nawrót epizodu dużej depresji
Wskazanie

Nawrót epizodu dużej depresji (MDD, Major Depressive Disorder) to ponowne wystąpienie objawów depresyjnych po okresie remisji lub poprawy klinicznej. Charakteryzuje się utrzymującym się przez co najmniej dwa tygodnie obniżeniem nastroju, utratą zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności (anhedonia), zaburzeniami snu, apetytu, koncentracji oraz poczuciem winy i beznadziei. Nawroty są częstym zjawiskiem w przebiegu choroby afektywnej jednobiegunowej – około 50-85% pacjentów doświadcza co najmniej jednego nawrotu w ciągu życia.

W farmakoterapii nawrotu epizodu dużej depresji stosuje się przede wszystkim leki przeciwdepresyjne z różnych grup. Wśród selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) często przepisywane są: Sertraline (Asertin, Sertagen, Zoloft), Escitalopram (Lexapro, Mozarin, Depralin), Fluoksetyna (Andepin, Bioxetin, Fluoxetin), Paroksetyna (Paroxetine, Seroxat, Paxeratio). Z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) stosuje się: Wenlafaksynę (Alventa, Efectin, Velaxin), Duloksetynę (Cymbalta, Dulsevia, Ariclaim) czy Milnacipran (Ixel). W przypadkach opornych wykorzystuje się też leki atypowe jak Mirtazapina (Mirzaten, Remeron), Bupropion (Wellbutrin, Zyban) czy Wortioksetyna (Brintellix).

Największym wyzwaniem w leczeniu nawrotów depresji jest oporność na farmakoterapię, która pojawia się u 30-50% pacjentów. Trudności terapeutyczne obejmują również niestosowanie się pacjentów do zaleceń (non-compliance), co często wynika z opóźnionego działania leków przeciwdepresyjnych (4-6 tygodni do pełnego efektu) oraz występowania działań niepożądanych, zwłaszcza na początku terapii. Poważnym problemem jest również podwyższone ryzyko suicydalne, które wymaga wzmożonej czujności klinicznej, szczególnie w początkowym okresie leczenia.

W przypadkach opornych na standardową farmakoterapię stosuje się strategie potencjalizacji (np. dołączenie leku przeciwpsychotycznego jak Kwetiapina – Ketrel, Seroquel, Etiagen), połączenia leków przeciwdepresyjnych o różnych mechanizmach działania, a także metody niefarmakologiczne. W leczeniu ciężkich, opornych nawrotów depresji wykorzystuje się elektrowstrząsy (EW), przezczaszkową stymulację magnetyczną (rTMS) oraz w wybranych przypadkach – głęboką stymulację mózgu (DBS). Coraz większą rolę odgrywa też terapia poznawczo-behawioralna jako uzupełnienie farmakoterapii, zwiększające skuteczność leczenia i zapobiegające kolejnym nawrotom.