izoenzym CYP3A4

Izoenzym CYP3A4 to najważniejszy przedstawiciel rodziny cytochromu P450, odpowiedzialny za metabolizm około 50% stosowanych leków. Jest głównie zlokalizowany w wątrobie i jelicie cienkim, gdzie pełni kluczową rolę w pierwszej fazie biotransformacji ksenobiotyków.

CYP3A4 charakteryzuje się szeroką specyficznością substratową, co oznacza, że może metabolizować związki o różnorodnych strukturach chemicznych. Jego aktywność podlega znacznym różnicom międzyosobniczym oraz może być indukowana lub hamowana przez liczne substancje, co stanowi podstawę wielu istotnych klinicznie interakcji lekowych.

Wśród substratów CYP3A4 znajdują się leki z różnych grup terapeutycznych, m.in. statyny, leki przeciwarytmiczne, immunosupresyjne, przeciwnowotworowe czy przeciwdrgawkowe. Inhibitory tego izoenzymu (np. ketokonazol, erytromycyna, sok grejpfrutowy) mogą znacząco zwiększać stężenie jego substratów w osoczu, prowadząc do nasilenia działań niepożądanych, podczas gdy induktory (np. rifampicyna, dziurawiec) mogą obniżać skuteczność terapeutyczną leków metabolizowanych przez CYP3A4.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Kwetina 25 mg

Kwetiapina, metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, mogą zwiększyć AUC kwetiapiny 5-8-krotnie, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Induktory enzymatyczne (karbamazepina, fenytoina) mogą obniżyć stężenie kwetiapiny nawet do 13% wartości monoterapii, co wymaga ostrożności i ewentualnej korekty dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki serotoninergiczne (SSRI, SNRI, inhibitory MAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), które zwiększają ryzyko zespołu serotoninowego. Ponadto, jednoczesne stosowanie kwetiapiny z lekami antycholinergicznymi może nasilać działania niepożądane związane z blokadą receptorów muskarynowych.
barbiturany, blokada receptorów cholinergicznych, cymetydyna, erytromycyna, fenytoina, fluoksetyna, haloperydol, hipotensja ortostatyczna, imipramina, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kwetiapina, lek antycholinergiczny, lek indukujący enzymy wątrobowe, lek serotoninergiczny, leukopenia, metabolizm kwetiapiny, neutropenia, ośrodkowy układ nerwowy, receptor muskarynowy, ryfampicyna, rysperydon, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tiorydazyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, walproinian sodu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie układu pozapiramidowego, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dilzem 120 retard 120 mg

Diltiazem chlorowodorek w preparacie Dilzem 120 retard, podawany doustnie w dawce 120 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (80-90%) oraz znacznym efektem pierwszego przejścia wątrobowego, co skutkuje dostępnością układową około 40%. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 3-4 godzinach, a objętość dystrybucji wynosi około 5 l/kg masy ciała, wskazując na szeroką penetrację do tkanek. Lek wiąże się z białkami osocza w 70-85%, z czego 35-40% przypada na albuminy. Metabolizm zachodzi niemal całkowicie w wątrobie, głównie przez izoenzym CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów: N-demetylodiltiazemu (20% aktywności leku macierzystego) oraz deacetylodiltiazemu (25-50% aktywności). Okres półtrwania diltiazemu wynosi średnio 6 godzin (zakres 2-11 godzin), z możliwością wydłużenia u osób starszych i pacjentów z niewydolnością wątroby.
aktywność farmakologiczna, albuminy, biodostępność leku, biotransformacja leku, cytochrom P-450, deacetylacja, deacetylodiltiazem, diltiazemu chlorowodorek, efekt pierwszego przejścia, izoenzym CYP3A4, kumulacja leku, metabolity skoniugowane, N-demetylodiltiazem, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydatywna demetylacja, penetracja tkanek, stężenie leku w osoczu, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glandex 25 mg

Lek Glandex zawierający eksemestan w dawce 25 mg jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, u kobiet przed menopauzą, w ciąży oraz karmiących piersią. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie statusu pomenopauzalnego poprzez oznaczenie stężeń estradiolu, FSH i LH, aby uniknąć niekorzystnych efektów wynikających z hamowania aromatazy i obniżenia poziomu estrogenów. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia, terapia powinna być natychmiast przerwana. Stosowanie leku w okresie laktacji jest zabronione ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka, a w razie konieczności leczenia u kobiet karmiących należy przerwać karmienie piersią.
badanie hormonalne, ciąża, cytochrom P450, eksemestan, farmakokinetyka, hamowanie aromatazy, hormony przysadkowe, induktor enzymatyczny, izoenzym CYP3A4, karmienie piersią, metabolizm wątrobowy, nadwrażliwość na substancję czynną, przenikanie leku do mleka, status pomenopauzalny, stężenie estradiolu, stężenie estrogenów, synteza estrogenów, tabletka powlekana, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Flucofast 100 mg

Flukonazol, aktywny składnik leku Flucofast, jest silnym inhibitorem izoenzymów cytochromu P450, głównie CYP2C9, CYP2C19 oraz CYP3A4, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami. Hamowanie enzymów utrzymuje się przez 4-5 dni po zakończeniu terapii, co wymaga uwzględnienia w planowaniu leczenia skojarzonego. Szczególnie istotne są przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania flukonazolu z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cyzapryd, terfenadyna (≥400 mg flukonazolu), astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna, halofantryna i amiodaron, ze względu na ryzyko torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Flukonazol zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4 i CYP2C9, co wymaga monitorowania i często modyfikacji dawek takich leków jak benzodiazepiny krótkodziałające (midazolam, triazolam), karbamazepina, fenytoina, cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus, statyny (atorwastatyna, symwastatyna, fluwastatyna), NLPZ (flurbiprofen, ibuprofen) oraz warfaryna, u której obserwowano dwukrotne wydłużenie czasu protrombinowego.
antagoniści wapnia, azole przeciwgrzybicze, benzodiazepiny krótkodziałające, blokery kanału wapniowego, czas protrombinowy, depresja oddechowa, doustne środki antykoncepcyjne, działanie synergistyczne, inhibitor cytochromu P450, inhibitory reduktazy HMG-CoA, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, kardiotoksyczność, lek immunosupresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, leki przeciwbólowe, metabolizm wątrobowy, nefrotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, odstęp QTc, okres półtrwania, pochodne kumaryny, pochodne sulfonylomocznika, rabdomioliza, receptor angiotensyny II, toksyczność teofiliny, torsade de pointes
Leksykon leków
Interakcje leku – Kvelux SR 200 mg

Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, zwiększają AUC kwetiapiny 5-8 krotnie, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Induktory enzymów wątrobowych, np. karbamazepina i fenytoina, znacząco zwiększają klirens kwetiapiny (odpowiednio zmniejszając jej stężenie o około 13% i zwiększając klirens o około 450%), co może wymagać dostosowania dawki. Jednoczesne stosowanie leków serotoninergicznych (inhibitory MAO, SSRI, SNRI, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, a leki cholinolityczne nasilają działania antycholinergiczne kwetiapiny. Tiorydazyna zwiększa klirens kwetiapiny o około 70%, co może osłabić jej efekt terapeutyczny.
cymetydyna, działanie cholinolityczne, fenytoina, fluoksetyna, haloperydol, hepatotoksyczność, imipramina, induktory enzymów wątrobowych, inhibitory CYP3A4, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, leki cholinolityczne, leki serotoninergiczne, leukopenia, lit, metabolizm kwetiapiny, metadon, morfologia krwi, neutropenia, objawy pozapiramidowe, rysperydon, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, sok grejpfrutowy, tiorydazyna, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, walproinian sodu, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Karbamazepina – Interakcje

Karbamazepina jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4, który katalizuje powstawanie aktywnego metabolitu 10,11-epoksydu. Jako silny induktor enzymów wątrobowych (CYP3A4 oraz innych enzymów fazy I i II) karbamazepina wykazuje liczne interakcje lekowe o charakterze dwukierunkowym: inhibitory CYP3A4 zwiększają stężenie karbamazepiny i ryzyko działań niepożądanych (np. zawroty głowy, senność, ataksja, podwójne widzenie), natomiast induktory CYP3A4 obniżają jej stężenie, osłabiając efekt terapeutyczny. Metabolizm 10,11-epoksydu odbywa się przez mikrosomalną hydrolazę epoksydową, której inhibitory mogą podnosić poziom tego metabolitu, zwiększając toksyczność. Przeciwwskazane jest stosowanie karbamazepiny z inhibitorami MAO – konieczne jest ich odstawienie co najmniej 2 tygodnie przed terapią. W trakcie leczenia należy monitorować stężenia karbamazepiny przy jednoczesnym stosowaniu leków takich jak makrolidy (erytromycyna, klarytromycyna), azole (itrakonazol, ketokonazol), inhibitory proteazy HIV (rytonawir), diltiazem, werapamil, czy leki przeciwdepresyjne (fluoksetyna, paroksetyna), ze względu na ryzyko wzrostu stężenia karbamazepiny i działań niepożądanych.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, antagonista kanału wapniowego, cytochrom P450, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane, fałszywie dodatni wynik, hepatotoksyczność, hiponatremia, induktor enzymów wątrobowych, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, izoenzym CYP3A4, lek przeciwgrzybiczny, mikrosomalna hydrolaza epoksydowa, niedepolaryzujący lek zwiotczający mięśnie, niedoczynność tarczycy, ośrodkowy układ nerwowy, podwójne widzenie, zaburzenie przewodnictwa mięśnia sercowego, zawrót głowy, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ditropan 5 mg

Chlorowodorek oksybutyniny charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) wynoszącym 0,5-1,4 godziny oraz maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) na poziomie 8-12 ng/ml po dawce 5-10 mg. Biodostępność leku jest niska i wynosi 5-6%, co jest wynikiem intensywnego efektu pierwszego przejścia w wątrobie. Oksybutynina wiąże się silnie z białkami osocza (83-85%, głównie albuminą), co może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych. Metabolizm zachodzi głównie przez izoenzym CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu N-deetyloksybutyniny, podczas gdy pozostałe metabolity są farmakologicznie nieaktywne.
aktywność farmakologiczna, biodostępność leku, biotransformacja, chlorowodorek oksybutyniny, Cmax, cytochrom P450, działanie niepożądane, efekt pierwszego przejścia, izoenzym CYP3A4, kinetyka eliminacji, metabolizm leku, N-deetyloksybutynina, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, stężenie w osoczu krwi, Tmax, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z moczem
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Flucofast 150 mg

Flukonazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~90%) i zbliżonym profilem farmakokinetycznym po podaniu dożylnym i doustnym, co umożliwia zamianę drogi podania bez zmiany dawkowania. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 0,5-1,5 godziny, a stężenia w osoczu są proporcjonalne do dawki. Po 4-5 dniach terapii osiągane jest 90% stężenia stanu stacjonarnego, które można przyspieszyć stosując dawkę nasycającą. Flukonazol wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 80% stężeń osoczowych), śliny, plwociny oraz struktur skóry i paznokci, gdzie kumuluje się nawet po zakończeniu terapii (np. 73 μg/g w warstwie rogowej po 12 dniach stosowania dawki 50 mg/dobę). Metabolizm leku jest minimalny (11% metabolitów w moczu), a eliminacja głównie nerkowa (80% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 30 godzin, co pozwala na wygodne dawkowanie raz na dobę lub raz w tygodniu w wybranych wskazaniach. Flukonazol jest inhibitorem CYP2C9, CYP3A4 i CYP2C19, co wymaga uwagi w kontekście interakcji lekowych.
AUC, białka osocza, biodostępność doustna, cytochrom P450, dawka nasycająca, dializa otrzewnowa, farmakokinetyka leku, flukonazol, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, infekcja grzybicza paznokci, infuzja dożylna, inhibitor izoenzymów, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, kandydoza pochwy, klirens kreatyniny, klirens leku, lek moczopędny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole pod krzywą, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, substancja znakowana radioaktywnie, warstwa rogowa, wcześniak, zabieg nerkozastępczy, zaburzenie czynności nerek
Leksykon substancji czynnych
Pitawastatyna – Interakcje

Pitawastatyna jest substratem polipeptydów transportujących aniony organiczne (OATP), co ma kluczowe znaczenie dla jej hepatocytarnego wychwytu i farmakokinetyki. Interakcje farmakokinetyczne o największym znaczeniu klinicznym obserwuje się z cyklosporyną (4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny), erytromycyną (2,8-krotny wzrost AUC) oraz fibratami (gemfibrozyl 1,4-krotny, fenofibrat 1,2-krotny wzrost AUC), co wymaga odpowiednich modyfikacji terapii lub czasowego odstawienia pitawastatyny. Równoczesne stosowanie kwasu fusydowego znacząco zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego pitawastatynę należy odstawić na czas terapii tym lekiem. Inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol czy sok grejpfrutowy, nie wykazują istotnego wpływu na stężenia pitawastatyny, co wynika z jej minimalnego metabolizmu przez cytochrom P450. Podobnie, ezetymib, digoksyna oraz warfaryna nie wykazują klinicznie istotnych interakcji, choć zaleca się monitorowanie INR/PT przy jednoczesnym stosowaniu warfaryny.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, czas protrombinowy, działanie niepożądane, fenofibrat, gemfibrozyl, glekaprewir i pibrentaswir, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP3A4, kwas fusydowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, niacyna, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, transporter wątrobowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fingolimod Aristo 0,5 mg

Fingolimod wykazuje wysoką biodostępność doustną (93%, 95% CI: 79-111%) oraz powolne wchłanianie z Tmax wynoszącym 12-16 godzin. W stanie stacjonarnym, osiąganym po 1-2 miesiącach codziennego podawania, stężenia leku są około 10-krotnie wyższe niż po dawce początkowej. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~1200±260 l) oraz znaczną dystrybucją do erytrocytów (86%), przy czym fosforan fingolimodu wykazuje mniejszy wychwyt (<17%). Zarówno fingolimod, jak i jego aktywny metabolit wiążą się silnie z białkami osocza (>99%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP4F2 i prawdopodobnie CYP3A4, z eliminacją w postaci nieaktywnych metabolitów, a okres półtrwania wynosi 6-9 dni. Po podaniu doustnym około 81% dawki jest wydalane z moczem jako metabolity, natomiast lek i metabolit nie są wydalane w formie niezmienionej. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 0,5-1,25 mg/dobę, a spożycie pokarmu nie wpływa istotnie na AUC leku.
bariera krew-mózg, biodostępność bezwzględna, biotransformacja oksydacyjna, ejakulat, farmakokinetyka liniowa, fosforan fingolimodu, fosforylacja stereoselektywna, izoenzym CYP3A4, izoenzym CYP4F2, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, komórki krwi, krwinki czerwone, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia leku, skuteczność terapeutyczna, stężenie w stanie stacjonarnym, stwardnienie rozsiane, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ticagrelor Aristo 60 mg

Tikagrelor wykazuje liniową farmakokinetykę z ekspozycją proporcjonalną do dawki do 1260 mg, z szybkim wchłanianiem (tmax około 1,5 h) i aktywnym metabolitem AR-C124910XX (tmax około 2,5 h). Po podaniu 90 mg u zdrowych ochotników Cmax tikagreloru wynosi 529 ng/mL, a AUC 3451 ng*h/mL, natomiast metabolit osiąga 28% Cmax i 42% AUC tikagreloru. W stanie stacjonarnym po dawkach 60 mg i 90 mg mediana Cmax wynosi odpowiednio 391 ng/mL i 627 ng/mL, a AUC 3801 ng*h/mL i 6255 ng*h/mL. Biodostępność bezwzględna tikagreloru to 36%, a posiłek bogaty w tłuszcze nie wpływa klinicznie istotnie na farmakokinetykę. Tikagrelor i metabolit silnie wiążą się z białkami osocza (>99%) i są metabolizowane głównie przez CYP3A4, co ma znaczenie przy interakcjach lekowych. Objętość dystrybucji wynosi 87,5 l, a okres półtrwania tikagreloru to około 7 h, metabolitu 8,5 h. Eliminacja zachodzi głównie przez metabolizm wątrobowy, z minimalnym wydalaniem nerkowym (<1%).
agregacja płytek krwi, biodostępność bezwzględna, ciężka niewydolność wątroby, ciężkie zaburzenia czynności nerek, farmakokinetyka liniowa, farmakologia kliniczna, glikoproteina p, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens kreatyniny, łagodne zaburzenia czynności wątroby, metabolit AR-C124910XX, metabolizm tikagreloru, metabolizm wątrobowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, ostry zespół wieńcowy, receptor płytkowy ADP P2Y12, schyłkowa choroba nerek, tikagrelor, wiązanie z białkami osocza, zawał serca
Leksykon leków
Interakcje leku – AzitroLEK 200 mg/5 ml

AzitroLEK (azytromycyna) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mają istotne znaczenie kliniczne. Leki zobojętniające obniżają maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy o około 25%, dlatego zaleca się zachowanie 2-godzinnego odstępu między ich podaniem. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny z cyzaprydem oraz lekami wydłużającymi odstęp QT (np. hydroksychlorochina), ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes. Wysokie ryzyko interakcji dotyczy także warfaryny i innych doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny, gdzie obserwowano nasilenie działania przeciwzakrzepowego, oraz cyklosporyny, której Cmax i AUC0-5 znacząco wzrastają pod wpływem azytromycyny, co wymaga monitorowania stężenia i dostosowania dawki. Zwiększenie stężenia substratów glikoproteiny P, takich jak digoksyna i kolchicyna, również wymaga uważnego monitorowania ze względu na potencjalną toksyczność.
alfentanyl, alkaloidy sporyszu, astemizol, atorwastatyna, azytromycyna, cefalosporyna, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, efawirenz, efekt disulfiramopodobny, erytromycyna, flukonazol, fosforylowana zydowudyna, glikoproteina p, hydroksychlorochina, indynawir, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, kolchicyna, komórki jednojądrzaste krwi obwodowej, lek przeciwzakrzepowy doustny, lek zobojętniający, linezolid, metronidazol, metyloprednizolon, midazolam, nelfinawir, rabdomioliza, ryfabutyna, syldenafil, terfenadyna, torsade de pointes, triazolam, trimetoprym z sulfametoksazolem, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu komorowe, zydowudyna
Leksykon substancji czynnych
Ezomeprazol – Właściwości farmakokinetyczne

Ezomeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po 1-2 godzinach. Biodostępność po jednorazowej dawce 40 mg wynosi 64%, a po wielokrotnym podaniu wzrasta do 89%. Wchłanianie jest istotnie obniżone przez obecność pokarmu (zmniejszenie AUC o 52% i Cmax o 75%), co nie wpływa jednak na skuteczność hamowania wydzielania kwasu. Ezomeprazol wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (97%) i jest intensywnie metabolizowany w wątrobie głównie przez polimorficzny izoenzym CYP2C19 oraz CYP3A4, z wytworzeniem nieaktywnych metabolitów, które nie wpływają na farmakodynamikę leku. Klirens osoczowy po jednorazowym podaniu wynosi około 17 l/h, a okres półtrwania po wielokrotnym podaniu to około 1,3 godziny, bez kumulacji przy dawkowaniu raz na dobę. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity wydalane z moczem (ok. 80%), z mniej niż 1% leku w postaci niezmienionej.
biodostępność, choroba refluksowa przełyku, cytochrom P450, czynność wątroby, efekt pierwszego przejścia, ezomeprazol dożylny, farmakokinetyka ezomeprazolu, infuzja ciągła, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP3A4, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, krwawienie z wrzodu, kwas solny, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peletki dojelitowe, podanie doustne, pole pod krzywą, polimorfizm genetyczny, środowisko żołądka, stężenie w osoczu, sulfon ezomeprazolu, szybko metabolizujący, wiązanie z białkami osocza, wlew ciągły, wolno metabolizujący, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenia czynności nerek, związek macierzysty
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zocor 40 40 mg

Symwastatyna, będąca prolekiem w formie laktonu, ulega w organizmie bioaktywacji do farmakologicznie aktywnego beta-hydroksykwasu głównie w wątrobie, co determinuje jej działanie terapeutyczne. Po podaniu doustnym charakteryzuje się dobrym wchłanianiem, jednak efekt pierwszego przejścia wątrobowego powoduje, że biodostępność aktywnej formy w krążeniu ogólnym wynosi mniej niż 5%. Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin, a przyjmowanie leku z posiłkiem nie wpływa istotnie na jego wchłanianie. Symwastatyna i jej metabolity wykazują wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza, a metabolizm odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A4, co ma znaczenie kliniczne w kontekście potencjalnych interakcji lekowych. Eliminacja leku następuje głównie z kałem (60%) oraz w mniejszym stopniu z moczem (13%), a okres półtrwania aktywnego metabolitu beta-hydroksykwasu wynosi około 1,9 godziny.
allel c.521T>C, beta-hydroksykwas, białko BCRP, białko OATP1B1, białko transportujące, biodostępność, biodostępność beta-hydroksykwasu, biotransformacja leku, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, gen SLCO1B1, hepatocyt, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, izoenzym CYP3A4, kumulacja leku, kwas symwastatyny, lakton, metabolit beta-hydroksykwasu, nosiciel heterozygotyczny, nosiciel homozygotyczny, OATP1B1, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, polimorfizm genetyczny, prolek, rabdomioliza, symwastatyna, transporter BCRP, wiązanie z białkami osocza, Zocor
Leksykon leków
Interakcje leku – Nebbud 0,25 mg/2 ml

Budezonid, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol (200 mg/dobę), rytonawir, sakwinawir, erytromycyna i klarytromycyna, mogą powodować nawet czterokrotne zwiększenie stężenia budezonidu w osoczu, co znacząco podnosi ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych leków z Nebbudem lub, jeśli jest to konieczne, zachowanie maksymalnej przerwy między dawkami, rozważenie redukcji dawki budezonidu oraz ścisłe monitorowanie pacjenta. Produkty zawierające kobicystat również zwiększają ryzyko działań niepożądanych i powinny być stosowane ostrożnie lub unikać kojarzenia z budezonidem.
antybiotyk makrolidowy, budezonid, cymetydyna, cytochrom P450, czynność nadnerczy, działanie niepożądane glikokortykosteroidu, efekt immunosupresyjny, erytromycyna, estrogen, hamowanie czynności nadnerczy, inhibitor izoenzymu CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, kobicystat, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, niedoczynność przysadki, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rytonawir, sakwinawir, steroid antykoncepcyjny, test stymulacji ACTH, zawiesina do nebulizacji
Leksykon leków
Interakcje leku – Atirabo 60 mg

Tikagrelor jest substratem i łagodnym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 oraz substratem i słabym inhibitorem glikoproteiny P (P-gp), co wpływa na jego interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) zwiększają ekspozycję na tikagrelor (Cmax 2,4×, AUC 7,3×) i jednocześnie obniżają stężenie jego aktywnego metabolitu, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) podnoszą Cmax tikagreloru o 69% i AUC 2,7-krotnie, co wymaga ostrożności. Silne induktory CYP3A (np. ryfampicyna) znacząco obniżają ekspozycję na tikagrelor (Cmax ↓73%, AUC ↓86%), co może zmniejszać skuteczność leku i jest niezalecane. Cyklosporyna zwiększa ekspozycję tikagreloru (Cmax 2,3×, AUC 2,8×), co wymaga monitorowania. Morfina i inne opioidy opóźniają i zmniejszają wchłanianie tikagreloru o 35%, co może wymagać rozważenia pozajelitowego inhibitora P2Y12 u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW). Interakcje z lekami hipolipemizującymi obejmują wzrost ekspozycji na symwastatynę (>40 mg) i lowastatynę (Cmax symwastatyny ↑81%, AUC ↑56%), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, natomiast wpływ na atorwastatynę jest umiarkowany (Cmax ↑23%, AUC ↑36%) i nieklinicznie istotny.
aktywowany czas krzepnięcia, alkaloid sporyszu, antagonista receptora angiotensyny, bradykardia, cyklosporyna, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, glikoproteina p, hemostaza, heparyna, heparyna drobnocząsteczkowa, induktor CYP3A, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4, inhibitor GpIIb/IIIa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor P2Y12, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwkrzepliwy, motoryka żołądkowo-jelitowa, ostry zespół wieńcowy, paroksetyna, rabdomioliza, ryfampicyna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, symwastatyna, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lecalpin 20 mg

Lerkanidypina charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym w dawkach 10-20 mg, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) odpowiednio 3,3 ng/ml ± 2,09 dla 10 mg oraz 7,66 ng/ml ± 5,9 dla 20 mg, osiąganym po 1,5-3 godzinach. Lek występuje jako mieszanina dwóch enancjomerów o podobnym profilu farmakokinetycznym, przy czym S-enancjomer wykazuje około 1,2-krotnie wyższe wartości Cmax i AUC. Biodostępność lerkanidypiny jest niska (~10% po posiłku, a jedynie 1/3 tej wartości na czczo) z wyraźnym wpływem pokarmu, który może zwiększyć dostępność biologiczną leku nawet 4-krotnie po posiłku bogatym w tłuszcz. Z tego względu zaleca się podawanie leku przed posiłkiem, aby ograniczyć zmienność farmakokinetyczną. Lerkanidypina wykazuje wysokie (>98%) wiązanie z białkami osocza, co ma znaczenie kliniczne u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, gdzie może dojść do wzrostu frakcji wolnej leku.
Metabolizm lerkanidypiny zachodzi intensywnie w wątrobie, głównie przez izoenzym CYP3A4, z eliminacją głównie w postaci nieaktywnych metabolitów (około 50% dawki wydalane z moczem). Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 8-10 godzin, jednak działanie terapeutyczne utrzymuje się przez 24 godziny dzięki silnemu wiązaniu z lipidami błon komórkowych. Kinetyka leku jest nieliniowa, co przejawia się wzrostem Cmax i AUC w stosunku 1:3:8 oraz 1:4:18 dla dawek 10, 20 i 40 mg, wskazując na wysycenie metabolizmu pierwszego przejścia. Profil farmakokinetyczny u osób starszych oraz z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami nerek i wątroby jest zbliżony do populacji ogólnej, natomiast u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby obserwuje się istotny wzrost stężeń leku (do 70%), co wymaga ostrożności klinicznej i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Nie stwierdzono kumulacji leku przy wielokrotnym podawaniu, a interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 i CYP2D6 są klinicznie nieistotne przy stosowaniu standardowych dawek.
biodostępność, biodostępność doustna, biotransformacja, całkowite wchłanianie, cytochrom P450, dializoterapia, dystrybucja leku, enancjomer, frakcja wolna leku, izoenzym CYP3A4, kinetyka nieliniowa, lerkanidypina, lipidy błon komórkowych, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, metoprolol, midazolam, mikrosomy wątroby, niewydolność wątroby, okres półtrwania, pacjent w podeszłym wieku, pole pod krzywą stężenia, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Darunavir Accord 800 mg

Farmakokinetyka darunawiru wykazuje istotne różnice pomiędzy zdrowymi ochotnikami a pacjentami zakażonymi HIV-1, co jest związane z podwyższonym stężeniem kwaśnej glikoproteiny α1 (AAG) u chorych, prowadzącym do zwiększonego wiązania leku z białkami osocza (około 95%). Darunawir jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4, a jego biodostępność bezwzględna po podaniu doustnym wynosi około 37%, wzrastając do około 82% przy jednoczesnym stosowaniu rytonawiru (100 mg dwa razy na dobę), który działa jako silny inhibitor CYP3A, powodując około 14-krotne zwiększenie ekspozycji na lek. Maksymalne stężenie w osoczu (Tmax) osiągane jest w ciągu 2,5-4 godzin po podaniu. Objętość dystrybucji darunawiru wzrasta z 88,1 ± 59,0 l do 131 ± 49,9 l pod wpływem rytonawiru, a okres półtrwania wynosi około 15 godzin w skojarzeniu z inhibitorem CYP3A. Zaleca się podawanie darunawiru z kobicystatem lub rytonawirem oraz z posiłkiem, gdyż obecność pokarmu zwiększa biodostępność leku, natomiast rodzaj spożywanego pokarmu nie wpływa na ekspozycję.
biodostępność bezwzględna, Darunavir Accord, darunawir, darunawir z kobicystatem, darunawir z rytonawirem, inhibitor CYP3A, izoenzym CYP3A, izoenzym CYP3A4, klirens darunawiru, kwaśna glikoproteina α1, mikrosomy wątrobowe, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydacja, stężenie darunawiru, stężenie w osoczu, szlak metaboliczny, wiązanie z białkami