Przeciwwskazania stosowania
Metamizol sodowy

Przeciwwskazania stosowania metamizolu sodowego

Metamizol sodowy, substancja czynna o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i spazmolitycznym, stosowana jest w leczeniu bólu różnego pochodzenia oraz stanów gorączkowych. Jednak istnieje szereg przeciwwskazań, które ograniczają jego stosowanie u określonych grup pacjentów. Znajomość tych przeciwwskazań jest niezbędna dla bezpiecznej farmakoterapii.¹

Nadwrażliwość na metamizol i inne pochodne pirazolonu

Nadwrażliwość na metamizol stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leków zawierających tę substancję. Przeciwwskazanie to dotyczy również nadwrażliwości na inne pochodne pirazolonu (np. fenazon, propyfenazon) oraz pirazolidyny (np. fenylobutazon, oksyfenbutazon).^{2 3}

Szczególnie istotne jest, że przeciwwskazanie to obejmuje również pacjentów, u których po wcześniejszym zastosowaniu któregokolwiek z tych leków wystąpiła agranulocytoza lub ciężkie reakcje skórne.^{4 5}

Zespół astmy analgetycznej i nietolerancja niesteroidowych leków przeciwbólowych

Metamizol sodowy jest przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanym zespołem astmy analgetycznej lub znaną nietolerancją na leki przeciwbólowe. Dotyczy to osób, u których występują reakcje nadwrażliwości na salicylany, paracetamol lub inne nieopioidowe leki przeciwbólowe (np. diklofenak, ibuprofen, indometacyna lub naproksen).⁶

Nietolerancja ta może manifestować się jako:

• Skurcz oskrzeli
• Pokrzywka
• Nieżyt nosa
• Obrzęk naczynioruchowy
• Inne reakcje anafilaktoidalne

^{7 8}

Zaburzenia hematologiczne i choroby układu krwiotwórczego

Metamizol sodowy jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku kostnego (np. po leczeniu cytostatykami) oraz chorobami układu krwiotwórczego.^{9 10}

Przeciwwskazanie to obejmuje również pacjentów ze zmianami w obrazie morfologicznym krwi, takimi jak:

• Agranulocytoza
• Leukopenia
• Niedokrwistość

^{11 12}

Wrodzony niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej

Pacjenci z wrodzonym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej nie powinni przyjmować metamizolu ze względu na ryzyko wystąpienia hemolizy.^{13 14 15}

Ostra porfiria wątrobowa

Stosowanie metamizolu sodowego jest przeciwwskazane u pacjentów z ostrą przerywaną porfirią wątrobową ze względu na ryzyko wywołania napadu porfirii.^{16 17 18}

Ciąża i karmienie piersią

Metamizol sodowy jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.^{19 20 21}

W przypadku niektórych preparatów złożonych zawierających metamizol, przeciwwskazanie obejmuje całą ciążę oraz okres karmienia piersią.²²

Niewydolność narządowa

Niektóre preparaty zawierające metamizol są przeciwwskazane w przypadku ostrej niewydolności nerek lub wątroby.^{23 24}

Przeciwwskazania w przypadku preparatów złożonych

Preparaty złożone zawierające metamizol sodowy w połączeniu z innymi substancjami czynnymi posiadają dodatkowe przeciwwskazania związane z tymi składnikami. Na przykład, w przypadku produktu Scopolan compositum (metamizol + butylobromek hioscyny) przeciwwskazania obejmują także:

• Jaskrę z wąskim kątem przesączania
• Rozrost gruczołu krokowego
• Niedrożność porażenną jelit
• Zaparcia atoniczne
• Zwężenie przełyku, wpustu lub odźwiernika żołądka
• Zwężenie szyi pęcherza moczowego
• Tachykardię
• Nużliwość mięśni (myasthenia gravis)
• Patologiczne poszerzenie jelita grubego (megacolon)

²⁵

Niestabilność hemodynamiczna

W przypadku preparatów do podawania pozajelitowego (Pyreoxing) występuje dodatkowe przeciwwskazanie dotyczące pacjentów z niedociśnieniem lub niestabilnością hemodynamiczną.²⁶

Przeciwwskazania dotyczące wieku pacjenta

Niektóre preparaty zawierające metamizol są przeciwwskazane u dzieci i młodzieży. Na przykład:

• Benlek – nie stosować u dzieci i młodzieży²⁷
• Scopolan compositum – nie stosować u dzieci w wieku poniżej 10 lat²⁸

Interakcje lekowe jako przeciwwskazania

W przypadku niektórych preparatów, równoczesne stosowanie z innymi lekami z grupy pochodnych pirazolonu uznawane jest za przeciwwskazanie.²⁹

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Przeciwwskazaniem do stosowania konkretnych preparatów metamizolu jest również nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w danym produkcie.^{30 31 32}

Należy zwrócić uwagę na obecność specyficznych substancji pomocniczych w poszczególnych preparatach, które mogą być istotne dla określonych grup pacjentów, na przykład:

• Benlek – zawiera skrobię pszeniczną (istotne dla osób z celiakią)³³
• Axonalgin – zawiera sód (71,3 mg na tabletkę), co może być istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej³⁴
• Scopolan compositum – zawiera sacharozę (146,9 mg na tabletkę), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy³⁵