Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Przeciwwskazania do stosowania chlorowodorku metforminy w postaci preparatu Siofor 1000 mg (tabletki powlekane) obejmują szereg stanów klinicznych, w których podanie leku może prowadzić do zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych lub pogorszenia stanu zdrowia pacjenta. Bezwzględne przestrzeganie tych przeciwwskazań jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjentów.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Siofor 1000 jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną – chlorowodorek metforminy, który odpowiada 780 mg metforminy w jednej tabletce, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się w postaci wysypki, obrzęku lub innych objawów alergicznych.²

Stany kwasicy metabolicznej

Preparat Siofor 1000 jest przeciwwskazany w każdym rodzaju ostrej kwasicy metabolicznej, w tym w:³

• Kwasicy mleczanowej – stan, który może być konsekwencją stosowania metforminy, szczególnie w przypadku współistnienia innych czynników ryzyka
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostra i potencjalnie zagrażająca życiu komplikacja cukrzycy
• Cukrzycowym stanie przedśpiączkowym – stan poprzedzający śpiączkę cukrzycową, charakteryzujący się nasilającymi się zaburzeniami metabolicznymi

Niewydolność nerek

Stosowanie leku Siofor 1000 jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 30 ml/min. Metformina jest wydalana głównie przez nerki, dlatego upośledzenie ich funkcji może prowadzić do akumulacji leku w organizmie i zwiększonego ryzyka wystąpienia kwasicy mleczanowej.⁴

Stany związane z ryzykiem zaburzenia czynności nerek

Przeciwwskazaniem do stosowania preparatu Siofor 1000 są również stany kliniczne, które mogą powodować zaburzenia czynności nerek, takie jak:⁵

• Odwodnienie – zmniejszenie objętości płynów wewnątrzustrojowych, które może prowadzić do zmniejszenia perfuzji nerkowej i wtórnej niewydolności nerek
• Ciężkie zakażenie – może powodować zaburzenia hemodynamiczne prowadzące do hipoperfuzji nerek
• Wstrząs – stan krytyczny charakteryzujący się niestabilnością hemodynamiczną i zmniejszonym przepływem krwi przez nerki

Stany związane z hipoksją tkankową

Metformina jest przeciwwskazana w chorobach, które mogą powodować hipoksję tkanek, zarówno w chorobach o ostrym przebiegu, jak i w zaostrzeniach chorób przewlekłych. Do takich stanów zaliczamy:⁶

• Niewyrównana niewydolność serca – prowadzi do zmniejszenia perfuzji tkankowej i niedotlenienia narządów
• Niewydolność oddechowa – skutkuje zmniejszonym nasyceniem krwi tętniczej tlenem
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – może wiązać się z zaburzeniami hemodynamicznymi i hipoksją
• Wstrząs – stan krytyczny związany z hipoperfuzją narządową i hipoksją tkankową

Zaburzenia czynności wątroby i nadużywanie alkoholu

Przeciwwskazaniami do stosowania leku Siofor 1000 są również:⁷

• Niewydolność wątroby – ze względu na teoretyczne ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, gdyż wątroba jest głównym narządem odpowiedzialnym za metabolizm mleczanów
• Ostre zatrucie alkoholem – alkohol zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej przez nasilenie produkcji mleczanów, szczególnie w stanach głodzenia, niedożywienia lub niewydolności wątroby
• Alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej u pacjentów przyjmujących metforminę

Dodatkowe uwagi kliniczne

Należy pamiętać, że tabletki Siofor 1000 są tabletkami powlekanymi, białymi, dwuwypukłymi, podłużnymi z linią podziału z jednej strony i rowkiem dzielącym z drugiej. Tabletkę można podzielić na równe dawki, co może być istotne przy dobieraniu dawkowania, ale nie wpływa to na przeciwwskazania do jej stosowania.⁸

Szczególnej uwagi wymaga monitorowanie funkcji nerek u pacjentów, u których GFR jest bliski wartości granicznej 30 ml/min, oraz u osób w podeszłym wieku, gdyż funkcja nerek ma tendencję do pogarszania się z wiekiem, co może prowadzić do pojawienia się przeciwwskazań do stosowania metforminy.⁹