interakcja farmakokinetyczna
Interakcja farmakokinetyczna to rodzaj interakcji lekowej, w której jeden lek wpływa na procesy farmakokinetyczne drugiego leku. Procesy te obejmują wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz wydalanie substancji czynnej z organizmu, co może prowadzić do zmiany stężenia leku we krwi i jego działania terapeutycznego.
Najczęstszym mechanizmem interakcji farmakokinetycznych jest wpływ na aktywność enzymów cytochromu P450, odpowiedzialnych za metabolizm wielu leków. Inhibitory tych enzymów (np. ketokonazol, erytromycyna) mogą zwiększać stężenie i nasilać działanie innych leków, podczas gdy induktory (np. rifampicyna, dziurawiec) mogą obniżać ich stężenie i osłabiać efekt terapeutyczny.
Interakcje farmakokinetyczne mogą również dotyczyć białek transportowych (np. glikoproteiny P), wiązania z białkami osocza, zmian pH żołądka wpływających na wchłanianie leków, a także konkurencji o mechanizmy wydalania nerkowego. Monitorowanie tego typu interakcji jest kluczowym elementem bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Oxodil Combo (320 mcg + 9 mcg)/dawkę dostarczoną
Produkt Oxodil Combo, zawierający budezonid i formoterol, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Budezonid jest metabolizowany przez CYP3A4, a silne inhibitory tego enzymu (np. ketokonazol 200 mg/dobę, itrakonazol 200 mg/dobę) mogą zwiększać jego stężenie w osoczu nawet 4-6-krotnie, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub maksymalnego wydłużenia odstępu między dawkami. Formoterol, jako agonista β2-adrenergiczny, może mieć osłabione działanie przy jednoczesnym stosowaniu beta-adrenolityków, a także zwiększa ryzyko arytmii przy kojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc (np. chinidyna, dyzopiramid). Dodatkowo, inhibitory MAO mogą podnosić ciśnienie tętnicze, a alkohol oraz leki takie jak lewodopa czy lewotyroksyna mogą zmniejszać tolerancję mięśnia sercowego na β2-sympatykomimetyki, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego.
agonista receptorów beta2-adrenergicznych, arytmia, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, beta2-sympatykomimetyk, budezonid, chinidyna, cytochrom P450, dyzopiramid, ekspozycja ogólnoustrojowa, formoterol, furazolidon, glikozyd naparstnicy, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kobicystat, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek przeciwhistaminowy, lewodopa, lewotyroksyna, nefazodon, oksytocyna, pochodna fenotiazyny, pozakonazol, prokainamid, prokarbazyna, tachykardia, telitromycyna, terfenadyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, węglowodór halogenowy, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Interakcje leku – Ceclor MR 500 mg
Cefaklor, jako antybiotyk β-laktamowy, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z innymi lekami, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne jest wydłużenie czasu protrombinowego u pacjentów jednocześnie przyjmujących doustne antykoagulanty (np. warfarynę, acenokumarol), co zwiększa ryzyko krwawień o znaczeniu klinicznym i wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia oraz ewentualnej modyfikacji dawki leków przeciwzakrzepowych. Probenecyd hamuje nerkowe wydalanie cefakloru, co prowadzi do wzrostu stężenia leku w surowicy i wydłużenia jego okresu półtrwania, co może być klinicznie wykorzystane, ale wymaga ścisłego nadzoru. Z kolei leki zobojętniające zawierające wodorotlenek magnezu lub glinu obniżają wchłanianie cefakloru, jeśli są podawane w ciągu godziny od antybiotyku, dlatego zaleca się zachowanie co najmniej 1-godzinnego odstępu między ich podaniem.
acenokumarol, antagonista receptora H2, antybiotyk β-laktamowy, Ceclor MR, cefaklor, cefalosporyna, choroba wątroby, czas protrombinowy, doustny antykoagulant, etanol, famotydyna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, parametry krzepnięcia, próba krzyżowa, probenecyd, ranitydyna, reakcja disulfiramopodobna, test antyglobulinowy, test Coombsa, transport kanalikowy, układ immunologiczny, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Interakcje leku – Escitalopram LEK-AM 5 mg
Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego oraz arytmii z wydłużeniem odstępu QT. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie escytalopramu z nieodwracalnymi nieselektywnymi inhibitorami MAO (np. przerwa 14 dni po odstawieniu MAO przed rozpoczęciem escytalopramu i 7 dni po odstawieniu escytalopramu przed MAO), odwracalnym inhibitorem MAO-A (moklobemid) oraz odwracalnym nieselektywnym inhibitorem MAO (linezolid). Ponadto, należy unikać kojarzenia z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki jak moksyfloksacyna, erytromycyna IV). Szczególną ostrożność wymaga terapia skojarzona z opioidami, tryptanami, lekami obniżającymi próg drgawkowy oraz lekami wpływającymi na krzepnięcie krwi, ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, drgawek oraz krwawień. Zaleca się ścisłe monitorowanie kliniczne i dostosowanie dawek.
alkohol etylowy, arytmia komorowa, bupropion, cymetydyna, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A4, dezypramina, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie serotoninergiczne, dziurawiec zwyczajny, flekainid, flukonazol, fluwoksamina, haloperydol, hipokaliemia, inhibitor MAO, inhibitor MAO-A, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klomipramina, lanzoprazol, lek neuroleptyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, linezolid, meflochina, metoprolol, moklobemid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nortryptylina, obniżenie progu drgawkowego, omeprazol, propafenon, rysperydon, selegilina, SSRI, sumatryptan, terapia skojarzona, tiorydazyna, torsade de pointes, tramadol, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptan, tyklopidyna, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Interakcje
Szczepionka ADACEL POLIO zawierająca fimbrie typu 2 i 3 (5 µg) wykazuje bezpieczeństwo i skuteczność przy jednoczesnym podawaniu z innymi szczepionkami inaktywowanymi, takimi jak szczepionka przeciw grypie u osób ≥60 lat, szczepionka przeciw WZW typu B oraz szczepionka przeciw HPV (Gardasil). Zaleca się podawanie szczepionek w różne miejsca ciała, aby uniknąć lokalnych interakcji. W przypadku szczepionki HPV zaobserwowano tendencję do niższych średnich geometrycznych mian przeciwciał anty-HPV, jednak kliniczne znaczenie tego zjawiska nie jest ustalone. Brak istotnych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych stwierdzono również przy jednoczesnym podawaniu immunoglobulin oraz innych szczepionek inaktywowanych. Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji z alkoholem, jednak ze względu na potencjalne osłabienie odpowiedzi immunologicznej i nasilenie działań niepożądanych, zaleca się unikanie spożycia alkoholu na 24 godziny przed i po szczepieniu.
Adacel Polio, albumina surowicy bydlęcej, fimbrie, formaldehyd, glutaraldehyd, immunoglobulina, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid, krztusiec, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, miano przeciwciał, nadwrażliwość, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, polimyksyna B, przeciwciało monoklonalne, przeszczep narządu, reakcja alergiczna, streptomycyna, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciw grypie, szczepionka skojarzona, szczepionka żywa, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu B - Leksykon substancji czynnych
Czynnik VIII – Interakcje
Czynnik VIII (FVIII) jest kluczowym elementem kaskady krzepnięcia, aktywującym czynnik X w obecności aktywowanego czynnika IX. Preparaty zawierające ludzki czynnik VIII, takie jak Beriate dostępny w dawkach 250, 500, 1000 i 2000 j.m., stosowane są w terapii zastępczej hemofilii A i innych niedoborów FVIII. Ze względu na białkową naturę FVIII, jego metabolizm nie zależy od enzymów wątrobowych (np. cytochromu P450), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami. Produkty te zawierają również sód w stężeniu około 100 mmol/l (2,3 mg/ml), co wymaga uwagi u pacjentów na diecie niskosodowej. Nie stwierdzono bezpośrednich interakcji FVIII z alkoholem, jednak alkohol może wpływać na funkcję wątroby i hemostazę, co pośrednio może modyfikować efektywność terapii.
Beriate, cytochrom P450, czynnik IX, czynnik krzepnięcia, czynnik VIII krzepnięcia, czynnik X, dieta niskosodowa, dysfunkcja płytek krwi, enzymy wątrobowe, farmakodynamika, farmakokinetyka, hemofilia A, hemostaza, hemostaza pierwotna, heparyna, hepatotoksyczność, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, kaskada krzepnięcia, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, ludzki czynnik VIII, niedobór czynnika VIII, NOAC, osocze ludzkie, preparat krwiopochodny, rozszerzenie naczyń, układ krzepnięcia, warfaryna, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Interakcje leku – Skinoren 200 mg/g
Produkt leczniczy Skinoren, zawierający kwas azelainowy w stężeniu 200 mg/g w postaci kremu, charakteryzuje się minimalną absorpcją ogólnoustrojową, co znacząco ogranicza ryzyko interakcji systemowych z innymi lekami. Brak jest udokumentowanych badań klinicznych dotyczących interakcji tego preparatu, jednak ze względu na właściwości farmakologiczne kwasu azelainowego, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych miejscowych preparatów dermatologicznych, zwłaszcza zawierających substancje złuszczające (np. kwas salicylowy, kwas glikolowy) oraz retinoidy (tretynoina, adapalen, tazaroten), które mogą nasilać miejscowe działanie drażniące skóry. Zaleca się unikanie stosowania tych preparatów na te same obszary skóry lub aplikację w różnych porach dnia. Nie stwierdzono bezpośrednich interakcji z alkoholem, jednak jego działanie wysuszające może pośrednio wpływać na tolerancję terapii miejscowej.
absorpcja ogólnoustrojowa, alkohol cetostearylowy, antybiotyk miejscowy, antybiotyki miejscowe, działanie drażniące, glikol propylenowy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid miejscowy, kwas azelainowy, kwas benzoesowy, kwasy złuszczające, preparat dermatologiczny, preparat złuszczający, reakcja nadwrażliwości, retinoid miejscowy, retinoidy, Skinoren, substancja złuszczająca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Darunavir Synoptis 600 mg
Darunawir jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub pomocnicze składniki preparatu, takie jak laktoza jednowodna (113,90 mg w tabletce 600 mg), glikol propylenowy (83,33 mg) oraz żółcień pomarańczowa FCF (2,88 mg). Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby klasy C wg skali Child-Pugh ze względu na ryzyko kumulacji i nasilenia działań niepożądanych, wynikające z metabolizmu darunawiru głównie w wątrobie. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta pod kątem tych przeciwwskazań.
alfuzosyna, alkaloidy sporyszu, amiodaron, astemizol, awanafil, benzodiazepina, chinidyna, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cytochrom P450 3A4, cyzapryd, dabigatran, dapoksetyna, dihydroergotamina, dławica piersiowa, dna moczanowa, domperidon, dronedaron, dziurawiec zwyczajny, elbaswir/grazoprewir, enzym CYP3A, ergotamina, glikol propylenowy, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor trombiny, interakcja farmakokinetyczna, kolchicyna, kwetiapina, łagodny rozrost gruczołu krokowego, laktoza jednowodna, lek antyarytmiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwymiotny, lopinawir z rytonawirem, lowastatyna, lurazydon, midazolam, migrena, nadwrażliwość na darunawir, naloksegol, niewydolność wątrobowa, pimozyd, przedwczesny wytrysk, przewlekła niewydolność serca, ranolazyna, ryfampicyna, sertindol, skala Child-Pugh, syldenafil, symwastatyna, terfenadyna, tętnicze nadciśnienie płucne, tikagrelor, triazolam, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia erekcji, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie czynności nerek, zaparcie wywołane opioidami, żółcień pomarańczowa FCF - Leksykon leków
Interakcje leku – Natussic 7,5 mg/5 ml
Butamiratu cytrynian, substancja czynna leku Natussic, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne, zwłaszcza z lekami wykrztuśnymi (np. ambroksol, bromheksyna, gwajafenezyna), których jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zatrzymania wydzieliny w drogach oddechowych wynikające z hamowania odruchu kaszlu przez butamirat. Ponadto, potencjalne nasilenie działania sedatywnego może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu alkoholu etylowego oraz leków o działaniu hamującym ośrodkowy układ nerwowy, takich jak inne leki przeciwkaszlowe (kodeina, dekstrometorfan), przeciwhistaminowe o działaniu sedatywnym (hydroksyzyna, difenhydramina) oraz leki uspokajające i nasenne (benzodiazepiny). Produkt zawiera do 11 mg etanolu 96% (v/v) w 5 ml syropu, co nie powinno mieć klinicznego znaczenia przy prawidłowym dawkowaniu, jednak zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii.
alkohol etylowy, ambroksol, benzodiazepina, bromheksyna, butamiratu cytrynian, dekstrometorfan, difenhydramina, działanie przeciwkaszlowe, działanie sedatywne, gwajafenezyna, hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, hydroksyzyna, induktor cytochromu P450, inhibitor cytochromu P450, interakcja farmakokinetyczna, kodeina, lek nasenny, lek przeciwhistaminowy, lek uspokajający, lek wykrztuśny, odruch kaszlu - Leksykon leków
Interakcje leku – Dafurag 10 mg/ml
Furazydyna, znana również jako furagina, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne wpływające na jej skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Antagonistyczne działanie wobec kwasu nalidyksowego prowadzi do obniżenia jego efektu bakteriostatycznego, co czyni jednoczesne stosowanie niewskazanym. Z kolei synergistyczne interakcje z antybiotykami aminoglikozydowymi i tetracyklinami mogą zwiększać skuteczność terapeutyczną, jednak wymagają monitorowania działań niepożądanych. Interakcje toksyczne z chloramfenikolem i rystomycyną nasilają ryzyko zaburzeń hematologicznych, co wymaga regularnej kontroli morfologii krwi. Leki urykozuryczne, takie jak probenecyd w dużych dawkach i sulfinpirazon, zmniejszają wydzielanie kanalikowe furazydyny, prowadząc do jej kumulacji i obniżenia stężenia w moczu poniżej minimalnego stężenia bakteriostatycznego, co osłabia skuteczność w leczeniu zakażeń układu moczowego.
antybiotyk aminoglikozydowy, atropina, chloramfenikol, działanie bakteriostatyczne, działanie hemotoksyczne, działanie niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, efekt disulfiramopodobny, Furagina, furazydyna, hepatotoksyczność, interakcja antagonistyczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja synergistyczna, kwas nalidyksowy, lek alkalizujący, lek urykozuryczny, morfologia krwi, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna nitrofuranu, probenecyd, przewód pokarmowy, reakcja disulfiramopodobna, rystomycyna, schorzenie wątroby, stężenie bakteriostatyczne, sulfinpirazon, tachykardia, tetracyklina, trójkrzemian magnezu, układ pokarmowy, witamina z grupy B, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie hematologiczne, zakażenie układu moczowego