koszmar senny
Koszmar senny (łac. pavor nocturnus, ang. nightmare) to nieprzyjemne, często przerażające doznanie występujące podczas snu, które może powodować wybudzenie się pacjenta. Koszmary są związane z fazą REM snu i zwykle objawiają się żywymi, negatywnymi scenariuszami wywołującymi uczucie strachu, lęku, niepokoju lub dyskomfortu.
Z punktu widzenia medycznego, koszmary senne mogą być objawem zaburzeń snu, takich jak parasomnie, ale także występować w przebiegu zespołu stresu pourazowego (PTSD), zaburzeń lękowych, depresji czy być efektem ubocznym niektórych leków (np. beta-blokerów, leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych). Częste występowanie koszmarów sennych może prowadzić do bezsenności z lęku przed zaśnięciem.
Diagnostyka różnicowa koszmarów sennych powinna uwzględniać inne zaburzenia snu, takie jak lęki nocne (terror nocturnus), które w przeciwieństwie do koszmarów występują w fazie NREM snu i charakteryzują się niepamięcią epizodu, oraz zaburzenia zachowania w czasie snu REM. Leczenie obejmuje terapię pierwotnej przyczyny, techniki relaksacyjne, terapię poznawczo-behawioralną oraz w niektórych przypadkach farmakoterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Paraliż senny – Objawy
Paraliż senny to parasomnia REM charakteryzująca się przejściową atonią mięśniową przy zachowanej świadomości, występującą podczas zasypiania (paraliż hipnagogiczny) lub budzenia się (paraliż hipnopompiczny). Epizody trwają zwykle od kilku sekund do kilku minut (średnio 6-7 minut), manifestując się całkowitą niemożnością ruchu i mowy, przy zachowaniu ruchomości oczu. Towarzyszą im często halucynacje wielozmysłowe (w 75% przypadków), podzielone na typy: intruz (poczucie obecności), incubus (ucisk na klatkę piersiową) oraz przedsionkowo-ruchowe (doznania ruchu lub wychodzenia z ciała). Objawy somatyczne obejmują uczucie ucisku na klatkę piersiową, kołatanie serca, pocenie się oraz bóle głowy i mięśni. Paraliż senny może występować sporadycznie lub nawracająco (RISP), szczególnie u osób z narkolepsją (20-50% przypadków) oraz w kontekście zaburzeń snu, stresu, nieregularnego rytmu dobowego i pozycji spania na plecach.
atonia mięśniowa, bezdech senny, bezsenność, deprywacja snu, doświadczenie poza ciałem, faza REM, halucynacja hipnagogiczna, izolowany paraliż senny, katapleksja, kołatanie serca, koszmar senny, lęk nocny, narkolepsja, nawracający izolowany paraliż senny, obturacyjny bezdech senny, paraliż hipnagogiczny, paraliż hipnopompiczny, paraliż senny, parasomnia, polisomnografia, somnambulizm, terapia poznawczo-behawioralna, test wielokrotnej latencji snu, zespół nagłej zmiany strefy czasowej, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bisopromerck 10 10 mg
Bisopromerck 10, zawierający 10 mg bisoprololu fumaranu, jest beta-adrenolitykiem stosowanym w terapii kardiologicznej, którego działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania. Do często obserwowanych (1-10%) należą zawroty głowy, bóle głowy, nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, uczucie zimna lub drętwienia kończyn, niedociśnienie oraz zmęczenie, zwłaszcza na początku leczenia. Niezbyt często (0,1-1%) występują zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, pogorszenie niewydolności serca, bradykardia, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia snu, depresja, skurcz oskrzeli u pacjentów z astmą lub POChP, osłabienie mięśni, kurcze mięśni, astenia oraz reakcje alergiczne. Rzadko (0,01-0,1%) mogą pojawić się omdlenia, zaburzenia słuchu, zmniejszone wydzielanie łez, zapalenie wątroby, zaburzenia erekcji oraz zmiany w badaniach laboratoryjnych (wzrost triglicerydów, aktywności AlAT i AspAT). Bardzo rzadko (<0,01%) notuje się łysienie i zapalenie spojówek.
