deksopantenol
Deksopantenol (D-pantenol) to alkoholowa pochodna kwasu pantotenowego, znanego również jako witamina B5. W organizmie ulega przekształceniu do kwasu pantotenowego, który jest niezbędnym składnikiem koenzymu A – związku uczestniczącego w wielu procesach metabolicznych, w tym w produkcji energii z węglowodanów, tłuszczów i białek.
Związek ten charakteryzuje się właściwościami nawilżającymi, przeciwzapalnymi i regeneracyjnymi. Stosowany miejscowo, przyspiesza gojenie ran, zmniejsza świąd i podrażnienia, a także wspomaga odbudowę uszkodzonego naskórka. Dzięki zdolności do wiązania wody, deksopantenol skutecznie nawilża skórę i błony śluzowe, zapobiegając ich wysuszeniu.
W praktyce klinicznej deksopantenol znajduje zastosowanie w preparatach dermatologicznych (maści, kremy, lotiony) do leczenia drobnych uszkodzeń skóry, oparzeń, otarć, pęknięć, a także w preparatach do pielęgnacji suchej i wrażliwej skóry. Jest również składnikiem kropli do oczu i nosa, aerozoli do gardła oraz preparatów stosowanych w stomatologii. Ze względu na niski potencjał alergizujący, jest dobrze tolerowany nawet przez pacjentów z wrażliwą skórą.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Recreol 50 mg/g
Krem Recreol zawierający 50 mg/g deksopantenolu charakteryzuje się bardzo niskim ryzykiem działań niepożądanych, które występują z częstością <1/10 000 pacjentów. Najczęściej obserwowane reakcje to bardzo rzadkie reakcje alergiczne układu immunologicznego oraz miejscowe zaburzenia skóry i tkanki podskórnej, takie jak zapalenie skóry, alergia skórna i podrażnienia. Substancje pomocnicze, w tym lanolina (13 mg/g), glikol propylenowy (15 mg/g), alkohol cetylowy (24 mg/g) oraz alkohol stearylowy (16 mg/g), mogą stanowić potencjalne alergeny i wywoływać reakcje nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami alergicznymi.
alergia skórna, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, deksopantenol, farmakovigilance, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, monitorowanie działań niepożądanych, ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, świąd i zaczerwienienie, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej, zaburzenie układu immunologicznego, zapalenie skóry - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dermopanten 50 mg/g
Badania przedkliniczne dotyczące deksopantenolu w stężeniu 50 mg/g w maści Dermopanten wykazały niski profil toksyczności przy stosowaniu miejscowym, z wartością NOEL wynoszącą 9 g/kg masy ciała u szczurów. Nie zaobserwowano ograniczonej tolerancji miejscowej, działań drażniących, alergizujących ani fototoksycznych, co potwierdza bezpieczeństwo aplikacji na skórę, także przy długotrwałym stosowaniu. W testach in vitro nie wykazano działania mutagennego deksopantenolu ani jego metabolitów, co wskazuje na bezpieczeństwo genetyczne substancji. Brak doniesień o właściwościach rakotwórczych sugeruje niskie ryzyko onkogenezy, choć nie przeprowadzono dedykowanych badań kancerogenności długoterminowej.
badanie kancerogenności, bezpieczeństwo genetyczne, deksopantenol, działanie alergizujące, działanie drażniące, działanie fototoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, enzym mikrosomalny, funkcja rozrodcza, komórka eukariotyczna, komórka prokariotyczna, NOEL, podrażnienie skóry, potencjał mutagenny, profil toksyczności, reakcja alergiczna, reakcja fotouczuleniowa, rozwój pourodzeniowy, tolerancja miejscowa, właściwość rakotwórcza - Leksykon substancji czynnych
Kwas pantotenowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas pantotenowy (witamina B5) jest powszechnie stosowany w terapii żywieniowej i suplementacji witaminowej, jednak jego podawanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na kwas pantotenowy lub jego pochodne (deksopantenol, pantotenian sodu), a także na substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan w preparacie Soluvit N (zawierającym 16,5 mg pantotenianu sodu, odpowiadającego 15,0 mg kwasu pantotenowego) oraz białka sojowe i orzeszki ziemne w preparacie Viantan (14,0 mg deksopantenolu, odpowiadającego 15,0 mg kwasu pantotenowego). Viantan jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 11 lat oraz u pacjentów z hiperwitaminozą, ciężką hiperkalcemią, hiperkalciurią lub stanami predysponującymi do tych zaburzeń, ze względu na obecność witaminy D. Ponadto, preparat ten zawiera do 2 mmol (46 mg) sodu na fiolkę, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniami sodu w diecie.
białko orzeszków ziemnych, białko sojowe, deksopantenol, dysfagia, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza, kwas pantotenowy, metylu parahydroksybenzoesan, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, osmolalność, pantotenian sodu, pierwotna nadczynność przytarczyc, przerzut do układu kostnego, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, retynoid, roztwór do infuzji, Soluvit N, Viantan, witamina A, witamina B5, witamina D, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej, ziarniniakowatość - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Recreol 50 mg/g
Farmakoterapia maścią Recreol zawierającą 50 mg/g deksopantenolu wymaga starannej oceny stanu klinicznego pacjenta przed rozpoczęciem leczenia. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na deksopantenol oraz na składniki pomocnicze, takie jak lanolina (250 mg/g), alkohol cetylowy (18 mg/g) i alkohol stearylowy (12 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub miejscowe podrażnienia skóry. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z hemofilią, gdyż stosowanie maści na uszkodzoną skórę może prowadzić do ciężkiego krwawienia, stanowiącego zagrożenie życia. Charakterystyczna żółtawa barwa i specyficzny zapach preparatu mogą mieć znaczenie przy ocenie tolerancji przez pacjenta.
alergen kontaktowy, alergia skórna, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, deksopantenol, działanie niepożądane, farmakoterapia, hemofilia, krwawienie, lanolina, nadwrażliwość, podrażnienie skóry, próba uczuleniowa, reakcja alergiczna, skaza krwotoczna, substancja pomocnicza, wywiad alergiczny, zaburzenie krzepnięcia krwi - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Recreol 50 mg/g
Przedkliniczne badania toksyczności deksopantenolu, substancji czynnej kremu Recreol (50 mg/g), wykazały bardzo niski potencjał toksyczny. Dawka śmiertelna (LD50) dla myszy po podaniu doustnym wyniosła 15 g/kg masy ciała, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa względem dawek terapeutycznych. Doustne podanie 10 g/kg nie powodowało zgonów, natomiast 20 g/kg było dawką śmiertelną dla wszystkich zwierząt. Badania toksyczności podostrej przeprowadzone na różnych gatunkach (szczury, psy, małpy) przy dawkach od 2 mg do 1 g dziennie przez okres od 3 do 6 miesięcy nie wykazały działań toksycznych ani zmian histopatologicznych, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa deksopantenolu przy długotrwałym stosowaniu.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Dermopanten 50 mg/g
Dermopanten w postaci maści zawiera deksopantenol w stężeniu 50 mg/g i jest stosowany miejscowo na skórę. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, preparat ten nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn. Miejscowa aplikacja minimalizuje ryzyko działań ogólnoustrojowych, które mogłyby zaburzać funkcje psychomotoryczne, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjentów wykonujących czynności wymagające pełnej sprawności psychofizycznej.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Alantan Plus to krem zawierający alantoinę (20 mg/g) oraz deksopantenol (50 mg/g w 50% roztworze pantenolu w glikolu propylenowym), który wykazuje brak klinicznie istotnych interakcji z innymi lekami stosowanymi miejscowo na skórę oraz lekami ogólnoustrojowymi. Dotychczasowe badania nie potwierdziły negatywnego wpływu jednoczesnego stosowania Alantan Plus z innymi preparatami dermatologicznymi, co umożliwia jego bezpieczne łączenie w terapii skórnej. Ponadto, nie zaobserwowano wpływu spożycia alkoholu etylowego na skuteczność lub bezpieczeństwo kremu, choć miejscowe stosowanie alkoholu w innych preparatach może teoretycznie nasilać podrażnienia skóry uszkodzonej.
Alantan-Plus, alantoina, alkohol cetostearylowy, alkohol etylowy, deksopantenol, glikol propylenowy, interakcje lekowe, interakcje miejscowe, lanolina, lek dermatologiczny, metylu parahydroksybenzoesan, parahydroksybenzoesan, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja nadwrażliwości, terapia miejscowa, uszkodzenia skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alantan-Plus
Produkt leczniczy Alantan Plus w formie kremu zawiera 20 mg alantoiny oraz 50 mg deksopantenolu na gram preparatu. Stosowanie wymaga zachowania ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym alergicznych zapaleń skóry. W przypadku wystąpienia objawów takich jak zaczerwienienie czy świąd w miejscu aplikacji, należy natychmiast przerwać stosowanie i wdrożyć leczenie objawowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność substancji pomocniczych, które mogą wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii lub atopowego zapalenia skóry.
Alantan-Plus, alantoina, alkohol cetostearylowy, atopowe zapalenie skóry, deksopantenol, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, parabeny, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja typu późnego, świąd skóry, wywiad alergologiczny, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Alantan-Plus to maść lecznicza zawierająca 20 mg/g alantoiny oraz 50 mg/g deksopantenolu (w postaci 50% roztworu w glikolu propylenowym), stosowana miejscowo w leczeniu ran i owrzodzeń. Alantoina wykazuje działanie keratolityczne poprzez oddziaływanie na desmosomy, co zapobiega nadmiernemu rogowaceniu skóry, a także stymuluje wzrost nowej tkanki, działa osłaniająco i poprawia nawilżenie skóry. Deksopantenol, po przeniknięciu w głąb skóry, przekształca się w kwas pantotenowy (witaminę B5), niezbędny w metabolizmie komórkowym, wspierając regenerację tkanek oraz zwiększając nawilżenie i elastyczność skóry.
alantoina, deksopantenol, dermatoza, desmosom, działanie keratolityczne, gojenie ran, grupa farmakoterapeutyczna, keratyna, korneocyt, kwas pantotenowy, leczenie ran i owrzodzeń, oparzenie, pantenol, regeneracja tkanek, rogowacenie skóry, substancja czynna, uszkodzenie skóry, warstwa rogowa naskórka, witamina B5 - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Juvit Multi –
Lek Juvit Multi w formie kropli doustnych zawiera kompleks witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D3, E) oraz w wodzie (witaminy z grupy B, witamina C), istotnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na składniki preparatu oraz hiperwitaminoza A, związana z obecnością 5000 j.m. witaminy A (retynolu palmitynian) w 1 ml roztworu, która może powodować objawy neurologiczne, skórne, hepatotoksyczność, zaburzenia widzenia i bóle kostno-stawowe. Ponadto, obecność 1000 j.m. witaminy D3 (cholekalcyferol) w 1 ml wymaga wykluczenia hiperkalcemii, gdyż suplementacja może nasilić zaburzenia gospodarki wapniowej, prowadząc do kalcyfikacji tkanek miękkich, kamicy nerkowej i dysfunkcji nerek.
bóle kostno-stawowe, cholekalcyferol, deksopantenol, gospodarka wapniowa, hepatotoksyczność, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, kalcyfikacja tkanek miękkich, kamica nerkowa, kwas askorbowy, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość, neuropatia, nikotynamid, ośrodkowy układ nerwowy, parathormon, pirydoksyna, reakcja alergiczna na witaminy, retynol palmitynian, ryboflawina, sarkoidoza, tiamina, tokoferyl octan, toksyczność, witaminy, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia widzenia, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Skład i postać leku – Dermopanten 50 mg/g
Dermopanten to maść do stosowania miejscowego zawierająca deksopantenol w stężeniu 50 mg/g, co zapewnia skuteczność terapeutyczną w leczeniu skóry. Preparat ma jednorodną, białą lub kremową konsystencję, charakteryzującą się właściwościami okluzyjnymi, które sprzyjają penetracji substancji czynnej do głębszych warstw skóry oraz przedłużają jej działanie. Maść zawiera wazelinę białą, wosk biały, parafinę ciekłą, polisorbat 80, substancję zapachową Nagietki Y66 oraz wodę oczyszczoną, które razem tworzą stabilne i łatwe do aplikacji podłoże maściowe. Produkt jest dostępny w aluminiowej tubie o pojemności 30 g, zabezpieczonej zakrętką z polietylenu lub polipropylenu.
