Przeciwwskazania stosowania leku Fordiab

Produkt leczniczy Fordiab (sytagliptyna + metformina) dostępny w dawkach 50 mg + 850 mg oraz 50 mg + 1000 mg w postaci tabletek powlekanych, nie może być stosowany u wszystkich pacjentów z cukrzycą. Istnieją ściśle określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tego leku jest przeciwwskazane z uwagi na bezpieczeństwo pacjenta. ¹

Nadwrażliwość na składniki leku

Pacjenci wykazujący nadwrażliwość na substancje czynne (sytagliptyna, metformina) lub jakiekolwiek substancje pomocnicze zawarte w preparacie nie mogą przyjmować leku Fordiab. Reakcje nadwrażliwości mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta. ²

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Fordiab jest przeciwwskazany u pacjentów z jakimkolwiek rodzajem ostrej kwasicy metabolicznej, włączając w to kwasicę mleczanową oraz cukrzycową kwasicę ketonową. Stany te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i nie mogą być leczone przy użyciu preparatów zawierających metforminę. ³

Również pacjenci w cukrzycowym stanie przedśpiączkowym nie powinni otrzymywać leku Fordiab, gdyż stan ten wymaga natychmiastowego wyrównania zaburzeń metabolicznych przy użyciu insuliny oraz odpowiedniego nawodnienia. ⁴

Niewydolność nerek

Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 30 ml/min, nie mogą przyjmować leku Fordiab. W przypadku tej grupy pacjentów istnieje podwyższone ryzyko kumulacji metforminy i rozwoju kwasicy mleczanowej. <sup data-drug="Fordiab" data-section="Przeciwwskazania" title="ciężką niewydolnością nerek (GFR 5

Stany mogące zaburzać czynność nerek

Lek nie powinien być stosowany w ostrych stanach mogących wpływać na czynność nerek, takich jak: ⁶

• Odwodnienie – może prowadzić do zmniejszenia perfuzji nerkowej i upośledzenia eliminacji metforminy. ⁷
• Ciężkie zakażenie – stany infekcyjne o dużym nasileniu mogą wpływać na funkcję nerek poprzez mechanizmy ogólnoustrojowe (np. sepsa) lub bezpośrednie działanie na miąższ nerek. ⁸
• Wstrząs – niezależnie od przyczyny, wstrząs powoduje centralizację krążenia i istotne zmniejszenie przepływu krwi przez nerki, co może skutkować ostrym pogorszeniem ich funkcji. ⁹
• Donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod – procedury diagnostyczne wymagające podania jodowych środków kontrastowych mogą indukować ostrą niewydolność nerek, szczególnie u pacjentów z wyjściowo upośledzoną funkcją nerek. ¹⁰

Stany prowadzące do niedotlenienia tkanek

Fordiab jest przeciwwskazany w ostrych lub przewlekłych stanach mogących powodować niedotlenienie tkanek, takich jak: ¹¹

• Niewydolność serca lub układu oddechowego – te stany chorobowe mogą prowadzić do hipoksji tkankowej i zwiększonego ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej. ¹²
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – ostry zespół wieńcowy w niedawnej historii pacjenta zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych oraz może prowadzić do niedotlenienia tkanek. ¹³
• Wstrząs – niezależnie od etiologii, wstrząs prowadzi do istotnego zaburzenia perfuzji tkankowej i niedotlenienia narządów. ¹⁴

Zaburzenia czynności wątroby

Pacjenci z jakimikolwiek zaburzeniami czynności wątroby nie powinni przyjmować preparatu Fordiab. Wątroba odgrywa istotną rolę w metabolizmie kwasu mlekowego, a jej dysfunkcja może prowadzić do zwiększonego ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej. ¹⁵

Alkohol i alkoholizm

Produkt Fordiab jest przeciwwskazany u pacjentów z ostrym zatruciem alkoholowym oraz u osób z alkoholizmem. Alkohol może wchodzić w interakcje z metforminą, zmieniając jej metabolizm i zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej. Ponadto spożycie alkoholu może nasilać działanie hipoglikemizujące leku. ¹⁶

Karmienie piersią

Kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować leku Fordiab. Nie jest dokładnie znany stopień przenikania substancji czynnych do mleka matki, jednak ze względu na potencjalne ryzyko dla karmionego dziecka, stosowanie leku w tym okresie jest przeciwwskazane. ¹⁷

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Oprócz wymienionych powyżej przeciwwskazań bezwzględnych, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie stosowania preparatu Fordiab ze względu na podwyższone ryzyko działań niepożądanych lub nieskuteczność terapii:

Planowane badania diagnostyczne z użyciem środków kontrastowych

Pacjentom, którzy mają zaplanowane badania diagnostyczne wymagające donaczyniowego podania jodowych środków kontrastowych (np. angiografia, urografia, tomografia komputerowa z kontrastem), należy zalecić czasowe odstawienie leku Fordiab przed badaniem oraz przez 48 godzin po jego zakończeniu. Ponowne włączenie leku możliwe jest po upewnieniu się, że funkcja nerek powróciła do stanu wyjściowego. ¹⁸

Pogarszająca się czynność nerek

U pacjentów z postępującym pogorszeniem funkcji nerek, nawet jeśli GFR wynosi jeszcze powyżej 30 ml/min, należy rozważyć zastąpienie preparatu Fordiab innym lekiem przeciwcukrzycowym. U tych pacjentów wskazane jest częste monitorowanie funkcji nerek. <sup data-drug="Fordiab" data-section="Przeciwwskazania" title="ciężką niewydolnością nerek (GFR 19

Sytuacje zwiększające ryzyko odwodnienia

W przypadku planowanych zabiegów operacyjnych, ciężkich chorób infekcyjnych z gorączką, długotrwałej biegunki lub wymiotów należy rozważyć czasowe odstawienie leku Fordiab ze względu na zwiększone ryzyko odwodnienia i wtórnego pogorszenia funkcji nerek. ²⁰

Zaawansowany wiek pacjentów

U pacjentów w podeszłym wieku (powyżej 75 lat) należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatu Fordiab, z uwagi na fizjologiczne zmniejszenie funkcji nerek związane z wiekiem oraz zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej. W tej grupie wiekowej szczególnie istotne jest regularne monitorowanie funkcji nerek.

Nadużywanie alkoholu

Pacjentom, którzy regularnie spożywają alkohol, nawet jeśli nie spełniają kryteriów rozpoznania alkoholizmu, należy odradzić stosowanie preparatu Fordiab z uwagi na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej. ²¹