alergiczny nieżyt nosa, astenia, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, biegunka, bisoprolol fumaran, blokada receptorów beta-adrenergicznych, ból głowy, bradykardia, depresja, działanie niepożądane, koszmar senny, kurcz mięśni, łuszczyca, łysienie, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nudność, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, omam, omdlenie, osłabienie mięśni, reakcja nadwrażliwości, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, świąd, układ sercowo-naczyniowy, wymioty, wysypka, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie erekcji, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenie słuchu, zaburzenie snu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zawrót głowy, zmęczenie, zmniejszone wydzielanie łez, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwiększenie stężenia triglicerydów - Leksykon leków
Działania niepożądane – Concor 10 10 mg
Bisoprolol fumaran w dawce 10 mg (Concor 10) może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i charakterystyce klinicznej. W układzie sercowo-naczyniowym niezbyt często obserwuje się zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, pogorszenie niewydolności serca oraz bradykardię, co wymaga monitorowania EKG i dostosowania terapii. Często występują objawy takie jak uczucie zimna lub drętwienia kończyn oraz niedociśnienie, a także niedociśnienie ortostatyczne niezbyt często. W sferze neurologicznej często pojawiają się zawroty głowy i ból głowy, które ustępują zwykle w ciągu 1-2 tygodni, natomiast omdlenia występują rzadko. Zaburzenia psychiczne, takie jak zaburzenia snu i depresja, pojawiają się niezbyt często, a koszmary senne i omamy rzadko, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z historią zaburzeń psychicznych.
alergiczny nieżyt nosa, astenia, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, biegunka, bisoprolol fumaran, ból głowy, bradykardia, depresja, koszmar senny, kurcz mięśni, łuszczyca, łysienie, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, omam, omdlenie, osłabienie mięśni, podwyższone enzymy wątrobowe, podwyższone triglicerydy, reakcja nadwrażliwości, receptor β-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie erekcji, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowe, zaburzenie słuchu, zaburzenie snu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metoprolol Biofarm ZK 95 mg
Metoprolol Biofarm ZK w dawce 95 mg (odpowiadającej 100 mg winianu metoprololu) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie dotyczą układu sercowo-naczyniowego. Do najczęstszych należą bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy I stopnia oraz niedociśnienie ortostatyczne, które mogą prowadzić do omdleń, zwłaszcza u osób starszych. U pacjentów z niewydolnością serca możliwe jest przejściowe zaostrzenie objawów, a u chorych z chorobami naczyń obwodowych – ryzyko martwicy. Ponadto metoprolol może wywoływać objawy ze strony układu nerwowego (zawroty głowy, parestezje, depresja, zaburzenia snu), układu oddechowego (skurcz oskrzeli, duszność wysiłkowa), przewodu pokarmowego (nudności, bóle brzucha, zaburzenia smaku), a także reakcje skórne (wysypka, zaostrzenie łuszczycy) i hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia). Występują również zaburzenia endokrynologiczne, takie jak zaostrzenie utajonej cukrzycy i zwiększenie masy ciała, oraz zaburzenia seksualne, w tym impotencja i choroba Peyroniego.
badanie EKG, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, ból przedsercowy, bradykardia, bursztynian metoprololu, choroba naczyń obwodowych, choroba Peyroniego, chromanie przestankowe, impotencja, kołatanie serca, konwencja MedDRA, koszmar senny, kurcz mięśni, leukopenia, martwica, morfologia krwi, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nieżyt nosa, obniżenie ciśnienia tętniczego, osłabienie mięśni, parestezja, plastyczne stwardnienie prącia, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz oskrzeli, szum uszny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, trombocytopenia, utajona cukrzyca, winian metoprololu, wysypka, zaburzenie przewodzenia w sercu, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie słuchu, zaburzenie widzenia, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zawrót głowy, zespół Raynauda, zmiana łuszczycopodobna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketonal 50 mg/ml
Ketonal (ketoprofen) w roztworze do wstrzykiwań (50 mg/ml) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia hematologiczne (np. niedokrwistość, hemoliza, plamica, agranulocytoza, małopłytkowość), reakcje alergiczne (w tym anafilaksję i wstrząs anafilaktyczny), zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hiperkaliemia), oraz objawy ze strony układu nerwowego i psychicznego (depresja, majaczenie, splątanie). Ketoprofen hamuje agregację płytek, co wydłuża czas krwawienia i może prowadzić do krwawień, np. z nosa. Często obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej żołądka, a także poważniejsze powikłania, w tym krwawienia i perforacje, które mogą wystąpić u 1-4% pacjentów po długotrwałym stosowaniu NLPZ. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia czynności wątroby (zwiększenie aminotransferaz AspAT i AlAT) oraz reakcje skórne, w tym ciężkie zespoły pęcherzowe (Stevens-Johnson, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka).
agranulocytoza, agregacja płytek krwi, astenia, astma oskrzelowa, biegunka, ból głowy, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, drgawka, duszność, enteropatia, hemoliza, hiperkaliemia, hiponatremia, jadłowstręt, jałowe zapalenie opon mózgowych, ketoprofen, koszmar senny, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwioplucie, krwotok miesiączkowy, leukoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, łysienie, majaczenie, małopłytkowość, marmurkowatość skóry, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość pokrwotoczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, nudność, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek, parestezja, plamica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, splątanie, świąd, szum uszny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wyprysk, wysypka, zaburzenie mowy, zaburzenie orientacji, zaburzenie widzenia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gardła, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie okrężnicy, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawał serca, zawrót głowy, zespół nerczycowy, zespół Nicolaua, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Difortan tabs 7,5 mg
Meloksykam (Difortan TABS, 7,5 mg) nie wykazuje istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługiwania maszyn, co potwierdza jego profil farmakokinetyczny oraz dotychczasowe dane dotyczące działań niepożądanych. Niemniej jednak, istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego i narządu wzroku, które mogą obniżać sprawność psychomotoryczną. Do najważniejszych należą zawroty głowy (≥ 1/1 000, < 1/100), senność (≥ 1/1 000, < 1/100), zaburzenia widzenia (≥ 1/10 000, < 1/1 000), ból głowy (≥ 1/100, < 1/10) oraz zaburzenia błędnika. Rzadziej obserwuje się zaburzenia psychiczne, takie jak zaburzenia nastroju, koszmary senne czy stany splątania i dezorientacji. W przypadku przedawkowania mogą pojawić się objawy uniemożliwiające prowadzenie pojazdów, w tym letarg, senność, drgawki czy śpiączka.
ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dezorientacja, drgawki, działanie niepożądane, koszmar senny, letarg, meloksykam, nieostre widzenie, profil bezpieczeństwa, profil farmakokinetyczny, przedawkowanie meloksykamu, senność, śpiączka, sprawność psychomotoryczna, stan splątania, szum uszny, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie błędnika, zaburzenie nastroju, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Niquitin przezroczysty 7 mg/24 h (36 mg)
System transdermalny NiQuitin Przezroczysty zawiera 36 mg nikotyny, dostarczając 7 mg nikotyny w ciągu 24 godzin. Najczęstszym działaniem niepożądanym są reakcje skórne w miejscu aplikacji, takie jak przemijająca wysypka, świąd, pieczenie, drętwienie, obrzęk, ból oraz pokrzywka. Występują również działania niepożądane związane z farmakologicznym działaniem nikotyny lub zespołem odstawiennym po zaprzestaniu palenia, w tym zaburzenia snu (koszmary senne, bezsenność), nerwowość, ból głowy, zawroty głowy, kołatanie serca, nudności, wymioty, duszność, kaszel oraz objawy grypopodobne. Częstość występowania działań niepożądanych jest zróżnicowana, od bardzo często (>10%) do bardzo rzadko (<0,01%), z uwzględnieniem specyficznych reakcji, takich jak drgawki u pacjentów z padaczką lub przyjmujących leczenie przeciwdrgawkowe.
alergiczne zapalenie skóry, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból klatki piersiowej, ból mięśniowy, ból nadbrzusza, ból stawu, depresja, drętwienie, drgawka, drżenie, duszność, kaszel, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, koszmar senny, lęk, nadmierna potliwość, nadwrażliwość na światło, nerwowość, niepokój, niestrawność, nudność, objawy grypopodobne, obrzęk, padaczka, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, rozdrażnienie, rumień, senność, suchość jamy ustnej, świąd, system transdermalny, tachykardia, uczucie pieczenia, układ sercowo-naczyniowy, wymioty, wysypka, zaburzenie koncentracji, zaburzenie snu, zapalenie gardła, zaparcie, zawrót głowy, zespół odstawienny, zmienność nastroju - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rudotel
Podczas terapii medazepamem (Rudotel) konieczna jest ścisła kontrola pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, ze względu na ryzyko przedawkowania i wystąpienia działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w wieku podeszłym, z niewydolnością krążenia, oddychania, zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz u pacjentów ze schorzeniami organicznymi mózgu. Zaleca się obserwację pacjentów przez co najmniej 1 godzinę po podaniu leku w warunkach ambulatoryjnych oraz unikanie spożywania alkoholu. Długotrwałe stosowanie medazepamu wiąże się z ryzykiem uzależnienia psychicznego i fizycznego, a nagłe odstawienie może wywołać zespół odstawienia z objawami takimi jak lęk, niepokój ruchowy, halucynacje czy napady padaczkowe. W celu minimalizacji ryzyka amnezji następczej pacjent powinien zapewnić sobie 7-8 godzin nieprzerwanego snu po przyjęciu leku.
agresja, amnezja następcza, ataksja, depersonalizacja, depresja dwubiegunowa, depresja oddechowa, derealizacja, encefalopatia, fotofobia, halucynacja, hipowentylacja, jaskra zamkniętego kąta, koszmar senny, majaczenie, medazepam, napad padaczkowy, napad wściekłości, niedobór laktazy, niepokój ruchowy, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność oddychania, objaw psychotyczny, opioid, parestezje, pochodne benzodiazepiny, przeczulica słuchowa, psychoza, schorzenie organiczne mózgu, śpiączka, spowolnienie psychoruchowe, stan splątania, tolerancja na leki, uzależnienie fizyczne, uzależnienie od leków, uzależnienie psychiczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Donecept 5 mg
Donecept, zawierający chlorowodorek donepezylu jednowodny, jest stosowany w leczeniu otępienia w chorobie Alzheimera. Terapia rozpoczyna się od dawki początkowej 5 mg/dobę podawanej doustnie wieczorem, utrzymywanej przez minimum 1 miesiąc w celu oceny skuteczności i osiągnięcia stężenia stacjonarnego. Po tym okresie dawkę można zwiększyć do maksymalnie 10 mg/dobę, również podawanej jednorazowo. Leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem lekarza doświadczonego w terapii otępienia, a rozpoznanie choroby musi opierać się na standardach DSM IV lub ICD 10. Kontrola skuteczności terapii jest niezbędna, a decyzja o jej kontynuacji lub przerwaniu powinna być oparta na obserwacji korzyści terapeutycznych u pacjenta.
bezsenność, chlorowodorek donepezylu jednowodny, choroba Alzheimera, dawka docelowa, dawka początkowa, efekt terapeutyczny, ekspozycja na lek, indywidualna tolerancja, klirens chlorowodorku donepezylu, korzyść terapeutyczna, koszmar senny, maksymalna dawka dobowa, nietypowy sen, ocena kliniczna, odstawienie leku, otępienie w chorobie Alzheimera, stężenie stacjonarne, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie snu - Leksykon substancji czynnych
Melatonina – Działania niepożądane
Melatonina, endogenny hormon produkowany przez szyszynkę, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, zwłaszcza przy krótkotrwałym stosowaniu. W badaniach klinicznych obejmujących 1931 pacjentów leczonych melatoniną oraz 1642 pacjentów otrzymujących placebo, odsetek działań niepożądanych wyniósł odpowiednio 48,8% i 37,8%, jednak wskaźnik działań niepożądanych na 100 pacjento-tygodni był niższy dla melatoniny (3,013) niż dla placebo (5,743). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to senność, ból głowy, zawroty głowy oraz nudności. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększenie liczby napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami OUN i padaczką podczas terapii melatoniną.
astenia, badanie kliniczne, bezsenność, ból brzucha, choroba refluksowa przełyku, cukromocz, depresja, drażliwość, dusznica bolesna, dyspepsja, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hipertriglicerydemia, hipokalcemia, kołatanie serca, koszmar senny, letarg, leukopenia, melatonina, migrena, mlekotok, moczenie nocne, nadciśnienie, nadpobudliwość, napad padaczkowy, nieprawidłowe stężenie elektrolitów, objawy menopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, owrzodzenie jamy ustnej, padaczka, parestezja, placebo, pokrzywka, półpasiec, priapizm, reakcja nadwrażliwości, senność, skurcz mięśni, świąd, tachykardia, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, wielomocz, zaburzenie snu, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie żołądka, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Noxizol
Zolpidem winian, stosowany w dawce 10 mg (Noxizol), powinien być przepisywany wyłącznie po identyfikacji i leczeniu pierwotnej przyczyny bezsenności. Terapia powinna być krótkotrwała, nie przekraczająca 4 tygodni, włączając okres stopniowego odstawiania, aby uniknąć rozwoju tolerancji i uzależnienia fizycznego oraz psychicznego. Ryzyko uzależnienia wzrasta wraz z dawką i czasem terapii, szczególnie u pacjentów z chorobami psychicznymi lub uzależnieniami. Nagłe odstawienie może wywołać zespół abstynencyjny z objawami od bólów głowy, lęku i bezsenności, po cięższe jak omamy czy napady drgawkowe. Po zakończeniu leczenia możliwa jest bezsenność z odbicia, dlatego pacjentów należy odpowiednio poinformować. Zolpidem wymaga podania pojedynczej dawki bezpośrednio przed snem, z zapewnieniem co najmniej 8 godzin nieprzerwanego snu, aby zminimalizować ryzyko niepamięci następczej i zaburzeń psychoruchowych dnia następnego.