deksopantenol, głębsze warstwy skóry, maść do stosowania miejscowego, niezgodność farmaceutyczna, odpady medyczne, okres ważności leku, parafina ciekła, penetracja substancji czynnej, podłoże maściowe, polietylen, polipropylen, polisorbat 80, postać farmaceutyczna, stosowanie miejscowe na skórę, tuba aluminiowa, wazelina biała, właściwości okluzyjne, woda oczyszczona, wosk biały - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Produkt leczniczy Alantan Plus w postaci kremu zawiera alantoinę (20 mg/g) oraz deksopantenol (50 mg/g) i jest stosowany miejscowo na skórę, co ogranicza wchłanianie systemowe substancji czynnych. Zarówno alantoina, jak i deksopantenol nie wykazują działania na ośrodkowy układ nerwowy, nie posiadają właściwości sedatywnych ani uspokajających, a także nie wpływają na ostrość widzenia, koncentrację czy czas reakcji. W związku z tym preparat nie oddziałuje na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn, co potwierdza charakterystyka produktu leczniczego. Substancje pomocnicze zawarte w kremie, takie jak lanolina, alkohol cetostearylowy oraz parabeny (E214, E216, E218), również nie wpływają na funkcje poznawcze ani psychomotoryczne pacjenta przy stosowaniu zewnętrznym.
Alantan-Plus, alantoina, alkohol cetostearylowy, deksopantenol, droga podania leku, etylu parahydroksybenzoesan, funkcje poznawcze, glikol propylenowy, interakcje lekowe, lanolina, metylu parahydroksybenzoesan, ośrodkowy układ nerwowy, propylu parahydroksybenzoesan, sprawność psychomotoryczna, wchłanianie systemowe, właściwości sedatywne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Alantan Plus to maść zawierająca alantoinę (20 mg/g) oraz deksopantenol (50 mg/g), stosowana w leczeniu i profilaktyce różnorodnych schorzeń dermatologicznych. Preparat wykazuje działanie regenerujące, nawilżające i łagodzące, co czyni go skutecznym w terapii ran takich jak otarcia, niewielkie skaleczenia, pęknięcia skóry oraz oparzenia słoneczne. Ponadto, maść jest wskazana do zapobiegania odparzeniom u niemowląt poprzez tworzenie bariery ochronnej przeciwko maceracji naskórka i działaniu drażniącym moczu i kału. Alantoina wykazuje działanie keratolityczne, co jest korzystne w leczeniu nadmiernego rogowacenia skóry dłoni i stóp. Preparat wspomaga także leczenie stanów zapalnych skóry powstałych po radioterapii i fototerapii oraz działa wspomagająco w dermatozach takich jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk alergiczny, zapalenie błony śluzowej nosa oraz owrzodzenia podudzi.
alantoina, atopowe zapalenie skóry, deksopantenol, działanie keratolityczne, hiperkeratoza, konsultacja dermatologiczna, niewydolność żylna, oparzenie słoneczne, otarcie naskórka, owrzodzenie podudzi, pęknięcie skóry, podrażnienie skóry, radioterapia, rany, rogowacenie skóry, wyprysk alergiczny, zapalenie błony śluzowej nosa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Recreol 50 mg/g
Produkt leczniczy Recreol w postaci kremu zawiera deksopantenol w stężeniu 50 mg/g i jest klasyfikowany w grupie leków stosowanych w leczeniu ran i owrzodzeń (kod ATC: D03AX03). Po aplikacji deksopantenol ulega przemianie do kwasu pantotenowego, który jest kluczowym składnikiem koenzymu A (CoA), niezbędnego dla prawidłowej funkcji nabłonka skórnego. Mechanizm działania polega na stymulacji proliferacji fibroblastów oraz przyspieszeniu odnowy nabłonka, co prowadzi do intensyfikacji podziału komórek i formowania nowej tkanki skórnej, wspierając proces gojenia i przywracając elastyczność skóry właściwej.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Alantan Plus to krem zawierający 20 mg/g alantoiny oraz 50 mg/g deksopantenolu, stosowany miejscowo w leczeniu ran i owrzodzeń skóry. Alantoina wykazuje działanie keratolityczne poprzez oddziaływanie na desmosomy, co zapobiega nadmiernemu rogowaceniu i wspomaga regenerację tkanek, jednocześnie poprawiając nawilżenie i działając osłaniająco. Deksopantenol, będący prowitaminy B5, penetruje głęboko skórę, gdzie przekształca się w kwas pantotenowy, niezbędny w procesach naprawczych skóry, a także wiąże wodę, co zwiększa elastyczność i właściwości mechaniczne skóry.
alantoina, deksopantenol, desmosom, działanie keratolityczne, glikol propylenowy, gojenie ran, keratyna, keratynizacja naskórka, korneocyt, kwas pantotenowy, owrzodzenie, proces regeneracyjny, prowitamina B5, rogowacenie, stan zapalny, warstwa rogowa naskórka, zaburzenie rogowacenia, zaburzenie skóry - Leksykon leków
Interakcje leku – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Maść Alantan Plus zawiera alantoinę (20 mg/g) oraz deksopantenol (50 mg/g w postaci 50% roztworu pantenolu w glikolu propylenowym) i cechuje się wysokim profilem bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym. Dotychczasowe dane kliniczne nie wykazały istotnych interakcji z innymi preparatami stosowanymi na skórę, w tym z alkoholem, choć alkohol może wysuszać skórę i potencjalnie obniżać skuteczność terapeutyczną maści. Zaleca się zachowanie odstępu czasowego 15-30 minut między aplikacją Alantan Plus a innymi preparatami miejscowymi, aby zapewnić optymalne wchłanianie i uniknąć fizycznych interakcji, takich jak zmiana konsystencji czy tworzenie osadu.
alantoina, alantoina i deksopantenol, anionowa substancja powierzchniowo czynna, antybiotyk miejscowy, aplikacja na skórę, deksopantenol, etylu parahydroksybenzoesan, glikol propylenowy, interakcja fizyczna, kortykosteroid, kwas salicylowy, lanolina, maść Alantan-Plus, preparat keratolityczny, preparat miejscowy, preparat z alkoholem, preparaty z alkoholem, profil bezpieczeństwa leku, reakcja alergiczna, roztwór pantenolu, tolerancja preparatu, wchłanianie substancji czynnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Produkt leczniczy Alantan Plus w formie kremu o stężeniu 20 mg alantoiny i 50 mg deksopantenolu na gram nie posiada w swojej dokumentacji danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, takich jak ocena toksyczności ostrej, podostrej, przewlekłej, toksyczności reprodukcyjnej, mutagenności czy karcinogenności. Deksopantenol występuje w postaci 50% roztworu pantenolu w glikolu propylenowym. Pomimo braku tych danych, preparat jest dopuszczony do obrotu, co wskazuje na spełnienie wymagań bezpieczeństwa przez organy regulacyjne. W składzie znajdują się również substancje pomocnicze, takie jak lanolina, alkohol cetostearylowy oraz parabeny (E 214, E 216, E 218), które mogą mieć znaczenie w kontekście potencjalnych reakcji alergicznych.
alantoina, alkohol cetostearylowy, badanie toksykologiczne, dane przedkliniczne, deksopantenol, etylu parahydroksybenzoesan, glikol propylenowy, lanolina, metylu parahydroksybenzoesan, pantenol, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna