należy przepisywać w najmniejszej ilości, zgodnej z zalecanym dawkowaniem dla danego pacjenta, aby zminimalizować ryzyko przedawkowania.²

Ryzyko zachowań samobójczych

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samookaleczenia oraz prób samobójczych. Ryzyko to utrzymuje się do czasu osiągnięcia pełnej remisji. Ponieważ poprawa może nie nastąpić przez kilka pierwszych tygodni terapii lub dłużej, pacjenci wymagają ścisłej obserwacji do czasu wystąpienia poprawy klinicznej. Doświadczenie kliniczne wskazuje, że ryzyko samobójstwa może zwiększyć się we wczesnej fazie powrotu do zdrowia.³

Inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, również mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Dodatkowo, te zaburzenia mogą współistnieć z epizodami dużej depresji. W związku z tym, u pacjentów leczonych z powodu innych zaburzeń psychicznych należy stosować takie same środki ostrożności, jak u pacjentów z dużą depresją.⁴

Szczególnej obserwacji wymagają pacjenci:

• z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie
• przejawiający przed rozpoczęciem leczenia znacznego stopnia skłonności samobójcze
• w wieku poniżej 25 lat (metaanaliza badań klinicznych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w tej grupie wiekowej w porównaniu z placebo)⁵

W trakcie leczenia, szczególnie w początkowej fazie oraz podczas zmiany dawkowania, należy ściśle monitorować stan pacjentów. Pacjentów oraz ich opiekunów należy pouczyć o konieczności zwracania uwagi na każdy objaw klinicznego nasilenia choroby, wystąpienie myśli lub zachowań samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu. W przypadku ich pojawienia się należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym.⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Produkt leczniczy Oriven nie powinien być stosowany w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. Badania kliniczne wykazały, że u młodych pacjentów leczonych lekami przeciwdepresyjnymi zachowania samobójcze (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogość (agresja, zachowania buntownicze, gniew) występowały częściej niż w grupie otrzymującej placebo. W przypadku podjęcia decyzji o leczeniu wenlafaksyną w oparciu o indywidualną potrzebę kliniczną, pacjent powinien być ściśle monitorowany pod kątem objawów samobójczych.⁷

Należy również zauważyć, że brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa długotrwałego stosowania wenlafaksyny u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wpływu leczenia na wzrost, dojrzewanie oraz rozwój poznawczy i behawioralny.⁸

Ryzyko zespołu serotoninowego

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania innych substancji wpływających na przekaźnictwo serotoninergiczne, takich jak:⁹

• tryptany
• inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• amfetaminy, lit, sybutramina
• ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• substancje zaburzające metabolizm serotoniny (np. inhibitory MAO, błękit metylenowy)
• prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy¹⁰

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:

• zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• chwiejność autonomiczną (np. tachykardia, labilne ciśnienie krwi, hipertermia)
• aberracje neuromięśniowe (np. hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów)
• objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)¹¹

Najcięższa postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), charakteryzujący się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością autonomiczną z możliwą szybką fluktuacją objawów życiowych oraz zmianami stanu psychicznego.¹²

W przypadku, gdy leczenie skojarzone wenlafaksyną z innymi substancjami wpływającymi na przekaźnictwo serotoninergiczne i/lub dopaminergiczne jest klinicznie uzasadnione, zaleca się ścisłą obserwację pacjenta, szczególnie na początku leczenia i po zwiększeniu dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny, takimi jak suplementy tryptofanu.¹³

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas terapii wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem).¹⁴

Wpływ na ciśnienie tętnicze krwi

U niektórych pacjentów leczonych wenlafaksyną obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki podwyższonego ciśnienia krwi wymagające natychmiastowej interwencji. U wszystkich pacjentów otrzymujących wenlafaksynę zaleca się regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego.¹⁵

Przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną należy uzyskać kontrolę wcześniej istniejącego nadciśnienia tętniczego. Ciśnienie krwi należy monitorować okresowo po rozpoczęciu leczenia oraz po zwiększeniu dawki leku. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące schorzenia mogą ulec pogorszeniu w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego, np. u pacjentów z zaburzeniami czynności serca.¹⁶

Częstość akcji serca

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą ulec nasileniu w następstwie przyspieszenia akcji serca.¹⁷

Choroby serca i ryzyko zaburzeń rytmu

Nie oceniono stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego lub niestabilną chorobą serca, dlatego u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas terapii.¹⁸

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki:

• wydłużenia odstępu QT
• Torsade de Pointes (TdP)
• tachykardii komorowej
• zaburzeń rytmu serca ze skutkiem śmiertelnym¹⁹

Ryzyko tych powikłań wzrasta szczególnie po przedawkowaniu lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT i/lub TdP. Przed przepisaniem wenlafaksyny pacjentom z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca lub wydłużenia odstępu QT należy starannie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²⁰

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjenci ci wymagają ścisłego monitorowania. W przypadku wystąpienia drgawek leczenie należy przerwać.²¹

Hiponatremia

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić hiponatremia i/lub zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Przypadki te obserwowano częściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych. Szczególne ryzyko występuje u osób:

• w podeszłym wieku
• przyjmujących leki moczopędne
• ze zmniejszoną objętością krążącej krwi²²

Nietypowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny, w tym wenlafaksyna, mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi. Krwawienia związane ze stosowaniem leków z grupy SSRI i SNRI obejmują zakres od siniaków, krwiaków i krwawień z nosa do krwawień z przewodu pokarmowego oraz krwotoków zagrażających życiu.²³

Leki z grupy SSRI/SNRI, w tym wenlafaksyna, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego. Ryzyko krwawienia może być zwiększone u pacjentów przyjmujących wenlafaksynę. Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u osób z predyspozycjami do krwawień, w tym u pacjentów przyjmujących antykoagulanty i inhibitory płytek.²⁴

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę (w porównaniu do 0,0% pacjentów przyjmujących placebo) zaobserwowano klinicznie istotne zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy u pacjentów leczonych przez co najmniej 3 miesiące. W przypadku terapii długoterminowej zaleca się okresowe monitorowanie stężenia cholesterolu.²⁵

Jednoczesne podawanie z produktami zmniejszającymi masę ciała

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z produktami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą, nie zostało ustalone. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z innymi produktami.²⁶

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju, przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie lub w wywiadzie rodzinnym.²⁷

Zachowania agresywne

U niektórych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zgłaszane przypadki zachowań agresywnych występowały podczas rozpoczęcia leczenia, zmiany dawki oraz przerwania terapii. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.²⁸

Przerwanie leczenia

Wiadomo, że ze stosowaniem leków przeciwdepresyjnych związane jest wystąpienie objawów odstawienia po przerwaniu leczenia, które w niektórych przypadkach mogą mieć długotrwały i ciężki przebieg. Podczas zmiany dawki wenlafaksyny, w tym w trakcie odstawiania leczenia, obserwowano przypadki występowania u pacjentów zachowań lub myśli samobójczych oraz agresji. Dlatego pacjenci powinni być ściśle obserwowani podczas zmniejszania dawki lub odstawiania leczenia.²⁹

Po przerwaniu leczenia często występują objawy odstawienia, zwłaszcza w przypadku nagłego przerwania leczenia. W badaniach klinicznych zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) obserwowano u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.³⁰

Ryzyko wystąpienia objawów odstawienia może zależeć od różnych czynników, w tym od czasu trwania leczenia, dawki i szybkości zmniejszania dawki. Do najczęściej obserwowanych objawów odstawienia należą:

• zawroty głowy
• zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• zaburzenia snu (w tym bezsenność i intensywne sny)
• pobudzenie lub lęk
• nudności i/lub wymioty
• drżenie
• ból głowy
• zaburzenia widzenia
• nadciśnienie tętnicze³¹

Objawy odstawienia mają zazwyczaj charakter łagodny do umiarkowanego, jednak u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Zwykle występują w ciągu kilku pierwszych dni po przerwaniu leczenia, ale odnotowano bardzo rzadkie przypadki ich wystąpienia u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę. Objawy odstawienia zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, jednak u niektórych osób mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub więcej).³²

W przypadku przerwania leczenia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy w zależności od odpowiedzi pacjenta. U niektórych pacjentów okres odstawiania leczenia może wymagać nawet kilku miesięcy lub dłużej.³³

Zaburzenia czynności seksualnych

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), do których należy wenlafaksyna, mogą powodować objawy zaburzeń czynności seksualnych. Istnieją doniesienia o długotrwałych zaburzeniach czynności seksualnych, których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania leków z grupy SNRI.³⁴

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny związane jest z wystąpieniem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często połączoną z niezdolnością do siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten najczęściej pojawia się w ciągu kilku pierwszych tygodni leczenia. U pacjentów, u których wystąpiły takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.³⁵

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej zgłasza 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to prowadzić do zwiększenia ryzyka wystąpienia próchnicy. Pacjentów należy poinformować o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.³⁶

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie wenlafaksyną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.³⁷

Interakcje w zakresie badań laboratoryjnych

Zgłaszano fałszywie dodatnie wyniki testów immunologicznych przesiewowych moczu na obecność fencyklidyny (PCP) i amfetaminy u pacjentów przyjmujących wenlafaksynę. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników badań można spodziewać się przez kilka dni po zaprzestaniu stosowania terapii wenlafaksyną. Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa i/lub spektrometria masowa, różnicują wenlafaksynę z PCP i amfetaminą.³⁸

Informacje o substancjach pomocniczych

Oriven, 150 mg w kapsułkach zawiera barwniki: żółcień pomarańczową (E 110) oraz czerwień Allura (E 129), które mogą powodować reakcje alergiczne. Oriven, 225 mg w kapsułkach zawiera barwnik karmoizynę (E 122), który może powodować reakcje alergiczne.³⁹