Właściwości farmakodynamiczne leku Fordiab

Produkt leczniczy Fordiab należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako złożone doustne leki hipoglikemizujące (kod ATC: A10BD07). Zawiera dwie substancje czynne o komplementarnych mechanizmach działania: sytagliptynę – inhibitor dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4) oraz metforminy chlorowodorek – lek z grupy biguanidów. Połączenie tych substancji ma na celu poprawę kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2.¹

Sytagliptyna – mechanizm działania

Sytagliptyna jest aktywnym, silnym i wysoce selektywnym inhibitorem enzymu dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4). Po podaniu doustnym wykazuje działanie wzmacniające efekt inkretyn. Poprzez hamowanie enzymu DPP-4, sytagliptyna zwiększa stężenie dwóch głównych hormonów inkretynowych:²

• Glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1) – zwiększa syntezę insuliny i jej uwalnianie z komórek beta trzustki, gdy stężenie glukozy we krwi jest prawidłowe lub podwyższone; dodatkowo obniża wydzielanie glukagonu z komórek alfa trzustki, co prowadzi do zmniejszenia produkcji glukozy w wątrobie
• Zależnego od glukozy polipeptydu insulinotropowego (GIP) – wspomaga proces syntezy insuliny i jej uwalnianie przy podwyższonych poziomach glukozy

Hormony inkretynowe stanowią część endogennego systemu odpowiedzialnego za fizjologiczną kontrolę homeostazy glukozy. Istotną cechą mechanizmu działania inkretyn jest ich glukozozależny efekt – gdy stężenie glukozy we krwi jest niskie, nie dochodzi do wzmożonego uwalniania insuliny ani do hamowania wydzielania glukagonu.³

Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką selektywnością w stosunku do enzymu DPP-4 i w stężeniach terapeutycznych nie hamuje aktywności spokrewnionych enzymów DPP-8 lub DPP-9. Pod względem struktury chemicznej i działania farmakologicznego sytagliptyna różni się od:⁴

• analogów GLP-1
• insuliny
• pochodnych sulfonylomocznika
• meglitynidów
• biguanidów
• agonistów aktywowanych przez proliferatory peroksysomów receptorów gamma (PPARγ)
• inhibitorów alfaglukozydazy
• analogów amyliny

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Dane kliniczne potwierdzają, że sytagliptyna skutecznie poprawia kontrolę glikemii zarówno stosowana w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. W badaniach klinicznych monoterapia sytagliptyną skutkowała istotną poprawą parametrów glikemicznych, co objawiało się obniżeniem stężenia:⁵

• Hemoglobiny glikowanej (HbA1c) – długoterminowy marker kontroli glikemii
• Glukozy na czczo – efekt obserwowany już po 3 tygodniach terapii, co stanowiło pierwszy punkt czasowy pomiaru tego parametru
• Glukozy poposiłkowej – co wskazuje na skuteczne działanie leku po spożyciu posiłku

Analiza bezpieczeństwa terapii sytagliptyną wykazała, że częstość występowania hipoglikemii u pacjentów leczonych tym lekiem była porównywalna z częstością obserwowaną w grupie placebo. Dodatkowo, podczas terapii sytagliptyną nie odnotowano zwiększenia masy ciała w porównaniu z wartościami początkowymi, co stanowi istotną zaletę kliniczną w leczeniu cukrzycy typu 2.⁶

Istotne znaczenie ma również korzystny wpływ sytagliptyny na funkcję komórek beta trzustki. W trakcie badań zaobserwowano poprawę wartości markerów zastępczych czynności tych komórek, co potwierdzają następujące parametry:⁷

• Poprawa wskaźników modelu oceny homeostazy HOMA-β – parametr określający funkcję komórek beta trzustki
• Korzystna zmiana stosunku stężeń proinsuliny do insuliny – wskaźnik wydajności procesów konwersji proinsuliny do insuliny
• Zwiększona reaktywność komórek beta w teście tolerancji glukozy z częstym pobieraniem próbek – świadczy o poprawie funkcji wydzielniczej komórek beta

Działanie skojarzone sytagliptyny i metforminy

Produkt leczniczy Fordiab, zawierający kombinację sytagliptyny (50 mg) i metforminy (850 mg lub 1000 mg), wykorzystuje komplementarne mechanizmy działania obu substancji czynnych. Podczas gdy sytagliptyna zwiększa wydzielanie insuliny i hamuje produkcję glukagonu poprzez wpływ na układ inkretynowy, metformina zmniejsza wątrobową produkcję glukozy oraz zwiększa wrażliwość tkanek obwodowych na insulinę. Połączenie tych mechanizmów zapewnia skuteczniejszą kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 niż stosowanie każdego z leków osobno.⁸

Każda tabletka preparatu Fordiab zawiera sytagliptyny chlorowodorek jednowodny w ilości odpowiadającej 50 mg sytagliptyny oraz 850 mg lub 1000 mg metforminy chlorowodorku, co pozwala na elastyczne dawkowanie w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i tolerancji leczenia.⁹