benzodiazepina, bezsenność z odbicia, depresja i lęk, depresja oddechowa, dysfunkcja seksualna, encefalopatia, koszmar senny, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niepamięć następcza, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, omam, parestezja, reakcja paradoksalna, sedacja, somnambulizm, tolerancja, uzależnienie fizyczne i psychiczne, zaburzenie psychoruchowe, zespół odstawienny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożone zachowanie podczas snu, zolpidem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lambrinex 20 mg
Lambrinex, zawierający atorwastatynę, wykazuje stosunkowo dobrą tolerancję, choć 5,2% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych w badaniach klinicznych obejmujących 16 066 osób przez średnio 53 tygodnie. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (1-10%) to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, reakcje alergiczne, hiperglikemia, bóle głowy, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wzdęcia, nudności, biegunka), bóle gardła i krwawienia z nosa. Rzadziej występują małopłytkowość (0,01-0,1%), neuropatia obwodowa, zapalenie wątroby, cholestaza, miopatia, rabdomioliza, poważne reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) oraz niewydolność wątroby (<0,01%). Istotne jest monitorowanie parametrów biochemicznych, gdyż 0,8% pacjentów wykazuje istotne (>3x GGN) podwyższenie aminotransferaz, a 2,5% wzrost kinazy kreatynowej (CK) powyżej 3x GGN, z 0,4% przypadków ciężkiego wzrostu CK (>10x GGN).
amnezja, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cholestaza, cukrzyca, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, koszmar senny, łysienie, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, nieostre widzenie, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, świąd, szumy uszne, utrata słuchu, wysypka, wzdęcie, zaburzenie seksualne, zaburzenie smaku, zaburzenie widzenia, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, złe samopoczucie - Leksykon chorób i schorzeń
Lęki nocne (parasomnia) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Lęki nocne (sleep terrors) to parasomnia występująca głównie u dzieci w wieku 3-8 lat, charakteryzująca się nagłym wybudzeniem w pierwszej trzeciej nocy (1-3 godziny po zaśnięciu) podczas przejścia z głębokiego snu NREM (fazy 3 i 4) do lżejszej fazy. Epizody trwają od kilku sekund do nawet 45 minut i manifestują się intensywnym strachem, krzykiem, tachykardią, poceniem się, rozszerzonymi źrenicami oraz dezorientacją, przy braku pamięci zdarzenia następnego dnia. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca predyspozycje genetyczne, niedobór snu, stres, współistniejące zaburzenia snu (np. obturacyjny bezdech senny), gorączkę, refluks żołądkowo-przełykowy oraz wpływ leków i substancji pobudzających. Diagnostyka opiera się na wywiadzie klinicznym, obserwacji oraz w razie potrzeby badaniu polisomnograficznym, z wykluczeniem innych stanów, takich jak napady padaczkowe nocne czy koszmary senne, które różnią się m.in. czasem występowania i pamięcią epizodu.
benzodiazepina, bezdech senny, częstoskurcz, drgawki, dziennik snu, faza NREM, faza REM, higiena snu, hipersomnia, koszmar senny, lęk nocny, lek przeciwdepresyjny, padaczka nocna, parasomnia, polisomnografia, refluks przełykowy, układ autonomiczny, uraz psychiczny, wywiad kliniczny, zaburzenia lękowe, zaburzenia oddechowe, zespół niespokojnych nóg, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Polsen 10 mg
Polsen (winian zolpidemu 10 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz indywidualną wrażliwością pacjenta. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą ośrodkowego układu nerwowego (OUN), w tym senność, ból głowy, zawroty głowy, zaostrzenie bezsenności oraz niepamięć wsteczna, które występują często (1-10%). Zaburzenia psychiczne, takie jak omamy, pobudzenie i koszmary senne, również należą do często występujących. Rzadziej pojawiają się splątanie, drażliwość, a z nieznaną częstością – reakcje paradoksalne, w tym agresja, psychoza, chodzenie we śnie oraz uzależnienie z objawami abstynencyjnymi. W zakresie układu immunologicznego odnotowano obrzęk naczynioruchowy o nieznanej częstości, stanowiący potencjalne zagrożenie życia. Dodatkowo, częstość występowania biegunki i zmęczenia jest wysoka, a inne działania, takie jak podwójne widzenie, wysypka, świąd, osłabienie siły mięśniowej oraz zaburzenia chodu i upadki, występują z nieznaną częstością, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza u osób starszych.
amnezja wsteczna, bezsenność, biegunka, ból głowy, działanie nasenne, enzymy wątrobowe, koszmar senny, leki z grupy Z, monitorowanie funkcji wątroby, nadwrażliwość, niepokój psychoruchowy, obrzęk naczynioruchowy, omamy, osłabienie mięśniowe, ośrodkowy układ nerwowy, podwójne widzenie, pokrzywka, psychoza, reakcja paradoksalna, senność, somnambulizm, splątanie, świąd, tolerancja lekowa, urojenia, uzależnienie od leków, winian zolpidemu, wysypka, zaburzenie chodu, zaburzenie libido, zaburzenie świadomości, zależność od dawki, zawroty głowy, zespół abstynencyjny - Leksykon leków
Działania niepożądane – CetAlergin 10 mg
Analiza danych klinicznych i obserwacyjnych dotyczących cetyryzyny dichlorowodorku (CetAlergin 10 mg) wskazuje na dominujące działania niepożądane o charakterze neurologicznym, takie jak senność (9,63% vs 5,00% placebo), zmęczenie (1,63% vs 0,95% placebo), bóle i zawroty głowy. W badaniach z udziałem ponad 3200 pacjentów wykazano, że działania te mają zazwyczaj łagodne do umiarkowanego nasilenie. Pomimo selektywności cetyryzyny jako antagonisty receptorów H1, odnotowano sporadyczne przypadki zaburzeń układu moczowego, akomodacji oka oraz suchości błon śluzowych. Dodatkowo, rzadko obserwowano zaburzenia czynności wątroby manifestujące się podwyższonymi enzymami wątrobowymi i bilirubiną, które ustępowały po odstawieniu leku. U dzieci (6 miesięcy–12 lat) najczęstsze działania niepożądane to biegunka (1,0%), senność (1,8%) oraz zmęczenie (1,0%).
aktywność cholinolityczna, aminotransferaza, amnezja, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból stawu, bolesne oddawanie moczu, cetyryzyna dichlorowodorek, depresja, drgawka, drżenie, dyskineza, dystonia, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, koszmar senny, lek przeciwhistaminowy, mimowolne oddawanie moczu, myśl samobójcza, nieprawidłowa czynność wątroby, niewyraźne widzenie, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, omam, omdlenie, osłabienie, osłabienie pamięci, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, receptor H1, rotacja gałek ocznych, senność, splątanie, stężenie bilirubiny, suchość błony śluzowej jamy ustnej, świąd, tachykardia, tik, trombocytopenia, trudność w oddawaniu moczu, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, wysypka polekowa, zaburzenie akomodacji oka, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie smaku, zachowanie agresywne, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, złe samopoczucie, zmęczenie, zwiększenie apetytu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Doxylamina Polpharma 25 mg
Doksylamina wodorobursztynian wykazuje profil działań niepożądanych głównie o charakterze łagodnym i przemijającym, z dominującą sennością oraz objawami działania przeciwcholinergicznego, takimi jak suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaparcia, niewyraźne widzenie, zatrzymanie moczu, nasilenie wydzielania oskrzelowego oraz zawroty głowy. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Rzadko mogą pojawić się poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość, leukopenia lub agranulocytoza, manifestujące się osłabieniem, zwiększoną podatnością na infekcje lub krwawienia. W badaniach klinicznych często zgłaszano bezsenność, pobudzenie, drżenia, napady drgawkowe, zawroty głowy i ból głowy, a także objawy okulistyczne (niewyraźne widzenie, podwójne widzenie) oraz naczyniowe (hipotonia ortostatyczna).
agranulocytoza, alergiczne zapalenie skóry, bezsenność, biegunka, ból głowy, doksylamina wodorobursztynian, duszność, działanie przeciwcholinergiczne, hipotonia ortostatyczna, koszmar senny, lek przeciwhistaminowy, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, napad drgawkowy, niedokrwistość hemolityczna, niestrawność, niewyraźne widzenie, nudność, obrzęk obwodowy, pobudzenie, podwójne widzenie, refluks dwunastniczo-żołądkowy, senność, suchość błony śluzowej, szum uszny, wydłużenie odstępu QT, wydzielanie oskrzelowe, wymioty, wysypka skórna, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie lękowe separacyjne – Objawy
Zaburzenie lękowe separacyjne (SAD) jest jednym z najczęstszych zaburzeń lękowych u dzieci, charakteryzującym się nadmiernym i utrzymującym się lękiem związanym z separacją od figur przywiązania lub domu. Objawy muszą utrzymywać się co najmniej 4 tygodnie u dzieci i młodzieży oraz powodować istotne zaburzenia funkcjonowania społecznego, szkolnego lub zawodowego. Klinicznie manifestuje się powtarzającym się niepokojem, obawami o bezpieczeństwo bliskich, napadami paniki, odmową uczęszczania do szkoły, a także somatycznymi dolegliwościami, takimi jak bóle głowy, bóle brzucha, nudności czy kołatanie serca. Początek choroby najczęściej przypada na około 6 rok życia, a objawy mogą nasilać się w okresach przejściowych, np. podczas zmiany szkoły lub po długotrwałej chorobie. Nieleczone SAD może prowadzić do rozwoju innych zaburzeń lękowych, depresji oraz trudności w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym.
atak paniki, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowy, farmakoterapia, figura przywiązania, kołatanie serca, koszmar senny, kryterium diagnostyczne, lęk separacyjny, napad paniki, napad złości, napięcie mięśniowe, nudności, objaw behawioralny, objaw somatyczny, psychoterapia, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenia koncentracji, zaburzenie lękowe separacyjne, zaburzenie paniczne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zawrót głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Lęki nocne (parasomnia) – Leczenie
Lęki nocne to parasomnia charakteryzująca się nagłym wybudzeniem w fazie snu głębokiego NREM (faza 3-4), z objawami silnego lęku i pobudzenia autonomicznego (przyspieszone tętno, oddech, pocenie się). Epizody trwają od kilku do 30 minut i rzadko są pamiętane przez pacjenta. Leczenie jest zwykle niekonieczne, zwłaszcza u dzieci, u których zaburzenie ustępuje samoistnie do 10-12 roku życia. Wskazania do terapii obejmują częstotliwość >2 razy/tydzień, znaczne zakłócenie snu, ryzyko urazów, przewlekłość oraz istotne zaburzenia funkcjonowania. Podstawą postępowania jest zapewnienie bezpieczeństwa (usunięcie niebezpiecznych przedmiotów, zabezpieczenie pomieszczenia, unikanie budzenia) oraz poprawa higieny snu (regularny rytm, odpowiednia długość snu, unikanie kofeiny i alkoholu, relaksacja). Metoda planowanego budzenia 15-30 minut przed epizodem może zmniejszyć ich częstość.
5-hydroksytryptofan, atak paniki, benzodiazepina, bezdech senny, diazepam, EMDR, higiena snu, imipramina, klonazepam, koszmar senny, lęk nocny, melatonina, mirtazapina, ośrodkowy układ nerwowy, parasomnia, paroksetyna, planowane budzenie, pobudzenie autonomiczne, prazosyna, PTSD, receptor melatoninowy, refluks żołądkowo-przełykowy, sen NREM, SSRI, terapia poznawczo-behawioralna, TLPD, zaburzenie lękowe, zespół niespokojnych nóg - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tramadol Hydrochloride + Paracetamol Brillpharma 37,5 mg + 325 mg
Tramadol Hydrochloride + Paracetamol Brillpharma w dawkach 37,5 mg + 325 mg w postaci tabletek powlekanych wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z najczęstszymi objawami neurologicznymi takimi jak zawroty głowy i senność (≥1/10). Często obserwuje się drżenie głowy, splątanie, zmienność nastrojów oraz zaburzenia snu (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często występują mimowolne kurcze mięśni, parestezje, szum w uszach, depresja, omamy, podwyższenie aktywności transaminaz wątrobowych, nadciśnienie, kołatanie serca, tachykardia, nudności (≥1/1000 do <1/100), a rzadko ataksja, drgawki, uzależnienie, reakcje anafilaktyczne i agranulocytoza (≥1/10000 do <1/1000). W obrębie przewodu pokarmowego bardzo często występują nudności (≥1/10), a często wymioty, zaparcia, suchość w jamie ustnej, biegunka, bóle brzucha, dyspepsja i wzdęcia (≥1/100 do <1/10). Smoliste stolce, mogące wskazywać na krwawienie, wymagają pilnej diagnostyki.
agranulocytoza, albuminuria, ataksja, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból klatki piersiowej, bradykardia, depresja, dreszcz, drgawka, drżenie głowy, duszność, dyspepsja, hipoprothrombinemia, kołatanie serca, koszmar senny, mimowolny kurcz mięśni, nadciśnienie, nadmierna potliwość, nadużywanie leku, napad paniki, nasilenie astmy, nerwowość, niedociśnienie ortostatyczne, niemiarowość serca, nieostre widzenie, niepokój, nudność, obrzęk naczynioruchowy, omam, osłabienie mięśni, parestezja, pobudzenie, pobudzenie ruchowe, reakcja alergiczna układu oddechowego, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, senność, silny lek, skurcz oskrzeli, smolisty stolec, splątanie, suchość jamy ustnej, świąd, szum w uszach, tachykardia, trombocytopenia, uderzenie gorąca, utrata pamięci, uzależnienie od leku, wydłużenie czasu protrombinowego, wymioty, wzdęcie, zaburzenie oddawania moczu, zaburzenie oddychania, zaburzenie przełykania, zaburzenie snu, zaparcie, zawrót głowy, zespół odstawienny, zmienność nastroju - Leksykon leków
Działania niepożądane – Romilast 5 mg
Montelukast, substancja czynna preparatu Romilast w dawce 5 mg (tabletki do rozgryzania i żucia) oraz 10 mg (tabletki powlekane), był oceniany w licznych badaniach klinicznych obejmujących około 4000 pacjentów powyżej 15 roku życia oraz 1750 dzieci w wieku 6-14 lat. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były ból głowy u dorosłych i młodzieży oraz ból brzucha u dzieci. Długoterminowe badania (do 2 lat u dorosłych i do 12 miesięcy u dzieci) nie wykazały istotnych zmian w profilu bezpieczeństwa. Częstość działań niepożądanych klasyfikowano od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z najczęstszymi działaniami takimi jak zakażenia górnych dróg oddechowych (bardzo często), biegunka, nudności, wymioty, wysypka i gorączka (często). Wśród rzadkich i bardzo rzadkich działań wymieniono m.in. trombocytopenię, reakcje anafilaktyczne, zespół Churga-Strauss, zapalenie wątroby oraz ciężkie reakcje skórne jak rumień wielopostaciowy.
bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, eozynofilia płucna, gorączka, hipoestezja, jąkanie, kołatanie serca, koszmar senny, krwawienie z nosa, kurcz mięśniowy, moczenie mimowolne, montelukast, myśli samobójcze, naciek eozynofilowy wątroby, nadpobudliwość psychoruchowa, napad drgawkowy, niestrawność, nudność, obrzęk naczynioruchowy, omam, parestezja, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skłonność do krwawień, somnambulizm, suchość jamy ustnej, świąd, tabletki do rozgryzania i żucia, tik, trombocytopenia, wymioty, wysypka, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie pamięci, zaburzenie snu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie wątroby, zapalenie wątroby cholestatyczne, zawrót głowy, zespół Churga-Strauss, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corsib 10 mg
Bisoprolol fumaran, substancja czynna leku Corsib, wykazuje profil działań niepożądanych charakterystyczny dla selektywnych β-adrenolityków. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zawroty głowy, ból głowy oraz zmęczenie, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu 1-2 tygodni od rozpoczęcia terapii. U pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca bardzo często (≥1/10) występuje bradykardia, a często (≥1/100 do <1/10) pogorszenie niewydolności serca i astenia. Zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego pojawiają się niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), natomiast niedociśnienie ortostatyczne i skurcz oskrzeli, szczególnie u chorych z astmą lub POChP, stanowią istotne zagrożenia. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) obserwuje się reakcje alergiczne, zapalenie wątroby, zaburzenia psychiczne (koszmary senne, omamy) oraz zmiany dermatologiczne, w tym łysienie i zaostrzenie łuszczycy. Monitorowanie parametrów życiowych, funkcji wątroby (AlAT, AspAT) oraz stanu psychicznego jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania bisoprololu.
alergiczny nieżyt nosa, astenia, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, bradykardia, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, enzym wątrobowy, klasyfikacja MedDRA, koszmar senny, kurcz mięśni, łuszczyca, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba dróg oddechowych, omam, POChP, profil bezpieczeństwa leku, przewlekła niewydolność serca, skurcz oskrzeli, trigliceryd, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie erekcji, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowe, zaburzenie snu, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Teseda 10 mg
Temazepam, substancja czynna leku Teseda (10 mg), wykazuje profil działań niepożądanych o częstości występowania poniżej 2% u leczonych pacjentów. Najczęściej obserwowane działania obejmują zmęczenie, senność dzienną, uspokojenie, odrętwienie oraz zmniejszoną czujność, z tendencją do zmniejszania się senności w trakcie terapii. Działania niepożądane klasyfikowane są według standardowej skali częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Wśród najważniejszych działań wymienia się reakcje nadwrażliwości i anafilaktyczne (często), zaburzenia psychiczne takie jak dezorientacja, zaburzenia snu, niepamięć następcza, reakcje paradoksalne, objawy odstawienia i depresja (niezbyt często), a także objawy neurologiczne jak senność, uspokojenie, ból głowy, zawroty głowy i ataksja (rzadko). Bardzo rzadko występują podwójne widzenie, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, suchość błon śluzowych, reakcje skórne, osłabienie mięśni oraz zmęczenie.
ataksja, benzodiazepina, bezsenność, ból głowy, depresja, dezorientacja, diplopia, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, koszmar senny, nadużywanie benzodiazepin, nadwrażliwość, niepamięć następcza, obniżona czujność, osłabienie mięśniowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, reakcja psychiczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja skórna, senność dzienna, suchość jamy ustnej, temazepam, Teseda, uzależnienie, zaburzenie układu nerwowego, zawrót głowy, zespół odstawienny, zjawisko z odbicia