rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego
Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (łac. colitis pseudomembranosa) to poważne powikłanie antybiotykoterapii, charakteryzujące się wytworzeniem błon rzekomych na powierzchni błony śluzowej jelita grubego. W zdecydowanej większości przypadków jest spowodowane zakażeniem bakterią Clostridioides difficile (dawniej Clostridium difficile).
Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego jest antybiotykoterapia, szczególnie stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, takich jak klindamycyna, cefalosporyny, fluorochinolony czy amoksycylina z kwasem klawulanowym. Antybiotyki zaburzają naturalną mikroflorę jelitową, co stwarza warunki do namnażania się C. difficile i produkcji toksyn.
Objawy kliniczne obejmują biegunkę (zwykle wodnistą, czasem z domieszką krwi), bóle brzucha, gorączkę, leukocytozę oraz odwodnienie. W ciężkich przypadkach może dojść do toksycznego rozdęcia okrężnicy, perforacji jelita, wstrząsu septycznego i zgonu. Diagnostyka opiera się na wykryciu toksyn A i B C. difficile w kale oraz badaniach endoskopowych uwidaczniających charakterystyczne żółtawe błony rzekome.
Leczenie polega na odstawieniu antybiotyku wywołującego chorobę oraz wdrożeniu celowanej terapii przeciwko C. difficile. Lekami pierwszego wyboru są metronidazol (w łagodnych przypadkach) oraz wankomycyna lub fidaksomycyna (w przypadkach umiarkowanych i ciężkich). W opornych przypadkach stosuje się przeszczep mikrobioty jelitowej, który charakteryzuje się wysoką skutecznością.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dissenten 2 mg
Lek Dissenten zawiera chlorowodorek loperamidu w dawce 2 mg i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 6 roku życia ze względu na ryzyko zaburzeń perystaltyki jelit i niedrożności. Przeciwwskazania obejmują także ostre stany zapalne przewodu pokarmowego, takie jak ostra czerwonka z gorączką i krwawieniem, ostre wrzodziejące zapalenie jelita grubego, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego związane z antybiotykoterapią oraz bakteryjne zapalenie jelita grubego wywołane przez inwazyjne szczepy Salmonella, Shigella i Campylobacter. W tych przypadkach hamowanie perystaltyki przez loperamid może prowadzić do zatrzymania patogenów, nasilenia stanu zapalnego i powikłań ogólnoustrojowych.
Stosowanie Dissenten jest również przeciwwskazane w sytuacjach, gdzie zmniejszenie motoryki przewodu pokarmowego może powodować poważne powikłania, takich jak niedrożność jelit, okrężnica olbrzymia (megacolon) oraz ostre rozdęcie okrężnicy (toxic megacolon). Pacjent powinien być poinformowany o konieczności natychmiastowego przerwania terapii w przypadku wystąpienia zaparcia, wzdęcia brzucha lub objawów niedrożności jelit, które stanowią bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia. Wskazane jest szybkie zgłoszenie się do lekarza nawet po zakończeniu leczenia, aby zapobiec poważnym powikłaniom związanym z hamowaniem perystaltyki jelit przez loperamid.
bakteria Campylobacter, bakteria Salmonella, bakteria Shigella, chlorowodorek loperamidu, choroba zapalna jelit, Clostridioides difficile, czerwonka, hamowanie perystaltyki jelit, lek przeciwbiegunkowy, megacolon, nadwrażliwość na loperamid, niedrożność jelit, niedrożność jelita, okrężnica olbrzymia, ostre rozdęcie okrężnicy, reakcja nadwrażliwości, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, toksyczne rozdęcie okrężnicy, toxic megacolon, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wzdęcie brzucha, zaburzenie pasażu jelitowego, zaburzenie perystaltyki jelit, zaparcie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lekoklar
Klarytromycyna, dostępna w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej (125 mg/5 ml oraz 250 mg/5 ml), wymaga szczególnej ostrożności u wybranych grup pacjentów. U kobiet w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, stosowanie leku powinno być poprzedzone dokładną analizą korzyści i ryzyka. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów wątrobowych i nerkowych, ze względu na ryzyko ciężkich, choć zazwyczaj odwracalnych, uszkodzeń wątroby, w tym zapalenia wątrobowego i niewydolności wątroby. W trakcie terapii należy zwracać uwagę na objawy takie jak jadłowstręt, żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, świąd skóry oraz tkliwość brzucha, które mogą wskazywać na rozwijające się uszkodzenie wątroby. Ponadto, istnieje ryzyko wystąpienia rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego (CDAD), które może pojawić się nawet do 2 miesięcy po zakończeniu leczenia, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego leczenia w przypadku biegunki.
anoreksja, biegunka poantybiotykowa, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, Clostridium difficile, enzym CYP3A4, komorowe zaburzenia rytmu, łupież rumieniowy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, ototoksyczność, pozaszpitalne zapalenie płuc, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, repolaryzacja serca, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, szpitalne zapalenie płuc, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczność kolchicyny, torsade de pointes, trądzik pospolity, triazolobenzodiazepiny, wydłużenie QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodzenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ceftriaxone TZF 1 g
Ceftriakson jest związany z szerokim spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia hematologiczne (eozynofilia, leukopenia, małopłytkowość, granulocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna), reakcje alergiczne (wstrząs anafilaktyczny, reakcje nadwrażliwości), zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy, encefalopatia, drgawki), oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), z wieloma reakcjami o nieznanej częstości. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego przez Clostridioides difficile, które wymaga wyrównania gospodarki wodno-elektrolitowej, zwłaszcza u pacjentów z odwodnieniem. U noworodków i wcześniaków (<28 dni) stosowanie ceftriaksonu z wapniem może prowadzić do wytrącania się soli wapniowej w płucach i nerkach, co jest potencjalnie śmiertelne.
AGEP, agranulocytoza, bezmocz, ceftriakson, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridioides difficile, cukromocz, DRESS, drgawka, encefalopatia, enzym wątrobowy, eozynofilia, granulocytopenia, kernicterus, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, nadkażenie, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja polekowa z eozynofilią, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skąpomocz, skurcz oskrzeli, sól wapniowa ceftriaksonu, test Coombsa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka jąder podkorowych mózgu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lekoklar 250 mg/5 ml
Lekoklar, zawierający klarytromycynę w dawkach 125 mg/5 ml oraz 250 mg/5 ml w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej, jest antybiotykiem makrolidowym o szerokim spektrum działania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują bóle brzucha, biegunkę, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku, które mają zazwyczaj łagodny przebieg. W trakcie terapii mogą wystąpić także reakcje alergiczne, zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia, trombocytemia), zaburzenia psychiczne (nerwowość, bezsenność), neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy), a także zmiany w funkcji wątroby i nerek, które wymagają monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na działania niepożądane zgłaszane wyłącznie dla postaci granulatu, takie jak trombocytemia, nerwowość, wysypka grudkowo-plamista, kurcze mięśni oraz gorączka.
agranulocytoza, antybiotyk makrolidowy, biegunka, ból brzucha, cholestaza, częstoskurcz komorowy, eozynofilia, klarytromycyna, lek przeciwbakteryjny, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, miopatia, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, róża, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytemia, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia smaku, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka wątrobowokomórkowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Klimicin 300 mg
Klindamycyna, metabolizowana głównie przez izoenzymy CYP3A4 i CYP3A5, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne istotne w praktyce klinicznej. Szczególnie ważne jest unikanie jednoczesnego stosowania z lekami zwiotczającymi mięśnie (np. tubokuraryna, eter), które mogą nasilać ich działanie i prowadzić do powikłań śródoperacyjnych. Antybiotyki makrolidowe i chloramfenikol wykazują antagonizm wobec klindamycyny ze względu na konkurencję o to samo miejsce wiązania na rybosomie, co obniża skuteczność terapii. Ponadto, stosowanie leków hamujących perystaltykę zwiększa ryzyko rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego poprzez nasilanie wchłaniania toksyn Clostridium difficile. U pacjentów przyjmujących antykoagulanty z grupy antagonistów witaminy K (np. warfaryna, acenokumarol) obserwuje się wzrost wskaźników krzepnięcia (PT, INR) i wydłużenie czasu krwawienia, co wymaga częstego monitorowania parametrów hemostazy.
acenokumarol, antagonista witaminy K, antybiotyk makrolidowy, bakterie beztlenowe, biegunka, chinolon, chloramfenikol, Clostridium difficile, CYP3A5, czas protrombinowy, dehydrogenaza alkoholowa, Enterobacteriaceae, gentamycyna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, interakcje lekowe, izoenzym CYP3A4, klindamycyna, kurczliwość mięśni, lek zwiotczający mięśnie, lewofloksacyna, linkomycyna, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, mikroflora jelitowa, N-demetyloklindamycyna, oporność krzyżowa, Pneumocystis jiroveci, prymachina, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, Pseudomonas aeruginosa, ryfampicyna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sulfotlenek klindamycyny, trowafloksacyna, warfaryna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amoxicillin Aurovitas 500 mg
Amoksycylina, jako półsyntetyczny antybiotyk beta-laktamowy, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o zróżnicowanej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się biegunki i nudności (często, ≥ 1/100 do < 1/10) oraz wysypkę skórną (często). Bardzo rzadkie, ale poważne działania obejmują zaburzenia hematologiczne, takie jak przemijająca leukopenia, neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna oraz wydłużenie czasu krwawienia i protrombinowego, co może skutkować zwiększoną podatnością na infekcje i ryzykiem krwawień. Również bardzo rzadkie są ciężkie reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, zespół choroby posurowiczej, alergiczne zapalenie naczyń) oraz reakcja Jarischa-Herxheimera o nieznanej częstości. Neurologiczne działania niepożądane, takie jak hiperkinezja, zawroty głowy i drgawki, występują bardzo rzadko, a aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz zespół Kounisa mają częstość nieznaną, wymagającą szczególnej uwagi klinicznej.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, drgawki, działania niepożądane amoksycyliny, hiperkinezja, kandydoza, krwotoczne zapalenie jelita grubego, krystaluria, leukopenia, linijna IgA dermatoza, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre uszkodzenie nerek, pokrzywka, reakcja Jarischa-Herxheimera, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, zapalenie jelit polekowe, zapalenie jelita grubego poantybiotykowe, zapalenie wątroby, zespół choroby posurowiczej, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amoxicillin Aurovitas 1000 mg
Amoxicillin Aurovitas w dawce 1000 mg (tabletki powlekane) zawiera amoksycylinę trójwodną i może powodować działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka i nudności (często, ≥1/100 do <1/10), oraz wysypkę skórną (często). Wymioty występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą pojawić się poważne powikłania, takie jak rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), zaburzenia hematologiczne (leukopenia, agranulocytoza, trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna) oraz ciężkie reakcje alergiczne (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy). Z nieznaną częstością mogą wystąpić m.in. zapalenie jelit indukowane lekiem, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Kounisa oraz reakcja Jarischa-Herxheimera.
alergiczne zapalenie naczyń, amoksycylina trójwodna, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, biegunka, Clostridioides difficile, drgawki, hiperkineza, kandydoza skóry i błon śluzowych, krwotoczne zapalenie jelita grubego, krystaluria, leukopenia, linijna IgA dermatoza, neutropenia i agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre uszkodzenie nerek, podwyższony poziom AspAT, pokrzywka i świąd, polekowa reakcja z eozynofilią, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja skórna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wysypka skórna, zaburzenia krwi i układu chłonnego, zaburzenia układu immunologicznego, zapalenie jelit indukowane lekiem, zapalenie jelita grubego związane z antybiotykiem, zapalenie wątroby, zespół choroby posurowiczej, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – AzitroLEK
AzitroLEK (azytromycyna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, w tym obrzęku naczynioruchowego, anafilaksji oraz poważnych reakcji skórnych takich jak AGEP, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka (TEN) i DRESS. W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednią terapię. U pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby istnieje ryzyko piorunującego zapalenia wątroby, które może prowadzić do niewydolności wątroby; objawy takie jak żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, skłonność do krwawień czy encefalopatia wątrobowa wymagają natychmiastowej diagnostyki i odstawienia leku. U noworodków do 42. dnia życia zgłaszano przerostowe zwężenie odźwiernika (IHPS), a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek (GFR < 10 ml/min) obserwowano 33% wzrost ekspozycji na azytromycynę, co wymaga ostrożności. Ponadto, azytromycyna może wywoływać wydłużenie odstępu QT i ryzyko torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z wrodzonym wydłużeniem QT, zaburzeniami elektrolitowymi, bradykardią lub stosujących inne leki wydłużające QT.
anafilaksja, astenia, biegunka wywołana przez Clostridioides difficile, choroby przenoszone drogą płciową, ciężka reakcja alergiczna, encefalopatia wątrobowa, hipokaliemia, hipomagnezemia, miastenia, Mycobacterium avium complex, nadkażenie, obrzęk naczynioruchowy, oporność krzyżowa, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie ucha środkowego, piorunujące zapalenie wątroby, przerostowe zwężenie odźwiernika, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, Treponema pallidum, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie repolaryzacji serca, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie neurologiczne, zakażenie skóry i tkanki podskórnej, zapalenie gardła i migdałków, zapalenie zatok, zatrucie sporyszem, zespół miasteniczny, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teicoplanin AptaPharma 200 mg
Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy (ATC: J01XA02), działa poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich, wiążąc się specyficznie z resztami D-alanylo-D-alaninowymi prekursorów peptydoglikanu. Mechanizm ten różni się od działania beta-laktamów. Oporność na teikoplaninę może wynikać z modyfikacji miejsca docelowego (np. wymiana D-Ala-D-Ala na D-Ala-D-mleczan w Enterococcus faecium) lub nadprodukcji prekursorów murein (w gronkowcach). Istnieje ryzyko oporności krzyżowej z wankomycyną, choć fenotyp Van-B enterokoków może pozostawać wrażliwy na teikoplaninę. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 11.0, 01.01.2021), wartości graniczne MIC dla teikoplaniny wynoszą: Staphylococcus aureus ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), gronkowce koagulazo-ujemne ≤ 4 mg/L (oporność > 4 mg/L), Enterococcus spp. ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), a dla paciorkowców grup A, B, C, G, S. pneumoniae i grupy viridans ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L). Wartości progowe PK/PD nie są określone (IE – insufficient evidence).
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, beztlenowa bakteria Gram-dodatnia, biosynteza ściany komórkowej, chlamydia, Chlamydophila, Clostridium difficile, Corynebacterium jeikeium, D-Ala-D-mleczan, D-dehydrogenaza mleczanowa, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, enterokok oporny na wankomycynę, fenotyp Van-B, gronkowiec, gronkowiec koagulazo-ujemny, infekcyjne zapalenie wsierdzia, Legionella pneumophila, minimalne stężenie hamujące, MRSA, Mycoplasma, oporność krzyżowa, paciorkowiec grupy viridans, Peptostreptococcus, prekursor mureiny, reszta D-alanylo-D-alaninowa, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza peptydoglikanu, szczep metycylinooporny, teikoplanina, wankomycyna, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie zatok - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cefaleksyna TZF
Przed rozpoczęciem terapii cefaleksyną niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu pod kątem reakcji nadwrażliwości na cefalosporyny, penicyliny oraz inne alergeny, ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznych, zwłaszcza przy podaniu parenteralnym. W trakcie leczenia należy monitorować objawy alergiczne i w razie ich pojawienia się natychmiast przerwać podawanie leku. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, zwłaszcza z zapaleniem okrężnicy, ze względu na ryzyko rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, które może manifestować się biegunką i wymagać różnicowania oraz odpowiedniego leczenia w zależności od nasilenia objawów.
antybiotyk o szerokim spektrum, biegunka poantybiotykowa, cefaleksyna, cefalosporyna, choroba przewodu pokarmowego, diagnostyka różnicowa, drobnoustrój oporny, droga parenteralna, nadkażenie, nadwrażliwość na cefalosporyny, niewydolność nerek, pacjent dializowany, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zapalenie okrężnicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clindamycin-MIP 600
Klindamycyna w formie tabletek powlekanych wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (np. miastenia gravis, choroba Parkinsona) oraz u osób z przebytymi chorobami przewodu pokarmowego, zwłaszcza zapaleniem jelita grubego. Długotrwała terapia powyżej 3 tygodni wymaga monitorowania morfologii krwi, parametrów czynności wątroby oraz wskaźników nerkowych, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek lub stosujących leki nefrotoksyczne. Należy zwrócić uwagę na ryzyko rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego przez Clostridium difficile, które wymaga natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia odpowiedniego leczenia przeciwdrobnoustrojowego oraz objawowego. Leki hamujące perystaltykę jelit są bezwzględnie przeciwwskazane w tym powikłaniu.
adrenomimetyk, alergia na penicylinę, choroba Parkinsona, Clostridium difficile, hepatotoksyczność, klindamycyna, kortykosteroid, lek antyhistaminowy, lek nefrotoksyczny, miastenia, morfologia krwi, niewydolność nerek, oddech kontrolowany, oporne szczepy bakterii, ostra niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, parametry wątrobowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, terapia przeciwdrobnoustrojowa, wirusowe zakażenie dróg oddechowych, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, zapalenie jelita grubego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi
Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi (2000 mg + 200 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów z alergią na β-laktamy, chorobami atopowymi lub wcześniejszymi reakcjami anafilaktycznymi. W przypadku potwierdzenia zakażenia drobnoustrojami wrażliwymi wyłącznie na amoksycylinę, zaleca się monoterapię amoksycyliną, aby ograniczyć ekspozycję na kwas klawulanowy. Dawkowanie u pacjentów z opornym na penicylinę Streptococcus pneumoniae powinno wynosić minimum 2000 mg + 200 mg co 12 godzin. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest dostosowanie dawki i monitorowanie ryzyka drgawek. Stosowanie leku jest przeciwwskazane u pacjentów z mononukleozą zakaźną ze względu na ryzyko wysypki odropodobnej oraz należy unikać jednoczesnego podawania allopurynolu z powodu zwiększonego ryzyka reakcji skórnych.
alergiczny nieżyt nosa, allopurynol, amoksycylina, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, antykoagulant, astma, beta-laktamaza, cefalosporyna, choroba atopowa, dawkowanie, drgawki, drobnoustrój wrażliwy, enzym wątrobowy, hepatotoksyczność, kwas klawulanowy, lek przeciwzakrzepowy, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi, nadwrażliwość na antybiotyki, neurotoksyczność, niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, penicylina, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna skórna, reakcja uczuleniowa, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Streptococcus pneumoniae, upośledzona funkcja nerek, wydłużony czas protrombinowy, wyprysk atopowy, wysypka odropodobna, zapalenie jelita grubego poantybiotykowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Moxinea
Przed zastosowaniem moksyfloksacyny (Moxinea 400 mg) konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z łagodniejszymi zakażeniami oraz u osób z historią poważnych działań niepożądanych po chinolonach lub fluorochinolonach. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z predyspozycjami do tętniaka i rozwarstwienia aorty, chorobami zastawkowymi serca, zaburzeniami tkanki łącznej (np. zespół Marfana, Ehlersa-Danlosa), nadciśnieniem tętniczym czy reumatoidalnym zapaleniem stawów. Ryzyko to wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu układowych kortykosteroidów. Moksyfloksacyna może wydłużać odstęp QTc o średnio 6 ms ± 26 ms (1,4% pacjentów), co wymaga ostrożności u kobiet, osób starszych, pacjentów z hipokaliemią lub ryzykiem arytmii. W przypadku zaburzeń rytmu serca należy przerwać leczenie i wykonać EKG. Ponadto, istnieje ryzyko reakcji anafilaktycznych, ciężkich reakcji skórnych (SCAR), zapalenia wątroby o piorunującym przebiegu oraz neuropatii czuciowej i ruchowej, które mogą być nieodwracalne. Wystąpienie objawów takich jak ból, pieczenie, mrowienie, osłabienie czy żółtaczka wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej i przerwania terapii.
biegunka wywołana przez Clostridium difficile, chinolon, choroba Behçeta, encefalopatia wątrobowa, fluorochinolon, gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, kortykosteroid, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, nadwrażliwość na światło, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedomykalność zastawki serca, niewydolność wątroby, ostra uogólniona wysypka krostkowa, piorunujące zapalenie wątroby, polineuropatia czuciowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień jajowodowo-jajnikowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śpiączka hipoglikemiczna, stopa cukrzycowa, tętniak i rozwarstwienie aorty, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie powięzi, zapalenie ścięgna, zapalenie szpiku kostnego, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera - Leksykon leków
Działania niepożądane – Proxacin 1% 10 mg/ml
Proxacin 1% zawiera cyprofloksacynę w stężeniu 10 mg/ml i może powodować szerokie spektrum działań niepożądanych, od łagodnych do potencjalnie zagrażających życiu. Najczęstsze objawy to nudności, biegunka, wymioty, przemijające podwyższenie aktywności aminotransferaz oraz wysypka i reakcje w miejscu podania. Szczególnie niebezpieczne są długotrwałe i nieodwracalne powikłania obejmujące zapalenie i zerwanie ścięgien, neuropatie, zaburzenia psychiczne (depresja, omamy, reakcje psychotyczne), a także poważne zdarzenia kardiologiczne, takie jak tętniak i rozwarstwienie aorty. U pacjentów leczonych dożylnie lub sekwencyjnie częściej obserwuje się wymioty, małopłytkowość, splątanie, napady padaczkowe, zaburzenia słuchu i widzenia oraz niewydolność nerek. W populacji pediatrycznej istotne jest ryzyko artropatii, z częstym występowaniem bólu i zapalenia stawów.
agranulocytoza, aminotransferazy, ból stawów, Clostridioides difficile, cyprofloksacyna, fluorochinolon, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, komorowe zaburzenia rytmu, krystaluria, leukocytoza, małopłytkowość, martwica wątroby, miastenia, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, napad padaczkowy, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, niedomykalność zastawek serca, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezja, polineuropatia, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śpiączka hipoglikemiczna, tętniak aorty, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytoza, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie naczyń, zapalenie okrężnicy, zapalenie ścięgna, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zerwanie ścięgna, zespół choroby posurowiczej, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon substancji czynnych
Amoksycylina – Działania niepożądane
Amoksycylina, jako antybiotyk beta-laktamowy z grupy penicylin, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka (≥1/10), nudności i wymioty (≥1/100 do <1/10), które nasilają się przy wyższych dawkach. Często występują również reakcje skórne, od łagodnych wysypek po ciężkie, zagrażające życiu zespoły, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka. Częstość występowania kandydozy skóry i błon śluzowych wynosi ≥1/100 do <1/10, co jest efektem zaburzenia mikroflory. Rzadziej (≥1/10 000 do <1/1 000) obserwuje się przemijającą leukopenię, trombocytopenię oraz zaburzenia hematologiczne o nieznanej częstości, takie jak agranulocytoza czy niedokrwistość hemolityczna. Istotne są także reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji medycznej.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny zawał serca, amoksycylina, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, Candida, choroba posurowicza, Clostridioides difficile, czarny język włochaty, kandydoza błon śluzowych, krystaluria, kwas klawulanowy, leukopenia, linijna IgA dermatoza, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewrażliwe bakterie, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre uszkodzenie nerek, ostre zapalenie trzustki, polekowa reakcja z eozynofilią, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wysypka skórna, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ospen 1500 1 500 000 j.m.
Fenoksymetylopenicylina potasowa, substancja czynna leku Ospen 1500 (1 500 000 IU/981 mg w tabletce), wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie układ pokarmowy oraz reakcje nadwrażliwości. Najczęściej obserwowane objawy to nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka oraz zmiany skórne, takie jak pokrzywka i wysypka rumieniowa. Rzadko może wystąpić rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, które wymaga szczególnej uwagi w przypadku pojawienia się biegunki podczas terapii. Bardzo rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują zmiany hematologiczne (małopłytkowość, neutropenia, leukopenia, niedokrwistość hemolityczna, agranulocytoza), zaburzenia krzepnięcia oraz reakcje alergiczne o ciężkim przebiegu, takie jak obrzęk naczynioruchowy, obrzęk krtani i anafilaksja. Neuropatia i toksyczne objawy ze strony OUN, w tym drgawki, mogą pojawić się zwłaszcza przy dużych dawkach pozajelitowych lub u pacjentów z niewydolnością nerek.
