funkcja nerek
Funkcja nerek to szereg procesów fizjologicznych, dzięki którym te narządy zapewniają homeostazę organizmu. Głównym zadaniem nerek jest filtracja krwi i usuwanie produktów przemiany materii w postaci moczu. Każdego dnia nerki filtrują około 180 litrów płynu, z czego około 1,5-2 litry wydalane są jako mocz.
Nerki pełnią kluczową rolę w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej, utrzymując prawidłowe stężenie jonów (m.in. sodu, potasu, wapnia) oraz równowagę kwasowo-zasadową organizmu. Poprzez system renina-angiotensyna-aldosteron uczestniczą w regulacji ciśnienia tętniczego krwi.
Oprócz funkcji wydalniczej, nerki posiadają również funkcję endokrynną – produkują i uwalniają hormony, takie jak erytropoetyna (stymulująca produkcję czerwonych krwinek), renina (regulująca ciśnienie krwi) oraz kalcytriol (aktywna forma witaminy D, wpływająca na gospodarkę wapniowo-fosforanową). Ponadto nerki uczestniczą w metabolizmie witaminy D oraz w glukoneogenezie.
Ocena funkcji nerek jest kluczowym elementem diagnostyki nefrologicznej. Podstawowe parametry to poziom kreatyniny i mocznika w surowicy, wskaźnik filtracji kłębuszkowej (eGFR) oraz badanie ogólne moczu. Przewlekła choroba nerek rozwija się stopniowo i początkowo może przebiegać bezobjawowo, prowadząc do niewydolności nerek wymagającej leczenia nerkozastępczego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Walsartan Krka
Walsartan Krka 160 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 10 ml/min, dializowanych, z niewydolnością serca, po zawale mięśnia sercowego oraz u osób z zaburzeniami czynności wątroby (łagodne lub umiarkowane bez cholestazy). Hiperkaliemia jest istotnym ryzykiem, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu suplementów potasu, diuretyków oszczędzających potas lub leków podwyższających potas (np. heparyny), co wymaga regularnego monitorowania stężenia potasu. U pacjentów z niedoborem sodu i odwodnieniem, np. leczonych dużymi dawkami diuretyków, istnieje ryzyko objawowego niedociśnienia tętniczego, dlatego przed terapią należy wyrównać niedobory elektrolitowe i objętość krwi krążącej. Walsartan jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, marskością żółciową oraz cholestazą, a także u dzieci i młodzieży z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min lub poddawanych dializoterapii.
antagonista receptora angiotensyny II, antagonista receptora mineralokortykoidowego, azot mocznikowy we krwi, cholestaza, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dializoterapia, diuretyk oszczędzający potas, dysfagia, funkcja nerek, hiperaldosteronizm pierwotny, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, lek beta-adrenolityczny, lek przeciwnadciśnieniowy, marskość żółciowa, nadciśnienie nerkowo-naczyniowe, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk krtani i głośni, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pacjent dializowany, przeszczepienie nerki, stężenie kreatyniny, stężenie potasu w surowicy, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon substancji czynnych
Węglan dihydroksyglinowo-sodowy – Przedawkowanie
Węglan dihydroksyglinowo-sodowy, stosowany w terapii nadkwaśności soku żołądkowego (np. w preparacie Alugastrin: tabletki zawierające 340 mg substancji czynnej lub zawiesina doustna 1,02 g/15 ml), może wywołać objawy przedawkowania, takie jak biegunka oraz obrzęk stóp i podudzi. Objawy te są wynikiem nadmiernej ekspozycji na substancję i mogą prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej oraz dysfunkcji układu krążenia i nerek. Dawki wywołujące te objawy nie zostały precyzyjnie określone i zależą od indywidualnej tolerancji pacjenta.
Alugastrin, biegunka, Dihydroxyaluminii natrii carbonas, funkcja nerek, leczenie objawowe, lek moczopędny, nadkwaśność soku żołądkowego, obrzęk kończyn dolnych, tabletki do rozgryzania, układ krążenia, uzupełnianie elektrolitów, węglan dihydroksyglinowo-sodowy, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zawiesina doustna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sitagliptin +pharma 50 mg
Sitagliptin +pharma jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 25 mg, 50 mg oraz 100 mg, zawierających odpowiednio 25 mg, 50 mg i 100 mg chlorowodorku jednowodnego sytagliptyny. Standardowa dawka wynosi 100 mg raz na dobę, z możliwością dostosowania w zależności od współistniejącej terapii przeciwcukrzycowej – w skojarzeniu z metforminą i/lub agonistą receptora PPARγ dawki tych leków pozostają bez zmian, natomiast przy stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną zaleca się rozważenie redukcji ich dawek w celu minimalizacji ryzyka hipoglikemii. W przypadku pominięcia dawki, pacjent powinien przyjąć ją niezwłocznie po przypomnieniu, unikając podwójnej dawki w tym samym dniu.
agonista receptora PPARγ, dializa otrzewnowa, ESRD, farmakokinetyka sytagliptyny, funkcja nerek, GFR, hemodializa, hipoglikemia, lek przeciwcukrzycowy, metformina, pacjent w podeszłym wieku, pochodna sulfonylomocznika, schyłkowa niewydolność nerek, sytagliptyna, sytagliptyny chlorowodorek jednowodny, tabletka powlekana, terapia przeciwcukrzycowa, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z nasion kasztanowca – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg suchy z nasion kasztanowca (Hippocastani seminis extractum siccum), stosowany m.in. w preparacie Esceven w dawce 167 mg w postaci tabletek powlekanych, posiada określone przeciwwskazania kliniczne. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu oraz niewydolność nerek, niezależnie od stopnia jej zaawansowania. Szczególnie istotne jest wykluczenie pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko kumulacji metabolitów i potencjalnych powikłań farmakoterapii. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena funkcji nerek oraz szczegółowy wywiad alergologiczny.
Aesculus hippocastanum, ekstrakcja etanolem, funkcja nerek, Hippocastani seminis extractum siccum, interakcja z alkoholem, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, powikłanie farmakoterapii, reakcja alergiczna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, wyciąg suchy z nasion kasztanowca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dozox 4 mg
Przedawkowanie doksazosyny, substancji czynnej leku DOZOX (4 mg doksazosyny, odpowiadające 4,85 mg doksazosyny mezylanu w tabletce), prowadzi do krytycznego niedociśnienia tętniczego na skutek selektywnej blokady receptorów α1-adrenergicznych, co skutkuje rozszerzeniem naczyń obwodowych i spadkiem oporu naczyniowego. Główne objawy kliniczne to niedociśnienie tętnicze, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenia czynności nerek, zawroty głowy, omdlenia oraz tachykardia odruchowa. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują hipoperfuzję narządową, w tym mózgu i nerek, co wymaga natychmiastowej interwencji w celu zapobieżenia powikłaniom takim jak niewydolność nerek czy uszkodzenie OUN.
antagonista receptorów α1-adrenergicznych, białko osocza, ciśnienie tętnicze krwi, dializa, dysfagia, funkcja nerek, hipoperfuzja, lek wazopresyjny, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, objętość osocza, opór naczyniowy, perfuzja mózgowa, perfuzja narządowa, przedawkowanie doksazosyny, rozszerzenie naczyń obwodowych, tachykardia odruchowa, uszkodzenie OUN, wstrząs, wstrząs hipowolemiczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Groprinosin 500 mg
Przedawkowanie inozyny pranobeksu, substancji czynnej Groprinosinu 500 mg, jest rzadko zgłaszanym problemem klinicznym, a dostępne dane nie dokumentują przypadków toksyczności u ludzi. Badania na modelach zwierzęcych wskazują, że ciężkie działania niepożądane są mało prawdopodobne, jednak głównym efektem przedawkowania jest istotne podwyższenie stężenia kwasu moczowego w surowicy, co może prowadzić do hiperurykemii i powikłań takich jak dna moczanowa czy nefropatia moczanowa. Nie określono precyzyjnej dawki toksycznej, jednak objawy związane z hiperurykemią obejmują bóle stawów i złogi moczanowe.
allopurynol, dna moczanowa, funkcja nerek, Groprinosin, hiperurykemia, inozyna pranobeksu, kwas moczowy we krwi, leczenie objawowe, leki obniżające kwas moczowy, nefropatia moczanowa, podwyższone stężenie kwasu moczowego, przedawkowanie inozyny pranobeksu, substancja czynna, toksyczność inozyny pranobeksu, złogi moczanowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Apap Junior 250 mg
Paracetamol, substancja czynna Apap Junior 250 mg (granulat w saszetce), charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza przy przedawkowaniu. Działania niepożądane występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) lub bardzo rzadko (<1/10 000) i obejmują zaburzenia hematologiczne (np. niedokrwistość, małopłytkowość, zahamowanie czynności szpiku), zaburzenia sercowe (obrzęki), przewodu pokarmowego (ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, krwawienia, nudności, wymioty), a także poważne uszkodzenia wątroby (niewydolność, martwica, żółtaczka) oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka). W przypadku długotrwałego stosowania, nawet w dawkach terapeutycznych, mogą wystąpić nefropatie i tubulopatie, dlatego konieczne jest monitorowanie funkcji nerek, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka.
ból brzucha, ciężka reakcja skórna, dawka terapeutyczna, działanie nefrotoksyczne, funkcja nerek, hemoglobina, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwinka czerwona, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, MedDRA, nefropatia, niedokrwistość, niedokrwistość niehemolityczna, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, paracetamol, plamica, pokrzywka, przedawkowanie leku, przewlekłe zapalenie trzustki, świąd, układ krwiotwórczy, zaburzenie funkcji nerek, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Interakcje leku – Olimestra 10 mg
Olmesartan medoksomil wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne w terapii nadciśnienia tętniczego. Szczególnie istotne jest unikanie podwójnej blokady układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) poprzez jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu, ze względu na wysokie ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek, w tym ostrej niewydolności. Równoczesne stosowanie olmesartanu z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas, suplementami potasu lub zamiennikami soli zawierającymi potas również zwiększa ryzyko hiperkaliemii i jest niewskazane bez ścisłego monitorowania poziomu potasu. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym kwas acetylosalicylowy w dawkach >3 g/dobę oraz inhibitory COX-2, mogą obniżać skuteczność przeciwnadciśnieniową olmesartanu i zwiększać ryzyko ostrej niewydolności nerek, co wymaga monitorowania funkcji nerek i odpowiedniego nawodnienia pacjenta.
antagonista receptora angiotensyny II, biodostępność olmesartanu, cytochrom P450, digoksyna, działanie hipotensyjne, filtracja kłębuszkowa, funkcja nerek, hiperkaliemia, hipotonia ortostatyczna, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, kaliemia, kolesewelam, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwnadciśnieniowy, lek zobojętniający kwas solny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, parametr hemodynamiczny, podwójna blokada RAA, sekwestrant kwasu żółciowego, terapia przeciwnadciśnieniowa, układ renina-angiotensyna-aldosteron, warfaryna, wodorotlenek glinowo-magnezowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ranigast 0,5 mg/ml
Przedawkowanie ranitydyny w postaci roztworu do infuzji Ranigast (0,5 mg/ml) może prowadzić do powikłań klinicznych, choć przypadki przedawkowania po podaniu dożylnym nie zostały dotąd odnotowane. W literaturze opisano zatrucie po doustnym przyjęciu 18 g ranitydyny, objawiające się przemijającymi symptomami podobnymi do działań niepożądanych standardowej terapii. Kluczowe manifestacje kliniczne przedawkowania obejmują niedociśnienie tętnicze, które może skutkować zawrotami głowy, omdleniami i zaburzeniami perfuzji narządowej, oraz zaburzenia chodu związane z działaniem ośrodkowym lub wtórne do niedociśnienia. Dodatkowo mogą wystąpić bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i reakcje skórne, zwykle o nasileniu proporcjonalnym do dawki.
akcja serca, badanie laboratoryjne, ból głowy, ciśnienie krwi, działanie niepożądane, działanie ośrodkowe, funkcja nerek, funkcja wątroby, funkcja życiowa, hemodializa, koordynacja ruchowa, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, manifestacja kliniczna, niedociśnienie tętnicze, parametr hemodynamiczny, podanie dożylne, powikłanie kliniczne, przedawkowanie ranitydyny, reakcja skórna, roztwór do infuzji, stan kliniczny, stan neurologiczny, zaburzenie chodu, zaburzenie perfuzji narządowej, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrucie, zawrót głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Rosuvastatin Krka 20 mg
Przedawkowanie rozuwastatyny, dostępnej w dawkach od 5 mg do 40 mg, może skutkować poważnymi powikłaniami, takimi jak zaburzenia funkcji wątroby (podwyższenie enzymów wątrobowych: AST, ALT, bilirubina, fosfataza alkaliczna), miopatia i rabdomioliza z podwyższonym poziomem kinazy kreatynowej (CK), a także wtórne zaburzenia funkcji nerek (kreatynina, mocznik, GFR). Objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka) oraz zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zawroty, parestezje) również mogą wystąpić. Monitorowanie kliniczne i biochemiczne jest kluczowe, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów wątroby, CK oraz funkcji nerek, a intensywność obserwacji powinna być dostosowana do nasilenia objawów i dawki przedawkowania. W przypadku ciężkich powikłań, takich jak rabdomioliza czy uszkodzenie wątroby, wskazana jest hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii.
aktywność kinazy kreatynowej, aminotransferazy, biegunka, bilirubina, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowy, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, fosfataza alkaliczna, funkcja nerek, hemodializa, kinaza kreatynowa, kreatynina, miopatia, mocznik, nudności i wymioty, objaw miopatii, parametr biochemiczny wątroby, parametr funkcji wątroby, parametr nerkowy, parestezja, powikłanie nerkowe, rabdomioliza, rozuwastatyna, statyna, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie wątroby, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zawrót głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Adproctin 500 mg
Wapnia dobezylan (Adproctin) nie wykazuje udokumentowanych interakcji z innymi lekami, jednak ze względu na ograniczoną dokumentację zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania innych produktów leczniczych. Istotnym klinicznie aspektem jest wpływ wapnia dobezylanu na wyniki badań laboratoryjnych, zwłaszcza na oznaczenia kreatyniny metodą enzymatyczną, które mogą być zaniżone w stosunku do wartości rzeczywistych. W celu minimalizacji tego efektu zaleca się pobieranie próbek do badań, np. krwi, przed pierwszym codziennym podaniem leku. Brak jest specyficznych danych dotyczących interakcji z alkoholem, jednak ze względu na potencjalne ryzyko zmniejszenia skuteczności terapii i nasilenia zaburzeń naczyniowych, pacjentom zaleca się unikanie spożycia alkoholu podczas leczenia.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Flucinar N (0,25 mg + 5 mg)/g
Flucinar N to preparat złożony zawierający 0,25 mg fluocynolonu acetonidu oraz 5 mg neomycyny siarczanu w 1 g maści, stosowany miejscowo na zmienioną chorobowo skórę. Zalecana aplikacja to 1-2 razy na dobę, z maksymalnym czasem terapii do 2 tygodni na skórę ciała i 1 tygodnia na skórę twarzy. Maksymalne zużycie wynosi 15 g (1 tuba) na tydzień. Preparatu nie należy stosować pod opatrunkiem okluzyjnym, na zdrową skórę ani dłużej niż zalecany czas. U dzieci poniżej 2 lat jest przeciwwskazany, a u dzieci powyżej 2 lat stosowanie jest ograniczone do pojedynczej aplikacji na niewielką powierzchnię skóry, z wykluczeniem skóry twarzy. W przypadku pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek i wątroby należy unikać długotrwałego stosowania i aplikacji na duże powierzchnie, ze względu na ryzyko kumulacji neomycyny i potencjalne działania niepożądane, wymagając monitorowania funkcji narządów.
antybiotyk aminoglikozydowy, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, długotrwałe leczenie, działanie niepożądane, Flucinar N, fluocynolon acetonid, funkcja nerek, funkcja wątroby, kortykosteroid, neomycyna siarczan, niewydolność nerek, opatrunek okluzyjny, podanie na skórę, terapia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Reverantza 20 mg + 5 mg
Lek Reverantza, zawierający olmesartan medoksomil i amlodypinę, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu substancji czynnych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są obrzęki obwodowe (11,3%), ból głowy (5,3%) oraz zawroty głowy (4,5%). Obrzęki, związane głównie z amlodypiną, lokalizują się przeważnie w okolicy kostek i stóp, mogąc być mylnie interpretowane jako objaw niewydolności serca. Ból i zawroty głowy mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, szczególnie u pacjentów wykonujących zawody wymagające pełnej sprawności psychomotorycznej. Działania niepożądane takie jak parestezje, nudności, wysypka czy bóle mięśni występują rzadziej, ale wymagają uwagi klinicznej, zwłaszcza w kontekście współistniejących terapii i chorób towarzyszących.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny, badanie bezpieczeństwa, badanie kliniczne, ból głowy, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, funkcja nerek, GFR, hiperkaliemia, inhibitor CYP3A4, interakcje lekowe, kreatynina, lek hipotensyjny, lek oszczędzający potas, mocznik, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na lek, niewydolność nerek, obrzęk obwodowy, olmesartan medoksomil, parestezja, Reverantza, skurcz mięśni, układ nerwowy, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia naczyniowe, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia skórne, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy, zgłoszenie spontaniczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Finlepsin 400 retard 400 mg
Finlepsin 400 retard zawiera 400 mg karbamazepiny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, stosowany głównie w terapii padaczki. Bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na karbamazepinę i leki o podobnej strukturze chemicznej (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), aktywne zaburzenia czynności szpiku kostnego lub historię supresji szpiku, blok przedsionkowo-komorowy oraz ostrą porfirię przerywaną. Ponadto, karbamazepina nie powinna być stosowana jednocześnie z inhibitorami MAO (z zachowaniem co najmniej 14-dniowego odstępu po ich zakończeniu) oraz worykonazolem ze względu na ryzyko interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych, które mogą prowadzić do niestabilności terapeutycznej i nasilenia działań niepożądanych.
blok przedsionkowo-komorowy, choroba wątroby, działanie teratogenne, elektrokardiografia, funkcja nerek, induktor enzymów wątrobowych, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, lek przeciwgrzybiczny, mielosupresja, morfologia krwi, nadwrażliwość na karbamazepinę, napad padaczkowy, ostra porfiria przerywana, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, reakcja alergiczna, supresja szpiku kostnego, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ krwiotwórczy, worykonazol, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sabril 500 mg
Wigabatryna, substancja czynna preparatu Sabril, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych na szczurach, myszach, psach i małpach. Nie stwierdzono hepatotoksyczności, nefrotoksyczności, kardiotoksyczności ani negatywnego wpływu na układ oddechowy i pokarmowy. W dawkach 30-50 mg/kg mc./dobę obserwowano mikrowakuolizację istoty białej mózgu, charakterystyczną dla obrzęku wewnątrzmielinowego, który był odwracalny po zaprzestaniu leczenia. U gryzoni odnotowano także przetrwałe zmiany neurologiczne, takie jak obrzęk aksonów i obecność zmineralizowanych mikrociał. Badania elektrofizjologiczne u psów potwierdziły korelację między obrzękiem a wydłużeniem okresu utajenia potencjału wywołanego somatosensorycznie, który normalizował się po odstawieniu leku.
działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, funkcja nerek, genotoksyczność, hepatotoksyczność, istota biała mózgu, kancerogenność, kardiotoksyczność, mikrowakuolizacja, obrzęk aksonu, obrzęk wewnątrzmielinowy, potencjał wywołany somatosensorycznie, profil bezpieczeństwa, rozszczep podniebienia, Sabril, siatkówka oka, substancja czynna, szczur albinos, wigabatryna, zewnętrzna warstwa jądrowa - Leksykon substancji czynnych
Anetol – Przedawkowanie
Anetol, będący składnikiem preparatu Rowatinex, wykazuje dwufazowe działanie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) przy przedawkowaniu, manifestujące się zarówno depresją OUN (stan osłupienia, niewydolność oddechowa) jak i paradoksalną stymulacją (pobudzenie psychoruchowe, drgawki). Toksyczność obejmuje również układ pokarmowy, powodując nudności, wymioty i biegunkę, co może prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych. W preparacie Rowatinex anetol występuje w połączeniu z innymi olejkami eterycznymi (α-pinen, β-pinen, kamfen, cyneol, fenchon, borneol), co może modyfikować przebieg kliniczny i wymaga uwzględnienia w diagnostyce i terapii.
Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje szybkie usunięcie niewchłoniętej substancji z przewodu pokarmowego, np. poprzez płukanie żołądka, oraz leczenie objawowe dostosowane do dominujących symptomów: wspomaganie oddychania przy depresji OUN, stosowanie leków przeciwdrgawkowych (benzodiazepiny, fenytoina) przy drgawkach, oraz wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych w przebiegu objawów ze strony przewodu pokarmowego. Konieczne jest ścisłe monitorowanie funkcji życiowych, w tym układu krążenia, oddechowego, parametrów biochemicznych wątroby i nerek, aby zapobiec powikłaniom wielonarządowym. Wczesna interwencja i dokładna znajomość składu preparatu są kluczowe dla skutecznego leczenia.
anuria, benzodiazepiny, biegunka, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, enzymy wątrobowe, fenytoina, funkcja nerek, funkcja wątroby, gazometria krwi tętniczej, hepatocyt, hepatoprotekcja, hiperkapnia, hipoksemia, kreatynina, leczenie objawowe, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwymiotny, mocznik, monitorowanie funkcji życiowych, niewydolność oddechowa, nudności, olejek eteryczny, oliguria, ośrodek oddechowy, parametry nerkowe, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, podrażnienie błony śluzowej żołądka, probiotyki, sedacja farmakologiczna, stan osłupienia, stymulacja OUN, technika nerkozastępcza, tlenoterapia, wentylacja mechaniczna, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ceftriaxone TZF 2 g
Przedawkowanie ceftriaksonu, szczególnie preparatu Ceftriaxone TZF zawierającego 2 g ceftriaksonu sodowego, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, które wymaga natychmiastowej interwencji. Objawy przedawkowania obejmują głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty oraz biegunka, których nasilenie koreluje z dawką leku. Istotnym aspektem jest wysoka zawartość sodu w preparacie (około 83 mg/g), co może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego i nerek. Monitorowanie funkcji nerek (kreatynina, mocznik), elektrolitów (ze szczególnym uwzględnieniem sodu), bilansu płynów oraz parametrów życiowych jest kluczowe w opiece nad pacjentem.
cefalosporyna, ceftriakson, ceftriakson sodowy, ciężkie zakażenie, ciśnienie tętnicze, dializa otrzewnowa, funkcja nerek, hemodializa, lek przeciwwymiotny, odtrutka, odwodnienie, poziom kreatyniny, przewód pokarmowy, saturacja, stężenie sodu, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Biofuroksym 1,5 g
Przedawkowanie cefuroksymu w postaci soli sodowej (Biofuroksym, 1,5 g) prowadzi do poważnych powikłań neurologicznych, takich jak encefalopatia, drgawki oraz śpiączka. Objawy te są szczególnie nasilone u pacjentów z niewydolnością nerek, u których nie dokonano odpowiedniej modyfikacji dawkowania. Encefalopatia objawia się zaburzeniami świadomości, dezorientacją i zmianami zachowania, drgawki wymagają natychmiastowej interwencji, a śpiączka stanowi stan zagrożenia życia wymagający intensywnej opieki medycznej. Warto podkreślić, że każda fiolka Biofuroksymu 1,5 g zawiera 83 mg sodu, co może dodatkowo obciążać pacjentów z chorobami układu krążenia lub nerek.
Biofuroksym, cefuroksym, choroba układu krążenia, dializa otrzewnowa, drgawki, encefalopatia, funkcja nerek, hemodializa, modyfikacja dawki leku, napad padaczkowy, neurotoksyczność, niewydolność nerek, przedawkowanie leku, roztwór do wstrzykiwań, śpiączka, stężenie leku w surowicy, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Przedawkowanie – AzitroLEK 250 250 mg
Przedawkowanie azytromycyny, substancji czynnej AzitroLEK 250, manifestuje się nasileniem objawów typowych dla terapii makrolidami, takich jak odwracalna utrata słuchu, silne nudności, wymioty oraz biegunka. Objawy te mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub z chorobami współistniejącymi. Warto podkreślić, że azytromycyna charakteryzuje się długim okresem półtrwania, co może powodować przedłużone utrzymywanie się symptomów toksycznych. Monitorowanie funkcji słuchowych, układu sercowo-naczyniowego (w tym EKG i ciśnienia tętniczego), a także parametrów nerkowych i wątrobowych jest kluczowe w ocenie stanu pacjenta po przedawkowaniu.
antybiotyk makrolidowy, azytromycyna, ciśnienie tętnicze, czynności życiowe, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, EKG, funkcja nerek, funkcja słuchowa, funkcja wątroby, leczenie objawowe, lek przeciwwymiotny, nawodnienie dożylne, nudności, objawy niepożądane, odtrutka, okres półtrwania, parametry laboratoryjne, przedawkowanie, równowaga elektrolitowa, utrata słuchu, węgiel leczniczy, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fluconazole Polfarmex 50 mg/10 ml
Przedawkowanie flukonazolu, szczególnie preparatu Fluconazole Polfarmex, może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych, w tym omamów (wzrokowych, słuchowych lub dotykowych) oraz zachowań paranoidalnych, wynikających z neurotoksycznego działania leku na ośrodkowy układ nerwowy. Objawy te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i leczenia objawowego, które może obejmować stosowanie leków przeciwpsychotycznych w przypadku nasilonych zaburzeń psychotycznych. Kluczowe jest monitorowanie funkcji życiowych, stanu świadomości, funkcji nerek oraz równowagi wodno-elektrolitowej pacjenta.
flukonazol, funkcja nerek, funkcje poznawcze, halucynacje, hemodializa, interakcja lekowa, leczenie objawowe, lek przeciwpsychotyczny, objawy psychotyczne, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, parametry życiowe, paranoja, płukanie żołądka, profil farmakokinetyczny, równowaga wodno-elektrolitowa, stan kliniczny, wydalanie nerkowe, wymuszona diureza, zachowanie paranoidalne - Leksykon leków
Interakcje leku – Clofarabine Accord 1 mg/ml
Klofarabina, substancja czynna leku Clofarabine Accord, charakteryzuje się brakiem metabolizmu przez enzymy cytochromu P450 (CYP), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami będącymi substratami, inhibitorami lub induktorami izoform CYP 1A2, 2C9, 2C19, 2D6 i 3A4. Standardowa dawka dożylna wynosi 52 mg/m²/dobę. Klofarabina jest głównie wydalana przez nerki, co zwiększa ryzyko interakcji z lekami nefrotoksycznymi (np. NLPZ, amfoterycyna B, aminoglikozydy, pochodne platyny) oraz tymi wydalanymi przez wydzielanie kanalikowe (metotreksat, foskarnet, pentamidyna, acyklowir). Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych leków oraz ścisłe monitorowanie funkcji nerek podczas 5-dniowego cyklu leczenia klofarabiną. Ponadto, klofarabina wykazuje potencjał hepatotoksyczny, co wymaga ostrożności przy stosowaniu leków o podobnym działaniu (paracetamol w wysokich dawkach, statyny, azole przeciwgrzybicze, niektóre antybiotyki i leki przeciwpadaczkowe) oraz monitorowania funkcji wątroby.
amfoterycyna B, aminoglikozyd, azol przeciwgrzybiczy, cytochrom P450, czynność serca, foskarnet, funkcja nerek, hepatotoksyczność, immunosupresja, inhibitor kalcyneuryny, konkurencyjne wydzielanie kanalikowe, krystaluria, lek przeciwpadaczkowy, metotreksat, mielosupresja, niesteroidowy lek przeciwzapalny, parametr hematologiczny, parametr hemodynamiczny, pentamidyna, pochodna platyny, szczepionka żywa, toksyczność klofarabiny, wydalanie nerkowe, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tamiron 0,4 mg
Tamiron, zawierający 0,4 mg chlorowodorku tamsulosyny w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, jest stosowany u dorosłych w dawce 0,4 mg raz na dobę, przyjmowanej po śniadaniu lub pierwszym posiłku dnia. Zaleca się połykanie kapsułek w całości, popijając wodą, w pozycji siedzącej lub stojącej, aby zapewnić optymalne wchłanianie i minimalizować ryzyko działań niepożądanych. U osób w podeszłym wieku oraz pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny >0,17 ml/s) nie jest wymagana modyfikacja dawki. Lek nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
chlorowodorek tamsulosyny, dawka standardowa, dawkowanie tamsulosyny, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, funkcja nerek, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, klirens kreatyniny, mechanizm przedłużonego uwalniania, niewydolność nerek, podanie doustne, podeszły wiek, przedłużone uwalnianie substancji czynnej, substancja czynna, tamsulosyna, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Ampicylina – Dawkowanie i sposób podawania
Ampicylina wymaga indywidualnego dostosowania dawki z uwzględnieniem wieku, masy ciała, funkcji nerek oraz ciężkości i lokalizacji zakażenia. U dorosłych standardowe dawkowanie wynosi 500 mg domięśniowo 4 razy na dobę lub 500 mg do 2 g dożylnie 4-6 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 14 g. W zakażeniach specyficznych, np. zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, stosuje się 2 g co 4 godziny. U dzieci dawka wynosi zwykle 12,5 mg/kg mc. co 6 godzin, a w cięższych zakażeniach do 50 mg/kg mc. co 6 godzin, z maksymalną dawką dobową 12 g. Noworodki otrzymują 30 mg/kg co 6-12 godzin w zależności od wieku, z możliwością podwojenia dawki w ciężkich zakażeniach. U pacjentów z niewydolnością nerek dawkowanie należy zmniejszyć proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, nie przekraczając 1 g co 8 godzin przy klirensie <20 ml/min.
ampicylina, ampicylina z sulbaktamem, bakteriemia enterokokowa, bolus, ciężka niewydolność nerek, działanie niepożądane, funkcja nerek, hemodializa, infekcyjne zapalenie wsierdzia, infuzja ciągła, infuzja przerywana, iniekcja dożylna, klirens kreatyniny, lidokaina, niepowikłana rzeżączka, niewydolność nerek, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pompa infuzyjna, pozaszpitalne zapalenie płuc, probenecyd, profilaktyka okołoporodowa, profilaktyka zakażeń, profilaktyka zapalenia wsierdzia, prolek, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, rzeżączkowe zapalenie układu moczowego, spektrum przeciwbakteryjne, sulbaktam, sultamycylina, zakażenie przewodu pokarmowego, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teriflunomide Pharmascience 14 mg
Teriflunomid, będący selektywnym lekiem immunosupresyjnym (kod ATC: L04AA31), wykazuje działanie immunomodulujące i przeciwzapalne poprzez odwracalne hamowanie mitochondrialnej dehydrogenazy dihydroorotanowej (DHO-DH). Mechanizm ten prowadzi do zmniejszenia proliferacji limfocytów zależnych od syntezy pirymidyny de novo, co przekłada się na kontrolę procesu zapalnego w ośrodkowym układzie nerwowym u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (MS). W badaniach klinicznych dawka 14 mg podawana raz na dobę powodowała łagodne zmniejszenie liczby limfocytów poniżej 0,3 x 10⁹/l w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii, utrzymując ten efekt przez cały okres leczenia. Badania bezpieczeństwa, w tym ocena wpływu na odstęp QTcF, nie wykazały istotnego ryzyka kardiologicznego, a obserwowane zmiany biochemiczne, takie jak obniżenie stężenia kwasu moczowego (20-30%) i fosforu (około 10%) w surowicy, sugerują specyficzny wpływ teriflunomidu na transport nerkowy bez uszkodzenia czynności kłębuszków.
badanie kontrastowe z gadolinem, dehydrogenaza dihydroorotanowa, funkcja nerek, immunomodulacja, kanaliki nerkowe, kłębuszki nerkowe, kryteria McDonald, kwas moczowy, leczenie modyfikujące przebieg choroby, lek immunosupresyjny, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, populacja ITT, postępująco-rzutowa postać stwardnienia rozsianego, proces autoimmunologiczny, redukcja limfocytów, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, rzutowo-ustępująca postać stwardnienia rozsianego, skala EDSS, stwardnienie rozsiane, synteza pirymidyny, teriflunomid, wtórnie postępująca postać stwardnienia rozsianego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Rosutrox 5 mg
Przedawkowanie rozuwastatyny (substancji czynnej leku Rosutrox) wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, jednak brak jest standaryzowanego protokołu postępowania. Kluczowe jest monitorowanie funkcji wątroby (aktywność aminotransferaz ALT, AST) oraz kinazy kreatynowej (CK), gdyż ich podwyższenie może wskazywać na uszkodzenie hepatocytów lub rozwijającą się rabdomiolizę. Objawy przedawkowania obejmują m.in. mialgię, osłabienie mięśniowe, rabdomiolizę (CK >10× GGN), ostrą niewydolność nerek, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i neurologiczne. Hemodializa jest nieskuteczna w eliminacji rozuwastatyny z uwagi na wysokie wiązanie leku z białkami osocza i nie powinna być rutynowo stosowana, chyba że pojawią się wskazania takie jak ostra niewydolność nerek.
aminotransferazy, diureza, enzymy wątrobowe, funkcja nerek, GFR, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hepatocyty, kinaza kreatynowa, kreatynina, mialgia, mioglobina, mioglobinuria, mocznik, ostra niewydolność nerek, parametry wątrobowe, parestezje, przedawkowanie rozuwastatyny, rabdomioliza, Rosutrox, rozuwastatyna, statyny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sumamed 500 mg
Przedawkowanie azytromycyny, substancji czynnej leku Sumamed 500 mg, prowadzi do nasilenia objawów typowych dla makrolidów, takich jak przemijająca utrata słuchu, silne nudności, wymioty oraz biegunka, które mogą skutkować odwodnieniem, zaburzeniami elektrolitowymi i niewydolnością nerek. Objawy te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej, w tym podania węgla aktywnego w celu ograniczenia wchłaniania leku oraz leczenia objawowego, obejmującego terapię przeciwwymiotną, nawadnianie i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych. W ciężkich przypadkach konieczne jest leczenie podtrzymujące funkcje życiowe. Ze względu na długi okres półtrwania azytromycyny, monitorowanie pacjenta powinno być kontynuowane przez dłuższy czas po ustąpieniu objawów, aby zapobiec nawrotom toksyczności.
adsorpcja, antybiotyk makrolidowy, aspiracja, azytromycyna, biegunka, choroba wątroby, czynności życiowe, dyskomfort nadbrzusza, działanie niepożądane, funkcja nerek, gospodarka wodno-elektrolitowa, konsultacja audiologiczna, leczenie objawowe, niedosłuch, niewydolność narządowa, niewydolność nerek, nudność, objaw toksyczny, odruch wymiotny, odwodnienie, okres półtrwania, parametry życiowe, powikłanie, Sumamed, tabletka powlekana, utrata słuchu, węgiel aktywny, wymioty, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie słuchu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – CetAlergin 10 mg
Lek CetAlergin, zawierający 10 mg cetyryzyny dichlorowodorku w formie tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, hydroksyzynę, pochodne piperazyny oraz na substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (66,4 mg na tabletkę). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nietolerancją laktozy, gdyż obecność tego cukru w preparacie może wywołać niepożądane reakcje. Tabletki mają średnicę 7,0-7,2 mm i są obustronnie wypukłe z linią podziału, co umożliwia precyzyjne dawkowanie, jednak nie zmienia to przeciwwskazań do stosowania leku.
Istotnym przeciwwskazaniem jest również ciężka niewydolność nerek, definiowana jako klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min, ze względu na ryzyko kumulacji cetyryzyny i nasilenia działań niepożądanych. Przed zastosowaniem leku u osób starszych lub pacjentów z podejrzeniem upośledzonej funkcji nerek konieczne jest oznaczenie klirensu kreatyniny i ewentualne dostosowanie dawkowania lub wybór alternatywnej terapii. W praktyce klinicznej lekarz powinien bezwzględnie unikać stosowania CetAlerginu w wymienionych stanach, kierując się bezpieczeństwem pacjenta i skutecznością leczenia objawów alergii.
cetyryzyna dichlorowodorek, działanie niepożądane, filtracja kłębuszkowa, funkcja nerek, hydroksyzyna, klirens kreatyniny, kumulacja substancji czynnej, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na składniki leku, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, pochodna piperazyny, reakcja alergiczna, tabletka powlekana, wydolność nerek, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fluxazol 50 mg
Przedawkowanie flukonazolu, dostępnego w dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg i 200 mg, może prowadzić do poważnych objawów neuropsychiatrycznych, takich jak omamy (wzrokowe, słuchowe, dotykowe), zachowania paranoidalne oraz zaburzenia świadomości od łagodnej sedacji do głębokiego otumanienia. Objawy te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej, gdyż mogą skutkować agresją, autoagresją oraz znacznym pogorszeniem stanu klinicznego pacjenta. W diagnostyce i monitorowaniu istotne jest ścisłe obserwowanie funkcji neurologicznych, psychicznych oraz parametrów życiowych, a także kontrola funkcji wątroby i nerek, które mogą ulec uszkodzeniu w wyniku toksycznego działania leku. Monitorowanie stężenia flukonazolu w surowicy jest pomocne w ocenie skuteczności terapii i przewidywaniu czasu trwania objawów toksycznych.
flukonazol, Fluxazol, funkcja nerek, funkcja wątroby, halucynacje słuchowe, halucynacje wzrokowe, hemodializa, objawy psychotyczne, omamy, otumanienie, płukanie żołądka, sedacja, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy, układ krążenia, układ oddechowy, urojenia prześladowcze, wydalanie z moczem, wymuszona diureza, zabieg hemodializy, zaburzenia świadomości, zachowanie paranoidalne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Spironol 25 mg
Spironolakton, substancja czynna leku Spironol (25 mg tabletki), jest diuretykiem oszczędzającym potas, którego stosowanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnie nie należy podawać leku u pacjentów z nadwrażliwością na spironolakton lub składniki pomocnicze (m.in. laktozę jednowodną 63 mg/tabletkę), ostrą lub ciężką niewydolnością nerek, bezmoczem, chorobą Addisona oraz hiperkaliemią. U dzieci i młodzieży dodatkowym przeciwwskazaniem jest umiarkowana lub ciężka niewydolność nerek. Ponadto, jednoczesne stosowanie spironolaktonu z innymi lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas lub eplerenonem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia hiperkaliemii.
bezmocz, choroba Addisona, eplerenon, funkcja nerek, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, laktoza jednowodna, lek moczopędny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek oszczędzający potas, nadwrażliwość na spironolakton, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, sartan, spironolakton, stężenie potasu w surowicy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki potasowej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Avamina 1000 mg
Przedawkowanie chlorowodorku metforminy, substancji czynnej leku Avamina, stanowi poważny stan kliniczny, w którym głównym zagrożeniem jest rozwój kwasicy mleczanowej, mimo braku hipoglikemii. Opisano przypadki jednorazowego przyjęcia dawki do 85 g metforminy (odpowiadającej 85 tabletkom Avamina 1000 mg), po których wystąpiła kwasica mleczanowa charakteryzująca się podwyższonym stężeniem mleczanów w surowicy (>5 mmol/l), obniżonym pH krwi, zwiększoną luką anionową oraz podwyższonym stosunkiem mleczany/pirogroniany. Objawy kliniczne obejmują nudności, wymioty, bóle brzucha, skurcze mięśniowe, osłabienie, zaburzenia świadomości, oddech Kussmaula, hipotermię i spadek ciśnienia tętniczego. Ryzyko ciężkiej kwasicy mleczanowej wzrasta u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek, które ograniczają eliminację metforminy.
chlorowodorek metforminy, funkcja nerek, hemodializa, hipoglikemia, hipotermia, kwasica mleczanowa, luka anionowa, niewydolność wielonarządowa, oddech Kussmaula, przedawkowanie metforminy, równowaga kwasowo-zasadowa, stężenie glukozy we krwi, stosunek mleczany/pirogroniany, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej