ziele dziurawca
Ziele dziurawca (Hyperici herba) to surowiec zielarski pozyskiwany z dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). W medycynie wykorzystywany jest głównie ze względu na zawartość związków biologicznie czynnych, takich jak hiperycyna, pseudohiperycyna, hyperforyna oraz flawonoidy.
Preparaty z dziurawca wykazują działanie przeciwdepresyjne o skuteczności porównywalnej do niektórych leków przeciwdepresyjnych w przypadku łagodnej do umiarkowanej depresji. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny, noradrenaliny i dopaminy oraz modulacji receptorów GABA.
Ziele dziurawca ma również właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. W medycynie tradycyjnej stosowane jest zewnętrznie w postaci olejku (Oleum Hyperici) przy leczeniu ran, oparzeń i stanów zapalnych skóry. Należy pamiętać, że dziurawiec może powodować nadwrażliwość na światło (fotosensytyzację) oraz wchodzi w liczne interakcje z lekami poprzez indukcję cytochromu P450.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Atrox 80 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1, OATP1B3, MDR1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, klarytromycyna, rytonawir) znacząco zwiększają stężenie atorwastatyny w osoczu, co podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy; w takich przypadkach zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania lub redukcję dawki atorwastatyny do maksymalnie 10-20 mg/dobę oraz ścisłe monitorowanie pacjenta. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil, amiodaron) również podwyższają stężenie leku, co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki i monitorowania klinicznego. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność, przy czym w przypadku ryfampicyny zaleca się jednoczesne podawanie i monitorowanie efektu terapeutycznego. Ponadto, inhibitory transporterów białkowych, takie jak cyklosporyna, mogą zwiększać ekspozycję na atorwastatynę, co wymaga dostosowania dawki i monitorowania.
amiodaron, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, efawirenz, elbaswir z grazoprewirem, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fenofibrat, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, miopatia, noretysteron, OATP1B1, OATP1B3, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, telaprewir, telitromycyna, warfaryna, werapamil, worykonazol, ziele dziurawca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml
Intractum Hyperici Phytopharm to tradycyjny roślinny produkt leczniczy w postaci płynu doustnego (4,65 g/5 ml), zawierający etanolowy wyciąg ze świeżego ziela dziurawca (Hypericum perforatum L.). Preparat jest wskazany do łagodzenia przejściowych stanów wyczerpania nerwowego, szczególnie w przypadkach przemęczenia psychicznego i fizycznego o charakterze krótkotrwałym. W 5 ml dawce jednorazowej znajduje się 0,05 mg sumy hiperycyn, co zapewnia odpowiednią aktywność farmakologiczną. Produkt zawiera 52-62% (V/V) etanolu, co należy uwzględnić przy stosowaniu u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu. Lek jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych, ze względu na brak badań bezpieczeństwa u dzieci oraz obecność etanolu.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Bigetra 75 mg
Dabigatran eteksylan, będący substratem transportera P-glikoproteiny (P-gp), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jego stężenie i ryzyko krwawień. Silne inhibitory P-gp, takie jak ketokonazol, dronedaron, itrakonazol, cyklosporyna oraz glekaprewir z pibrentaswirem, zwiększają AUC₀-∞ i Cₘₐₓ dabigatranu nawet ponad dwukrotnie (np. ketokonazol zwiększa AUC o 2,38-2,53 razy), co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory P-gp, takie jak werapamil (zwiększenie AUC o 1,5-2,5 razy i Cₘₐₓ o 1,6-2,8 razy) czy amiodaron (wzrost AUC o 1,6 raza i Cₘₐₓ o 1,5 raza), wymagają ostrożności i rozważenia zmniejszenia dawki dabigatranu. Induktory P-gp, np. ryfampicyna (zmniejszenie AUC o 67%), ziele dziurawca, karbamazepina i fenytoina, obniżają stężenie dabigatranu i należy unikać ich jednoczesnego stosowania. Ponadto, inhibitory proteazy (np. rytonawir) nie są zalecane ze względu na brak danych klinicznych i potencjalny wpływ na P-gp.
ablacja cewnikowa, agregacja płytek, amiodaron, antagonista receptora GPIIb/IIIa, antagonista witaminy K, centralny cewnik żylny, chinidyna, cyklosporyna, cytochrom P450, czas krwawienia, czas krzepnięcia, dabigatran eteksylan, dekstran, digoksyna, doustny antykoagulant, dronedaron, działanie antyagregacyjne, enoksaparyna, farmakokinetyka, fenytoina, glekaprewir i pibrentaswir, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, heparyna niskocząsteczkowa, induktor P-glikoproteiny, induktor P-gp, inhibitor P-glikoproteiny, inhibitor P-gp, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, interakcja lekowa, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, migotanie przedsionków, niedokrwistość, NLPZ, P-glikoproteina, pantoprazol, pochodna heparyny, pozakonazol, prasugrel, ranitydyna, ryfampicyna, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, SNRI, SSRI, stężenie dabigatranu, sulfinpirazon, tikagrelor, tyklopidyna, werapamil, zapalenie błony śluzowej żołądka, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Ziele dziurawca – Interakcje
Wyciąg z ziela dziurawca (Hypericum perforatum L.) wykazuje silną indukcję enzymów wątrobowych z rodziny cytochromu P450 (CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19, CYP2B6, CYP1A2) oraz transportera P-glikoproteiny, co prowadzi do obniżenia stężenia w osoczu wielu leków i osłabienia ich działania terapeutycznego. Główne aktywne składniki odpowiedzialne za ten efekt to hiperycyna i hiperforyna. Interakcje te mają szczególne znaczenie kliniczne przy stosowaniu leków immunosupresyjnych (np. cyklosporyna, takrolimus), przeciwwirusowych (inhibitory proteazy HIV, nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy), przeciwnowotworowych (irinotekan, imatynib), przeciwzakrzepowych (warfaryna, pochodne kumaryny) oraz doustnych środków antykoncepcyjnych, gdzie indukcja CYP3A4 może prowadzić do zmniejszenia skuteczności i ryzyka powikłań (np. krwawienia międzymiesiączkowe). Stosowanie preparatów z dziurawca zawierających mniej niż 1 mg hiperforyny dziennie i krócej niż 2 tygodnie wiąże się z mniejszym ryzykiem istotnych interakcji. Należy również zwrócić uwagę na ryzyko zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych (SSRI, tryptany, buspiron).
benzodiazepina, biodostępność, choroba wątroby, cyklosporyna, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, depresja OUN, doustny środek antykoncepcyjny, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, hiperforyna, hiperycyna, Hypericum perforatum, imatynib, inhibitor proteazy HIV, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, interakcja lekowa, irynotekan, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, P-glikoproteina, padaczka, pochodna kumaryny, statyna, takrolimus, warfaryna, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, ziele dziurawca, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nomigren
Almotryptan w dawce 12,5 mg, stosowany w leczeniu jednoznacznie zdiagnozowanej migreny, wymaga wstępnej oceny pacjenta pod kątem możliwości samodzielnego stosowania leku oraz wykluczenia innych poważnych zaburzeń neurologicznych. Lek nie jest wskazany w migrenie podstawnej, hemiplegicznej ani oftalmoplegicznej. Ze względu na ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych oraz potencjalnych incydentów sercowo-naczyniowych, almotryptan jest przeciwwskazany u pacjentów z nierozpoznanymi chorobami naczyń wieńcowych, zwłaszcza u kobiet po menopauzie, mężczyzn powyżej 40. roku życia oraz osób z czynnikami ryzyka takimi jak nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia, otyłość, cukrzyca, palenie tytoniu czy dodatni wywiad rodzinny. W trakcie terapii mogą wystąpić przejściowe bóle i uczucie ściskania w klatce piersiowej, które wymagają natychmiastowej oceny kardiologicznej i zaprzestania podawania leku, jeśli sugerują chorobę niedokrwienną serca.
agonista receptorów 5-HT, almotryptan, ból głowy z nadużywania leków, ból w klatce piersiowej, choroba niedokrwienna serca, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cukrzyca, ergotamina, hipercholesterolemia, hiperrefleksja, hipertermia, inhibitor wychwytu serotoniny i noradrenaliny, lek przeciwmigrenowy, migrena, migrena hemiplegiczna, migrena oftalmoplegiczna, migrena podstawna, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na sulfonamidy, podwyższone ciśnienie tętnicze, przemijający napad niedokrwienny, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, skurcz naczyń wieńcowych, tachykardia, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół serotoninowy, ziele dziurawca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Succus Hyperici Phytopharm 2,425 g/2,5 ml
Succus Hyperici Phytopharm to tradycyjny roślinny produkt leczniczy zawierający sok ze świeżego ziela dziurawca (Hyperici herbae recentis succus) w proporcji 1:1, przygotowany z użyciem 96% etanolu i wody, o zawartości etanolu 25-35% V/V. Produkt wykazuje działanie żółciopędne, potwierdzone badaniami farmakologicznymi, przy dawce 0,5 ml/kg masy ciała, co prowadzi do zwiększenia wydzielania żółci i usprawnienia procesów trawiennych. Działanie to jest istotne w terapii zaburzeń funkcji przewodu pokarmowego.
W modelu in vivo ostrych stresowych uszkodzeń błony śluzowej żołądka u szczurów preparat wykazał właściwości gastroprotekcyjne przy dawkach 0,5-1,0 ml/kg masy ciała, chroniąc błonę śluzową przed uszkodzeniami wywołanymi stresem. Działanie przeciwzapalne i ochronne może mieć znaczenie w profilaktyce i wspomaganiu leczenia chorób przewodu pokarmowego związanych z nadmierną ekspozycją na czynniki uszkadzające. Produkt klasyfikowany jest jako tradycyjny lek roślinny, którego skuteczność opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym, bez konieczności szczegółowych badań farmakodynamicznych zgodnie z dyrektywą 2001/83/WE.
błona śluzowa żołądka, drogi żółciowe, działanie gastroprotekcyjne, działanie przeciwzapalne, działanie żółciopędne, Hyperici herbae recentis succus, proces trawienny, przewód pokarmowy, Succus Hyperici, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wydzielanie żółci, zaburzenia przewodu pokarmowego, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Esomeprazole SUN 40 mg
Esomeprazol, jako silny inhibitor pompy protonowej i CYP2C19, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami proteaz stosowanymi w terapii HIV, gdzie podwyższone pH żołądka oraz hamowanie CYP2C19 prowadzą do znacznego obniżenia stężeń atazanawiru (redukcja AUC, Cmax i Cmin o około 75%) oraz nelfinawiru (zmniejszenie AUC, Cmax i Cmin o 36-39%, a metabolitu M8 o 75-92%), co skutkuje przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania esomeprazolu z nelfinawirem i zaleceniem unikania z atazanawirem. Z kolei sakwinawir (z rytonawirem) wykazuje wzrost stężenia o 80-100%. Ponadto, esomeprazol może zwiększać stężenia metotreksatu (zwłaszcza przy dużych dawkach), takrolimusu (wymagane monitorowanie stężenia i funkcji nerek), digoksyny (wzrost biodostępności o 10-30%), a także leków metabolizowanych przez CYP2C19, takich jak diazepam (zmniejszenie klirensu o 45%), fenytoina (wzrost stężenia o 13%), worykonazol (wzrost Cmax o 15% i AUC o 41%), cylostazol (wzrost Cmax i AUC o 18-26%) oraz cyzapryd (wzrost AUC o 32%). W przypadku warfaryny obserwowano sporadyczne zwiększenie INR, co wymaga monitorowania. Interakcja z klopidogrelem prowadzi do zmniejszenia ekspozycji na aktywny metabolit o 40% i redukcji hamowania agregacji płytek o 14%, dlatego zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania.
agregacja płytek, amoksycylina, amprenawir, atazanawir, chinidyna, choroba wrzodowa, cylostazol, CYP2C19, CYP3A4, cytalopram, cyzapryd, darunawir, diazepam, digoksyna, enzym CYP2C19, erlotynib, fenytoina, hamowanie wydzielania kwasu, imipramina, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, itrakonazol, izoenzym CYP2C19, ketokonazol, klarytromycyna, klirens kreatyniny, klomipramina, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lopinawir, metotreksat, naproksen, nefrotoksyczność, nelfinawir, pochodne kumaryny, refluks żołądkowo-przełykowy, rofekoksyb, ryfampicyna, sakwinawir, stężenie takrolimusu, takrolimus, warfaryna, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej żołądka, zdarzenie sercowo-naczyniowe, ziele dziurawca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sandimmun Neoral 25 mg
Stosowanie cyklosporyny w preparacie Sandimmun Neoral jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, takie jak etanol (11,8% obj.), glikol propylenowy oraz makrogologlicerolu hydroksystearynian (Polyoxyl 40). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji alergicznych oraz toksyczność tych składników, zwłaszcza przy wyższych dawkach (np. 100 mg kapsułka zawiera 148,31 mg glikolu propylenowego i 405 mg makrogologlicerolu). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także jednoczesne stosowanie preparatów zawierających ziele dziurawca (Hypericum perforatum), które indukuje CYP3A4 i glikoproteinę P, prowadząc do obniżenia stężenia cyklosporyny i ryzyka odrzutu przeszczepu.
aliskiren, białka transportujące aniony organiczne, bozentan, choroba alkoholowa, choroba wątroby, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, eteksylan dabigatranu, glikol propylenowy, glikoproteina p, inhibitor reniny, inhibitor trombiny, interakcja farmakokinetyczna, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwzakrzepowy, makrogologlicerolu hydroksystearynian, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, padaczka, Sandimmun Neoral, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Noacid 20 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), znacząco obniża wydzielanie kwasu solnego w żołądku, co wpływa na farmakokinetykę leków zależnych od pH żołądka. Szczególnie istotne są interakcje z azolami przeciwgrzybiczymi (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz erlotynibem, gdzie podwyższone pH zmniejsza ich biodostępność, co może prowadzić do niepowodzenia terapii. Również inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza atazanawir, wykazują istotne zmniejszenie wchłaniania przy jednoczesnym stosowaniu z pantoprazolem, co wymaga ścisłego monitorowania wiremii i ograniczenia dawki pantoprazolu do 20 mg/dobę. Ponadto, pantoprazol może zwiększać wartości INR i wydłużać czas protrombinowy u pacjentów stosujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon), co wiąże się z ryzykiem krwawień i wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. W przypadku wysokich dawek metotreksatu (np. 300 mg) stosowanie pantoprazolu może prowadzić do zwiększenia stężenia metotreksatu w surowicy, co wymaga rozważenia czasowego odstawienia IPP.
amoksycylina, azole przeciwgrzybicze, biodostępność, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, czas protrombinowy, ekspozycja systemowa, eradykacja H. pylori, erlotynib, farmakokinetyka, fenprokumon, fluwoksamina, induktor CYP2C19, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, klarytromycyna, leki zobojętniające, metotreksat, metronidazol, niepowodzenie terapeutyczne, P-glikoproteina, pH żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, warfaryna, wydzielanie kwasu solnego, ziele dziurawca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Krople żołądkowe Aflofarm –
Krople żołądkowe Aflofarm to złożony preparat ziołowy zawierający nalewki z korzenia kozłka lekarskiego (DER 1:4,0-4,5), liści mięty pieprzowej z olejkiem miętowym (DER 1:18-20), ziela dziurawca (DER 1:1) oraz nalewkę gorzką (DER 1:3,8-4,5), każda w ilości 25 g. Ekstrahentem jest etanol o stężeniu 70-96% V/V, a całkowita zawartość etanolu w produkcie wynosi 65-72% V/V, co może wpływać na rozpuszczalność i szybkość wchłaniania składników aktywnych. Preparat występuje w formie kropli doustnych o brunatnozielonej barwie, przezroczystej konsystencji oraz charakterystycznym ziołowo-miętowym zapachu i gorzkim smaku, co potencjalnie sprzyja szybszemu wchłanianiu w przewodzie pokarmowym w porównaniu do form stałych.
ADME, biodostępność, ekstrahent, farmakokinetyka, intraktum z dziurawca, kozłek lekarski, krople doustne, mięta pieprzowa, nalewka gorzka, nalewka z kozłka, nalewka z mięty, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, przewód pokarmowy, stężenie etanolu, wchłanianie składników aktywnych, wiązanie z białkami osocza, ziele dziurawca, związki bioaktywne - Leksykon substancji czynnych
Ziele dziurawca – Przedawkowanie
Ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) zawiera biologicznie czynne związki, takie jak hiperycyny, flawonoidy i hyperforyna, które w nadmiernych dawkach mogą wywołać poważne objawy niepożądane, w tym zaburzenia neurologiczne (drgawki, splątanie, dezorientacja) po spożyciu do 4,5 g suchego wyciągu na dobę przez 2 tygodnie oraz jednorazowo 15 g przed hospitalizacją. Charakterystyczne są także reakcje fotouczulające, manifestujące się wysypką, świądem i rumieniem, wymagające unikania ekspozycji na promieniowanie UV przez 1-2 tygodnie. Preparaty płynne zawierające etanol (np. Gastrobonisol z 1,23 g alkoholu w dawce 2,5 ml) mogą dodatkowo powodować objawy związane z alkoholem, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką czy zaburzeniami psychicznymi.
alkoholizm, choroba psychiczna, dezorientacja, drgawki, etanol, flawonoid, hiperycyna, hyperforyna, Hypericum perforatum, kapsułka twarda, leczenie podtrzymujące, objaw gastroenterologiczny, objaw niepożądany, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, podrażnienie przewodu pokarmowego, reakcja fototoksyczna, reakcja fotouczulająca, rumień, tabletka powlekana, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie wątroby, wyciąg z dziurawca, zaburzenie neurologiczne, ziele dziurawca