agranulocytoza, anafilaksja, astma oskrzelowa, biegunka, ból brzucha, choroba grzybicza, czarny włochaty język, eozynofilia, fenoksymetylopenicylina potasowa, leukopenia, małopłytkowość, nefropatia, neuropatia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, plamica, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, test Coombsa, toksyczne działanie na OUN, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka rumieniowa, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie wątroby, zespół choroby posurowiczej, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Azycyna 250 mg
Azytromycyna, stosowana w leczeniu różnych zakażeń, może wywoływać szeroki zakres działań niepożądanych, których częstość występowania klasyfikowana jest od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000) oraz nieznanych. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka (bardzo często), wymioty, ból brzucha i nudności (często). Niezbyt często występują infekcje wtórne (drożdżyca, zakażenia grzybicze i bakteryjne), zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia, eozynofilia), reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, nadwrażliwość), a także objawy neurologiczne (zawroty głowy, parestezje) i skórne (wysypka, świąd). Rzadko notuje się poważne powikłania, takie jak żółtaczka cholestatyczna, zespół Stevensa-Johnsona czy torsade de pointes, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Wśród działań niepożądanych o częstości nieznanej znajdują się m.in. rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, reakcje anafilaktyczne, ciężkie zaburzenia neurologiczne i uszkodzenia wątroby oraz nerek.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, azytromycyna, Clostridioides difficile, częstoskurcz komorowy, drgawka, drożdżyca, dysfagia, eozynofilia, fosfataza zasadowa, kompleks Mycobacterium avium, leukopenia, małopłytkowość, martwica wątroby, miastenia, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, szum uszny, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sumamed forte 200 mg/5 ml
Sumamed forte (azytromycyna dwuwodna, 200 mg/5 ml) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych o zróżnicowanej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się biegunki (>10% pacjentów), wymioty, ból brzucha i nudności (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często (0,1-1%) występują zakażenia drożdżakowe, leukopenia, neutropenia, eozynofilia, obrzęk naczynioruchowy, jadłowstręt, nerwowość, bezsenność, zawroty głowy, parestezje, zaburzenia widzenia i słuchu, kołatanie serca, uderzenia gorąca, duszność, zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka, wysypka, świąd, ból mięśni i stawów oraz zaburzenia oddawania moczu. Rzadko notuje się poważne reakcje skórne (AGEP), żółtaczkę cholestatyczną, pobudzenie, a z nieznaną częstością – rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, reakcje anafilaktyczne, małopłytkowość, niedokrwistość hemolityczną, poważne zaburzenia neurologiczne (omdlenia, drgawki, miastenia), zaburzenia rytmu serca (torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, wydłużenie QT), niewydolność wątroby i nerek oraz ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS).
antybiotyk, azytromycyna dwuwodna, częstoskurcz komorowy, drgawki, drożdżakowe zakażenie jamy ustnej, drożdżyca, dysfagia, eozynofilia, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, martwica wątroby, miastenia, Mycobacterium avium, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, nieżyt żołądka i jelit, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, pęcherzowy rumień wielopostaciowy, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, szum uszny, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czucia, zakażenie grzybicze, zakażenie prątkami, zapalenie gardła, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Duomox 1 g
Amoksycylina w postaci trójwodnej, zawarta w leku Duomox, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący najczęściej występujące działania niepożądane takie jak biegunka, nudności oraz wysypka skórna, obserwowane u ≥1/100 pacjentów. Rzadziej pojawiają się wymioty, pokrzywka i świąd. Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania hematologiczne to przemijająca leukopenia (w tym neutropenia i agranulocytoza), trombocytopenia oraz niedokrwistość hemolityczna. Wydłużenie czasu krwawienia i protrombinowego wymaga monitorowania u pacjentów z ryzykiem krwawień. Reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, zespół choroby posurowiczej oraz alergiczne zapalenia naczyń, występują bardzo rzadko (<1/10000), podobnie jak ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, AGEP, DRESS). Zgłaszano także rzadkie przypadki zapalenia jelita grubego, wątroby, śródmiąższowego zapalenia nerek oraz zaburzeń neurologicznych (hiperkinezja, zawroty głowy, drgawki).
agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, amoksycylina trójwodna, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, biegunka, choroba posurowicza, Clostridioides difficile, czas protrombinowy, drgawki, dysfagia, eozynofilia, hiperkinezja, kandydoza, krętki, krwotoczne zapalenie jelita grubego, krystaluria, leukopenia, liniowa IgA dermatoza, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre uszkodzenie nerek, pokrzywka, polekowa reakcja z eozynofilią, reakcja Jarischa-Herxheimera, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wymioty, wysypka skórna, zapalenie jelit polekowe, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxacilin Norameda 1000 mg
Oxacilin Norameda, zawierający 1000 mg oksacyliny sodowej jednowodnej, jest antybiotykiem beta-laktamowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najważniejszych należą zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, małopłytkowość, leukopenia) o częstości nieznanej, które zwykle ustępują po zakończeniu terapii. Należy zwrócić szczególną uwagę na reakcje immunologiczne, w tym bardzo rzadki, ale potencjalnie śmiertelny wstrząs anafilaktyczny oraz inne reakcje nadwrażliwości, takie jak gorączka, wysypka, eozynofilia i obrzęk Quinckego. Wysokie dawki oksacyliny, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, mogą prowadzić do encefalopatii objawiającej się zaburzeniami świadomości, nieprawidłowymi ruchami i drgawkami. Ponadto, mogą wystąpić dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty, biegunka oraz bardzo rzadkie rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, wymagające natychmiastowego przerwania leczenia.
aminotransferaza, antybiotyk beta-laktamowy, Clostridioides difficile, encefalopatia, eozynofilia, kandydoza pochwy, leukopenia, małopłytkowość, nadkażenie grzybicze, nefropatia śródmiąższowa, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk Quinckego, oksacylina, Oxacilin Norameda, reakcja nadwrażliwości, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hematologiczne, zapalenie wątroby - Leksykon substancji czynnych
Tygecyklina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tygecyklina, antybiotyk z grupy glicylocyklin, jest wskazana w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz powikłanych zakażeń wewnątrzbrzusznych (cIAI). W badaniach klinicznych odnotowano wyższą śmiertelność w grupie leczonej tygecykliną w porównaniu z lekami porównawczymi, co może wskazywać na potencjalnie niższą skuteczność i bezpieczeństwo. U pacjentów z cIAI obserwowano zaburzenia gojenia ran chirurgicznych związane z nadkażeniami, które pogarszają rokowanie, zwłaszcza w przypadku szpitalnego zapalenia płuc. Tygecyklina może wywoływać poważne działania niepożądane, takie jak reakcje anafilaktyczne, uszkodzenie wątroby (w tym niewydolność prowadzącą do zgonu), ostre zapalenie trzustki, wydłużenie czasu protrombinowego (PT) i APTT oraz hipofibrynogenemię. Zaleca się regularne monitorowanie funkcji wątroby, parametrów krzepnięcia (w tym stężenia fibrynogenu), aktywności amylazy i lipazy oraz obserwację pod kątem nadkażeń i objawów zapalenia trzustki, szczególnie po tygodniu leczenia. Wydalanie tygecykliny z żółcią stanowi około 50% całkowitego wydalania, co wymaga ostrożności u pacjentów z zastojem żółci.
antybiotyk tetracyklinowy, azot mocznikowy, azotemia, badania laboratoryjne, bakteriemia, choroba naczyń obwodowych, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, dysfagia, działanie antyanaboliczne, glicylocyklina, guz rzekomy mózgu, hiperfosfatemia, koagulopatia, lek przeciwzakrzepowy, martwicze zapalenie powięzi, nadkażenie, nadwrażliwość na światło, niewydolność wątroby, ostre zapalenie trzustki, owrzodzenie odleżynowe, perforacja jelita, perforacja wrzodu żołądka, posocznica, powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenie wewnątrzbrzuszne, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, ropień, ropień wewnątrzbrzuszny, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skala APACHE II, szpitalne zapalenie płuc, tygecyklina, uszkodzenie wątroby, wstrząs septyczny, zakażenie stopy cukrzycowej, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie trzustki, zapalenie uchyłka, zapalenie wyrostka robaczkowego, zastój żółci