Właściwości farmakokinetyczne leku AzitroLEK (100 mg/5 ml, 200 mg/5 ml)

Azytromycyna w postaci dwuwodnej, zawarta w produkcie leczniczym AzitroLEK, wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej zastosowanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tego antybiotyku makrolidowego z uwzględnieniem procesów zachodzących w organizmie po podaniu doustnym.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania azytromycyny po podaniu doustnym charakteryzuje się umiarkowaną dostępnością biologiczną wynoszącą około 37%. Maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu pacjentów osiągane jest stosunkowo szybko – po upływie 2-3 godzin od momentu podania leku.²

Dystrybucja

Azytromycyna po podaniu doustnym ulega szerokiej dystrybucji w całym organizmie. Szczególnie charakterystyczną cechą tego antybiotyku jest jego silne powinowactwo do tkanek. Badania farmakokinetyczne jednoznacznie wykazały, że stężenia azytromycyny w tkankach są znacząco wyższe niż w osoczu – nawet do 50 razy większe w porównaniu z maksymalnym stężeniem osiąganym w osoczu. Ta właściwość wskazuje na wyjątkowo silne wiązanie azytromycyny z tkankami.³

W tkankach objętych procesem zakaźnym, takich jak tkanka płuc, migdałków czy gruczołu krokowego, stężenia azytromycyny przewyższają wartości MRC90 (minimalne stężenie hamujące 90% szczepów) dla większości powszechnie występujących patogenów już po podaniu pojedynczej dawki 500 mg. Jest to istotna właściwość z punktu widzenia skuteczności terapeutycznej.⁴

Wiązanie azytromycyny z białkami osocza wykazuje charakterystyczną zależność od stężenia leku w surowicy. Stopień wiązania zmniejsza się wraz ze wzrostem stężenia, wynosząc od 52% przy niskim stężeniu 0,05 mg/l do zaledwie 12% przy wyższym stężeniu 0,5 mg/l. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym jest bardzo duża i wynosi 31,1 l/kg, co dodatkowo potwierdza intensywne przenikanie leku do tkanek.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania azytromycyny w osoczu w fazie eliminacji jest ściśle powiązany z okresem półtrwania w tkankach i wynosi od 2 do 4 dni. Ta stosunkowo długa wartość t½ umożliwia utrzymanie działania terapeutycznego przez dłuższy czas po zakończeniu podawania leku.⁶

W procesie eliminacji azytromycyny uczestniczą zarówno nerki, jak i wątroba, przy czym główną drogą wydalania jest droga wątrobowo-żółciowa. Około 12% dawki podanej dożylnie jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem w ciągu 3 dni. W żółci stwierdza się duże stężenia niezmienionej azytromycyny oraz 10 różnych metabolitów. Metabolity powstają w procesach N- i O-demetylacji, hydroksylacji pierścienia deozaminowego i aglikonowego oraz rozszczepienia koniugatu kladynozy.⁷

Na podstawie porównania wyników badań przeprowadzonych metodą chromatografii cieczowej i testów mikrobiologicznych wykazano, że metabolity azytromycyny są nieczynne mikrobiologicznie, co oznacza, że za działanie przeciwbakteryjne odpowiada wyłącznie substancja macierzysta.⁸

Godnym uwagi aspektem farmakokinetyki azytromycyny jest jej zdolność do kumulacji w fagocytach. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że azytromycyna osiąga wysokie stężenia wewnątrz komórek fagocytarnych, a proces uwalniania leku jest intensywniejszy podczas aktywnej fagocytozy niż w procesie fagocytozy nieaktywnej. Właściwość ta prawdopodobnie przyczynia się do kumulacji azytromycyny w zakażonych tkankach, co ma istotne znaczenie w leczeniu zakażeń wewnątrzkomórkowych.⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (GFR 10-80 ml/min) po doustnym podaniu azytromycyny w pojedynczej dawce 1 g obserwowano jedynie nieznaczne zmiany parametrów farmakokinetycznych w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością nerek (GFR > 80 ml/min). Zwiększenie średniej wartości Cmax wynosiło 5,1%, a wartości AUC0-120 – 4,2%.^{80 ml/min).”>10}

Natomiast u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek zmiany parametrów farmakokinetycznych były znacznie wyraźniejsze. Średnia wartość Cmax zwiększała się o 61%, a AUC0-120 o 33% w porównaniu z pacjentami o prawidłowej funkcji nerek.¹¹

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby nie obserwowano istotnych zmian w farmakokinetyce azytromycyny w surowicy w porównaniu z osobami z prawidłową funkcją wątroby. Zauważono natomiast zwiększoną ilość azytromycyny w moczu u tych pacjentów, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny, wyrównujący zmniejszony klirens wątrobowy.¹²

Pacjenci w podeszłym wieku

Farmakokinetyka azytromycyny u mężczyzn w podeszłym wieku była zbliżona do obserwowanej u młodych dorosłych, co wskazuje na brak konieczności modyfikacji dawkowania w tej grupie pacjentów. U kobiet w podeszłym wieku obserwowano większe stężenia maksymalne (o 30 do 50%) w porównaniu z młodszymi pacjentkami, jednak nie stwierdzono znaczącej kumulacji leku, co również sugeruje brak konieczności dostosowywania dawki.¹³

Niemowlęta, dzieci i młodzież

Farmakokinetykę azytromycyny w różnych postaciach farmaceutycznych (kapsułki, granulat, zawiesina) badano u dzieci w szerokim przedziale wiekowym – od 4 miesięcy do 15 lat. W badaniach stosowano schemat dawkowania: 10 mg/kg masy ciała w pierwszym dniu, a następnie 5 mg/kg masy ciała od 2. do 5. dnia.¹⁴

Zaobserwowano, że wartości Cmax u dzieci były nieznacznie niższe niż analogiczne wartości u dorosłych i wynosiły:

• 224 µg/l u dzieci w wieku od 0,6 do 5 lat
• 383 µg/l u dzieci w wieku od 6 do 15 lat

¹⁵

Okres półtrwania u starszych dzieci wynosił 36 godzin i mieścił się w zakresie wartości oczekiwanych u osób dorosłych, co wskazuje na porównywalny metabolizm i eliminację leku w tych grupach wiekowych.¹⁶

* – u starszych dzieci