cukrzycowa kwasica ketonowa
Cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA) to ostre, potencjalnie zagrażające życiu powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się triadą objawów: hiperglikemią (>250 mg/dl), kwasicą metaboliczną (pH krwi <7,3, HCO3- <15 mEq/l) oraz ketonemią i ketonurią. Najczęściej występuje u pacjentów z cukrzycą typu 1, ale może również rozwinąć się u chorych z cukrzycą typu 2 w sytuacjach stresu metabolicznego.
Patofizjologia DKA opiera się na bezwzględnym lub względnym niedoborze insuliny oraz nadmiarze hormonów kontrregulacyjnych (glukagonu, kortyzolu, katecholamin, hormonu wzrostu). Prowadzi to do nasilonej glukoneogenezy i glikogenolizy w wątrobie, upośledzenia wykorzystania glukozy w tkankach obwodowych oraz nasilonej lipolizy z produkcją ciał ketonowych: acetooctanu, β-hydroksymaślanu i acetonu.
Objawy kliniczne obejmują poliurię, polidypsję, odwodnienie, osłabienie, nudności, wymioty, bóle brzucha, zaburzenia świadomości oraz charakterystyczny zapach acetonu z ust. W badaniach laboratoryjnych poza hiperglikemią i kwasicą metaboliczną stwierdza się także podwyższone stężenie ciał ketonowych, hiponatremię, hipokaliemię (pomimo całkowitego deficytu potasu w organizmie), podwyższone parametry zapalne oraz leukocytozę.
Leczenie DKA obejmuje: nawodnienie dożylne, ciągły wlew insuliny, suplementację elektrolitów (głównie potasu), monitorowanie stanu klinicznego i parametrów laboratoryjnych oraz identyfikację i leczenie czynnika wywołującego (najczęściej infekcji, przerwania insulinoterapii lub ostrego incydentu sercowo-naczyniowego). Powikłaniami DKA mogą być obrzęk mózgu (szczególnie u dzieci), ostra niewydolność nerek, powikłania zakrzepowo-zatorowe oraz zaburzenia elektrolitowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Daforbis 5 mg
Dapagliflozyna wykazuje dobrze udokumentowany profil bezpieczeństwa potwierdzony w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów z cukrzycą typu 2, niewydolnością serca oraz przewlekłą chorobą nerek. W badaniu DECLARE, z medianą ekspozycji 48 miesięcy (30 623 pacjento-lat), najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zakażenia narządów płciowych (5,5% vs. 0,6% placebo), głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, częściej u kobiet. Hipoglikemia występowała głównie przy jednoczesnym stosowaniu pochodnych sulfonylomocznika lub insuliny, z częstością lekkiej hipoglikemii do 7,9% w grupie dapagliflozyny vs. 2,1% placebo (glimepiryd) oraz ciężkiej hipoglikemii do 1,0% (insulina). Zakażenia układu moczowego były nieznacznie częstsze (4,7% vs. 3,5%), a niedobór płynów zgłaszano u 1,1% pacjentów na dapagliflozynę i 0,7% na placebo, z ciężkimi zdarzeniami <0,2%. Cukrzycowa kwasica ketonowa występowała rzadko (27 vs. 12 przypadków na 17 160 pacjentów), głównie u osób leczonych insuliną. Martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera) było bardzo rzadkie (1 przypadek w grupie dapagliflozyny vs. 5 w placebo). Zmiany parametrów nerkowych, takie jak wzrost kreatyniny, obserwowano u 3,2% pacjentów na dapagliflozynę i 1,8% na placebo, zwykle przemijające i odwracalne, z większą częstością u pacjentów z eGFR 30-60 ml/min/1,73 m².
cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, dapagliflozyna, EGFR, glimepiryd, hipoglikemia, hipotensja, hipowolemia, inhibitor SGLT2, martwicze zapalenie powięzi krocza, metformina, niedobór płynów, niewydolność nerek, niewydolność serca, obniżenie klirensu kreatyniny, obniżone przesączanie kłębuszkowe, odwodnienie, pochodna sulfonylomocznika, przewlekła choroba nerek, sitagliptyna, stulejka, zakażenie grzybicze, zakażenie narządów płciowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie sromu i pochwy, zapalenie żołędzi prącia, zawroty głowy, zgorzel Fourniera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pernuvi
PERNUVI 50 mg, zawierający wildagliptynę, nie jest substytutem insuliny i nie powinien być stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 1 ani w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. Lek jest przeznaczony wyłącznie do terapii cukrzycy typu 2. U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek poddawanych hemodializie zaleca się ostrożność i dokładne monitorowanie, ze względu na ograniczone dane kliniczne. Preparat jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy aktywność aminotransferaz AlAT lub AspAT przekracza 3-krotnie górną granicę normy (>3 x GGN). Monitorowanie czynności wątroby powinno odbywać się przed rozpoczęciem leczenia oraz co 3 miesiące w pierwszym roku terapii, a następnie okresowo. W przypadku utrzymującego się wzrostu enzymów wątrobowych lub wystąpienia objawów takich jak żółtaczka, leczenie należy przerwać i nie wznawiać po normalizacji wyników.
cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, dziedziczna nietolerancja galaktozy, enzymy wątrobowe, hemodializa, hipoglikemia, niedobór laktazy, niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, pęcherzowe zmiany skórne, powikłania skórne cukrzycy, próby czynnościowe wątroby, schyłkowa niewydolność nerek, sulfonylomocznik, wildagliptyna, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Cukrzyca typu 1 u dzieci – Objawy
Cukrzyca typu 1 u dzieci to przewlekła choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się destrukcją komórek beta trzustki, prowadzącą do całkowitego lub znacznego braku produkcji insuliny. Kluczowe objawy kliniczne to tzw. „4T”: poliuria (występująca u >80% pacjentów), polidypsja (u ~98%), zmęczenie (u ~76%) oraz niezamierzona utrata masy ciała (u ~64%), mimo zwiększonego apetytu. Choroba rozwija się etapowo: stadium 1 i 2 cechuje obecność przeciwciał przeciwko komórkom beta przy prawidłowej lub nieprawidłowej glikemii, natomiast stadium 3 to faza kliniczna z typowymi objawami. Diagnostyka opiera się na pomiarach glikemii (glukoza na czczo ≥126 mg/dl, przygodna ≥200 mg/dl), HbA1c ≥6,5%, obecności przeciwciał (przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego, komórkom wysp trzustkowych, insulinie) oraz niskim poziomie peptydu C. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla zapobiegania cukrzycowej kwasicy ketonowej (DKA), która występuje u 15-80% dzieci w chwili diagnozy i wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
aceton w oddechu, bielactwo, celiakia, choroba Addisona, choroba Hashimoto, ciągłe monitorowanie glikemii, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, endokrynolog, glukometr, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, hipoglikemia, infekcja grzybicza, insulina, komórka beta trzustki, moczenie nocne, nefropatia cukrzycowa, neuropatia cukrzycowa, nudności i wymioty, oddech Kussmaula, peptyd C, polidypsja, poliuria, pompa insulinowa, poziom cukru we krwi, remisja cukrzycy, retinopatia cukrzycowa, układ odpornościowy, utrata masy ciała, zaburzenie widzenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tractiva 15 mg
Lek Tractiva zawierający arypiprazol charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania podczas terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. W zakresie układu nerwowego często pojawiają się zaburzenia pozapiramidowe (w tym parkinsonizm, dystonia, dyskineza), drżenie, bóle głowy, sedacja, senność oraz zawroty głowy. W sferze psychicznej często zgłaszane są bezsenność, lęk i niepokój ruchowy. W obrębie metabolizmu i odżywiania częstość występowania cukrzycy jest istotna, a niezbyt często obserwuje się hiperprolaktynemię, hiperglikemię oraz zmniejszenie stężenia prolaktyny. Działania niepożądane hematologiczne, takie jak leukopenia, neutropenia i trombocytopenia, mają częstość nieznaną i wymagają regularnego monitorowania morfologii krwi. Dystonia może wystąpić szczególnie u młodszych pacjentów i mężczyzn, zwłaszcza na początku leczenia. W badaniach klinicznych EPS występowały u 19-26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem, w porównaniu do wyższych wartości w grupach leczonych haloperydolem (do 57,3%).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, drżenie, dysfagia, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperinsulinemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipoprolaktynemia, kompulsywne objadanie się, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, profil bezpieczeństwa, reakcja uczuleniowa, schizofrenia, sedacja, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – AGARTHA
Produkt leczniczy AGARTHA zawierający wildagliptynę jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1, cukrzycową kwasicą ketonową oraz u osób z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy aktywność enzymów AlAT lub AspAT przekracza 3-krotnie górną granicę normy (ULN). Zaleca się monitorowanie funkcji wątroby przed rozpoczęciem terapii oraz co 3 miesiące w pierwszym roku leczenia, a następnie okresowo. W przypadku utrzymującej się aktywności enzymów >3×ULN lub wystąpienia objawów zaburzeń wątrobowych, takich jak żółtaczka, należy przerwać leczenie i nie wznawiać terapii po normalizacji wyników. U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) poddawanych hemodializie wskazana jest szczególna ostrożność oraz dostosowanie dawki zgodnie z ChPL. AGARTHA nie zastępuje insuliny i nie jest zalecany u pacjentów z niewydolnością serca klasy IV wg NYHA, a doświadczenie kliniczne w klasie III jest ograniczone.
AlAT, AspAT, choroba skóry, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, enzym wątrobowy, hemodializa, hipoglikemia, klasyfikacja NYHA, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, pochodna sulfonylomocznika, powikłanie cukrzycowe skóry, schyłkowa niewydolność nerek, wildagliptyna, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sitagliptin Sandoz
Produkt leczniczy Sitagliptin Sandoz, inhibitor DPP-4, jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. Istotnym ryzykiem jest możliwość wystąpienia ostrego zapalenia trzustki, objawiającego się uporczywym, silnym bólem brzucha. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast odstawić lek, wykluczyć inne potencjalne przyczyny oraz nie włączać ponownie sytagliptyny po potwierdzeniu rozpoznania. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z historią zapalenia trzustki. Ponadto, ryzyko hipoglikemii jest zwiększone przy jednoczesnym stosowaniu sytagliptyny z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika, co wymaga rozważenia redukcji ich dawek. W monoterapii lub w skojarzeniu z lekami niepowodującymi hipoglikemii (np. metforminą, agonistami PPAR) częstość hipoglikemii jest porównywalna do placebo.
agonista receptora PPAR, anafilaksja, ciężka reakcja nadwrażliwości, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, dializa otrzewnowa, inhibitor DPP-4, insulina, martwicze zapalenie trzustki, metformina, monoterapia, obniżony GFR, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, schyłkowa niewydolność nerek, silny ból brzucha, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Agnis
Wildagliptyna (AGNIS, 50 mg) jest przeciwwskazana u pacjentów z cukrzycą typu 1, cukrzycową kwasicą ketonową oraz u osób z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy aktywność aminotransferaz (AlAT lub AspAT) przekracza trzykrotnie górną granicę normy (ULN). U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) poddawanych hemodializie stosowanie wildagliptyny wymaga szczególnej ostrożności i dostosowania dawkowania. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe – badania czynnościowe należy wykonywać przed rozpoczęciem terapii, następnie co 3 miesiące przez pierwszy rok, a potem okresowo. W przypadku utrzymującej się aktywności aminotransferaz ≥3x ULN lub wystąpienia objawów zaburzeń wątroby (np. żółtaczka) leczenie należy przerwać i nie wznawiać po normalizacji wyników.
aminotransferazy, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, funkcja wątroby, hemodializa, hipoglikemia, niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, pochodna sulfonylomocznika, powikłanie cukrzycowe, próby czynnościowe wątroby, schyłkowa niewydolność nerek, wildagliptyna, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie skórne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zmiany skórne pęcherzowe i złuszczające, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Viglita
Produkt leczniczy Viglita (wildagliptyna) nie jest wskazany jako substytut insuliny u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) poddawanych hemodializie stosowanie wildagliptyny wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane kliniczne. Viglita jest przeciwwskazana u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT) lub aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) przekracza trzykrotnie górną granicę normy (ULN). W trakcie terapii konieczne jest systematyczne monitorowanie parametrów wątrobowych co 3 miesiące w pierwszym roku, a następnie okresowo, z przerwaniem leczenia w przypadku utrzymania się aktywności enzymów na poziomie ≥3x ULN. Pacjenci z objawami zaburzeń czynności wątroby powinni natychmiast przerwać terapię, a wznowienie leczenia po normalizacji wyników jest niewskazane.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, dziedziczna nietolerancja galaktozy, hemodializa, hipoglikemia, niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, pęcherzowe zmiany skórne, pochodne sulfonylomocznika, schyłkowa niewydolność nerek, wildagliptyna, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Agartha DUO 50 mg + 1000 mg
Lek Agartha DUO, zawierający wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg), posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, ostre stany kwasicy metabolicznej (w tym kwasicę mleczanową i cukrzycową kwasicę ketonową), cukrzycowy stan przedśpiączkowy oraz ciężką niewydolność nerek z GFR <30 ml/min. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w stanach ostrych mogących zaburzać czynność nerek, takich jak odwodnienie, ciężkie zakażenia, wstrząs oraz donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod. Ryzyko kwasicy mleczanowej zwiększa się także w przebiegu niewydolności serca (zwłaszcza zdekompensowanej), niewydolności układu oddechowego, niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego oraz w stanach niedotlenienia tkanek. Dysfunkcja wątroby stanowi kolejne przeciwwskazanie ze względu na jej rolę w metabolizmie glukozy i kwasu mlekowego.
alkoholizm, ciężkie zakażenie, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowy stan przedśpiączkowy, doustne leki przeciwcukrzycowe, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, hipoglikemia, insulinoterapia, karmienie piersią, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, metformina, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie tkanek, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, odwodnienie, ostry zespół wieńcowy, środki kontrastowe jodowe, wildagliptyna, wstrząs, zaburzenia czynności wątroby, zatrucie alkoholem, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Diaflix 5 mg
Dapagliflozyna, substancja czynna produktu leczniczego Diaflix dostępna w dawkach 5 mg i 10 mg, została szeroko przebadana pod kątem bezpieczeństwa u pacjentów z cukrzycą typu 2, niewydolnością serca oraz przewlekłą chorobą nerek. Dane pochodzące z ponad 15 000 pacjentów w badaniach klinicznych, w tym z dużych, długoterminowych badań DECLARE (median ekspozycji 48 miesięcy, 8574 pacjentów), DAPA-HF (18 miesięcy, 2368 pacjentów), DELIVER (27 miesięcy, 3126 pacjentów) oraz DAPA-CKD (27 miesięcy, 2149 pacjentów), potwierdzają spójny profil bezpieczeństwa. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zakażenia narządów płciowych (5,5% w grupie dapagliflozyny vs. 0,6% placebo), głównie o łagodnym lub umiarkowanym przebiegu, oraz zakażenia układu moczowego (4,7% vs. 3,5%). Hipoglikemia występowała głównie w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną, z częstością ciężkiej hipoglikemii do 1,0%, natomiast w monoterapii lub w połączeniu z metforminą częstość epizodów hipoglikemii była podobna do placebo (<5%).
cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, dapagliflozyna, dyslipidemia, dysuria, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipoglikemia, hipotensja, hipowolemia, inhibitor SGLT2, klirens kreatyniny, martwicze zapalenie powięzi krocza, metformina, niedobór płynów, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, pochodne sulfonylomocznika, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła choroba nerek, sitagliptyna, wielomocz, zakażenie grzybicze, zakażenie narządów płciowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie sromu i pochwy, zapalenie żołędzi prącia, zgorzel Fourniera, zwiększony hematokryt - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Jansitin
Produkt leczniczy Jansitin (sytagliptyna) nie jest wskazany do stosowania u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w terapii kwasicy ketonowej. Istotnym ryzykiem jest możliwość wystąpienia ostrego zapalenia trzustki, objawiającego się uporczywym, silnym bólem brzucha. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast odstawić lek i przeprowadzić diagnostykę potwierdzającą rozpoznanie; ponowne włączenie sytagliptyny jest przeciwwskazane. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zapalenia trzustki, monitorując parametry biochemiczne. Ryzyko hipoglikemii podczas monoterapii lub w skojarzeniu z metforminą czy agonistą receptora PPARγ jest porównywalne z placebo, natomiast zwiększa się przy jednoczesnym stosowaniu insuliny lub pochodnych sulfonylomocznika, co wymaga odpowiedniej korekty dawek i monitorowania glikemii.
agonista receptora PPARγ, anafilaksja, ból brzucha, brak laktazy, ciężka reakcja nadwrażliwości, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, dializa otrzewnowa, hemodializa, hipoglikemia, inhibitor DPP-4, martwicze zapalenie trzustki, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, schyłkowa niewydolność nerek, sytagliptyna, terapia skojarzona, zaburzenie czynności nerek, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adimuplan
Adimuplan (sytagliptyna) jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. Stosowanie sytagliptyny wiąże się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki, które może manifestować się uporczywym, silnym bólem brzucha. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast odstawić lek oraz inne potencjalnie podejrzane produkty lecznicze i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę. Potwierdzone ostre zapalenie trzustki stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do ponownego stosowania sytagliptyny. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z historią zapalenia trzustki. Ponadto, sytagliptyna zwiększa ryzyko hipoglikemii, zwłaszcza w terapii skojarzonej z insuliną lub sulfonylomocznikami, co wymaga indywidualnej modyfikacji dawkowania tych leków.
Adimuplan, agonista receptora PPARγ, anafilaksja, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, hipoglikemia, inhibitor DPP-4, insulina, martwicze zapalenie trzustki, metformina, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, reakcja nadwrażliwości, schyłkowa niewydolność nerek, sulfonylomocznik, sytagliptyna, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Śpiączka cukrzycowa – Epidemiologia
Śpiączka cukrzycowa, najczęściej będąca następstwem cukrzycowej kwasicy ketonowej (DKA), stanowi poważne, zagrażające życiu powikłanie cukrzycy, szczególnie typu 1, choć dotyczy także pacjentów z cukrzycą typu 2. Częstość występowania śpiączki cukrzycowej według danych z 2016 roku wynosiła 225,9 na 10 000 dorosłych z cukrzycą typu 1 oraz 11,6 na 10 000 z cukrzycą typu 2. DKA charakteryzuje się zróżnicowaną zapadalnością geograficzną, od 0 do 263 przypadków na 1000 osobolat, z najwyższą częstością w Chinach. Wskaźnik śmiertelności z powodu DKA w krajach rozwiniętych wynosi 2,5-5%, natomiast w krajach rozwijających się sięga nawet 24%, z wyższą śmiertelnością u osób starszych i z chorobami współistniejącymi. Czynniki wywołujące DKA to przede wszystkim nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz infekcje u pacjentów z cukrzycą typu 2, w tym zakażenia układu moczowego i oddechowego, a także COVID-19, który zwiększa ryzyko DKA i może indukować nowo rozpoznaną cukrzycę z DKA.
ciągły podskórny wlew insuliny, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, DALY, DKA, edukacja diabetologiczna, hiperglikemia, hipoglikemia, hospitalizacja DKA, infekcja COVID-19, insulinooporność, kontrola cukrzycy, kwasica ketonowa, objawy hipoglikemii, pompa insulinowa, powikłania cukrzycy, śmiertelność wewnątrzszpitalna, śpiączka cukrzycowa, śpiączka hipoglikemiczna, uszkodzenie mózgu, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu oddechowego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adimuplan
Lek Adimuplan zawierający sytagliptynę jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. Stosowanie sytagliptyny wiąże się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki, które objawia się uporczywym, silnym bólem brzucha; w przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast odstawić lek i przeprowadzić diagnostykę różnicową. Nie należy ponownie rozpoczynać terapii u pacjentów z potwierdzonym ostrym zapaleniem trzustki. Hipoglikemia jest rzadko obserwowana podczas monoterapii lub w skojarzeniu z lekami niepowodującymi hipoglikemii (np. metforminą, agonistą receptora PPARγ), natomiast wymaga monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawki przy jednoczesnym stosowaniu insuliny lub sulfonylomocznika. Sytagliptyna jest wydalana przez nerki, dlatego u pacjentów z GFR < 45 ml/min konieczne jest zmniejszenie dawki, a u pacjentów z ESRD wymagających dializ również zaleca się redukcję dawki.
agonista receptora PPARγ, anafilaksja, choroba złuszczająca skóry, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, dializa otrzewnowa, hemodializa, hipoglikemia, inhibitor DPP-4, insulina, martwicze zapalenie trzustki, monoterapia sytagliptyną, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, sulfonylomocznik, sytagliptyna, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fordiab 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Fordiab, zawierający sytagliptynę (50 mg) oraz metforminę w dawkach 850 mg lub 1000 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, ostrą kwasicą metaboliczną (w tym kwasicą mleczanową i cukrzycową kwasicą ketonową), cukrzycowym stanem przedśpiączkowym oraz ciężką niewydolnością nerek (GFR <30 ml/min). Ponadto, lek nie powinien być stosowany w ostrych stanach mogących upośledzać czynność nerek, takich jak odwodnienie, ciężkie zakażenia, wstrząs oraz po donaczyniowym podaniu jodowych środków kontrastowych. Fordiab jest również przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością serca lub układu oddechowego, niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami czynności wątroby, ostrym zatruciem alkoholowym, alkoholizmem oraz u kobiet karmiących piersią.
alkoholizm, angiografia, ciężka niewydolność nerek, ciężkie zakażenie, cukrzyca, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowy stan przedśpiączkowy, działanie hipoglikemizujące, hipoksja tkankowa, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, metformina, niedotlenienie tkanek, niewydolność serca, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, ostre zatrucie alkoholowe, ostry zespół wieńcowy, sepsa, środki kontrastowe jodowe, sytagliptyna, tomografia komputerowa z kontrastem, urografia, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs, zaburzenia czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Orizon 1 mg/ml
Lek Orizon w postaci roztworu doustnego zawierający 1 mg/ml rysperydonu wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane (≥1/10) są zaburzenia neurologiczne, takie jak parkinsonizm, sedacja/senność, ból głowy oraz bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja wykazują zależność od dawki, co sugeruje konieczność dostosowania dawkowania w celu minimalizacji tych objawów. Hiperprolaktynemia, występująca często, może prowadzić do klinicznych objawów endokrynologicznych, takich jak ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania, mlekotok czy zaburzenia płodności. Ponadto, rysperydon może wywoływać poważne, choć rzadkie działania niepożądane, w tym złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytozę, napady drgawkowe oraz reakcje anafilaktyczne.
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykinezja, brak miesiączki, cukrzyca, cukrzycowa kwasica ketonowa, dyskineza późna, dystonia, działanie niepożądane, farmakoterapia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperinsulinemia, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, hormon antydiuretyczny, jaskra, katatonia, leukopenia, mania, migotanie przedsionków, mlekotok, napad drgawkowy, neutropenia, niedokrwienie mózgu, niedokrwistość, parkinsonizm, polidypsja, profil lipidowy, reakcja anafilaktyczna, sedacja, somnambulizm, śpiączka cukrzycowa, stan splątania, trombocytopenia, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zakażenie dróg moczowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Dapagliflozyna – Działania niepożądane
Dapagliflozyna, inhibitor SGLT2 dostępny w dawkach 5 mg i 10 mg, jest stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, niewydolności serca oraz przewlekłej choroby nerek. Dane z ponad 15 000 pacjentów oraz badania DECLARE, DAPA-HF, DELIVER i DAPA-CKD potwierdzają jej korzystny profil bezpieczeństwa przy medianie ekspozycji do 48 miesięcy. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zakażenia narządów płciowych (5,5% vs. 0,6% placebo), zakażenia układu moczowego (4,7% vs. 3,5% placebo), hipoglikemia (szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu sulfonylomocznika lub insuliny, z ciężką hipoglikemią u 0,5-1,0% pacjentów leczonych insuliną) oraz niedobór płynów (1,1% vs. 0,7% placebo). Rzadkie, ale poważne zdarzenia obejmują cukrzycową kwasicę ketonową (27 przypadków vs. 12 placebo) oraz zgorzel Fourniera, choć ta ostatnia występowała bardzo rzadko (6 przypadków w badaniu DECLARE). Wzrost kreatyniny i zmniejszenie eGFR obserwowano częściej u pacjentów z początkowym eGFR 30-60 ml/min/1,73 m² (18,5% vs. 9,3% placebo), jednak zmiany te były zazwyczaj przemijające lub odwracalne.
albuminuria, ciężka hipoglikemia, cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, dapagliflozyna, dysfunkcja nerek, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipoglikemia, hipotensja, hipowolemia, inhibitor SGLT2, martwicze zapalenie powięzi krocza, niedobór płynów, niewydolność serca, odwodnienie, pochodna sulfonylomocznika, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła choroba nerek, stulejka, tabletka powlekana, wielomocz, zakażenie narządów płciowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie sromu i pochwy, zapalenie żołędzi prącia, zgorzel Fourniera - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rispolept 1 mg
Rispolept (rysperydon) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥10%) to parkinsonizm, sedacja/senność, ból głowy oraz bezsenność. Działania te wykazują zależność od dawki, szczególnie parkinsonizm i akatyzja nasilają się przy wyższych dawkach. Inne często występujące działania obejmują infekcje (zapalenie płuc, oskrzeli, górnych dróg oddechowych, zatok, dróg moczowych, ucha), nadciśnienie, zaburzenia psychiczne (bezsenność, pobudzenie, depresja, lęk), a także objawy ogólne takie jak obrzęk, gorączka, ból w klatce piersiowej, osłabienie i zmęczenie. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000), co ułatwia ocenę ryzyka klinicznego.
agranulocytoza, akatyzja, anorgazmia, cukrzycowa kwasica ketonowa, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, ginekomastia, hiperinsulinemia, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, jaskra, katatonia, leukopenia, mlekotok, nadciśnienie, neutropenia, niedokrwistość, parkinsonizm, reakcja anafilaktyczna, rysperydon, sedacja, somnambulizm, trombocytopenia, zaburzenia naczyniowo-mózgowe, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zatrucie wodne, zespół wiotkiej tęczówki, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka