Specjalne ostrzeżenia
AzitroLEK
AzitroLEK (azytromycyna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, w tym obrzęku naczynioruchowego, anafilaksji oraz poważnych reakcji skórnych takich jak AGEP, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka (TEN) i DRESS. W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednią terapię. U pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby istnieje ryzyko piorunującego zapalenia wątroby, które może prowadzić do niewydolności wątroby; objawy takie jak żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, skłonność do krwawień czy encefalopatia wątrobowa wymagają natychmiastowej diagnostyki i odstawienia leku. U noworodków do 42. dnia życia zgłaszano przerostowe zwężenie odźwiernika (IHPS), a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek (GFR < 10 ml/min) obserwowano 33% wzrost ekspozycji na azytromycynę, co wymaga ostrożności. Ponadto, azytromycyna może wywoływać wydłużenie odstępu QT i ryzyko torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z wrodzonym wydłużeniem QT, zaburzeniami elektrolitowymi, bradykardią lub stosujących inne leki wydłużające QT.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania AzitroLEK
- Nadwrażliwość i reakcje alergiczne
- Zaburzenia czynności wątroby
- Przerostowe zwężenie odźwiernika u niemowląt (IHPS)
- Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego
- Interakcje z pochodnymi alkaloidów sporyszu
- Nadkażenia i oporność bakteryjna
- Biegunka związana z zakażeniem Clostridioides difficile
- Zaburzenia czynności nerek
- Zdarzenia sercowo-naczyniowe
- Miastenia
- Stosowanie u dzieci i młodzieży
- Ograniczenia zastosowania w różnych typach zakażeń
- Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych
- Kolejne rozdziały
- niepowikłane zapalenie cewki moczowej
- niepowikłane zapalenie szyjki macicy
- ostre bakteryjne zapalenie ucha środkowego
- ostre bakteryjne zapalenie zatok obocznych nosa
- pozaszpitalne zapalenie płuc
- zakażenie skóry
- zakażenie tkanki miękkiej
- zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli
- zapalenie gardła
- zapalenie migdałków
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania AzitroLEK
Przy zalecaniu pacjentowi leczenia produktem AzitroLEK (azytromycyna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej), należy uwzględnić szereg istotnych kwestii związanych z bezpieczeństwem stosowania tego antybiotyku. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności.1
Nadwrażliwość i reakcje alergiczne
Podczas stosowania azytromycyny, podobnie jak przy innych antybiotykach makrolidowych, obserwowano rzadkie przypadki ciężkich reakcji alergicznych. Należy poinformować pacjenta o konieczności natychmiastowego zgłoszenia objawów reakcji alergicznej. Do poważnych reakcji nadwrażliwości należą:2
- Obrzęk naczynioruchowy
- Anafilaksja (rzadko ze skutkiem śmiertelnym)
- Reakcje skórne:
- Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
- Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella, TEN) – rzadko prowadząca do zgonu
- Wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS)
W przebiegu niektórych reakcji alergicznych na azytromycynę może dojść do nawrotu objawów po zakończeniu leczenia objawowego, co wymaga dłuższego okresu obserwacji pacjenta. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie.3
Zaburzenia czynności wątroby
Ponieważ wątroba jest głównym narządem uczestniczącym w eliminacji azytromycyny, należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby. W trakcie stosowania azytromycyny zgłaszano przypadki piorunującego zapalenia wątroby, które mogą prowadzić do zagrażającej życiu niewydolności wątroby.4
Należy natychmiast przerwać stosowanie azytromycyny, jeśli u pacjenta wystąpią objawy zaburzeń czynności wątroby, takie jak:5
- Szybki rozwój astenii (osłabienia) połączonej z żółtaczką
- Ciemne zabarwienie moczu
- Skłonność do krwawień
- Encefalopatia wątrobowa
W takich przypadkach należy natychmiast wykonać testy lub badania oceniające czynność wątroby. Wśród zgłaszanych działań niepożądanych związanych z wątrobą występowały: zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka cholestatyczna, martwica wątroby i niewydolność wątroby, niektóre z nich zakończone zgonem.6
Przerostowe zwężenie odźwiernika u niemowląt (IHPS)
Podczas stosowania azytromycyny u noworodków (leczenie do 42. dnia życia) zgłaszano przypadki przerostowego zwężenia odźwiernika u niemowląt (IHPS). Należy poinformować rodziców i opiekunów o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem, jeśli u dziecka podczas karmienia występują wymioty lub nerwowość.7
Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego
W związku ze stosowaniem antybiotyków makrolidowych zgłaszano przypadki rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego. Takie rozpoznanie należy rozważyć u pacjentów, u których po rozpoczęciu leczenia azytromycyną wystąpi biegunka.8
Interakcje z pochodnymi alkaloidów sporyszu
U pacjentów otrzymujących pochodne alkaloidów sporyszu jednoczesne stosowanie niektórych antybiotyków makrolidowych może przyspieszyć wystąpienie objawów zatrucia sporyszem. Ze względu na teoretyczną możliwość interakcji, nie należy jednocześnie stosować azytromycyny i pochodnych alkaloidów sporyszu, pomimo braku dostępnych danych dotyczących takich interakcji.9
Nadkażenia i oporność bakteryjna
Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, należy obserwować, czy u pacjenta nie występują objawy nadkażenia opornymi drobnoustrojami, w tym grzybami.10
Między azytromycyną a innymi antybiotykami makrolidowymi (erytromycyną, klarytromycyną, roksytromycyną), a także likozamidami i streptograminą B występuje oporność krzyżowa (fenotyp MLSB). Nie zaleca się jednoczesnego stosowania kilku produktów leczniczych z tej samej lub pokrewnej grupy leków przeciwbakteryjnych.11
Biegunka związana z zakażeniem Clostridioides difficile
Podczas stosowania prawie wszystkich antybiotyków, w tym azytromycyny, notowano występowanie biegunki wywołanej przez Clostridioides difficile (CDAD) o różnym nasileniu – od łagodnej biegunki do zapalenia okrężnicy zakończonego zgonem. Stosowanie leków przeciwbakteryjnych zaburza prawidłową florę bakteryjną jelita grubego, co może prowadzić do nadmiernego wzrostu C. difficile.12
Bakterie C. difficile wytwarzają toksyny A i B, które przyczyniają się do rozwoju CDAD. Szczepy wytwarzające hipertoksynę mogą powodować zakażenia oporne na leczenie przeciwbakteryjne, zwiększając chorobowość i umieralność. W skrajnych przypadkach może być konieczne chirurgiczne wycięcie okrężnicy.13
Rozpoznanie CDAD należy rozważyć u każdego pacjenta, u którego wystąpi biegunka po zastosowaniu antybiotyku. Ważne jest dokładne zebranie wywiadu, ponieważ CDAD może wystąpić nawet po upływie ponad dwóch miesięcy od zastosowania antybiotyku.14
Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 10 ml/min) obserwowano zwiększenie o 33% całkowitego wpływu azytromycyny na organizm, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności w tej grupie pacjentów.15
Zdarzenia sercowo-naczyniowe
Podczas leczenia antybiotykami makrolidowymi, w tym azytromycyną, obserwowano wydłużenie czasu repolaryzacji serca i odstępu QT, co wiąże się z ryzykiem rozwoju zaburzeń rytmu serca i zaburzeń typu torsade de pointes.16
Azytromycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów ze stanami sprzyjającymi wystąpieniu arytmii, szczególnie u kobiet i pacjentów w podeszłym wieku, w następujących przypadkach:17
- Pacjenci z wrodzonym lub udokumentowanym wydłużeniem odstępu QT
- Pacjenci przyjmujący jednocześnie inne leki wydłużające odstęp QT, takie jak:
- Leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna i prokainamid)
- Leki przeciwarytmiczne klasy III (dofetylid, amiodaron i sotalol)
- Cyzapryd i terfenadyna
- Leki przeciwpsychotyczne (np. pimozyd)
- Leki przeciwdepresyjne (np. cytalopram)
- Fluorochinolony (np. moksyfloksacyna i lewofloksacyna)
- Pacjenci z zaburzeniami elektrolitowymi, zwłaszcza hipokaliemią i hipomagnezemią
- Pacjenci z istotną klinicznie bradykardią, zaburzeniami rytmu serca lub ciężką niewydolnością serca
Wyniki badań oceniających ryzyko działania niepożądanego makrolidów na układ sercowo-naczyniowy są zmienne. W niektórych badaniach obserwacyjnych stwierdzono rzadkie, krótkoterminowe ryzyko zaburzeń rytmu serca, zawału mięśnia sercowego lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, związane ze stosowaniem makrolidów, w tym azytromycyny. Przy przepisywaniu azytromycyny należy rozważyć zarówno te obserwacje, jak i korzyści terapeutyczne z zastosowania leku.18
Miastenia
U pacjentów leczonych azytromycyną odnotowano przypadki zaostrzenia objawów miastenii oraz nowe przypadki zespołu miastenicznego. Dlatego pacjenci z rozpoznaną miastenią powinni być uważnie monitorowani podczas leczenia azytromycyną.19
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności azytromycyny w zapobieganiu lub leczeniu zakażenia prątkami Mycobacterium avium complex u dzieci.20
Ograniczenia zastosowania w różnych typach zakażeń
AzitroLEK w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej nie jest odpowiedni do leczenia ciężkich zakażeń, w których konieczne jest szybkie uzyskanie dużego stężenia antybiotyku we krwi.21
Azytromycyna nie jest lekiem z wyboru w leczeniu empirycznym zakażeń na obszarach, gdzie częstość występowania szczepów opornych wynosi 10% lub więcej.22
Na obszarach z wysoką częstością występowania oporności na erytromycynę A należy szczególnie uwzględnić zmiany we wzorcu wrażliwości na azytromycynę i inne antybiotyki. W niektórych krajach europejskich obserwowano dużą oporność (>30%) na azytromycynę szczepów Streptococcus pneumoniae, co należy wziąć pod uwagę podczas leczenia zakażeń wywołanych przez te bakterie.30%), patrz punkt 5.1. Należy to wziąć pod uwagę podczas leczenia zakażeń wywołanych przez Streptococcus pneumoniae.”>23
Azytromycyna nie jest lekiem z wyboru w następujących zakażeniach:24
- Zapalenie gardła i migdałków podniebiennych wywołane przez Streptococcus pyogenes – w tym wskazaniu oraz w zapobieganiu ostrej gorączce reumatycznej lekiem z wyboru jest penicylina
- Zapalenie zatok
- Ostre zapalenie ucha środkowego
W przypadku zakażeń skóry i tkanki podskórnej główny patogen wywołujący te zakażenia, Staphylococcus aureus, jest często oporny na azytromycynę. Przed rozpoczęciem leczenia tych zakażeń azytromycyną konieczne jest przeprowadzenie badania wrażliwości.25
Azytromycyna nie jest wskazana w leczeniu zakażonych ran oparzeniowych.26
Przed rozpoczęciem leczenia chorób przenoszonych drogą płciową należy wykluczyć jednoczesne zakażenie Treponema pallidum.27
Azytromycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi lub psychicznymi.28
Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych
Produkty AzitroLEK, 100 mg/5 ml i AzitroLEK, 200 mg/5 ml zawierają następujące substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie dla niektórych pacjentów:29
| Substancja pomocnicza | AzitroLEK 100 mg/5 ml | AzitroLEK 200 mg/5 ml | Ostrzeżenia |
|---|---|---|---|
| Sacharoza | 3,82 g/5 ml | 3,71 g/5 ml | Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego. |
| Aspartam (E 951) | 0,030 g/5 ml | 0,030 g/5 ml | Jest źródłem fenyloalaniny. Brak danych klinicznych i nieklinicznych dotyczących oceny stosowania aspartamu u niemowląt poniżej 12. tygodnia życia. |
| Sód | < 1 mmol (23 mg)/dawka | < 1 mmol (23 mg)/dawka | Produkt uznaje się za „wolny od sodu”. |
| Alkohol benzylowy | do 410 nanogramów/5 ml | do 410 nanogramów/5 ml | Może powodować reakcje alergiczne. Związany z ryzykiem wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, w tym problemów z oddychaniem („zespół duszności”) u noworodków. Nie stosować u noworodków (do 4 tygodni). Nie stosować dłużej niż tydzień u małych dzieci (< 3 lat) ze względu na ryzyko kumulacji. Duże objętości stosować ostrożnie u osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek oraz u kobiet w ciąży lub karmiących piersią (ryzyko kumulacji i toksyczności – kwasica metaboliczna). |
| Siarczyny | do 85 nanogramów/5 ml | do 85 nanogramów/5 ml | Mogą rzadko powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli. |
Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość sacharozy u pacjentów z cukrzycą:30
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania