porfiria wątrobowa
Porfiria wątrobowa, znana również jako porfiria ostra przerywana (AIP), jest rzadką chorobą metaboliczną należącą do grupy porfirii. Wynika z genetycznego defektu enzymu dehydratazy porfobilinogenu, co prowadzi do nadmiernego gromadzenia się prekursorów hemu, głównie kwasu delta-aminolewulinowego (ALA) i porfobilinogenu (PBG).
Choroba charakteryzuje się ostrymi atakami, które mogą obejmować silny ból brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, tachykardię oraz nadciśnienie tętnicze. Często występują także objawy neurologiczne, takie jak osłabienie mięśni, parestezje, drgawki, a nawet zaburzenia psychiczne. Ataki mogą być wyzwalane przez leki (np. barbiturany, sulfonamidy), alkohol, infekcje, głodzenie lub zmiany hormonalne.
Diagnostyka porfirii wątrobowej opiera się na wykryciu podwyższonego poziomu ALA i PBG w moczu podczas ataku. Potwierdzenie rozpoznania wymaga badań genetycznych. Leczenie ostrego ataku obejmuje dożylne podawanie hematyny, podawanie glukozy oraz unikanie czynników wywołujących. W profilaktyce kluczowe jest unikanie znanych czynników wywołujących oraz regularne spożywanie posiłków bogatych w węglowodany.
Porfiria wątrobowa występuje częściej u kobiet i zwykle ujawnia się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Ze względu na rzadkość występowania i niespecyficzne objawy, często dochodzi do opóźnienia w diagnozie. Nieleczona porfiria może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, w tym nieodwracalnego uszkodzenia nerwów, a w skrajnych przypadkach do śmierci.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voltaren
Voltaren 50 mg, zawierający diklofenak sodowy, powinien być stosowany w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nietolerancją laktozy oraz wymaga szczególnej ostrożności u osób z chorobami przewodu pokarmowego, wątroby, układu sercowo-naczyniowego oraz u osób w podeszłym wieku. Istotne jest monitorowanie czynności wątroby i nerek, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu, oraz unikanie jednoczesnego stosowania innych NLPZ. Ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak krwawienia, owrzodzenia czy perforacje, jest zwiększone u pacjentów z wywiadem choroby wrzodowej, a także u osób przyjmujących kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub SSRI. W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych, takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, należy natychmiast przerwać terapię.
agregacja płytek krwi, astma, choroba Crohna, choroba układu krążenia, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca, diklofenak sodowy, eozynofilia, hiperlipidemia, infekcja, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, kortykosteroid, krwotok, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieszczelność zespolenia żołądkowo-jelitowego, obrzęk Quinckego, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, polip nosa, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie hemostazy, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowe, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Okitask
Produkt Okitask zawierający ketoprofen z lizyną, jako NLPZ, wymaga szczególnej ostrożności w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z chorobami przewodu pokarmowego, nerek, wątroby oraz układu sercowo-naczyniowego. Należy unikać łączenia z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza krwawień, owrzodzeń i perforacji przewodu pokarmowego, które mogą wystąpić w każdym momencie terapii. Szczególnie narażeni są pacjenci z chorobą wrzodową w wywiadzie, stosujący jednocześnie aspirynę lub leki przeciwzakrzepowe, a także osoby z niewyrównanym nadciśnieniem tętniczym, kardiomiopatią niedokrwienną, chorobą naczyń obwodowych i mózgowych. W przypadku wystąpienia wysypki, zmian błon śluzowych lub innych objawów nadwrażliwości, leczenie należy natychmiast przerwać.
alergiczny nieżyt nosa, aminotransferaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba tętnic obwodowych, ciężka reakcja skórna, doustny kortykosteroid, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kardiomiopatia niedokrwienna, ketoprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek antyagregacyjny, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, mizoprostol, nerczyca, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyraźne widzenie, niewyrównane nadciśnienie tętnicze, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, polekowy ból głowy, polip nosa, porfiria wątrobowa, powikłanie bakteryjne ospy wietrznej, pozaszpitalne bakteryjne zapalenie płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zapalenie zatok, skurcz oskrzeli, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zapalenie wątroby, zawał serca, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sufentanil hameln 5 mcg/ml
Produkt leczniczy Sufentanil hameln, dostępny w stężeniach 5 µg/ml oraz 50 µg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na sufentanyl, inne morfinomimetyki lub substancje pomocnicze. Nie należy go stosować u osób z zaburzeniami predysponującymi do depresji ośrodka oddechowego, ostrą porfirią wątrobową, podczas jednoczesnego leczenia inhibitorami MAO (lub w ciągu ostatnich 14 dni), a także przy równoczesnym stosowaniu agonistów-antagonistów morfiny (np. nalbufina, buprenorfina, pentazocyna). Podawanie dożylne podczas porodu lub przed zaciśnięciem pępowiny w cięciu cesarskim jest również przeciwwskazane ze względu na ryzyko depresji oddechowej u noworodka. W przypadku podania drogą nadtwardówkową należy uwzględnić przeciwwskazania związane ze znieczuleniem regionalnym, takie jak aktywne zakażenie w miejscu wkłucia, zaburzenia krzepnięcia, anatomiczne nieprawidłowości kręgosłupa, choroby demielinizacyjne, niestabilność hemodynamiczną oraz wstrząs hipowolemiczny.
agonista/antagonista morfiny, buprenorfina, choroba sercowo-naczyniowa, cięcie cesarskie, demielinizacja, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, dieta niskosodowa, inhibitor MAO, leczenie przeciwzakrzepowe, morfinomimetyk, nadwrażliwość na substancję czynną, nalbufina, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, objawy odstawienia, pentazocyna, podanie dożylne, podanie nadtwardówkowe, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, porfiria wątrobowa, przewlekłe schorzenie układu oddechowego, roztwór do wstrzykiwań, sufentanyl, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie świadomości, znieczulenie regionalne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dicloratio
Stosowanie leku Dicloratio, zawierającego diklofenak, wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z chorobami przewodu pokarmowego, wątroby, nerek oraz układu sercowo-naczyniowego. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, takich jak krwawienia, owrzodzenia, perforacje przewodu pokarmowego, reakcje alergiczne (w tym zespół Kounisa), oraz powikłania sercowo-naczyniowe, w tym zawał mięśnia sercowego i udar. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie czynności wątroby, nerek oraz parametrów hematologicznych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Dicloratio nie powinno być łączone z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, ze względu na brak dodatkowych korzyści i zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
agregacja płytek krwi, blok przedsionkowo-komorowy, choroba Crohna, choroba naczyń mózgu, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa żołądka, hemoglobinuria, incydent zakrzepowo-zatorowy, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica mleczanowa, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, martwica kanalików nerkowych, miastenia, mizoprostol, morfologia krwi, nefropatia analgetyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk Quinckego, ostra niewydolność nerek, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, wstrząs anafilaktyczny, zastoinowa niewydolność serca, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olfen UNO
Olfen UNO (diklofenak sodowy) wymaga stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Należy unikać łączenia z innymi NLPZ, w tym inhibitorami COX-2, ze względu na brak korzyści i zwiększone ryzyko powikłań. Szczególną ostrożność zaleca się u osób starszych, osłabionych oraz z niską masą ciała. Monitorowanie funkcji wątroby, nerek oraz obrazu krwi jest niezbędne podczas długotrwałej terapii. Diklofenak może wywołać rzadkie, ale poważne reakcje alergiczne, w tym zespół Kounisa i reakcje anafilaktyczne. Istotne jest także ryzyko maskowania objawów zakażeń oraz nefropatii analgetycznej przy przewlekłym stosowaniu. W trakcie terapii istnieje ryzyko krwawień, owrzodzeń i perforacji przewodu pokarmowego, szczególnie u pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie i osób w podeszłym wieku, co wymaga ścisłego nadzoru i ewentualnego stosowania leków osłonowych (np. IPP lub mizoprostolu).
alergiczny nieżyt nosa, choroba Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa żołądka, diklofenak, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, nefropatia analgetyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk błony śluzowej nosa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, perforacja przewodu pokarmowego, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie hemostazy, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Human Hemin Orphan Europe 25 mg/ml
Human Hemin Orphan Europe to koncentrat ludzkiej heminy o stężeniu 25 mg/ml (250 mg w 10 ml ampułce), stosowany do infuzji po rozcieńczeniu w 100 ml 0,9% NaCl, co daje roztwór zawierający 2273 µg/ml heminy. Preparat należy do grupy innych czynników hematologicznych (kod ATC: B06AB) i jest wskazany w leczeniu porfirii wątrobowej, w tym ostrej porfirii przerywanej, porfirii variegata oraz dziedzicznej koproporfii. Mechanizm działania opiera się na uzupełnieniu niedoboru hemu, hamowaniu syntazy kwasu delta-aminolewulinowego (ALA-S) oraz redukcji toksycznych prekursorów hemu, takich jak kwas delta-aminolewulinowy (ALA) i porfobilinogen (PBG), co skutkuje normalizacją ich wydalania z moczem podczas ostrych napadów choroby.
biosynteza hemu, czynnik IX, czynnik X, czynniki krzepnięcia, dziedziczna koproporfiria, fibrynoliza, hemostaza, krzepnięcie krwi, kwas delta-aminolewulinowy, ludzka hemina, methemoglobina, ostra porfiria przerywana, ostry napad porfirii, parametry koagulologiczne, porfiria variegata, porfiria wątrobowa, porfiryny, porfobilinogen, syntaza kwasu delta-aminolewulinowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flectorgo
Stosowanie diklofenaku (Flectorgo) wymaga zachowania szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z niską masą ciała, zaburzeniami czynności wątroby, nerek oraz układu sercowo-naczyniowego. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, unikanie łączenia z innymi NLPZ, w tym inhibitorami COX-2, oraz monitorowanie czynności wątroby i nerek podczas terapii. Diklofenak może maskować objawy zakażeń, wywoływać reakcje alergiczne, w tym zespół Kounisa, oraz prowadzić do poważnych powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak krwawienia, owrzodzenia i perforacje, które mogą być śmiertelne. Szczególnie narażeni są pacjenci z historią chorób przewodu pokarmowego, stosujący wyższe dawki NLPZ, osoby starsze oraz pacjenci przyjmujący leki zwiększające ryzyko krwawień (kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe, SSRI). Wskazane jest rozważenie stosowania leków gastroprotekcyjnych, np. inhibitorów pompy protonowej lub mizoprostolu, u pacjentów z grup ryzyka.
alergiczny nieżyt nosa, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, diklofenak epolaminy, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, mieszana choroba tkanki łącznej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, perforacja przewodu pokarmowego, porfiria wątrobowa, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dicuno 50 mg
Diklofenak potasowy w dawce 50 mg (Dicuno) jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym czerwień koszenilową A (E 124), mogącą wywoływać reakcje alergiczne. Lek nie powinien być podawany osobom z aktywną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, nawracającym wrzodem lub krwawieniem w wywiadzie, a także z historią krwawień lub perforacji przewodu pokarmowego związanych z NLPZ. Przeciwwskazania obejmują także schorzenia zwiększające ryzyko krwawień (np. trombocytopenia, hemofilia, choroba von Willebranda), ciężką niewydolność wątroby, porfirię wątrobową, zastoinową niewydolność serca (klasa II–IV wg NYHA), choroby niedokrwienne serca, naczyń obwodowych i mózgowych oraz ciężką niewydolność nerek (filtracja kłębuszkowa <30 ml/min). Stosowanie diklofenaku potasowego jest bezwzględnie przeciwwskazane w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko dla płodu i komplikacje porodowe.
astma, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba von Willebranda, choroba wrzodowa żołądka, czerwień koszenilowa, diklofenak potasowy, filtracja kłębuszkowa, hemofilia, koagulopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, nadwrażliwość krzyżowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, NLPZ, pokrzywka, polipy nosa, porfiria wątrobowa, powikłania sercowo-naczyniowe, triada aspirynowa, trombocytopenia, trzeci trymestr ciąży, wrzód żołądka, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie błony śluzowej nosa, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glurenorm 30 mg
Glurenorm, zawierający glikwidon 30 mg, jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym z grupy pochodnych sulfonylomocznika, którego stosowanie wymaga wykluczenia przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na glikwidon, sulfonamidy oraz substancje pomocnicze, w tym laktozę (134,60 mg/tabletka). Lek jest niewskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1, ciężką niewydolnością wątroby, po resekcji trzustki oraz w ostrych stanach metabolicznych, takich jak śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, kwasica i ketoza cukrzycowa, gdzie konieczne jest leczenie insuliną. Ponadto, Glurenorm nie powinien być stosowany u pacjentów z ostrą przerywaną porfirią, nietolerancją laktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
ciężkie zakażenie, cukrzyca typu 1, glikwidon, hipoglikemia, insulinoterapia, komórki beta trzustki, kontrola glikemii, kwasica ketonowa, laktoza, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, okres okołooperacyjny, pochodne sulfonylomocznika, porfiria wątrobowa, resekcja trzustki, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, sulfonamidy, wyrównanie cukrzycy, zabieg chirurgiczny, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Walproinian sodu – Przeciwwskazania stosowania
Walproinian sodu jest skutecznym lekiem stosowanym w terapii padaczki oraz choroby afektywnej dwubiegunowej, jednak jego stosowanie obarczone jest licznymi przeciwwskazaniami. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (w tym lecytynę sojową u pacjentów uczulonych na orzeszki ziemne lub soję), ciężkie choroby wątroby (ostre i przewlekłe zapalenie, niewydolność, obciążający wywiad rodzinny), porfirię wątrobową, zaburzenia cyklu mocznikowego, niewyrównany pierwotny niedobór karnityny oraz zaburzenia mitochondrialne związane z mutacjami genu POLG (zwłaszcza u dzieci poniżej 2 lat i pacjentów z zespołem Alpersa-Huttenlochera). Ponadto, walproinian jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami krzepliwości krwi i skazą krwotoczną ze względu na ryzyko nasilenia krwawień, a także w przypadku jednoczesnego stosowania z meflochiną z powodu interakcji lekowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na kobiety w ciąży i w wieku rozrodczym, gdzie stosowanie walproinianu jest ograniczone ze względu na wysokie ryzyko teratogenności i zaburzeń neurorozwojowych płodu; w leczeniu padaczki dopuszcza się stosowanie tylko przy braku alternatyw, a w chorobie afektywnej dwubiegunowej jest całkowicie przeciwwskazany.
atak porfirii, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba wątroby, czynniki krzepnięcia, encefalopatia hiperamonemiczna, hemostaza, hepatopatia, hiperamonemia, lecytyna sojowa, leczenie przeciwpadaczkowe, leukopenia, małopłytkowość, meflochina, nadwrażliwość na walproinian sodu, niedobór karnityny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, padaczka, pancytopenia, płytki krwi, polimeraza γ, porfiria wątrobowa, skaza krwotoczna, splątanie, teratogenność, wada wrodzona, walproinian sodu, zaburzenie cyklu mocznikowego, zaburzenie krwiotworzenia, zaburzenie krzepliwości krwi, zaburzenie mitochondrialne, zaburzenie neurorozwojowe, zapalenie wątroby, zespół Alpersa-Huttenlochera, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Porfiria – Zapobieganie i profilaktyka
Porfiria to grupa rzadkich chorób metabolicznych wynikających z niedoboru enzymów syntezy hemu, prowadząca do akumulacji prekursorów porfiryn i porfiryn. Profilaktyka, choć nie zapobiega samej chorobie, znacząco redukuje ryzyko wystąpienia objawów, zwłaszcza w ostrych porfiriach wątrobowych. Kluczowe jest unikanie czynników wyzwalających ataki, takich jak leki (wymagające konsultacji i korzystania z baz danych bezpieczeństwa), alkohol, palenie tytoniu, głodzenie, stres, infekcje, ekspozycja na światło słoneczne (szczególnie w porfiriach skórnych), zmiany hormonalne oraz kontakt z rozpuszczalnikami organicznymi. Dieta wysokowęglowodanowa, regularne posiłki i unikanie diet niskokalorycznych są zalecane, a w porfiriach skórnych konieczna jest ochrona skóry za pomocą odzieży ochronnej i kremów z filtrem SPF 30+ (preferowane preparaty z tlenkiem cynku lub dwutlenkiem tytanu). Suplementacja witaminy D jest wskazana ze względu na ograniczoną ekspozycję na światło.
