sarkoidoza
Sarkoidoza to wielonarządowa choroba układowa o nieznanej etiologii, charakteryzująca się tworzeniem nieserowaciejących ziarniniaków w zajętych narządach. Najczęściej dotyka płuc, węzłów chłonnych śródpiersia, skóry i oczu, choć może zajmować praktycznie każdy narząd.
Patogeneza sarkoidozy wiąże się z nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną na nieznany antygen u osób genetycznie predysponowanych. W obrazie klinicznym dominują objawy ze strony układu oddechowego: kaszel, duszność i zmęczenie, choć nawet do 50% przypadków przebiega bezobjawowo i jest wykrywanych przypadkowo.
Diagnostyka sarkoidozy opiera się na obrazie klinicznym, badaniach obrazowych (RTG, HRCT klatki piersiowej), badaniu histopatologicznym materiału biopsyjnego oraz wykluczeniu innych chorób ziarniniakowych. W ocenie aktywności choroby pomocne są poziom enzymu konwertującego angiotensynę (ACE) oraz badanie PET-CT.
Leczenie sarkoidozy jest konieczne tylko u pacjentów z objawami klinicznymi lub postępującym upośledzeniem funkcji narządów. Glikokortykosteroidy stanowią podstawę terapii, a w przypadku oporności lub działań niepożądanych stosuje się leki immunosupresyjne (metotreksat, azatiopryna) lub biologiczne (inhibitory TNF-α).
Rokowanie w sarkoidozie jest zwykle dobre – u około 60-70% pacjentów dochodzi do samoistnej remisji w ciągu 2-5 lat. Przewlekła postać choroby występuje u 10-30% chorych i może prowadzić do trwałego uszkodzenia narządów, przede wszystkim włóknienia płuc.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dekristol Forte
Produkt leczniczy Dekristol Forte zawiera 1,25 mg cholekalcyferolu (50 000 IU witaminy D3) i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z predyspozycją do kamicy nerkowej wapniowej, zaburzeniami czynności nerek, unieruchomionych oraz u osób przyjmujących pochodne benzotiadiazyny. W tych grupach istnieje podwyższone ryzyko hiperkalcemii i hiperkalciurii, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy oraz kontrola funkcji nerek (stężenie kreatyniny). U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek metabolizm cholekalcyferolu jest zaburzony, co wymaga stosowania alternatywnych form witaminy D. Szczególną ostrożność należy zachować także u chorych na sarkoidozę ze względu na ryzyko nadmiernej aktywacji witaminy D i zaburzeń gospodarki wapniowej.
benzotiadiazyna, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, fosforany, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kamica nerkowa, kreatynina, lek moczopędny, niewydolność nerek, reakcja alergiczna, rzekoma nadczynność przytarczyc, sarkoidoza, witamina D3, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calcium + Cholecalciferol Béres
Produkt leczniczy Calcium + Cholecalciferol Béres zawiera 600 mg wapnia (w postaci 1500 mg węglanu wapnia) oraz 20 µg cholekalcyferolu (800 IU witaminy D3). W trakcie długotrwałej terapii konieczne jest systematyczne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy oraz czynności nerek poprzez oznaczanie kreatyniny, szczególnie u osób starszych stosujących glikozydy nasercowe i leki moczopędne, pacjentów z tendencją do kamicy nerkowej oraz u chorych z zaburzeniami czynności nerek. Leczenie należy przerwać w przypadku hiperkalcemii, zaburzeń czynności nerek lub przekroczenia wydalania wapnia w moczu powyżej 7,5 mmol/24 h (300 mg/24 h). U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek stosowanie leku jest przeciwwskazane ze względu na zaburzenia metabolizmu cholekalcyferolu, zalecając wówczas inne pochodne witaminy D.
alkaloza, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, glikozyd nasercowy, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, kamień nerkowy, lek moczopędny, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, osteoporoza, pochodna witaminy D, sarkoidoza, stężenie fosforanów, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w moczu, stężenie wapnia w surowicy, węglan wapnia, zaburzenie czynności nerek, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium Sandoz + Vitamin D3 1000 mg + 880 IU
Lek Calcium Sandoz + Vitamin D3, zawierający 1000 mg węglanu wapnia oraz 880 IU (22 µg) cholekalcyferolu w tabletce do rozgryzania i żucia, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, zaburzeniami gospodarki wapniowej takimi jak hiperkalcemia, hiperkalciuria, a także w stanach klinicznych sprzyjających tym zaburzeniom, np. szpiczaku mnogim, przerzutach do kości, pierwotnej nadczynności przytarczyc czy długotrwałym unieruchomieniu. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u osób z kamicą nerkową, wapnicą nerek, hiperwitaminozą D oraz u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (GFR <30 ml/min/1,73 m²) ze względu na ryzyko nasilenia hiperkalcemii i pogorszenia funkcji nerek. Ze względu na wysoką dawkę witaminy D (880 IU), lek jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia.
aspartam, cholekalcyferol, choroba ziarniniakowa, fenyloketonuria, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperparatyroidyzm pierwotny, hiperwitaminoza D, izomalt, kamica nerkowa, lek moczopędny tiazydowy, nadwrażliwość na substancje czynne, nefrocalcinoza, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, parathormon, pierwotna nadczynność przytarczyc, przerzuty nowotworowe do kości, sarkoidoza, sorbitol, stężenie wapnia w surowicy, szpiczak mnogi, wapnica nerek, węglan wapnia, współczynnik GFR, współczynnik przesączania kłębuszkowego - Leksykon substancji czynnych
Cholekalcyferol – Przeciwwskazania stosowania
Cholekalcyferol (witamina D3) jest szeroko stosowany w profilaktyce i leczeniu niedoboru witaminy D, jednak jego podanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, takie jak olej sojowy, lecytyna sojowa, olej arachidowy czy barwniki (np. E110). Ponadto, cholekalcyferol jest przeciwwskazany w stanach hiperkalcemii i hiperkalciurii, które mogą występować w przebiegu szpiczaka mnogiego, przerzutów do kości, pierwotnej nadczynności przytarczyc, sarkoidozy czy długotrwałego unieruchomienia. Hiperwitaminoza D stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko powikłań hiperkalcemicznych. Preparaty zawierające cholekalcyferol nie powinny być stosowane u pacjentów z kamicą nerkową, nefrokalcynozą oraz ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako GFR poniżej 30 ml/min/1,73 m². W przypadku preparatów łączonych z wapniem (np. Calcium Sandoz + Vitamin D3 1000 mg + 880 IU, Calperos Osteo 1000 mg + 880 IU) przeciwwskazania obejmują hiperkalcemię, hiperkalciurię, kamicę nerkową, wapnicę nerek oraz ciężkie zaburzenia czynności nerek.
aspartam, cholekalcyferol, długotrwałe unieruchomienie, fenyloketonuria, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D, kamica nerkowa, lecytyna sojowa, miażdżyca, nadwrażliwość, nefrokalcynoza, niewydolność nerek, olej arachidowy, olej sojowy, pierwotna nadczynność przytarczyc, przerzuty nowotworowe do kości, rzekoma niedoczynność przytarczyc, sarkoidoza, stężenie wapnia w surowicy, szpiczak mnogi, wapnica nerek, węglan wapnia, witamina D3, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vitamin D3 Krka 30 000 j.m.
Lek Vitamin D3 Krka w dawce 30 000 j.m. (750 µg cholekalcyferolu) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (52,5 mg/tabletkę). Nie należy go stosować u osób z hiperkalcemią, hiperkalciurią, ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, hiperwitaminozą D, kamicą nerkową oraz nefrokalcynozą, ze względu na ryzyko nasilenia objawów toksyczności, zwapnień tkanek miękkich i pogorszenia funkcji narządów. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami nerek oraz czynnikami predysponującymi do hiperkalcemii, takimi jak pierwotna nadczynność przytarczyc, sarkoidoza, nowotwory czy długotrwałe unieruchomienie, z koniecznością monitorowania stężenia wapnia w surowicy i moczu.
cholekalcyferol, digoksyna, diuretyk tiazydowy, glikozyd nasercowy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza witaminy D, kamica nerkowa, kamica wapniowa, nadczynność przytarczyc, nefrocalcinosis, sacharoza, sarkoidoza, Vitamin D3 Krka, wapnica nerek, witamina D3, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie wchłaniania tłuszczów, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie najądrza – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie najądrza (epididymitis) to zapalny stan najądrza, najczęściej o etiologii bakteryjnej, zróżnicowanej w zależności od wieku pacjenta. U mężczyzn <35 roku życia dominują zakażenia przenoszone drogą płciową, głównie Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae, natomiast u starszych (>35 lat) przeważają infekcje dróg moczowych wywołane bakteriami jelitowymi (Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus spp., Pseudomonas aeruginosa), często w kontekście przeszkody podpęcherzowej, np. przerostu gruczołu krokowego. Patogeneza opiera się na wstecznym przepływie zakażonego moczu lub patogenów przez układ moczowo-płciowy do najądrza, co może być indukowane przez czynniki mechaniczne (np. manewr Valsalvy, intensywny wysiłek). W niektórych przypadkach zapalenie ma charakter aseptyczny, wywołany np. przez wsteczny przepływ sterylnego moczu, leki (amiodaron), urazy lub choroby autoimmunologiczne (sarkoidoza, zespół Behçeta). Występują także odmienne mechanizmy u pacjentów z wadami odbytu czy urazem rdzenia kręgowego.
amiodaron, ceftriakson, Chlamydia trachomatis, choroba przenoszona drogą płciową, doksycyklina, Escherichia coli, infekcja dróg moczowych, manewr Valsalvy, martwica jądra, Mycobacterium tuberculosis, mycoplasma pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae, niepłodność, przerost gruczołu krokowego, przeszkoda podpęcherzowa, przewlekłe zapalenie najądrza, reakcja ziarniniakowa, receptor Toll-podobny, refluks moczu, ropień jądra, sarkoidoza, Ureaplasma urealyticum, wirus świnki, zapalenie najądrza, zapalenie powrózka nasiennego, zespół Behceta - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methylprednisolone Sopharma 40 mg
Methylprednisolone Sopharma to preparat zawierający metyloprednizolon sodu bursztynianu, dostępny w dawkach 40 mg i 250 mg w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Lek stosowany jest głównie objawowo, z wyjątkiem leczenia substytucyjnego w zaburzeniach endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy, ostra niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy czy hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej. Ponadto znajduje zastosowanie w leczeniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych i alergicznych, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego, ciężkich chorób dermatologicznych (np. pęcherzyca, łuszczyca), a także w schorzeniach układu oddechowego (np. sarkoidoza, gruźlica płuc) oraz hematologicznych (np. autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa). Wskazane jest stosowanie leku w terapii łączonej, np. z mineralokortykosteroidami w niedoczynności nadnerczy lub chemioterapeutykami przeciwgruźliczymi w gruźlicy płuc i zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.
Leczenie metyloprednizolonem wymaga uwzględnienia specyficznych wskazań dotyczących drogi podania i czasu rozpoczęcia terapii, np. dożylne podanie w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych (przeciwwskazane podanie domięśniowe) oraz rozpoczęcie terapii w ciągu 8 godzin od ostrego urazu rdzenia kręgowego lub w ciągu 72 godzin od rozpoczęcia leczenia Pneumocystis carinii u pacjentów z AIDS. Methylprednisolone Sopharma jest stosowany jako leczenie wspomagające w zaostrzeniach chorób reumatycznych i alergicznych, a także w leczeniu paliatywnym nowotworów. W ostrym niezapalnym obrzęku krtani lek pełni rolę uzupełniającą, gdyż lekiem pierwszego wyboru jest epinefryna. Preparat podaje się po rozpuszczeniu proszku w wodzie do wstrzykiwań, a dawkowanie i schemat terapii powinny być dostosowane do konkretnego schorzenia i stanu pacjenta.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, nadwrażliwość na leki, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, ostra białaczka, ostra niedoczynność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, półpasiec oczny, reakcja pokrzywkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerek, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Sarkoidoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Sarkoidoza to wielonarządowa choroba zapalna o nieznanej etiologii, charakteryzująca się obecnością ziarniniaków, najczęściej w płucach i węzłach chłonnych, ale także w sercu, skórze, oczach, nerkach i układzie nerwowym. Kluczowe dla opieki pielęgniarskiej jest monitorowanie zaburzeń wymiany gazowej, duszności, saturacji tlenem oraz objawów pozapłucnych, takich jak zmiany skórne, zaburzenia neurologiczne czy kardiologiczne. Farmakoterapia opiera się głównie na kortykosteroidach (np. prednizon 40-60 mg/dzień w neurosarkoidozie) oraz lekach immunosupresyjnych (metotreksat 5-15 mg/tydzień), z koniecznością monitorowania działań niepożądanych, takich jak nadciśnienie, hiperglikemia, osteoporoza czy toksyczność wątroby. Kompleksowa opieka wymaga interdyscyplinarnego podejścia, włączając pulmonologów, kardiologów, dermatologów, okulistów, neurologów i psychologów, a także edukacji pacjenta w zakresie samoobserwacji, technik oszczędzania energii i unikania czynników drażniących drogi oddechowe.
adalimumab, azatiopryna, błona pęcherzykowo-włośniczkowa, ćwiczenia oddechowe, duszność, farmakoterapia, hiperglikemia, hydroksychlorochina, infliksymab, kardiowerter-defibrylator, kortykosteroidy, leki immunosupresyjne, metotreksat, morfologia krwi, neuropatia drobnych włókien, neurosarkoidoza, osteoporoza, prednizon, przeszczep serca, sarkoidoza, sarkoidoza płucna, sarkoidoza serca, sarkoidoza skórna, saturacja krwi, spirometria, tlenoterapia, transplantacja płuc, węzły chłonne, wymiana gazowa, zaburzenia oddychania, zaburzenia rytmu serca, ziarniniaki - Leksykon leków
Przedawkowanie – Osteogenon –
Przedawkowanie preparatu Osteogenon, zawierającego 178 mg wapnia na tabletkę, definiuje się jako przyjęcie dawki wapnia przekraczającej 2000 mg na dobę, co prowadzi do hiperkalcemii. Objawy kliniczne przedawkowania są niespecyficzne i obejmują zaburzenia w układzie moczowym (wielomocz, wapnica nerek, kamica nerkowa), pokarmowym (pragnienie, nudności, wymioty, zaparcia), sercowo-naczyniowym (nadciśnienie, arytmie), nerwowym (osłabienie, zaburzenia psychiczne) oraz zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej i bóle kostne. Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu podwyższonego stężenia wapnia w surowicy powyżej wartości fizjologicznych, związanych z dawką wapnia > 2000 mg/dobę.
arytmia, bisfosfonian, dializa otrzewnowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hiperkalcemia, kalcytonina, kamica nerkowa, kortykosteroid, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność przytarczyc, niewydolność nerek, resorpcja kostna, sarkoidoza, tiazyd, wapnica nerek, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia naczynioruchowe - Leksykon chorób i schorzeń
Sarkoidoza – Epidemiologia
Sarkoidoza jest przewlekłą chorobą ziarniniakową o zmiennej epidemiologii zależnej od regionu, rasy, płci i wieku. Zapadalność waha się od 0,5-1,3/100 000 w Azji Wschodniej do 11,5-20/100 000 w krajach skandynawskich, z najwyższą chorobowością w Szwecji i Kanadzie (140-160/100 000). W USA Afroamerykanie, zwłaszcza kobiety, wykazują znacznie wyższe wskaźniki zapadalności (35,5/100 000) i chorobowości (141,4-178,5/100 000) niż osoby rasy białej (10,9/100 000 i 49,8/100 000). Choroba najczęściej dotyka osoby w wieku 20-60 lat, z dwoma szczytami zapadalności (25-35 i 45-65 lat) i nieznaczną przewagą kobiet. Czynniki genetyczne (4-10% pacjentów ma krewnych z sarkoidozą) oraz środowiskowe, w tym ekspozycja zawodowa (strażacy, rolnicy, stolarze), odgrywają istotną rolę w patogenezie. Palenie tytoniu wiąże się z 58% wyższym ryzykiem rozwoju choroby, co podkreśla złożoność czynników ryzyka.
badanie epidemiologiczne, badanie genomiczne, badanie obrazowe, biopsja, choroba wielonarządowa, choroba ziarniniakowa, czynnik genetyczny, czynnik środowiskowy, etiologia choroby, FDG-PET, kryterium diagnostyczne, niewydolność oddechowa, obrazowanie serca, przewlekły przebieg choroby, remisja, sarkoidoza, sarkoidoza sercowa, spontaniczna remisja, współczynnik śmiertelności, zajęcie płuc, zapadalność i chorobowość, zapalenie błony naczyniowej oka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vitamin D3 Krka
Produkt leczniczy Vitamin D3 Krka zawiera 30 000 j.m. (750 µg) cholekalcyferolu w jednej tabletce i wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów z witaminą D lub wapniem. Zaleca się regularne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy i moczu, aby zapobiec hiperkalcemii, szczególnie przy dawkach przekraczających 1000 j.m. (25 µg) na dobę. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, skłonnością do kamieni wapniowych oraz rzekomą niedoczynnością przytarczyc. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, sarkoidozą, unieruchomionych oraz stosujących tiazydowe leki moczopędne konieczne jest ścisłe monitorowanie elektrolitów i funkcji nerek ze względu na ryzyko hiperkalcemii i wapnienia tkanek miękkich.
cholekalcyferol, dyselektrolitemia, glikozydy nasercowe, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza, kamienie nerkowe, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, rzekoma niedoczynność przytarczyc, sarkoidoza, stężenie wapnia i fosforanów, tiazydowe leki moczopędne, wapnienie tkanek miękkich, zaburzenia wydalania wapnia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przysadki – Etiologia i przyczyny
Niedoczynność przysadki (hypopituitarism) to stan charakteryzujący się częściową lub całkowitą utratą funkcji przedniego płata przysadki, prowadzącą do niedoboru jednego lub wielu hormonów przysadkowych. Najczęstszą etiologią są guzy przysadki (około 61% przypadków), w tym gruczolaki wydzielnicze i niewydzielnicze, które uszkadzają przysadkę poprzez ucisk, zaburzenia unaczynienia, stan zapalny oraz uszkodzenie szlaków podwzgórzowo-przysadkowych. Inne przyczyny obejmują guzy okołosiodłowe, podwzgórza, torbiele Rathkego, przerzuty nowotworowe, zabiegi chirurgiczne i radioterapię (dawki 30-50 Gy zwiększają ryzyko niedoboru hormonu wzrostu do 50-100%), zaburzenia naczyniowe (udar przysadki, zespół Sheehana), choroby zapalne i autoimmunologiczne (np. limfocytarne zapalenie przysadki, zapalenie indukowane inhibitorami punktów kontrolnych), choroby infiltracyjne (hemochromatoza, sarkoidoza), urazy mózgu, infekcje (gruźlica, kiła, grzybice) oraz czynniki genetyczne (mutacje PIT1, PROP1, HESX1 i inne). Sekwencja utraty funkcji hormonalnej zwykle rozpoczyna się od GH, następnie LH/FSH, TSH, ACTH i prolaktyny, co ma znaczenie kliniczne w diagnostyce i terapii.
apopleksja przysadki, czaszkogardlak, dysplazja przegrodowo-wzrokowa, funkcja przysadki, glikokortykosteroid, gruczolak przysadki, gruźlica, guz przysadki, hemochromatoza, hipogonadyzm hipogonadotropowy, histiocytoza z komórek Langerhansa, hormon adrenokortykotropowy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon przysadkowy, hormon tyreotropowy, hormon wzrostu, hypopituitarism, krwawienie mózgowe, krwotok podpajęczynówkowy, limfocytarne zapalenie przysadki, niedoczynność przysadki, pierwotna niedoczynność przysadki, prolaktyna, przedni płat przysadki, przerzut nowotworowy, radioterapia, sarkoidoza, szypuła przysadki, udar przysadki, urazowe uszkodzenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie przysadki, zespół Kallmanna, zespół pustego siodła, zespół Sheehana - Leksykon chorób i schorzeń
Neuropatia obwodowa – Epidemiologia
Neuropatia obwodowa (NO) jest powszechnym schorzeniem neurologicznym, którego częstość występowania w populacji ogólnej wynosi od 1% do 7%, ze wzrostem do 7% u osób powyżej 50. roku życia. Cukrzycowa neuropatia obwodowa (CNO) stanowi najczęstszą formę NO, dotykającą około 30-50% dorosłych z cukrzycą, z częstością występowania w badaniach przekrojowych od 6% do 51%. CNO wiąże się z istotną chorobowością, w tym bólem neuropatycznym, owrzodzeniami stóp i ryzykiem amputacji. Czynniki ryzyka obejmują wiek, czas trwania cukrzycy, kontrolę glikemii oraz typ cukrzycy. Poza cukrzycą, NO występuje także w przebiegu twardziny układowej (27,37%), przewlekłej choroby wątroby (19-80%), niedoczynności tarczycy (~50%), neuropatii indukowanej chemioterapią (~68%), choroby krytycznej (~70%), amyloidozy (15-30%) i sarkoidozy (~5%). Mężczyźni są bardziej narażeni na rozwój NO, a częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem.
amputacja kończyny dolnej, amyloidoza, ból neuropatyczny, choroba tętnic obwodowych, kontrola glikemii, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, neuropatia cukrzycowa, neuropatia idiopatyczna, neuropatia mocznicowa, neuropatia obwodowa, niedoczynność tarczycy, objawy autonomiczne, objawy motoryczne, odruch skokowy, owrzodzenie stopy, polineuropatia, retinopatia cukrzycowa, sarkoidoza, twardzina układowa, uszkodzenie nerwu obwodowego, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, zespół stopy cukrzycowej - Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Etiologia i przyczyny
Iryt, czyli zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, jest najczęstszą formą zapalenia błony naczyniowej, z około 50-70% przypadków o etiologii idiopatycznej. Idiopatyczny iryt może mieć charakter jednorazowy lub nawracający, a mechanizm jego powstawania często wiąże się z podłożem autoimmunologicznym. Drugą najczęstszą przyczyną jest obecność antygenu HLA-B27, która zwiększa ryzyko rozwoju irytu około 15-krotnie i odpowiada za 40-70% przypadków, charakteryzując się ostrym, jednostronnym przebiegiem i częstymi nawrotami. Inne istotne etiologie obejmują choroby autoimmunologiczne (np. seronegatywne spondyloartropatie, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, sarkoidozę, toczeń rumieniowaty układowy), infekcje (wirusy HSV, VZV, CMV; bakterie: kiła, gruźlica, borelioza; pasożyty: toksoplazmoza) oraz urazy oka, które odpowiadają za około 20% przypadków. Mechanizmy patogenetyczne obejmują reakcje nadwrażliwości, odkładanie kompleksów immunologicznych oraz miejscową odpowiedź zapalną indukowaną przez produkty martwicze i kontaminację mikrobiologiczną.
abrazja rogówki, antygen HLA-B27, bisfosfonian, borelioza, choroba autoimmunologiczna, choroba Behçeta, choroba kociego pazura, choroba Leśniowskiego-Crohna, cidofovir, fluorochinolon, gruźlica, histoplazmoza, idiopatyczny, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor punktów kontrolnych, iryt, kandydoza, kiła, kompleks immunologiczny, lek antyangiogenny, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, oparzenie chemiczne, półpasiec oczny, rifabutyna, sarkoidoza, spondyloartropatia seronegatywna, stwardnienie rozsiane, sulfonamid, tępy uraz oka, toczeń rumieniowaty układowy, toksokaroza, toksoplazmoza, uraz penetrujący, wirus cytomegalii, wirus opryszczki pospolitej, wirus półpaśca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, zapalenie tylnego odcinka błony naczyniowej, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa