badanie genotoksyczności
Badanie genotoksyczności to zespół testów laboratoryjnych mających na celu ocenę potencjału substancji chemicznych, leków, czynników fizycznych lub biologicznych do wywoływania uszkodzeń materiału genetycznego. Testy te są niezbędnym elementem oceny bezpieczeństwa farmaceutyków, dodatków do żywności, pestycydów, kosmetyków oraz innych substancji, które mogą mieć kontakt z organizmem ludzkim.
W praktyce klinicznej i badawczej stosuje się kilka standardowych metod badania genotoksyczności. Test Amesa wykrywa mutacje genowe w bakteriach, test mikrojądrowy identyfikuje uszkodzenia chromosomów w komórkach eukariotycznych, a test kometowy pozwala na bezpośrednią ocenę uszkodzeń DNA. Dodatkowo stosuje się testy aberracji chromosomowych oraz wymian chromatyd siostrzanych.
Badania genotoksyczności mają fundamentalne znaczenie w onkologii, toksykologii i farmakologii. Pozytywny wynik testu sugeruje, że dana substancja może przyczyniać się do powstawania mutacji, które z kolei mogą prowadzić do rozwoju nowotworów lub chorób dziedzicznych. Dla lekarzy klinicystów wyniki tych badań stanowią istotną wskazówkę dotyczącą potencjalnych długoterminowych efektów ubocznych stosowanych terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – ApoTiapina PR 400 mg
Przedkliniczne badania kwetiapiny fumaranu, substancji czynnej ApoTiapina PR, wykazały brak genotoksyczności zarówno in vitro, jak i in vivo, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych zaobserwowano zmiany przy ekspozycji odpowiadającej dawkom terapeutycznym u ludzi, takie jak odkładanie barwnika w tarczycy szczurów, hipertrofia pęcherzyków tarczycy i obniżenie stężenia trójjodotyroniny (T3) u małp Cynomolgus, a także zmętnienie soczewki i zaćma u psów. Zmiany te nie zostały potwierdzone w badaniach klinicznych u ludzi, co ogranicza ich znaczenie kliniczne.
badanie genotoksyczności, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, ciąża urojona, dawka terapeutyczna, faza międzyrujowa, genotoksyczność, hipertrofia pęcherzyków tarczycy, krwinki białe i czerwone, kwetiapina fumaran, płodność, prolaktyna, przykurcz, regulacja hormonalna rozrodu, stężenie hemoglobiny, toksyczność zarodkowo-płodowa, trójjodotyronina, zaćma, zmętnienie soczewki - Leksykon substancji czynnych
Glicerol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Glicerol, jako związek z grupy alkoholi wielowodorotlenowych, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, co potwierdzają dane z charakterystyk produktów leczniczych takich jak Omegaven (2,5 g/100 ml) oraz Pentaerythritol Compositum (0,5 mg glicerolu triazotanu). Badania obejmowały ocenę farmakologiczną, toksyczność ostrą i po podaniu wielokrotnym, genotoksyczność, potencjalne działanie rakotwórcze oraz toksyczny wpływ na reprodukcję. Nie stwierdzono istotnych zagrożeń dla ludzi, a także brak jest dowodów na genotoksyczność i karcinogenność. W przypadku toksyczności reprodukcyjnej, Pentaerythritol Compositum nie wykazał negatywnego wpływu, natomiast dla Omegaven brak jest specyficznych badań w tym zakresie.
alkohol wielowodorotlenowy, antygenowość układowa, badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, charakterystyka produktu leczniczego, działanie anafilaktyczne, działanie rakotwórcze, działanie uczulające, glicerol, glicerol triazotan, gliceryna, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa, reakcja anafilaktyczna, substancja pomocnicza, test maksymalizacji, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi 2000 mg + 200 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne produktu leczniczego Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi (2000 mg + 200 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji) wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa. Konwencjonalne testy farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa, genotoksyczności oraz wpływu na reprodukcję nie ujawniły istotnych zagrożeń dla człowieka. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym na psach zaobserwowano działania niepożądane obejmujące podrażnienie żołądka, wymioty oraz przebarwienia języka, co wskazuje na potencjalne ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego u pacjentów leczonych tym antybiotykiem.
amoksycylina sodowa, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotyk, badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, choroba przewodu pokarmowego, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, działanie rakotwórcze, podrażnienie żołądka, potas klawulanianu, roztwór do infuzji, terapia krótkoterminowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Olej rybny – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa oleju rybnego, stosowanego w preparatach do żywienia pozajelitowego takich jak Omegaven, SMOFlipid oraz SmofKabiven (w tym EF i Peripheral), nie wykazały istotnych zagrożeń toksykologicznych przy zalecanych dawkach. Testy farmakologiczne, toksyczności ostrej i przewlekłej oraz genotoksyczności potwierdziły brak działania teratogennego, embriotoksycznego oraz negatywnego wpływu na rozród i rozwój potomstwa, choć specyficzne badania dotyczące wpływu samego oleju rybnego na reprodukcję nie były prowadzone. W badaniach tolerancji miejscowej odnotowano jedynie słabo nasilone, przemijające reakcje zapalne po podaniu dotętniczym, okołożylnym, podskórnym i domięśniowym, a także umiarkowany potencjał uczulający na skórę w testach na świnkach morskich. Nie stwierdzono natomiast ryzyka reakcji anafilaktycznych po podaniu systemowym.
badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, działanie anafilaktyczne, emulsja tłuszczowa, kwas omega-3, leczenie substytucyjne, martwica tkanek, podanie dotętnicze, podanie pozanaczyniowe, potencjał uczulający, produkt leczniczy, reakcja anafilaktyczna, reakcja zapalna, roztwór aminokwasów, toksyczność ostra, tolerancja miejscowa, uszkodzenie embriotoksyczne, wpływ teratogenny, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pulveril 25 mcg/dawkę inh.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa salmeterolu ksynafonianu, substancji czynnej preparatu Pulveril (25 µg/dawkę, aerozol inhalacyjny), wykazały, że obserwowane działania niepożądane były związane głównie z farmakologiczną aktywnością beta-2-mimetyków i pojawiały się przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane klinicznie. W badaniach reprodukcyjnych na szczurach nie stwierdzono negatywnego wpływu na reprodukcję ani rozwój zarodków, natomiast u królików zaobserwowano toksyczne efekty na zarodek i płód, takie jak rozszczep podniebienia, przedwczesne rozwarcie powiek, zarośnięcie mostka oraz opóźnione kostnienie kości czołowych, jednak wyłącznie przy ekspozycji na dawki około 20-krotnie wyższe niż maksymalna zalecana dawka dobową u ludzi (oceniane na podstawie AUC). Testy genotoksyczności potwierdziły brak potencjału uszkadzania DNA przez salmeterol ksynafonian.
aerozol inhalacyjny, badanie genotoksyczności, beta-2-mimetyk, działanie farmakologiczne, gaz nośny HFA 134a, kostnienie kości czołowych, maksymalna zalecana dawka, potencjał genotoksyczny, przedwczesne rozwarcie powiek, rozszczep podniebienia, salmeterol ksynafonian, stężenie leku we krwi, toksyczność ogólna, wpływ na reprodukcję, zarośnięcie mostka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Paracetamol + Difenhydramina Hasco Noc 500 mg + 25 mg
Badania przedkliniczne dotyczące produktu leczniczego Paracetamol + Difenhydramina Hasco Noc (500 mg paracetamolu + 25 mg difenhydraminy chlorowodorku, tabletki powlekane) opierają się na konwencjonalnych badaniach farmakologicznych obu substancji czynnych. Wyniki tych badań nie wykazały szczególnych zagrożeń dla człowieka, potwierdzając akceptowalny profil bezpieczeństwa. Testy toksyczności po wielokrotnym podaniu, genotoksyczności oraz ocena potencjału rakotwórczego nie wskazały na ryzyko mutagenne, kancerogenne ani toksyczne dla rozrodu i rozwoju potomstwa, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa klinicznego stosowania preparatu.
badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczności, badanie toksyczności, dawka terapeutyczna, difenhydraminy chlorowodorek, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, paracetamol, potencjał kancerogenny, proces reprodukcyjny, produkt leczniczy, rozwój płodu, rozwój potomstwa, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Medical Valley 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lenalidomidu wykazały wyraźne działanie teratogenne u małp przy dawkach 0,5–4 mg/kg/dobę, manifestujące się licznymi wadami wrodzonymi, takimi jak atrezja odbytu, deformacje kończyn (w tym oligodaktylia i polidaktylia) oraz zmiany w narządach wewnętrznych. U królików podawanie leku w dawkach 3, 10 i 20 mg/kg/dobę skutkowało wadami rozwojowymi, m.in. brakiem płata środkowego płuc i przemieszczeniem nerek, z efektami zależnymi od dawki. Toksyczność ostra lenalidomidu jest niska, z dawką letalną przekraczającą 2000 mg/kg/dobę u gryzoni. W badaniach przewlekłych na szczurach (75–300 mg/kg/dobę przez 26 tygodni) zaobserwowano odwracalne zwiększenie mineralizacji miedniczek nerkowych, przy czym NOAEL ustalono poniżej 75 mg/kg/dobę, co odpowiada około 25-krotnej ekspozycji w stosunku do ludzi (na podstawie AUC).
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia układu chłonnego, badanie genotoksyczności, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, komórki mieloidalne, komórkowość szpiku kostnego, krwinki białe, krwinki czerwone, krwotok wielonarządowy, lenalidomid, mineralizacja miedniczek nerkowych, oligodaktylia, pęcherzyk żółciowy, płytki krwi, polidaktylia, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność rozwojowa, układ krwiotwórczy, wady wrodzone kończyn, zapalenie przewodu pokarmowego, zastawka przedsionkowo-komorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aflegan 7,5 mg/ml
Badania przedkliniczne ambroksolu chlorowodorku w roztworze do wstrzykiwań Aflegan (7,5 mg/ml) wykazały niski wskaźnik toksyczności ostrej oraz brak istotnych działań niepożądanych przy wielokrotnym podaniu doustnym w dawkach do 150 mg/kg mc./dobę u myszy, 50 mg/kg mc./dobę u szczurów, 40 mg/kg mc./dobę u królików oraz 10 mg/kg mc./dobę u psów. Podawanie dożylne w dawkach do 64 mg/kg mc./dobę u szczurów i do 120 mg/kg mc./dobę u psów przez 4 tygodnie nie wywołało ciężkich działań toksycznych ani zmian histopatologicznych. Badania reprodukcyjne nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności przy dawkach do 3000 mg/kg mc./dobę u szczurów i 200 mg/kg mc./dobę u królików, a dawki do 500 mg/kg mc./dobę nie zaburzały płodności. NOAEL dla rozwoju około- i pourodzeniowego u szczurów ustalono na poziomie 50 mg/kg mc./dobę, natomiast dawka 500 mg/kg mc./dobę wywołała nieznaczną toksyczność manifestującą się opóźnionym przyrostem masy ciała i zmniejszoną liczebnością miotu.
aberracja chromosomów, ambroksol chlorowodorek, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, in vitro, in vivo, infuzja dożylna, narząd docelowy, NOAEL, podanie doustne, potencjał genotoksyczny, rozwój okołourodzeniowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fungizone 50 mg
Amfoterycyna B, dostępna w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji (Fungizone, 50 mg), jest stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych. Jednakże, dane przedkliniczne dotyczące jej bezpieczeństwa są ograniczone, gdyż nie przeprowadzono standardowych badań oceniających potencjał rakotwórczy, mutagenny ani wpływ na reprodukcję. Brak jest długoterminowych badań na modelach zwierzęcych dotyczących karcynogenności, a także testów genotoksyczności takich jak test Amesa, test aberracji chromosomowych czy test mikrojądrowy. Ponadto, nie wykonano badań oceniających wpływ amfoterycyny B na płodność samców i samic zwierząt doświadczalnych, co uniemożliwia pełną ocenę ryzyka toksycznego wpływu na funkcje rozrodcze.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Salofalk 1,5 g
Przeprowadzone badania przedkliniczne mesalazyny, substancji czynnej preparatu Salofalk, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa farmakologicznego. Standardowe testy oceniające wpływ na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy nie ujawniły istotnych zagrożeń. Analizy genotoksyczności, obejmujące testy mutacji genowych i aberracji chromosomowych, nie wykazały potencjału mutagennego. Długoterminowe badania rakotwórczości na szczurach nie potwierdziły działania karcynogennego, a ocena wpływu na funkcje rozrodcze nie wskazała na toksyczne oddziaływanie na płodność, rozwój zarodka, przebieg ciąży ani rozwój pourodzeniowy.
aberracja chromosomowa, badania przedkliniczne, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, dawka terapeutyczna, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, efekt nefrotoksyczny, funkcja rozrodcza, martwica brodawek nerkowych, mesalazyna, nefron, nefrotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rozwój zarodka i płodu, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność reprodukcyjna, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie materiału genetycznego - Leksykon substancji czynnych
Gancyklowir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Gancyklowir wykazuje istotne działanie mutagenne, klastogenne oraz rakotwórcze potwierdzone w badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych i komórkowych. Mutagenność stwierdzono w testach na komórkach chłoniaka myszy przy dawce 7500-krotnie wyższej niż ekspozycja u pacjentów stosujących Virgan, natomiast działanie klastogenne potwierdzono w teście mikrojąderkowym u myszy przy dawce dożylnej 50 mg/kg, co odpowiada 15000-krotnie wyższemu stężeniu w osoczu niż u ludzi. Długotrwała ekspozycja doustna myszy na dawkę 20 mg/kg (50-krotnie wyższą niż u pacjentów) wykazała działanie rakotwórcze. Ponadto gancyklowir wykazuje toksyczność na układ rozrodczy, powodując zaburzenia płodności i teratogenność u zwierząt, z hamowaniem czynności gonad przy dawkach wielokrotnie przekraczających ekspozycję kliniczną (od 12- do 3000-krotnych). U samców myszy obserwowano zaburzenia rozrodczości przy dawce 60-krotnie wyższej, a u królików teratogenność przy dawce 100-krotnie wyższej niż u pacjentów stosujących Virgan.
badanie genotoksyczności, czynnik rakotwórczy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, gancyklowir, komórki chłoniaka myszy, mutagenność, potencjał mutagenny, test mikrojąderkowy, toksyczność miejscowa, toksyczność reprodukcyjna, układ rozrodczy męski, układ rozrodczy żeński, zaburzenie płodności, zahamowanie spermatogenezy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Formetic 850 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metforminy chlorowodorku, substancji czynnej preparatu Formetic 850 mg, wykazały brak istotnych działań niepożądanych w konwencjonalnych testach farmakologicznych, obejmujących układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy. Długoterminowe badania toksyczności po wielokrotnym podaniu nie ujawniły efektów toksycznych, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku zgodnie z zaleceniami. Testy genotoksyczności, w tym mutacje genowe in vitro, aberracje chromosomowe oraz uszkodzenia DNA in vivo, dały wyniki negatywne, wskazując na brak potencjału genotoksycznego metforminy. Ponadto, badania rakotwórczości nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów nawet przy długotrwałej ekspozycji na substancję.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, bezpieczeństwo farmakologiczne, cukrzyca typu 2, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, metformina chlorowodorek, mutacja genowa in vitro, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, rozrodczość, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność wielokrotnego podania, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie DNA, wada rozwojowa, życie płodowe