analog GnRH, atowakwon, bransoletka medyczna, choroba dziedziczna, cykl menstruacyjny, cytochrom P450, dapson, diagnostyka genetyczna, givosiran, GnRH, hem, hemina, hiperhomocysteinemia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, ostra porfiria, ostra porfiria przerywana, porfiria skórna, porfiria wątrobowa, porfiryny, profilaktyka farmakologiczna, rak wątrobowokomórkowy, tlenek cynku, transplantacja wątroby, witamina D - Leksykon substancji czynnych
Morfina – Przeciwwskazania stosowania
Morfina, jako silny opioidowy lek przeciwbólowy, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jej zastosowaniem w praktyce klinicznej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na morfinę lub substancje pomocnicze (np. sodu pirosiarczyn E223, laktoza jednowodna, barwniki E110, E124, parahydroksybenzoesany E216, E218). Morfina jest przeciwwskazana w stanach związanych z depresją ośrodka oddechowego, takich jak ciężka astma oskrzelowa, ciężka POChP, obturacja dróg oddechowych oraz zastój wydzieliny. Ponadto, nie powinna być stosowana w zaburzeniach przewodu pokarmowego, w tym niedrożności porażennej jelit, zespole ostrego brzucha, kolce wątrobowej i opóźnionym opróżnianiu żołądka. Przeciwwskazania obejmują także ostrą i ciężką niewydolność wątroby, porfirię wątrobową, stany neurologiczne z drgawkami, urazy głowy, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe oraz śpiączkę. Interakcje z inhibitorami MAO, agonistami/antagonistami opioidowymi, a także ostre zatrucie alkoholem i stany pobudzenia/lękowe związane z alkoholem lub lekami nasennymi stanowią dodatkowe przeciwwskazania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy, w ciąży, karmiących piersią oraz u dzieci poniżej 1 roku życia.
astma oskrzelowa, atonia przewodu pokarmowego, bezdech senny, chlorowodorek morfiny, choroba uchyłkowa jelita, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, depresja oddechowa, drgawki, guz chromochłonny nadnerczy, hiperkapnia, hipoksemia, inhibitory monoaminooksydazy, kolka wątrobowa, niedrożność porażenna jelit, niewydolność wątroby, opioidowy lek przeciwbólowy, opóźnione opróżnianie żołądka, ostra choroba wątroby, ostry brzuch, pheochromocytoma, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, zaburzenia poznawcze, zapalenie oskrzeli, zaparcie przewlekłe, zastój wydzieliny, zespół jelita drażliwego, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diclaner
Diklofenak sodowy (Diclaner 75 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, pacjentów z chorobami układu pokarmowego, sercowo-naczyniowego, wątroby i nerek. Stosowanie diklofenaku wiąże się z ryzykiem krwawień, owrzodzeń i perforacji przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu, szczególnie przy dawkach powyżej 150 mg/dobę i u pacjentów z historią choroby wrzodowej. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki oraz rozważenie leków osłonowych (np. inhibitorów pompy protonowej lub mizoprostolu) u pacjentów z grup ryzyka. Diklofenak może maskować objawy zakażeń, wywoływać reakcje alergiczne, w tym zespół Kounisa, oraz powodować poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona. U pacjentów z nadciśnieniem, łagodną niewydolnością serca (I klasa NYHA) i czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego konieczna jest ścisła kontrola, gdyż lek zwiększa ryzyko incydentów zakrzepowych.
astma analgetyczna, choroba Crohna, cukrzyca, diklofenak sodowy, fumaran dizoproksylu tenofowiru, hiperlipidemia, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, kortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, nefropatia analgetyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja leków przeciwbólowych, niewydolność serca, obrzęk Quinckego, pokrzywka, polip nosa, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sufentanil Chiesi 50 mcg/ml, (250 mcg/5 ml, 1 mg/20 ml)
Lek Sufentanil Chiesi (50 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań) posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na sufentanyl, inne opioidy lub substancje pomocnicze, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Dożylne podawanie leku w trakcie porodu lub przed zaciśnięciem pępowiny podczas cięcia cesarskiego jest przeciwwskazane z powodu wysokiego ryzyka depresji oddechowej u noworodka. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ostrą porfirią wątrobową oraz u osób leczonych inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) lub w ciągu 14 dni od zakończenia takiej terapii, ze względu na możliwość nasilenia działania opioidów i ryzyko depresji ośrodka oddechowego.
Stosowanie Sufentanil Chiesi wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami układu oddechowego, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc czy niewydolność oddechowa, gdzie ryzyko depresji oddechowej jest podwyższone. Należy również zwrócić uwagę na zawartość sodu w preparacie (0,15 mmol, czyli 3,54 mg na 1 ml roztworu), co może mieć znaczenie u pacjentów na diecie niskosodowej, z niewydolnością serca lub nadciśnieniem tętniczym, zwłaszcza przy podawaniu większych objętości leku. Wskazane jest rozważenie stosunku korzyści do ryzyka u pacjentów z nietolerancją na składniki produktu lub inne opioidy oraz unikanie długotrwałego stosowania lub podawania dużych dawek, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza depresji oddechowej.
anafilaksja, cięcie cesarskie, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, dieta niskosodowa, inhibitory MAO, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nadwrażliwość krzyżowa, nietolerancja leku, niewydolność oddechowa, opioid, podanie dożylne, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja alergiczna, sufentanyl, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Absenor 300 mg
Absenor, zawierający sodu walproinian w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (300 mg i 500 mg), posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które lekarz musi skrupulatnie ocenić przed rozpoczęciem terapii. Przeciwwskazany jest u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, orzeszki ziemne, soję (lek zawiera lecytynę sojową E322: 2,1 mg w dawce 300 mg i 2,9 mg w dawce 500 mg) oraz inne substancje pomocnicze. Niewskazane jest stosowanie u osób z chorobami wątroby (w wywiadzie osobistym i rodzinnym), ciężką niewydolnością wątroby i trzustki, porfirią wątrobową, zaburzeniami krzepliwości krwi oraz u pacjentów z zaburzeniami mitochondrialnymi związanymi z mutacjami genu POLG (np. zespół Alpersa-Huttenlochera) i u dzieci poniżej 2 lat z podejrzeniem tych zaburzeń. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanymi zaburzeniami cyklu mocznikowego. Zawartość sodu w leku (42 mg w dawce 300 mg i 69 mg w dawce 500 mg) wymaga uwagi u pacjentów z koniecznością restrykcji sodu.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba wątroby, hem, hepatotoksyczność, lecytyna sojowa, nadwrażliwość, niewydolność trzustki, niewydolność wątroby, padaczka, polimeraza gamma, porfiria wątrobowa, Program Zapobiegania Ciąży, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, walproinian sodu, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia krzepliwości, zaburzenia mitochondrialne, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sufentanil Kalceks 50 mcg/ml
Sufentanil Kalceks, dostępny w stężeniach 5 µg/mL oraz 50 µg/mL jako roztwór do wstrzykiwań i infuzji, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed zastosowaniem. Należą do nich nadwrażliwość na sufentanyl, inne opioidy lub substancje pomocnicze, ostra niewydolność oddechowa, znaczna depresja oddechowa, zaostrzenie POChP, ciężka astma oskrzelowa oraz ostra porfiria wątrobowa. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane w połączeniu z inhibitorami MAO (w ciągu ostatnich 14 dni) oraz mieszanymi agonistami-antagonistami morfiny, ze względu na ryzyko ciężkiej depresji ośrodka oddechowego lub zespołu odstawiennego. W położnictwie należy unikać podania dożylnego podczas porodu i przed zaciśnięciem pępowiny przy cięciu cesarskim, aby zapobiec depresji oddechowej u noworodka. Przy planowanym podaniu nadtwardówkowym konieczne jest wykluczenie ciężkich zaburzeń krzepnięcia, zakażenia w miejscu wkłucia, wstrząsu hipowolemicznego, zwiększonego ciśnienia śródczaszkowego oraz chorób OUN.
agoniści-antagoniści morfiny, astma oskrzelowa, bradyarytmia, choroba refluksowa przełyku, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, dolny zwieracz przełyku, inhibitory MAO, nadciśnienie śródczaszkowe, nadwrażliwość krzyżowa, niewydolność oddechowa, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, podanie nadtwardówkowe, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, sufentanyl, tolerancja na leki, uzależnienie od opioidów, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenia krzepnięcia, zaburzona czynność nerek, zaburzona czynność wątroby, zespół odstawienny, znieczulenie miejscowe, zwieracz Oddiego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oramorph 2 mg/ml
Lek Oramorph, zawierający 2 mg/ml morfiny siarczanu w roztworze doustnym, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na morfinę lub substancje pomocnicze takie jak metylu parahydroksybenzoesan (E 218), propylu parahydroksybenzoesan (E 216), etanol (96%), glukoza ciekła i sacharoza. Nie należy go stosować w ostrym zatruciu alkoholem, stanach pobudzenia alkoholowego, podejrzeniu niedrożności porażennej jelita, zespole ostrego brzucha, ostrych chorobach wątroby (np. zapaleniu wątroby, porfirii wątrobowej), urazie głowy z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym, napadach astmy, ostrej i ciężkiej niedrożności oskrzeli, niewydolności oddechowej lub depresji oddechowej bez możliwości wentylacji mechanicznej oraz podczas stosowania inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) i w ciągu 2 tygodni po ich odstawieniu. Morfina przenika przez barierę łożyskową i do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko depresji oddechowej u płodu lub noworodka oraz zespół abstynencyjny.
W przypadku pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc, przewlekłymi chorobami wątroby, nadużywających alkoholu, z ryzykiem niedrożności przewodu pokarmowego, przyjmujących inne leki o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy oraz z zaburzeniami funkcji nerek, stosowanie Oramorph wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych i kumulacji metabolitów morfiny. Substancje pomocnicze zawarte w preparacie mogą wywoływać reakcje alergiczne (E 218, E 216), modyfikować działanie leków (etanol) oraz stanowić problem u pacjentów z rzadkimi zaburzeniami metabolicznymi lub cukrzycą (glukoza ciekła, sacharoza). Decyzja o zastosowaniu leku powinna być oparta na dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniając indywidualną sytuację kliniczną pacjenta oraz możliwe interakcje farmakologiczne.
depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, morfina siarczan, nadwrażliwość, napad astmy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność oskrzeli, nietolerancja fruktozy, niewydolność oddechowa, ostra choroba wątroby, ostre zatrucie alkoholem, ostry brzuch, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, perystaltyka jelitowa, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, porfiria wątrobowa, przewlekła choroba płuc, uraz głowy, wentylacja mechaniczna, zaburzenie funkcji nerek, zapalenie wątroby, zespół abstynencyjny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tegretol 20 mg/ml
Karbamazepina, substancja czynna leku Tegretol (zawiesina doustna 20 mg/ml), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich: nadwrażliwość na karbamazepinę lub związki o podobnej budowie chemicznej (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), alergia na substancje pomocnicze, blok przedsionkowo-komorowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, porfiria wątrobowa (w tym porfiria ostra przerywana, mieszana i skórna późna) oraz jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (MAO). Karbamazepina może indukować enzymy wątrobowe, co w przypadku porfirii prowadzi do zaostrzenia choroby, a jej działanie mielosupresyjne może pogłębiać zaburzenia hematologiczne. Wskazane jest także zachowanie odpowiedniego okresu wymywania przy zmianie terapii z inhibitorów MAO na karbamazepinę.
arytmia, blok przedsionkowo-komorowy, choroba niedokrwienna serca, cytochrom P450, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, morfologia krwi, niewydolność serca, okres wymywania, porfiria mieszana, porfiria ostra przerywana, porfiria skórna późna, porfiria wątrobowa, reakcja nadwrażliwości, zaburzenie przewodnictwa, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neurotop retard 300 300 mg
Karbamazepina, składnik aktywny Neurotop Retard, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na karbamazepinę lub leki o podobnej budowie chemicznej (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), a także u osób z blokiem przedsionkowo-komorowym, zaburzeniami czynności szpiku kostnego, porfirią wątrobową (w tym ostrą porfirią przerywaną, porfirią mieszaną i porfirią skórną późną) oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów monoaminooksydazy (MAO). Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia (oba dostępne dawki: 300 mg i 600 mg) oraz u dzieci poniżej 6 lat w przypadku dawki 600 mg ze względu na ryzyko przedawkowania i trudności w dostosowaniu dawki. Karbamazepina może nasilać zaburzenia przewodnictwa sercowego, hematologiczne oraz zaostrzać objawy porfirii poprzez indukcję enzymów wątrobowych zaangażowanych w syntezę hemu.
blok przedsionkowo-komorowy, ciężka reakcja skórna, funkcja nerek, funkcja wątroby, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, jaskra z wąskim kątem przesączania, karbamazepina, lek hamujący enzymy wątrobowe, lek indukujący enzymy wątrobowe, morfologia krwi, Neurotop Retard, ostra porfiria przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna, porfiria wątrobowa, przełom nadciśnieniowy, reakcja skórna, stężenie leku w surowicy, synteza hemu, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie przewodnictwa sercowego, zespół serotoninowy - Leksykon substancji czynnych
Diklofenak – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego (krwawienia, owrzodzenia, perforacje) oraz układu sercowo-naczyniowego (zawał mięśnia sercowego, udar). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie, w podeszłym wieku, z nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią, cukrzycą, paleniem tytoniu oraz u osób stosujących jednocześnie kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub SSRI. Diklofenak może wywoływać reakcje alergiczne, w tym zespół Kounisa, oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. W trakcie terapii zaleca się monitorowanie czynności wątroby i nerek, zwłaszcza u pacjentów z ich zaburzeniami, a także kontrolę wskaźników hematologicznych ze względu na możliwe hamowanie agregacji płytek krwi.
agregacja płytek krwi, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, embolia cutis medicamentosa, incydent zakrzepowy tętnic, inhibitor cyklooksygenazy-2, krwawienie z przewodu pokarmowego, mieszana choroba tkanki łącznej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieszczelność zespolenia żołądkowo-jelitowego, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie, porfiria wątrobowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotowrażliwości, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie hemostazy, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Nicolaua, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diclac 150 Duo
Diclac 150 Duo, zawierający diklofenak, powinien być stosowany w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko powikłań, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i układu krążenia. Istotne jest monitorowanie pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, osób w podeszłym wieku oraz tych przyjmujących leki zwiększające ryzyko krwawień (kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe, SSRI). W przypadku wystąpienia krwawienia lub owrzodzenia przewodu pokarmowego należy natychmiast przerwać leczenie. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczny jest ścisły nadzór i regularne monitorowanie enzymów wątrobowych, a w przypadku utrzymujących się nieprawidłowości lub objawów klinicznych leczenie należy przerwać. Diklofenak może również powodować zatrzymanie płynów i obrzęki, co wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością serca, nerek, nadciśnieniem tętniczym oraz u osób starszych.
agregacja płytek krwi, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, brak laktazy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca, diklofenak, enzym wątrobowy, hiperlipidemia, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, lek moczopędny, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, obrzęk błony śluzowej nosa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, perforacja przewodu pokarmowego, polip nosa, porfiria wątrobowa, powikłania żołądkowo-jelitowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hemostazy, zakrzepica tętnic, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Hemina – Właściwości farmakodynamiczne
Hemina, będąca czynnikiem hematologicznym o kodzie ATC BO6AB, jest stosowana w leczeniu porfirii wątrobowej, w tym ostrej porfirii przerywanej, porfirii variegata oraz dziedzicznej koproporfirii. Preparat dostępny jest jako koncentrat do infuzji zawierający 25 mg/ml ludzkiej heminy, gdzie jedna ampułka 10 ml dostarcza 250 mg substancji czynnej, a po rozcieńczeniu w 100 ml 0,9% NaCl uzyskuje się stężenie 2273 µg/ml. Mechanizm działania heminy polega na uzupełnieniu niedoboru hemu, co hamuje aktywność syntazy kwasu delta-aminolewulinowego, kluczowego enzymu w biosyntezie porfiryn, prowadząc do zmniejszenia produkcji toksycznych prekursorów hemu, takich jak kwas delta-aminolewulinowy i porfobilinogen, które są odpowiedzialne za patofizjologię porfirii wątrobowej.
biosynteza hemu, dziedziczna koproporfiria, hemoproteina, koncentrat do sporządzania roztworu, kwas delta-aminolewulinowy, methemoglobina, ostra porfiria przerywana, ostry napad porfirii wątrobowej, parametr krzepnięcia krwi, porfiria variegata, porfiria wątrobowa, porfobilinogen, syntaza kwasu delta-aminolewulinowego, synteza porfiryn, układ nerwowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Majamil PPH
Podczas stosowania diklofenaku sodowego w postaci tabletek dojelitowych Majamil PPH 25 mg należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Konieczne jest unikanie łączenia diklofenaku z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, ze względu na brak dodatkowych korzyści terapeutycznych i zwiększone ryzyko powikłań. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów w podeszłym wieku, osób osłabionych oraz z niską masą ciała, ze względu na podwyższone ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego, w tym krwawień, owrzodzeń i perforacji, które mogą wystąpić w trakcie całej terapii, nawet bez objawów ostrzegawczych. W przypadku wystąpienia krwawienia z przewodu pokarmowego leczenie należy natychmiast przerwać. U pacjentów z grup ryzyka wskazane jest rozważenie terapii osłonowej inhibitorami pompy protonowej lub mizoprostolem.
agregacja płytek krwi, alergiczny nieżyt nosa, astma, brak laktazy, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca, enzym wątrobowy, hiperlipidemia, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, obturacyjna choroba płuc, owrzodzenie, perforacja, pokrzywka, polip nosa, porfiria wątrobowa, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wskaźnik hematologiczny, zaburzenie hemostazy, zakrzepica tętnic, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zawał serca, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry