spadek ciśnienia tętniczego
Spadek ciśnienia tętniczego, czyli hipotensja, to stan obniżenia wartości ciśnienia krwi poniżej normy (zazwyczaj poniżej 90/60 mmHg). Może występować jako objaw fizjologiczny, np. po wysiłku fizycznym, ale również jako przejaw patologii wymagającej interwencji medycznej.
Najczęstsze przyczyny hipotensji obejmują odwodnienie, krwawienie, wstrząs, działanie niepożądane leków (np. przeciwnadciśnieniowych, neuroleptyków, antydepresantów), zaburzenia endokrynologiczne (np. niedoczynność nadnerczy), choroby serca (np. zawał, zaburzenia rytmu) oraz reakcje wazowagalne. Hipotensja ortostatyczna, występująca przy zmianie pozycji ciała, jest szczególnie powszechna u osób starszych.
Objawy towarzyszące spadkowi ciśnienia to zawroty głowy, omdlenia, zaburzenia widzenia, osłabienie, bladość skóry, nudności i pot. Diagnostyka obejmuje pomiar ciśnienia w różnych pozycjach, test pochyleniowy, badania laboratoryjne oraz obrazowe układu sercowo-naczyniowego.
Leczenie hipotensji zależy od przyczyny i może obejmować uzupełnienie płynów, modyfikację dawek leków hipotensyjnych, farmakoterapię (np. midodryna, fludrokortyzon), a w przypadkach nagłych – podanie amin presyjnych. Przy hipotensji przewlekłej zaleca się zwiększenie podaży soli, noszenie pończoch uciskowych oraz powolne zmiany pozycji ciała.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Phenytoin Hikma 50 mg/ml
Przedawkowanie fenytoiny, dostępnej w postaci roztworu do wstrzykiwań Phenytoin Hikma (50 mg/ml soli sodowej, co odpowiada 46 mg fenytoiny na 1 ml), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, z dawką śmiertelną szacowaną na 2-5 g u dorosłych. Objawy zatrucia pojawiają się sekwencyjnie wraz ze wzrostem stężenia leku w osoczu i obejmują wczesne symptomy takie jak oczopląs, ataksja móżdżkowa i dyzartria, a także objawy dodatkowe: drżenie, hiperrefleksję, senność, bełkotliwą mowę, diplopię, nudności i wymioty. W ciężkich przypadkach obserwuje się śpiączkę, zanik odruchów źrenicznych, spadek ciśnienia tętniczego, ośrodkową depresję oddechu oraz niewydolność krążenia. Długotrwałym powikłaniem jest nieodwracalne uszkodzenie móżdżku prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych.
ataksja móżdżkowa, całkowita wymiana osocza, dawka śmiertelna fenytoiny, deficyt neurologiczny, dializa otrzewnowa, diplopia, dyzartria, hemodializa, hemoperfuzja z węglem aktywnym, hiperrefleksja, monitorowanie stężenia fenytoiny, niewydolność krążenia, oczopląs, oddział intensywnej terapii, ośrodkowa depresja oddechu, płukanie żołądka, przedawkowanie fenytoiny, przetaczanie krwi, sól sodowa fenytoiny, spadek ciśnienia tętniczego, śpiączka, stężenie leku w osoczu, węgiel aktywowany, wymuszona diureza, zatrucie fenytoiną, zmiany degeneracyjne móżdżku - Leksykon substancji czynnych
Arbutyna – Działania niepożądane
Arbutyna, będąca glikozydem fenolowym pochodzącym z liści mącznicy lekarskiej (Arctostaphylos uva-ursi), jest składnikiem aktywnym preparatów takich jak Cystinol. Jej metabolizm prowadzi do uwalniania hydrochinonu, który może drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego, co manifestuje się najczęściej nudnościami, wymiotami oraz bólami brzucha, lokalizowanymi głównie w nadbrzuszu. Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego mogą prowadzić do zaburzeń wchłaniania, odwodnienia oraz zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami współistniejącymi. Reakcje alergiczne, choć bardzo rzadkie (<1/10 000), mogą obejmować wysypkę, świąd, zaczerwienienie skóry, a w ciężkich przypadkach obrzęk naczynioruchowy, duszność i spadek ciśnienia tętniczego, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.
arbutyna, Cystinol, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, dolegliwość gastryczna, glikozyd fenolowy, hydrochinon, hydroliza w przewodzie pokarmowym, mącznica lekarska, obrzęk naczynioruchowy, personel medyczny, pochodna hydrochinonu, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, spadek ciśnienia tętniczego, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, wysypka skórna, wywiad alergologiczny, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wchłaniania - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cezarius 500 mg
Przeciwwskazaniem do stosowania leku Cezarius, zawierającego lewetyracetam, jest nadwrażliwość na substancję czynną, związki pochodne pirolidonów oraz na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na tabletki o mocy 750 mg, które zawierają barwnik żółcień pomarańczową (E110) w ilości 0,375 mg, mogący wywoływać reakcje alergiczne. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć charakter od łagodnych zmian skórnych po ciężkie, zagrażające życiu zespoły, takie jak wstrząs anafilaktyczny, co podkreśla konieczność dokładnego zebrania wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem terapii.
duszność, działanie przeciwpadaczkowe, leczenie przeciwpadaczkowe, lewetyracetam, nadwrażliwość, napad padaczkowy, obrzęk naczynioruchowy, pochodna pirolidonu, pochodne pirolidonów, pokrzywka, reakcja alergiczna, spadek ciśnienia tętniczego, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, terapia przeciwpadaczkowa, wstrząs anafilaktyczny, wywiad alergologiczny, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dimastin 1 mg/g
Dimastin w postaci żelu zawiera 1 mg/g dimetyndenu maleinianu i jest stosowany miejscowo na skórę. Do tej pory nie odnotowano przypadków przedawkowania przy prawidłowej aplikacji miejscowej, jednak przypadkowe połknięcie może prowadzić do objawów przedawkowania leków przeciwhistaminowych H1. Objawy te różnią się w zależności od wieku pacjenta: u dorosłych dominuje senność i łagodne objawy przeciwmuskarynowe, natomiast u dzieci i osób starszych występuje pobudzenie OUN, niezborność ruchowa, halucynacje, skurcze toniczno-kloniczne, rozszerzenie źrenic, suchość w jamie ustnej, zaczerwienienie twarzy, hipotensja, zatrzymanie moczu oraz gorączka.
antagonista receptora histaminowego H1, ataksja, dimetyndenu maleinian, dysfagia, działanie antagonistyczne, działanie przeciwmuskarynowe, halucynacja, hipotensja, kserostomia, lek przeciwhistaminowy, mydriaza, niezborność ruchowa, objaw przeciwmuskarynowy, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie OUN, pobudzenie psychoruchowe, rozszerzenie źrenic, spadek ciśnienia tętniczego, środek przeczyszczający, suchość w jamie ustnej, węgiel aktywny, zahamowanie czynności OUN, zatrucie lekiem przeciwhistaminowym, zatrzymanie moczu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Penicillinum Crystallisatum TZF 3000000 j.m.
Penicillinum Crystallisatum TZF, zawierający benzylopenicylinę potasową, jest antybiotykiem beta-laktamowym dostępnym w dawkach 1 000 000 j.m., 3 000 000 j.m. oraz 5 000 000 j.m. w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Głównym przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na antybiotyki beta-laktamowe, w tym penicyliny naturalne i półsyntetyczne, cefalosporyny, karbapenemy oraz monobaktamy. U pacjentów z udokumentowaną alergią na którąkolwiek z tych grup istnieje wysokie ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, które mogą mieć charakter od łagodnych wysypek skórnych po ciężkie, zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, duszność czy wstrząs anafilaktyczny.
amoksycylina, ampicylina, antybiotyk beta-laktamowy, benzylopenicylina potasowa, cefalosporyna, droga parenteralna, duszność, karbapenem, monobaktam, nadwrażliwość na antybiotyki beta-laktamowe, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, penicylina naturalna, penicylina półsyntetyczna, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, roztwór do wstrzykiwań, rumień, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, test alergiczny, wstrząs, wysypka skórna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Twinpros 0,5 mg + 0,4 mg
Lek Twinpros, zawierający dutasteryd 0,5 mg oraz tamsulosynę chlorowodorek 0,4 mg, stosowany w terapii łagodnego rozrostu prostaty, może powodować niedociśnienie ortostatyczne, manifestujące się zawrotami głowy, co istotnie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Brak jest specyficznych badań klinicznych oceniających bezpośredni wpływ tego połączenia na sprawność psychomotoryczną, dlatego lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjenta o ryzyku, zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Zaleca się unikanie gwałtownego wstawania, powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów w przypadku wystąpienia zawrotów głowy oraz unikanie spożycia alkoholu, który może nasilać objawy niedociśnienia ortostatycznego.
W praktyce klinicznej istotne jest indywidualne podejście do pacjentów, ze szczególnym uwzględnieniem osób w podeszłym wieku, przyjmujących inne leki hipotensyjne, z zaburzeniami równowagi lub schorzeniami neurologicznymi oraz zawodowo prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny. Lekarz powinien odnotować w dokumentacji medycznej fakt poinformowania pacjenta o potencjalnym wpływie leku Twinpros na zdolność prowadzenia pojazdów i maszyn, co ma znaczenie zarówno medyczne, jak i prawne. W przypadku pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka wskazane są częstsze kontrole oraz szczegółowe omówienie zasad bezpieczeństwa.
antagonista receptorów alfa-adrenergicznych, dutasteryd, łagodny rozrost prostaty, lek hipotensyjny, niedociśnienie ortostatyczne, obsługiwanie maszyn, rozszerzenie naczyń krwionośnych, schorzenie neurologiczne, spadek ciśnienia tętniczego, tamsulosyny chlorowodorek, Twinpros, wydłużony czas reakcji, zaburzenia percepcji przestrzennej, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Atacand 8 mg
Przedawkowanie kandesartanu cyleksetylu, substancji czynnej leku Atacand, prowadzi głównie do niedociśnienia tętniczego i zawrotów głowy, wynikających z blokady receptorów angiotensyny II i rozszerzenia naczyń krwionośnych. Dawki przekraczające standardowe 8 mg lub 16 mg mogą wywołać objawy, jednakże odnotowano przypadki przyjęcia nawet 672 mg (ponad 40-krotność dawki terapeutycznej) bez poważnych powikłań, co wskazuje na stosunkowo szeroki margines bezpieczeństwa. Inne objawy to osłabienie, omdlenia i zaburzenia świadomości, będące konsekwencją niedociśnienia i niedostatecznego przepływu mózgowego. Kandesartan nie jest usuwany przez hemodializę, co eliminuje tę metodę jako opcję terapeutyczną w przedawkowaniu.
antagonista receptora angiotensyny II, Atacand, hemodializa, kandesartan cyleksetyl, lek sympatykomimetyczny, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, omdlenie, przepływ mózgowy, receptor adrenergiczny, rozszerzenie naczyń krwionośnych, roztwór chlorku sodu, skurcz naczyń, spadek ciśnienia tętniczego, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Korzeń pokrzyku – Działania niepożądane
Korzeń pokrzyku (Atropa belladonna L., radix) zawiera alkaloid tropanowy – atropinę, wykazującą działanie antycholinergiczne i spazmolityczne, stanowiący składnik preparatów leczniczych, takich jak czopki Hemorol. Stosowanie ekstraktów z korzenia pokrzyku wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które klasyfikowane są według MedDRA ze względu na układy i narządy oraz częstość występowania, która w przypadku większości z nich jest nieznana. Do najistotniejszych działań niepożądanych należą zaburzenia krwi i układu chłonnego, w tym methemoglobinemia objawiająca się sinicą i obniżoną saturacją krwi tlenem, oraz poważne reakcje immunologiczne, takie jak duszność, obrzęk naczynioruchowy (choroba Quinckego), zapaść naczyniowa i wstrząs anafilaktyczny, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
alkaloid tropanowy, atropina, choroba Quinckego, ciężka reakcja alergiczna, duszność, działanie antycholinergiczne, działanie spazmolityczne, hipoksja tkankowa, korzeń pokrzyku, MedDRA, methemoglobinemia, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność krążeniowa, niewydolność oddechowa, obrzęk naczynioruchowy, reakcja hematologiczna, reakcja immunologiczna, reakcja nadwrażliwości, sinica, spadek ciśnienia tętniczego, świąd skóry, świszczący oddech, tachykardia, trudność w oddychaniu, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie funkcji narządów, zaburzenie transportu tlenu, zapaść naczyniowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bonogren 100 mg
Bonogren 100 mg, zawierający kwetiapinę, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Tabletka zawiera 28,00 mg laktozy jednowodnej, co wymaga ostrożności u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie inhibitorów enzymu cytochromu P450 3A4, takich jak inhibitory proteazy HIV (ritonawir, atazanawir), leki przeciwgrzybicze z grupy azoli (ketokonazol, itrakonazol, flukonazol), antybiotyki makrolidowe (erytromycyna, klarytromycyna) oraz nefazodon, ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężenia kwetiapiny w osoczu i nasilenia działań niepożądanych, w tym sedacji, hipotensji i zaburzeń kardiologicznych.
antybiotyk makrolidowy, depresja ośrodkowego układu nerwowego, inhibitor cytochromu P450 3A4, inhibitor proteazy HIV, laktoza jednowodna, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, nadwrażliwość na kwetiapinę, nefazodon, nietolerancja laktozy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, sedacja, spadek ciśnienia tętniczego, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie kardiologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – PoltechRBC 13,4 mg
Produkt leczniczy PoltechRBC zawiera jako substancję czynną sodu pirofosforan dziesięciowodny w dawce 13,40 mg i jest stosowany w diagnostyce medycyny nuklearnej. Po dożylnym podaniu, zarówno znakowanych radioizotopem 99mTc, jak i nieznakowanych kompleksów, odnotowano rzadkie działania niepożądane (1-5 przypadków na 100000 podań), których częstość występowania określono jako „nieznaną”. Do działań niepożądanych należą zaburzenia rytmu serca (tachykardia, bradykardia, arytmie), spadek ciśnienia tętniczego, napadowe zaczerwienienie skóry, bóle i zawroty głowy, reakcje wazowagalne, nudności, wymioty, wysypki skórne, obrzęk twarzy oraz odczyny miejscowe w miejscu wstrzyknięcia. Ponadto, mogą wystąpić reakcje alergiczne o różnym nasileniu, włącznie z anafilaksją.
arytmia, bradykardia, choroba nowotworowa, dawka promieniowania, dawka skuteczna, farmakovigilance, hipotensja, indukcja nowotworu, liofilizat, napadowe zaczerwienienie skóry, obrzęk twarzy, odczyn miejscowy, promieniowanie jonizujące, reakcja anafilaktyczna, reakcja wazowagalna, sodu pirofosforan dziesięciowodny, spadek ciśnienia tętniczego, tachykardia, technet-99m, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Neupogen (filgrastym) w dawce 600 mikrogramów/ml (30 mln j.m./0,5 ml) jest przeciwwskazany u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na filgrastym lub substancje pomocnicze, w szczególności sorbitol (E420), którego stężenie wynosi 50 mg/ml roztworu. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z historią reakcji alergicznych na produkty biotechnologiczne wytwarzane metodą rekombinacji DNA przy użyciu szczepu E. coli (K12). Przed zastosowaniem leku konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, aby wykluczyć ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, takich jak wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy, duszność czy spadek ciśnienia tętniczego.
ampułko-strzykawka, bakteria E. coli, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, duszność, filgrastym, nadwrażliwość, objaw nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja skórna, reakcja uczuleniowa, roztwór do wstrzykiwań, sorbitol, spadek ciśnienia tętniczego, substancja pomocnicza, świąd, technologia r-DNA, wysypka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Duodart 0,5 mg + 0,4 mg
Przedawkowanie leku Duodart, zawierającego dutasteryd i tamsulosynę, wymaga różnicowanego podejścia ze względu na odmienny profil toksyczności obu substancji. Dutasteryd wykazuje wysoką tolerancję nawet przy dawkach do 40 mg/dobę przez 7 dni (80-krotność dawki terapeutycznej 0,5 mg) oraz przy długotrwałym stosowaniu 5 mg/dobę przez 6 miesięcy (10-krotność dawki terapeutycznej), bez istotnych działań niepożądanych wykraczających poza te obserwowane przy dawce standardowej. Nie istnieje specyficzne antidotum dla dutasterydu, dlatego w przypadku przedawkowania zaleca się leczenie objawowe. Natomiast tamsulosyna, przy dawce 5 mg, może wywołać poważne objawy toksyczne, takie jak znaczny spadek ciśnienia tętniczego (ciśnienie skurczowe do 70 mm Hg), wymioty i biegunkę, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
antidotum, białka osocza, dawka lecznicza, dawka terapeutyczna, dializa, Duodart, dutasteryd i tamsulosyna, działanie niepożądane, hipotonia, leki wazokonstrykcyjne, leki zwiększające objętość krwi, osmotyczne środki przeczyszczające, płukanie żołądka, przedawkowanie substancji czynnej, przedawkowanie tamsulosyny, siarczan sodu, spadek ciśnienia tętniczego, tamsulosyny chlorowodorek, węgiel leczniczy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Salmex (250 mcg + 50 mcg)/dawkę inh.
Lek Salmex, dostępny w dawkach inhalacyjnych 100 μg + 50 μg, 250 μg + 50 μg oraz 500 μg + 50 μg, zawiera mikronizowany flutykazon propionian oraz salmeterol ksynafonian jako substancje czynne. Preparat jest stosowany w formie proszku do inhalacji i zawiera laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą w ilościach około 13,3 mg, 13,2 mg oraz 12,9 mg na dawkę odpowiednio dla każdej z form. Przeciwwskazania do stosowania leku obejmują bezwzględną nadwrażliwość na flutykazon, salmeterol lub jakąkolwiek substancję pomocniczą, w tym laktozę jednowodną, co wymaga szczegółowego wywiadu alergicznego przed rozpoczęciem terapii. Objawy nadwrażliwości mogą manifestować się jako reakcje skórne, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli czy spadek ciśnienia tętniczego, co wyklucza dalsze stosowanie preparatu.
W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości na składniki leku Salmex, konieczne jest rozważenie alternatywnych terapii, które nie zawierają flutykazonu, salmeterolu ani laktozy jednowodnej. Może to obejmować zastosowanie innych klas leków przeciwastmatycznych lub inhalatorów z pojedynczymi substancjami czynnymi, dostosowanymi do indywidualnej tolerancji pacjenta. Lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na dokładne ustalenie historii alergii, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii i uniknąć potencjalnych reakcji niepożądanych związanych z nadwrażliwością na składniki preparatu. Zatem kluczowym aspektem jest ścisłe przestrzeganie przeciwwskazań, aby zapobiec poważnym powikłaniom alergicznym.
beta2-mimetyk długodziałający, flutykazon propionian, laktoza jednowodna, lek przeciwastmatyczny, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, proszek do inhalacji, reakcja alergiczna, reakcja skórna, salmeterol, salmeterolu ksyafonian, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, steroid wziewny, substancja pomocnicza - Leksykon leków
Przedawkowanie – Diuver 20 mg
Przedawkowanie torasemidu, substancji czynnej leku Diuver (20 mg), prowadzi do nasilonej diurezy, co skutkuje znaczną utratą płynów i elektrolitów, zwłaszcza hipokaliemii i hiponatremii. Klinicznie obserwuje się objawy neurologiczne, takie jak senność i stany splątania, będące konsekwencją zaburzeń wodno-elektrolitowych. Układ sercowo-naczyniowy reaguje spadkiem ciśnienia tętniczego, który w ciężkich przypadkach może przejść w zapaść krążeniową. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, choć mniej szczegółowo opisane, również mogą wystąpić. Brak specyficznej odtrutki wymaga leczenia objawowego, które obejmuje natychmiastowe odstawienie leku, intensywne dożylne uzupełnianie płynów i elektrolitów oraz monitorowanie parametrów życiowych i biochemicznych, w tym jonogramu, równowagi kwasowo-zasadowej oraz funkcji nerek.
diureza, Diuver, działanie diuretyczne, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, jonogram, leczenie przeciwwstrząsowe, lek wazopresyjny, monitorowanie hemodynamiczne, parametry nerkowe, równowaga kwasowo-zasadowa, spadek ciśnienia tętniczego, stan splątania, terapia przeciwwstrząsowa, torasemid, uzupełnianie płynów i elektrolitów, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapaść krążeniowa - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Ramipril + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed 10 mg + 5 mg + 25 mg
Preparat złożony Ramipril + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego, może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn ze względu na działania niepożądane takie jak zawroty głowy (pochodzenia ośrodkowego i błędnikowego), zaburzenia koncentracji oraz spowolnienie reakcji psychomotorycznych. Szczególnie istotne jest to w okresie inicjacji leczenia, po zmianie schematu terapeutycznego, po przyjęciu pierwszej dawki oraz po zwiększeniu dawki, kiedy ryzyko wystąpienia objawów hipotensyjnych jest największe. Lekarz powinien poinformować pacjenta o konieczności unikania prowadzenia pojazdów przez kilka godzin po tych zdarzeniach oraz o obserwacji własnych reakcji na lek, zwłaszcza w zakresie zawrotów głowy i zaburzeń koncentracji.
amlodypina, bloker kanałów wapniowych, diuretyk tiazydowy, działanie niepożądane, edukacja terapeutyczna, hipotensja, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, interakcje lekowe, mechanizm działania leku, mechanizmy adaptacyjne, obniżenie ciśnienia tętniczego, ramipryl, reakcje psychomotoryczne, spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia koncentracji, zawroty głowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – AirFluSal 25 mcg + 125 mcg
AirFluSal to lek wziewny dostępny w dwóch dawkach: 25 µg salmeterolu + 125 µg flutykazonu propionianu oraz 25 µg salmeterolu + 250 µg flutykazonu propionianu na dawkę odmierzoną, co odpowiada dawkom dostarczanym przez ustnik odpowiednio 21 µg salmeterolu i 110 µg flutykazonu oraz 21 µg salmeterolu i 220 µg flutykazonu. Preparat zawiera białą jednorodną zawiesinę i jest stosowany w terapii chorób układu oddechowego. Głównym przeciwwskazaniem do stosowania AirFluSal jest nadwrażliwość na substancje czynne (salmeterol, flutykazon propionian) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie.
aerozol inhalacyjny, AirFluSal, anafilaksja, bezwzględne przeciwwskazanie, charakterystyka produktu leczniczego, flutykazonu propionian, konsultacja alergologiczna, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, salmeterol, salmeterolu ksynafonian, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, substancja pomocnicza, wysypka skórna, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Asicor 1 mg/ml
Asicor, zawierający milrinon mleczan w stężeniu 1 mg/ml, jest przeznaczony do dożylnej infuzji w leczeniu zastoinowej niewydolności serca. U dorosłych dawka nasycająca wynosi 50 μg/kg mc. podawana przez 10 minut, a dawka podtrzymująca standardowo 0,5 μg/kg mc./min (zakres 0,375–0,75 μg/kg mc./min), co odpowiada szybkości infuzji 0,11–0,22 ml/kg mc./godz. dla roztworu o stężeniu 200 μg/ml. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 1,13 mg/kg mc. Dawkowanie wymaga dostosowania u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek na podstawie klirensu kreatyniny, z dawką podtrzymującą zmniejszaną do 0,20–0,43 μg/kg mc./min przy klirensie 5–50 ml/min/1,73m². U dzieci dawka nasycająca wynosi 50–75 μg/kg mc. podawana przez 30–60 minut, a infuzja ciągła 0,25–0,75 μg/kg mc./min do 35 godzin, jednak milrinonu nie zaleca się u dzieci z niewydolnością nerek.
ciągła infuzja, ciśnienie tętnicze, dawka całkowita, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, hipotonia, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, komorowe zaburzenie rytmu serca, milrinon mleczan, niewydolność serca, odczyn w miejscu podania, odpowiedź hemodynamiczna, podanie pozanaczyniowe, podawanie dożylne, prawidłowa czynność nerek, przetrwały przewód tętniczy, równowaga płynowa, spadek ciśnienia tętniczego, stężenie elektrolitów, stężenie kreatyniny, wrodzona wada serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu, zaburzenie rytmu serca, zespół małego rzutu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pectosol –
Lek Pectosol, zawierający wyciągi z ziela tymianku, porostu islandzkiego, ziela hyzopu oraz korzenia mydlnicy, wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym ciężkich i potencjalnie zagrażających życiu zdarzeń, takich jak wstrząs anafilaktyczny oraz obrzęk Quinckego. Częstość tych działań niepożądanych jest określona jako nieznana, jednak ich wystąpienie wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Ponadto, zgłaszano zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności oraz podrażnienie żołądka, które występują rzadko (≤1/1000) i mogą wpływać na komfort pacjenta oraz przestrzeganie zaleceń terapeutycznych. Zaleca się przyjmowanie leku po posiłku w celu zmniejszenia ryzyka podrażnienia żołądka.
ból brzucha, duszność, farmakovigilance, korzeń mydlnicy, niedrożność dróg oddechowych, nudności, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, podrażnienie żołądka, pokrzywka, porost islandzki, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, spadek ciśnienia tętniczego, świąd, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, wyciąg z tymianku, wysypka, zaburzenia przewodu pokarmowego, ziele hyzopu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Meprelon 1000 mg
Metyloprednizolon, substancja czynna leku Meprelon, wykazuje niski potencjał ostrego zatrucia, co potwierdzają brak udokumentowanych przypadków toksyczności w literaturze medycznej. Preparat dostępny jest w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w dawkach 250 mg (331,48 mg metyloprednizolonu sodu bursztynianu, co odpowiada 250 mg metyloprednizolonu) oraz 1000 mg (1325,92 mg metyloprednizolonu sodu bursztynianu, równoważne 1000 mg metyloprednizolonu). Po rozcieńczeniu 1 ml roztworu zawiera odpowiednio 66,3 mg i 132,59 mg metyloprednizolonu sodu bursztynianu (odpowiednio 50 mg i 100 mg metyloprednizolonu). Pomimo niskiego ryzyka ostrego zatrucia, istnieje możliwość wystąpienia bardzo rzadkich reakcji nadwrażliwości, w tym wysypki, świądu, obrzęku, duszności oraz w skrajnych przypadkach wstrząsu anafilaktycznego, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.
adrenalina, ciśnienie tętnicze, drożność dróg oddechowych, glikokortykosteroid, kortykosteroid, leczenie objawowe, lek przeciwhistaminowy, Meprelon, metyloprednizolon, metyloprednizolonu sodu bursztynian, obrzęk krtani, ostra reakcja nadwrażliwości, ostra toksyczność, płyn infuzyjny, postępowanie przeciwwstrząsowe, profil bezpieczeństwa leku, reakcja nadwrażliwości typu natychmiastowego, spadek ciśnienia tętniczego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie oddychania, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meteospasmyl 60 mg + 300 mg
Meteospasmyl, zawierający cytrynian alweryny (60 mg) oraz symetykon (300 mg), cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, jednak wymaga monitorowania potencjalnych działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na funkcje wątroby, gdyż bardzo rzadko (<1/10 000) zgłaszano cytolityczne zapalenie wątroby, które ustępowało po odstawieniu leku. Możliwe są również nieprawidłowości biochemiczne, takie jak podwyższona aktywność aminotransferaz, fosfatazy alkalicznej oraz wzrost stężenia bilirubiny. Wśród działań niepożądanych skóry dominują reakcje uczuleniowe, w tym pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, wysypka i świąd, a bardzo rzadko występują poważne reakcje anafilaktyczne i obrzęk krtani. Dodatkowo obserwowano zawroty głowy, bóle głowy, złe samopoczucie, nudności oraz suchość w jamie ustnej, choć częstość tych objawów nie jest dokładnie określona.
aminotransferazy, badania biochemiczne, bilirubina, ból głowy, cholestaza, cytolityczne zapalenie wątroby, cytrynian alweryny, działanie niepożądane, fosfataza alkaliczna, Meteospasmyl, nadwrażliwość, nudności, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, spadek ciśnienia tętniczego, suchość w jamie ustnej, świąd, symetykon, wstrząs, wstrząs anafilaktyczny, wysypka skórna, zaburzenia błędnika, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia skóry, zaburzenia wątroby, zapalenie wątroby, zawroty głowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Penicryl 5000 000 j.m.
Lek Penicryl, zawierający 5 000 000 j.m. benzylopenicyliny potasowej, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na penicyliny oraz u osób, które doświadczyły ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak anafilaksja, po zastosowaniu antybiotyków beta-laktamowych (cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy). Wystąpienie reakcji anafilaktycznej, objawiającej się m.in. obrzękiem krtani, skurczem oskrzeli czy wstrząsem, stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tego leku. Ponadto, preparat zawiera znaczną ilość potasu – 8,42 mmol (329,07 mg) na fiolkę, co wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami gospodarki potasowej, niewydolnością nerek lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas, ze wskazaniem do monitorowania stężenia potasu w surowicy przy stosowaniu wysokich dawek.
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk penicylinowy, benzylopenicylina potasowa, cefalosporyna, ciężka reakcja nadwrażliwości, hiperkaliemia, karbapenem, lek moczopędny oszczędzający potas, monobaktam, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, obrzęk krtani, protokół desensytyzacji, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, stężenie potasu w surowicy, test skórny, wstrząs, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki potasowej - Leksykon leków
Przedawkowanie – CoAramlessa 5 mg + 1,25 mg + 5 mg
Przedawkowanie leku CoAramlessa, zawierającego peryndopryl z argininą, indapamid oraz amlodypinę, prowadzi do poważnych objawów klinicznych wynikających z ich farmakologicznego działania: hipotensji, diurezy oraz rozszerzenia naczyń. Typowe symptomy to niedociśnienie tętnicze, nudności, wymioty, kurcze mięśni, zawroty głowy, senność i splątanie. Szczególnie niebezpieczne są oliguria i anuria spowodowane hipowolemią oraz zaburzenia elektrolitowe, takie jak hiponatremia i hipokaliemia. Przedawkowanie amlodypiny może wywołać odruchową tachykardię, długotrwały spadek ciśnienia tętniczego prowadzący do wstrząsu, a także rzadki, ale groźny niekardiogenny obrzęk płuc pojawiający się z opóźnieniem 24-48 godzin po przyjęciu leku.
amlodypina, anuria, beta-adrenolityk, białka osocza, blokada kanałów wapniowych, glukonian wapnia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, indapamid, niedobory wodno-elektrolitowe, niedociśnienie tętnicze, niekardiogenny obrzęk płuc, oliguria, perfuzja mózgowa, peryndopryl arginina, płukanie żołądka, preparat złożony, rozszerzenie naczyń obwodowych, spadek ciśnienia tętniczego, splątanie, tachykardia odruchowa, wazokonstryktor, węgiel aktywowany, wspomaganie oddychania, wstrząs, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Daneb 5 mg
Nebiwolol, będący beta-adrenolitykiem, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Interakcje farmakodynamiczne o wysokim ryzyku obejmują leki przeciwarytmiczne klasy I (np. chinidyna, flekainid), antagoniści wapnia typu werapamilu i diltiazemu oraz ośrodkowo działające leki przeciwnadciśnieniowe (klonidyna, guanfacyna), które mogą nasilać ujemne działanie inotropowe, prowadzić do ciężkiego niedociśnienia, bloku przedsionkowo-komorowego oraz nasilać niewydolność serca. Szczególną ostrożność wymaga także stosowanie leków przeciwarytmicznych klasy III (amiodaron), środków do znieczulenia ogólnego (halogenowe środki wziewne), insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych, które mogą maskować objawy hipoglikemii lub zwiększać ryzyko niedociśnienia. Warto podkreślić, że nagłe odstawienie leków ośrodkowych w terapii skojarzonej z nebiwololem zwiększa ryzyko nadciśnienia z odbicia.
aktywność alfa-adrenergiczna, antagonista wapnia, antagonista wapnia dihydropirydynowy, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, działanie inotropowe ujemne, działanie sedatywne, glikozyd nasercowy, halogenowy środek wziewny, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek adrenomimetyczny, lek przeciwarytmiczny klasy I, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpsychotyczny, lek zobojętniający, nadciśnienie z odbicia, napięcie współczulne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, spadek ciśnienia tętniczego, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – CoAramlessa 10 mg + 2,5 mg + 5 mg
Preparat CoAramless, zawierający peryndopryl z argininą, indapamid oraz amlodypinę, nie posiada dedykowanych badań oceniających bezpośredni wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Ocena opiera się na danych dotyczących poszczególnych składników oraz obserwacjach klinicznych. Peryndopryl i indapamid nie wykazują bezpośredniego negatywnego wpływu, jednak ich działanie hipotensyjne może u niektórych pacjentów powodować istotne obniżenie ciśnienia tętniczego, co z kolei może zaburzać zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Amlodypina, jako antagonista kanałów wapniowych, wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na funkcje psychomotoryczne, a jej działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, ból głowy, zmęczenie, znużenie czy nudności, mogą znacząco obniżać koncentrację i czas reakcji, zwiększając ryzyko podczas prowadzenia pojazdów.
amlodypina, antagonista kanałów wapniowych, bezpieczeństwo farmakoterapii, ból głowy, CoAramlessa, działanie hipotensyjne, funkcja psychomotoryczna, indapamid, objaw hipotensyjny, objaw neurologiczny, obniżenie ciśnienia tętniczego, ośrodkowy układ nerwowy, peryndopryl z argininą, spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenie funkcji nerek, zawrót głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Axoprofen Max 600 mg
Ibuprofen Aristo w dawce 600 mg, stosowany doustnie, może wywoływać liczne działania niepożądane, z których najczęstsze dotyczą układu pokarmowego, w tym owrzodzenia, perforacje oraz krwawienia, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Ryzyko tych powikłań jest zależne od dawki i czasu terapii. Ponadto, obserwuje się objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, dyspepsja, a także zaostrzenia chorób zapalnych jelit. Ibuprofen może również powodować obrzęki, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca oraz zwiększać ryzyko incydentów zatorowo-zakrzepowych, zwłaszcza przy dawkach dobowych 2400 mg. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć charakter od łagodnych wysypek po ciężkie, zagrażające życiu obrzęki krtani i wstrząs anafilaktyczny. Rzadko występują ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości (SCAR), zaburzenia krwiotworzenia oraz uszkodzenia nerek i wątroby.
AGEP, agranulocytoza, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężkie skórne działanie niepożądane, eozynofilia, incydent zatorowo-zakrzepowy, koagulopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk krtani, obrzęk twarzy, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie trawienne, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenie krwiotworzenia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Cefiksym – Przeciwwskazania stosowania
Cefiksym, cefalosporyna III generacji dostępna w formie tabletek powlekanych (Cetix 400 mg) oraz zawiesiny doustnej (Cetix 100 mg/5 ml), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, inne cefalosporyny lub składniki pomocnicze preparatu, w tym sacharozę (2517,40 mg/5 ml) i benzoesan sodu (E 211, 2,5 mg/5 ml). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji krzyżowej u pacjentów uczulonych na penicyliny lub inne beta-laktamy, gdzie ryzyko alergii na cefiksym wynosi około 5-10%. Natychmiastowe reakcje nadwrażliwości, takie jak wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy czy skurcz oskrzeli, stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku.
Przed zastosowaniem cefiksymu konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergicznego, zwłaszcza dotyczącego wcześniejszych reakcji na antybiotyki beta-laktamowe. U pacjentów z cukrzycą należy preferować formę tabletkową ze względu na wysoką zawartość sacharozy w zawiesinie, która może utrudniać kontrolę glikemii. W przypadku wątpliwości co do charakteru reakcji alergicznej lub obecności nadwrażliwości na składniki pomocnicze, wskazane jest skierowanie na konsultację alergologiczną lub wybór alternatywnego antybiotyku spoza grupy cefalosporyn. Ostrożność i indywidualna ocena ryzyka są kluczowe dla bezpiecznego stosowania cefiksymu.
anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna trzeciej generacji, cefiksym, Cetix, charakterystyka produktu leczniczego, konsultacja alergologiczna, kontrola glikemii, mechanizm IgE-zależny, nadwrażliwość na penicylinę, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, natychmiastowa reakcja nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, sacharoza, skurcz oskrzeli, sodu benzoesan, spadek ciśnienia tętniczego, spektrum przeciwbakteryjne, świąd, wstrząs anafilaktyczny, wysypka skórna, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Norvasc 10 mg
Przedawkowanie amlodypiny, antagonisty kanałów wapniowych, prowadzi do nasilonego rozszerzenia naczyń obwodowych, co skutkuje znacznym i długotrwałym obniżeniem ciśnienia tętniczego oraz kompensacyjną tachykardią odruchową. Wartości ciśnienia tętniczego mogą spaść do poziomów zagrażających życiu, prowadząc do wstrząsu hipowolemicznego, a w skrajnych przypadkach do zgonu. Rzadkim, lecz poważnym powikłaniem jest niekardiogenny obrzęk płuc, który może pojawić się z opóźnieniem 24-48 godzin po przedawkowaniu i często wymaga wsparcia oddechowego. Czynniki predysponujące do tego powikłania obejmują nadmierne podawanie płynów podczas resuscytacji, co podkreśla konieczność ostrożnego monitorowania objętości płynów krążących.
antagonista kanałów wapniowych, blokada kanałów wapniowych, diureza, glukonian wapnia, hipotonia, lek obkurczający naczynia, niedociśnienie tętnicze, niekardiogenny obrzęk płuc, parametr hemodynamiczny, perfuzja narządów, perfuzja nerkowa, płukanie żołądka, powrót żylny, przedawkowanie amlodypiny, rozszerzenie naczyń obwodowych, spadek ciśnienia tętniczego, tachykardia odruchowa, układ sercowo-naczyniowy, wazodylatacja, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami osocza, wspomaganie oddychania, wstrząs hipowolemiczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Herbapect (498 mg + 348 mg + 87 mg)/5 ml
Herbapect, syrop zawierający wyciąg płynny z ziela tymianku (498 mg/5 ml), nalewkę z korzenia pierwiosnka lekarskiego (349 mg/5 ml) oraz sulfogwajakol (87 mg/5 ml), może wywoływać poważne działania niepożądane, w tym rzadkie reakcje alergiczne takie jak wstrząs anafilaktyczny oraz obrzęk naczyniowo-ruchowy (obrzęk Quinckego). Objawy te stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Ponadto, u pacjentów stosujących Herbapect mogą wystąpić dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty, o nieznanej częstości występowania. Syrop zawiera również 6,4-9,0% (V/V) etanolu, co odpowiada 356,85 mg etanolu na 5 ml, oraz 5291,25 mg sorbitolu ciekłego (E 420), co odpowiada 3504,924 mg czystego sorbitolu na 5 ml, co może wpływać na profil bezpieczeństwa preparatu.
ciężka reakcja alergiczna, działanie niepożądane, farmakoterapia, korzeń pierwiosnka lekarskiego, niepożądane działanie produktu leczniczego, nudności, obrzęk błony śluzowej, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk naczyniowo-ruchowy, obrzęk Quinckego, obrzęk skóry, obturacja dróg oddechowych, pokrzywka, reakcja alergiczna, spadek ciśnienia tętniczego, sulfogwajakol, świąd, treść żołądkowa, trudność w oddychaniu, wstrząs anafilaktyczny, wyciąg z tymianku, wymioty, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie żołądka i jelit